Produced by Michael Gray, the Diocese of San Jose







Declaration of Faith


In Latin and the original Greek


By Saint Athanasius

Bishop of Alexandria
Doctor of the Church
Who Attended the First Council of Nicaea
And Fought Courageously Against the Arian Heresy



Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρός ἡμῶν
Ἀθανασίου
ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας
ἔκθεσις πίστεως. [1]

1. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀγέννητον θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, πάντων
ποιητὴν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων, τὸν ἔχοντα ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ εἶναι· καὶ εἰς
ἕνα μονογενῆ Λόγον, Σοφίαν, Υἱόν, ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχως καὶ ἀϊδίως
γεγεννημένον [2], Λόγον δὲ οὐ προφορικόν, [3] οὐκ ἐνδιάθετον, οὐκ
ἀπόῤῥοιαν τοῦ τελείου, οὐ τμῆσιν τῆς ἀπαθοῦς φύσεως οὔτε προβολήν, ἀλλ’
Υἱὸν αὐτοτελῆ, ζῶντά τε καὶ ἐνεργοῦντα, τὴν ἀληθινὴν εἰκόνα τοῦ Πατρὸς
[4], ἰσότιμον καὶ ἰσόδοξον· τοῦτο γάρ ἐστι, φησί, τὸ θέλημα τοῦ Πατρός,
_Ἵνα καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, οὕτω τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν_. Θεὸν ἀληθινὸν
ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὥς φησιν Ἰωάννης ἐν Καθολικαῖς [5] τό· _Ἐσμὲν ἐν τῷ
ἀληθινῷ_, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. _Οὗτός_ ἐστιν _ὁ ἀληθινὸς Θεὸς
καὶ ζωὴ αἰώνιος_· παντοκράτορα ἐκ παντοκράτορος· πάντων γάρ, ὧν ἄρχει ὁ
Πατὴρ καὶ κρατεῖ, ἄρχει καὶ κρατεῖ καὶ ὁ Υἱός [6]· ὅλος ἐξ ὅλου, ὅμοιος
τῷ Πατρὶ ὢν, ὥς φησιν ὁ Κύριος· _Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα_.
Ἐγεννήθη δὲ ἀνεκφράστως καὶ ἀπερινοήτως· _Τὴν γὰρ γενεὰν αὐτοῦ_ [7]·
_τίς διηγήσεται;_ ἀντὶ τοῦ, οὐδείς· ὃς ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κατελθὼν
ἐκ τῶν κόλπων τοῦ Πατρὸς, ἐκ τῆς ἀχράντου Παρθένου Μαρίας τὸν ἡμέτερον
ἀνείληφεν ἄνθρωπον, Χριστὸν Ἰησοῦν, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν παθεῖν παρέδωκεν ἰδίᾳ
προαιρέσει, ὥς φησιν ὁ Κύριος· _Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ’ ἐμοῦ·
ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν_.  Ἐν ᾧ
ἀνθρώπῳ σταυρωθεὶς καὶ ἀποθανὼν ὑπὲρ ἡμῶν, ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, καὶ [8]
ἀνελήφθη εἰς οὐρανούς. Ἀρχὴ ὁδῶν κτισθεὶς ἡμῖν, ἐν τῇ γῇ ὢν, ἡμῖν
ἔδειξεν ἐκ σκότους φῶς, σωτηρίαν ἐκ πλάνης, ζωὴν ἐκ νεκρῶν, εἴσοδον ἐν
τῷ παραδείσῳ, ἐξ οὗ ἐκβέβληται [9] Ἀδάμ, εἰς ὃν πάλιν εἰσῆλθε διὰ τοῦ
ληστοῦ, ὡς εἶπεν ὁ Κύριος· _Σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ_· εἰς
ὃν καὶ ὁ Παῦλος εἰσῄει· ἄνοδόν τε εἰς οὐρανούς, ὅπου πρόδρομος εἰσῆλθεν
ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος, ἐν ᾧ μέλλει κρίνειν ζῶντας καὶ νεκρούς.

2. Πιστεύομεν ὁμοίως καὶ [10] εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ πάντα ἐρευνῶν
καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ, ἀναθεματίζοντες τὰ παρὰ τοῦτο [11] φρονοῦντα
δόγματα. Οὔτε γὰρ υἱοπάτορα φρονοῦμεν, ὡς οἱ Σαβέλλιοι λέγοντες
μονοούσιον καὶ οὐχ ὁμοούσιον, καὶ ἐν τούτῳ ἀναιροῦντες τὸ εἶναι Υἱόν·
οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παντὸς κόσμου σωτηρίαν,
ἀνατίθεμεν τῷ Πατρί· οὔτε τρεῖς ὑποστάσεις μεμερισμένας καθ’ ἑαυτάς,
ὥσπερ σωματοφυῶς ἐπ’ ἀνθρώπων, ἐστὶ λογίσασθαι, ἵνα μὴ πολυθείαν [12],
ὡς τὰ ἔθνη, φρονήσωμεν· ἀλλ’ ὥσπερ ἐκ πηγῆς ποταμὸς γεγενημένος οὐ
διῃρέτη, καίτοι δύο σχήματα καὶ δύο ὀνόματα τυγχάνοντα. Οὔτε γὰρ ὁ Πατὴρ
Υἱός ἐστιν, οὔτε ὁ Υἱὸς Πατήρ ἐστιν· ὁ γὰρ Πατὴρ, Υἱοῦ Πατήρ ἐστι [13] ·
καὶ ὁ Υἱὸς, Πατρὸς Υἱός ἐστιν. Ὡς γὰρ οὐκ ἔστιν ἡ πηγὴ ποταμὸς, οὐδὲ ὁ
ποταμὸς πηγή, ἀμφότερα δὲ ἓν καὶ ταὐτόν ἐστιν ὕδωρ τὸ ἐκ τῆς πηγῆς εἰς
τὸν ποταμὸν μετοχετευόμενον· οὕτως ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς εἰς τὸν Υἱὸν θεότης
ἀῤῥεύστως καὶ ἀδιαιρέτως τυγχάνει [14]. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· _Ἐκ τοῦ
Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω_. Παρὰ δὲ τῷ Πατρί ἐστιν ἀεὶ ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον
τοῦ Πατρός· οὐδέποτε δὲ ἐκενώθη ὁ κόλπος τοῦ Πατρὸς τῆς τοῦ Υἱοῦ
θεότητος, φησὶ γάρ· _Ἐγὼ ἤμην παρ’ αὐτῷ ἁρμόζουσα_. Οὐ φρονοῦμεν δὲ
κτίσμα [15] ἢ ποίημα ἢ ἐξ οὐκ ὄντων τὸν τοῦ παντὸς κτίστην Θεόν τὸν τοῦ
Θεοῦ Υἱόν, τὸν ἐκ τοῦ ὄντος ὄντα, τὸν ἐκ τοῦ μόνου μόνον, ὡς [16]
συναπεγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἡ ὁμοία δόξα καὶ δύναμις· ὁ γὰρ
ἑωρακὼς τὸν Υἱὸν καὶ τὸν Πατέρα ἑώρακε. Τὰ πάντα δηλονότι διὰ τοῦ Υἱοῦ
ἐκτίσθησαν· ἀλλ’ οὐκ ἔστιν αὐτὸς κτίσμα, ὥς φησιν ὁ Παῦλος περὶ τοῦ
Κυρίου· _Ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων_. Οὐ
λέγει δὲ ὅτι πρὸ πάντων ἐκτίσθη, ἀλλ’ ὅτι πρὸ πάντων ἐστί· τὸ γοῦν
ἐκτίσθαι ἐπὶ πάντων κεῖται· τὸ δὲ, ἔστι πρὸ πάντων μόνῳ τῷ Υἱῷ ἁρμόττει.

3. Γέννημα τοίνυν κατὰ φύσιν ἐκ τελείου τέλειόν ἐστι, πρὸ πάντων βουνῶν
γεννηθέν, τουτέστι πρὸ πάσης λογικῆς καὶ νοερᾶς οὐσίας, ὡς καὶ ἐν ἑτέρῳ
τόπῳ φησὶν αὐτὸν ὁ Παῦλος [17] _πρωτότοκον πάσης κτίσεως._ Ἀλλὰ
πρωτότοκον εἰπὼν [18], δηλοῖ μὴ εἶναι αὐτὸν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα τοῦ
Πατρός· ξένον γὰρ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι κτίσμα. Τὰ γὰρ
πάντα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ· ὁ δὲ Υἱὸς μόνος ἐκ τοῦ
Πατρὸς ἀϊδίως ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος,
ἄτρεπτος ἐξ ἀτρέπτου. Ἔστι τοίνυν τὸ [19] ὃ δι’ ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα κτίσμα
περὶ οὗ λέγει ὁ Ἰερεμίας κατὰ τὴν τῶν Ἑβδομήκοντα ἑρμηνευτῶν [20]
ἔκδοσιν· _Κύριος ἡμῖν ἔκτισεν εἰς καταφύτευμα σωτηρίαν καινήν, ἐν ᾗ
σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι_. Κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν, περὶ τοῦ αὐτοῦ
ῥητοῦ κεῖται· _Ἔκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ_. Ἡ δὲ κτισθεῖσα ἡμῖν
εἰς καταφύτευμα σωτηρία [21] καινὴ καὶ οὐ παλαιά, ἡμῖν τε καὶ οὐ πρὸ
ἡμῶν, Ἰησοῦς ἐστιν [22], ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα γενόμενος ἄνθρωπος, ὃς
ἑρμηνεύεται πῇ μὲν σωτηρία, πῇ δὲ Σωτήρ. Ἔστι δὲ ἐκ τοῦ Σωτῆρος ἡ
σωτηρία, ὃν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός. Ἡ οὖν ἐκ τοῦ Σωτῆρος σωτηρία
κτισθεῖσα καινὴ, καθὼς λέγει Ἰερεμίας, ἔκτισεν ἡμῖν σωτηρίαν, καὶ ὡς
Ἀκύλας φησὶν, _Ἔκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ_, τουτέστιν ἐν τῇ
Μαρίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ἐκτίσθη καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, εἰ μὴ τὸ ἐκ τῆς παρθένου
Μαρίας τεχθὲν ἄνευ συνουσίας Κυριακὸν σῶμα, ὡς καὶ ἐν Παροιμίαις ἐκ
προσώπου τοῦ Ἰησοῦ [23] λέγει· _Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς
ἔργα αὐτοῦ_. Οὐ λέγει δὲ, πρὸ ἔργων ἔκτισέ με, ἵνα μή τις εἰς τὴν
θεότητα τοῦ Λόγου ἐκλάβοι τὸ ῥητόν.

4. Ἑκάτερα τοίνυν τὰ περὶ τὸ κτίσμα ῥητὰ σωματικῶς εἰς τὸν Ἰησοῦν
γέγραπται· ἀρχὴ γὰρ ὁδῶν ἐκτίσθη ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος, ὅν [24] εἰς
σωτηρίαν ἡμῖν ἐφανέρωσε. Διὰ τούτου γὰρ πρὸς τὸν Πατέρα ἔχομεν
προσαγωγήν· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ὁδός, ἡ πρὸς τὸν Πατέρα ἀνάγουσα ὑμᾶς
[25]. Ὁδὸς δὲ σωματικόν τί ἐστι θέαμα, ἥτις ἐστὶν ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος.
Τὰ πάντα γοῦν ἔκτισεν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐκ ὢν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα.
Οὐδὲν γὰρ τῶν κτισμάτων ἔκτισέ τι ἴσον ἢ ὅμοιον ἑαυτῷ· Πατρὶ δὲ ἔοικε τὸ
γεννᾷν, τεχνίτῃ δὲ τὸ κτίζειν. Ποίημα γοῦν ἐστι καὶ κτίσμα [26] τὸ ὃ δι’
ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα ὁ Κύριος, _Ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν_, ὥς φησιν ὁ Παῦλος, _ἀπὸ
Θεοῦ σοφία καὶ ἁγιασμὸς καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀπολύτρωσις_· καίπερ πρὸ ἡμῶν
καὶ πάσης κτίσεως σοφία τοῦ Πατρὸς ἦν ὁ Λόγος καὶ ἔστι. Τὸ δὲ ἅγιον
Πνεῦμα, ἐκπόρευμα ὂν τοῦ Πατρὸς, ἀεί ἐστιν ἐν ταῖς χερσὶ τοῦ πέμποντος
Πατρὸς καὶ τοῦ φέροντος Υἱοῦ, δι’ οὗ ἐπλήρωσε τὰ πάντα. Ὁ Πατὴρ συνέχων
[28] ἐξ ἑαυτοῦ τὸ εἶναι, ἐγέννησε τὸν Υἱὸν, ὡς ἔφαμεν, καὶ οὐκ ἔκτισεν,
ὡς ποταμὸν ἀπὸ πηγῆς, καὶ ὡς βλαστὸν ἀπὸ ῥίζης, καὶ ὡς ἀπαύγασμα ἀπὸ
φωτός, ἃ οἶδεν ἡ φύσις ἀδιαίρετα· δι’ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, κράτος,
μεγαλοσύνη πρὸ πάντων τῶν αἰώνων [29], καὶ εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν
αἰώνων. Ἀμήν.



S. P. N. ATHANASII
ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIÆ
EXPOSITIO FIDEI.

---

1. Credimus in unum non genitum Deum, Patrem omnipotentem, omnium
effectorem visibilium et invisibilium, qui a se ipso habet ut sit: et in
unum unigenitum Verbum, Sapientiam, Filium, ex Patre sine initio et ab
æternitate genitum, Verbum vero non prolatum vel internum [3], non
aliquid ex perfecto effluens, aut ex impatibili natura sectum vel
projectum, sed Filium per se perfectum, viventem et agentem, veram
Patris imaginem, honore et gloria parem: hæc est enim, inquit, voluntas
Patris, _Ut quemadmodum Patrem honorant, ita et Filium honorent_ (1):
Deum verum ex Deo vero; uti dicit Joannes in catholicis Epistolis: _Et
simus in vero,_ in Filio ejus Jesu Christo. _Hic est verus Deus et vita
æterna_ (2): omnipotentem ex omnipotente, omnibus enim, quibus imperat et
dominatur Pater, imperat et dominatur similiter Filius, qui totus ex
toto et similis Patri exsistit, ut ipse ait Dominus: _Qui me videt,
videt Patrem_ (3). Genitus autem est modo inexplicabili et qui
comprehendi nequeat. Nam _generationem ejus quis enarrabit_ (4)? quod
idem est ac si diceretur, nullus. Qui idem cum in fine sæculorum ex
Patris sinu descendisset, ex inviolata Virgine Maria nostrum assumpsit
hominem, Jesum Christum, cujus propriæ voluntati reliquit, ut pro nobis
pateretur, quemadmodum ipse ait Dominus: _Nemo tollit animam meam a me:
potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam_
(5). In quo homine crucifixtis et mortuus pro nobis, resurrexit a
mortuis, et in cœlos assumptus est. Idem principium viarum nobis creatus
(6), cum in terra versaretur, nobis ex tenebris lumen exhibuit, salutem
ex errore, vitam ex mortuis, nec non ingressum in paradisum, ex quo Adam
ejectus fuerat, et in quem idem rursus per latronem ingressus est,
quomadmodum ait Dominus: _Hodie mecum eris in paradiso_ (7), in quem
etiam introivit ipse Paulus. Ascensum quoque in cœlum nobis paravit, quo
præcursor pro nobis intravit Dominicus homo, in quo vivos et mortuos est
judicaturus.

2. Credimus similiter in Spiritum sanctum, qui omnia scrutatur etiam
profunda Dei (8). Dogmatis autem omnibus quæ his contraria fuerint,
anathema dicimus. Neque enim Filio Patrem agnoscimus, qui unius sit
substantiæ, non vero consubstantialis, ut volunt Sabelliani, qui hoc
pacto Filium penitus tollunt. Neque etiam patibile corpus, quod propter
totius mundi salutem gestavit, attribuimus Patri: neque tres hypostases
per seipsas divisas, ut in hominibus pro natura corporum accidit, fas
est in Deo cogitare, ne, ut gentes, deorum multitudinem inducamus; sed
sicut fluvius, qui ex fonte genitus, ab eodem non separatur, quamvis duæ
sint illorum figuræ duove nomina. Siquidem neque Pater est Filius, neque
Filius est Pater; nam Pater, Filii Pater est, et Filius, Patris est
Filius. Ut enim fons non est fluvius, neque fluvius est fons, sed
uterque una et eadem est aqua, quæ ex fonte permanat in fluvium; sic
divinitas ex Patre in Filium absque fluxione et divisione diffunditur.
Hinc dicit Dominus: _Ex Patre exivi et venio_ (9). Apud Patrem autem
semper is est, qui est in sinu Patris: nec unquam sinus Patris Filii
divinitate est exinanitus, namque ait: _Ego eram apud eum componens_
(10). Nec vero sentimus creatum ut factum, aut ex nihilo esse rerum
omnium creatorem Deum, Dei Filium, ex exsistente exsistentem, ex solo
solum, cui ab æternitate ex Patre par gloria et virtus simul ingenita
est: nam qui videt Filium, videt et Patrem (11). Nempe omnia per Filium
creata sunt: at non ipse res est creata, uti his verbis docet Paulus:
_Quia in ipso creata sunt omnia, et ipse est ante omnia_ (12). Non autem
dicit eum ante omnia creatum esse, sed esse ante omnia. Hoc igitur
verbum, creatum esse, de omnibus quidem dicitur: sed esse ante omnia
soli utique Filio congruit.

3. Ille itaque fetus est natura perfectus ex perfecto, ante omnes colles
genitus, hoc est, ante omnem naturam ratione et intelligentia præditam,
quemadmodum alibi Paulus eum vocat _primogenitum omnis creaturæ_ (13).
Verum cum primogenitum dixit, illum non creatum esse, sed fetum esse
Patris significavit. Siquidem alienum est ab ejus divinitate, rem
creatam ipsum dici. Omnia enim a Patre per Filium creata sunt: solus
autem Filius ab æternitate ex Patre genitus est, unde Deus Verbum
primogenitus est omnis creaturæ, immutabilis ex immutabili. Itaque
corpus quod quidem propter nos assumpsit, res creata est, de quo dicit
Jeremias juxta Septuaginta interpretum editionem: _Dominus creavit nobis
in plantationem salutem novam, in qua salute homines circumibunt_ (14).
Interprete autem Aquila: _Creavit Dominus novum in femina_. Creata porro
nobis in plantationem salus nova et non antiqua, nobis et non ante nos,
Jesus est, qui quatenus Salvator, factus est homo, quæ quidem vox,
_Jesus_, aliquando salus, aliquando Salvator redditur. Est autem ex
Salvatore salus, ut ex lumine illuminatio. Itaque nova ex Salvatore
creata salus, ut loquitur Jeremias, nobis salutem novam creavit, vel, ut
vertit Aquila, _Creavit Dominus novum in femina_, id est in Maria. Nihil
enim novum in femina creatum est, nisi Dominicum corpus, quod Maria
virgo absque concubitu peperit, ut ex persona Jesu in Proverbiis
legitur: _Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua_ (15).
Non dicit, ante opera creavit me, ne quis id ad divinitatem Filii
referret.

4. Utrumque ergo illud de re creata dictum, de Jesu secundum corpus
scriptum est. Siquidem principium viarum creatus est Dominicus homo,
quem nobis nostræ salutis procurandæ causa exhibuit. Nam per ipsum
habemus accessum ad Patrem (16): ipse enim est via quæ nos ad Patrem
ducit. Via autem corporeum quiddam est quod oculis cernitur, estque ipse
Dominicus homo. Omnia ergo creavit Verbum Dei, quod ipsum non creatum
est, sed genitum. Namque nulla res creata aliquid æquale vel simile sibi
ipsi potest creare: sed Patris est generare, et artificis creare. Itaque
res facta et creata est corpus, quod propter nos gestavit Dominus, _Quod
gentium nobis est_, ut ait Paulus, _a Deo sapientia et sanctificatio et
justitia et redemptio_ (17); quamvis ante nos atque rem quamlibet
creatam et fuerit et sit Verbum, Patris sapientia [27]. Sanctus autem
Spiritus qui a Patre procedit, semper est in manibus Patris mittentis,
et ferentis Filii, per quem scilicet omnia replevit. Pater igitur qui ex
seipso esse, ut ita loquar, continet, Filium, uti diximus, genuit, non
creavit, non secus ac fluvium ex fonte, germen ex radice, et splendorem
ex luce, quæ individua esse, natura ipsa agnoscit. Per ipsum autem sit
Patri gloria, potestas et majestas ante omnia sæcula, et in omnia sæcula
sæculorum. Amen.



Apparatus Criticus:

[1] Seguer, Τοῦ αὐτοῦ... ἔκθεσις πίστεως. Regius, Τοῦ αὠτοῦ ἔκθεσις
μεγάλου Ἀθανασίου πίστεως

[2] Seguerianus, γεγενημένον.

[3] Hæc in Eusebianos dicta esse videntur. qui fidei Nicænæ ob vocem
ὁμοούσιον subscribere renuebant. Ἐπεὶ γὰρ, ut scribit Socrates _Histor.
eccles._ lib. I, c. 8, ἔφασαν ὁμοούσιον εἶναι ὃ ἔκ τινός ἐστιν ἢ κατὰ
μερισμὸν ἢ κατὰ ῥεῦσιν ἢ κατὰ προβολήν• κατὰ προβολὴν μὲν ὡς ἐκ ῥιζῶν
βλάστημα, κατὰ δὲ ῥεῦσιν ὡς οἱ πατρικοὶ παῖδες, κατὰ μερισμὸν δὲ ὡς βώλου
χρυσίδες δύο ἢ τρεῖς• οὐδὲν δὲ τούτων ἔστιν ὁ Υἱός, διὰ τοῦτο οὐ
συγκατατίθεσθαι τῇ πίστει ἔλεγον. Id est, _Nam quoniam consubstantiate
illud esse aiebant quod ex alio est vel partitione, vel fluxu, vel
projectu: projectu quidem ut ex radicibus germina: fluxu ut ex
parentibus liberi: partitione vero ut ex auri massa duæ vel tres phialæ:
nullo porro horum modo Filium Dei esse, idcirco in eam fidem se
consentire non posse asseverabant_. Notandum tamen auctores mediæ et infimæ ætatis voce προβολή uti ad significandam processionem Spiritus
sancti; ipsumque Joannem Damascenum, Patrem appellare προβολέα τοῦ ἁγίου
Πνεύματος, ut videre est lib. I _Orthod. fid._., c. 9 et 13.

[4] Gobler. et Felckm. 1 anon., post εἰκόνα τοῦ Πατρὸς,  omissis
interjectis, statim subdunt, ἵνα καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, etc. Ibid. Reg.
post καθὼς addit φησί

[5] Gobler. et Felckm. 1 anon., ἐν τῇ Καθολικῇ. Mox Reg., ἐν τῷ ἀληθινῷ
αὐτοῦ Υἱῷ Ἰησοῦ Χριστοῦ ut et habent aliqui mss. Novi Testamenti edit.
Oxon. 1675, qui tamen Υἱῷ ante αὐτοῦ præmittunt. Paulo post art. ή post
ζωή deest in Seguer.

[6] Sic Reg. Gobler. et Felckm. 1 anon qui tamen duo ultimi, καὶ ὁ Υἱός,
inter ἄρχει et καὶ κρατεῖ interponunt. Alii mss. et editio Commel. καὶ ὁ
Υἱός omittunt.

[7] Sic Seguer. et versio Græca Isaiæ. Editi, αὐτῷ. Quae mox sequuntur,
refert Facundus Hermianensis lib. XI _Pro defensione trium capitulor_.,
cap. 2, his verbis: _Dicit itaque idem beatus Athanasius in expositionem
Symboli: Qui in fine sæculorum descendens ex sinu Patris, ex immaculata
Virgine Maria nostrum assumpsit hominem Jesum Christum, quem pro nobis
passioni tradidit._

[8] Sic Regius ms. In aliis vero et editis _ καὶ deest. Quæ sequuntur,
habet Facundus eodem loco his verbis: _Principium viarum conditibus nobis
est in terra, quas_ (forte _in qua_) _nobis ostendit de tenebris lumen,
salutem ex errore, vitam ex mortuis, introitum ad paradisum, de quo
exclusus est Adam, in quem iterum intravit per latronem, sicut dixit
Dominus:_ Hodie mecum eris in paradiso (_Luc._ XXIII, 43), _quo et Paulus
intravit, ascensum in cœlum quo præcursor pro nobis ingressus est
Dominicus homo, in quo judicaturus est vivos et mortuos._

[9] Seguer. ἐκβέβλητο. Mox Gobler. et Felckm. 1 anon ὡς ἔφη ὁ Κύριος.

[10] Καὶ abest a Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon.

[11] Gobler. et Felckman., ταῦτα. Mox Reg. et Seguer. Υἱοπάτορα habent:
alii vero et editi, Υἱοπατέρα.

[12] Seguer. πολυθείαν. Id. Mox, γεγενημένος.

[13] Ἐστί hic et mox abest a Gobleriane et Felckmanni 1 anonymo

[14] Reg., τυχόν, mendose.

[15] In mss. Reg. et Seguer. particula καί, quam hic alii et editi
addunt, nulla est.

[16] Sic mss. Seguer. et Reg. quos ipsi vidimus, atque etiam editi.
Nullam quoque hic mss. discrepantiam affert Felckmannus. Nannius sic
hunc locum reddit: _cui ut ab æterno ex Patre genito par gloria et
potestas_. An forte ᾧ pro ὡς legerit? Nos ita vertimus quasi ᾧ legendum
esset: nam ex particula ὡς nullus rectus sensus, ut nobis quidem videtur,
elici potest. Nostram autem conjecturam non parum confirmant quæ
subjiciuntur verba, Ὁ γὰρ ἑωρακὼς τὸν Υἱὸν, etc. _Nam qui videt Filium,
videt et Patrem_. Inde enim clarum est hic significari, Filio ex Patre
similem adeo gloriam et virtutem esse ab æternitate genitam, ut qui
viderit Filium, viderit simul et Patrem.

[17] Αὐτὸν ὁ Παῦλος abest a Gobler. et Felckm. 1 anon.

[18] Seguer. omittit εἰπών. Gobler. et Felckm. 1 anon., omisso εἰπών,
δηλῶν habent. In Reg. pro δηλοῖ, δηλῶν legitur.

[19] Sic Regius, Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon. At alii cum editis
τό omittunt: editique præteria δι’ ἡμᾶς post ἐφόρεσε habent.

[20] Ἑρμηνευτῶν deest in Gobler. et Felckm. 1 anon. Hic porro locus sic
in Hebræo legitur:

: גבד חםובב בקבה באדץ חדשה יהוה בדא

id est, _Creavit Deus novum in terra, femina circumdabit virum_.

[21] Sic Seguer. Cæteri vero et editi, σωτηρίας καινή, mendose.

[22] ישןצה, unde nomen Jesus a verbo, ישצ, proprie quidem est salus: at
nomen proprium inde deductum recte _Salvator_ vertitur. Hinc Hieronymus
lib. 1 _Commentarior. In Matth.: Jesus Hebræo sermone Salvator dicitur_.
Hunc locum Facundus Hermian. loco supra laudato his verbis refert: _Ea
vero salus, quæ nobis condita est ad plantationem nostram, nova est et
non vetus, nobis et non eis, qui ante nos. Jesus qui juxta Salvatorem
factus est homo, qui interpretatur pastor, salus, interdum etiam
Salvator._ Hæc ibi perperam e Græco reddita.

[23] Goblerianus et Felckm. primus anonymous τοῦ Υἱοῦ.

[24] Basiliensis ms. ὧν

[25] Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon. Cæteri vero et edit post
ὁδὸς addunt καθὼς λέγει, Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς, et præterea Reg. ante καθὼς
habet καὶ ἡ ἀλήθεια. Ibid. Seguer. ἡμᾶς habet: cæteri et editi ὑμᾶς, nec
observant Felckmannus an ἡμᾶς legatur in Gobler. et 1, ut vocat, anonymo,
quemadmodum utique legi debet.

[26] Regius, οὖν, omisso καί sequente. Idem Seguerianus, Goblerianus, et
Felckmann 1 anonymus, habent τὸ ὃ δι’ ἡμᾶς. Cæteri et editi τὸ omittunt.
Mox hæc verba, ὁ Κύριος, ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν, desunt in Regio ms. Ibidem
Basiliensis habet ἐγενήθη.

[27] Similia habentur in epistola de sententia Dionysii.

[28] Reg. ὁ συνέχων. Editio Commel. et 6 mss. Felckm. mendose habent,
συνέχον. Mox Seguer., ὡς ἔφημεν.

[29] Gobl. et Felckm. 1 anonym., κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. In fine
τῶν αἰώνων deest in Regio ms.



Citati de Sacra Biblia

(1) Joan. V, 23.
(2) I Joan. V, 20.
(3) Joan. XIV, 9.
(4) Isa. LIII, 8.
(5) Joan. X, 18.
(6) Prov. VIII, 22.
(7) Luc. XXIII, 43.
(8) I Cor. II, 10.
(9) Joan. XVI, 28.
(10) Prov. VIII, 30.
(11) Joan. XIV, 9.
(12) Coloss. I, 16.
(13) Coloss. I, 15.
(14) Jerem. XXXI, 22.
(15) Prov. VIII, 22.
(16) Ephes. II, 18.
(17) I Cor. I, 30.
(18) Matth. XI, 27.