Produced by Louise Hope, David Starner and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net






            SCRIPTORUM CLASSICORUM

            BIBLIOTHECA OXONIENSIS


          [Imago (typographi signum):
           Dominus Illuminatio Mea]


                     OXONII
          E Typographeo Clarendoniano
            Londini et Noui Eboraci
            apud Humphredum Milford




                CATVLLI CARMINA


                   Recognouit
     Breuique Adnotatione Critica Instruxit

                 ROBINSON ELLIS

    Litterarum Latinarum Professor Publicus
                apud Oxonienses


  Oxonii
  E Typographeo Clarendoniano




  _OXONII_

  _Excudebat Joannes Johnson_
  _Architypographus academicus_

  First Published 1904
  Reprinted 1910, 1919, 1923, 1928, 1937
  Printed In Great Britain




PRAEFATIO


Catulli carminum, praeter unum LXII quod Epithalamion inscribitur
incipitque _Vesper adest, iuuenes consurgite, Vesper Olympo_, seruatum
est autem in Anthologia carminum Latinorum Thuanea (Bibl. Paris. 8071,
saec. ix), perierat inter litteratos notitia donec ineunte demum saec.
xiv inuentus est a _Compatriota_[1] quodam h.e. Veronensi, incertum quo
anno, qua regione terrarum, codex qui fons uidetur esse eorum qui nunc
extant omnium. Ex hoc codice non multo post creditur uersus aliquot
intulisse in _Compendium_ suum _moralium notabilium_ Hieremias Iudex de
Montagnone ciuis Patauinus; ex hoc is qui inter _Flores Moralium
Auctoritatum_ (quem libellum Detlefsen inuenit, scriptus est autem a.
1329 Veronae) haec habet Catulli _De errore_. _Catullus ad Varum. Quem
non in aliqua re_ (_uidere_ om.) _Suffenum possis suus cuique attributus
est error. Sed non uidemus mantice quod in tergo est._ Etiam Mussato,
poetae Patauino, innotuisse credo eum codicem, qui in Elegia qua gratias
egit Academiae Patauinorum quod se laurea coronasset scripserit _Carmine
sub nostro, cupidi lasciua Catulli Lesbia, dulce tibi nulla susurrat
auis_, ut taceam alia quae in Mussati carminibus ex Catullo trahi
poterant. Obiit autem Mussatus a. 1329 mense Maio[2]. Deinde duobus
locis Catulli corpus carminum respexit, duobus ipsos uersus (i. 1, 2;
i. 5-7) citauit in libro _de Originibus Rerum_, Gulielmus Pastrengicus
(1295-1360) amicus Petrarcae. Iam ipse Petrarca non solum Catullum in
carminibus et nominauit et paene ad uerbum imitatus est, uelut lxxvi.
23-26 sic expressit Sonnetti 1.50 ed. Mestica _Non prego già, né puote
aver piú loco, Che mesuratamente il mio cor arda, Ma che sua parte abbia
costei del foco_ (Schwabe, _Testimon._ p. xv, ed. 1886), sed duodecim
fere locos attulit ex eius carminibus siue in opusculis post impressos,
siue in Vergili codice quodam enotatos quem itinerum comitem secum
habebat (De Nolhac _Pétrarque et l’Humanisme_, p. 139), nec dubium est
Catulli eum codice usum esse qui et priuus esset et semper ad manum
lecturo. Huius aequalis Boccatius (†1375) de amatoriis poetis loquens
sui temporis Catulli et Properti eos uolumina euoluere autumat (Schwabe,
_Testimon._ p. xv). Ac notum iam Catulli librum fuisse ex tribus constat
epistulis Coluci Salutati (†1406) scriptis anno 1374, quorum in una
Beneuenutum de Imola, in duabus Casparam de Broaspinis implorat ut
Catulli exemplar ad se transmittendum curet.

    [Adnotatio 1: Extat epigramma siue _uersus domini Beneuenuti de
    Campexanis de Vicencia de resurrectione Catulli poetae Veronensis_

      Ad patriam uenio longis de finibus exul,
        causa mei reditus compatriota fuit.
      scilicet a calamis tribuit cui Francia nomen,
        quique notat turbae praetereuntis iter.
      quo licet ingenio uestrum celebrate Catullum,
        cuius sub modio clausa papyrus erat.

    Mortuus uidetur Beneuenutus de Campesanis anno 1323 (Schulze,
    Prolegg. Catulli Baehrensiani, p. viii).]

    [Adnotatio 2: A. Gloria, _Documenti inediti intorno a Francesco
    Petrana e Albertino Mussato_ p. 18, Carducci p. 279 libri
    _Ecerinide_ a Ludouico Padrin editi Bononiae a. 1900. Ecerinis
    titulus est tragoediae latinae a Mussato conscriptae, propter
    quam meruit lauro et hedera quodannis coronari.]

Haec ex editione maiore attuli ut demonstrarem ab ineunte fere saec. xiv
poetae nostri carmina saltem in Italia lecta fuisse. Sed miro casu nec
satis explorato factum est ut quaecumque horum exemplaria colligimus uel
fuisse in manibus Mussati, Pastrengici, Petrarcae uel praesto fuisse
ceteris quos intra annos 1323-1375 Catullum legisse ueri simile est,
omnia deperdita et ex hominum memoria ac cognitione sublata sint.

Anno 1375 exaratus est codex Sangermanensis (_G_), nunc Parisinus 14137,
quo non habemus ueteriorem. De eo scriba haec dicit ‘Tu lector quicunque
ad cuius manus hic libellus obuenerit, scriptori da ueniam si tibi
coruptus uidebitur. Quoniam a corruptissimo exemplari transcripsit, non
enim quodpiam aliud extabat, unde posset libelli huius habere copiam
exemplandi.’ Credidit igitur id quod non debebat credere, unum tunc
extare exemplar Catullianorum carminum, id unum se transcribere. At iam
ante annum 1329 Catullus innotuerat Mussato, breui post laudatus fuerat
a Pastrengico; Petrarcae integrum exemplar praesto fuit, ex quo hauriret
quae uel imitatus sit in carminibus suis uel in codicem suum Vergili
tamquam hunc explicaturus rettulerit; nec potest dubitari quae ante
annum 1374 adeo peruulgarentur ut inde Boccati aequales traherent suis
usibus idonea, Petrarca modo uersus citaret in Latinis opusculis, modo
Maronianos uersus illustraret similia ex Catullo in Vergili codicem
enotans, modo amoris sui sensus Italico sermone exprimeret Catulli
imitatus carmina ad Lesbiam, non uno tantum codice tum extare, sed
fusius legi, postquam codex ille quem initio fere saec. xiv compatriota
Veronensis inuenerat Catullum popularibus suis quasi ex mortuis
rediuiuum restituisset. Quis enim credat, Petrarcae praesertim aetate,
adeo incuriosos Veronenses fuisse ut poetam suum quasi rursus sepultum
sinerent latere? Quid? non uniuersis Italis μέλημα futurus erat? Itaque
Germanensi non ideo praecipua danda fides est quod ex uno tum superstite
exemplari descriptus fuerit (uix enim sciri id quidem potuit), sed quod
aetate propius accessit ad codicem quem Veronensis circa initium saeculi
xiv inuenerat quam ceteri quos nunc habemus codices.

Germanensem proxime aetate attingens Oxoniensis est Canonicianus Lat.
30, qui quamuis annum quo scriptus est prae se non ferat, aut eiusdem
est aeui cum Germanensi, aut certe anno 1400 non recentior.

Hi duo codices _G_ et _O_ nonnullis locis contra ceteros codices ita
conspirant ut maiorem antiquitatem testentur. XI 3 ut _GO_, ubi
_plerique_; XXXVIII 2 male si me _GO_, male est si me _plerique_; LXI
169 hac tibi _GO_, ac tibi _plerique_; LXVII 12 istius _GO_, isti
_plerique_; LXXVI 11 qui tui animo offirmas _GO_, qui tu animo affirmas
_plerique_; CII 1 ab antiquo _GO_, ab amico _plerique_.

Praeterea LXIV 136 crudeles mentes _O et prius G_, crudelis mentis
_plerique_; LXIV 145 adipisci _O, prius G_, apisci _plerique_; LXIV 249
tamen prospectans _O_, tamen p̶r̶aspectans _G_, tamen aspectans
_plerique_.

Sunt alii loci in quibus cum _GO_ tertius codex _R_(_omanus_), Vat.
Ottob. 1829, contra ceteros singularem lectionem praestat. LXVII 12
istius _GOR_, isti _plerique_; LXXVI 11 qui tui animo offirmas _GOR_,
qui tu animo affirmas _plerique_; LXXVI 18 extremo _GOR_, extrema
_plerique_; XXII 4 puto esse ego _GOR_, puto ego esse _plerique_;
XXIII 2 nec cimex ał neque araneus _O_, nec cimex animal neque araneus
_GR_; XLII 14 potes quid esse _GOR_, potest quid esse _plerique_; XLVI 3
aureis _GO_, aure̶is _R_; LV 18 tenens _GO_, teneṇs _R_; LXI 16 iunia
_GOR_, uinia _uel_ iu(l)lia _reliqui_; 146 ni _GOR_, ne _plerique_;
LXIV 227 obscurata _GO_, obscuraṭạ _R_; 392 certatum _GOR_, certatim
_plerique_; 393 lacti _O, G m. pr._, lacti al. leti _R_, l(a)eti
_plerique_.

Sunt alii loci ubi ex _R_ confirmatur lectio quam aut solus aut cum
paucissimis praestat _O_; X 3 tunc _O et R m. pr._, tum _G_; LV 11
quedam _OR_, quendam _plerique_; LXIV 224 infulso _O_, infuḷso _R_,
infuso _plerique_; 282 aurea _OR_, aura _plerique_.

Sunt alii ubi _R_ singulares lectiones solus habet. IV 4, 5 siue... siue
_R_, sine... sine _ceteri_; 20 uocare{t}ura _R m. pr._, uocare cura
_plerique_; X 13 non al. nec facerent _R_, non al. nec faceret _G_, nec
faceret _O_; XLVII 4 preposuit _R solus_, proposuit _cett._; XLIX 7
omniums patronus (_ex_ patronum) _R_, omnium patronus _uel_ patronum
_cett._; LXI 159 homine _R_, omine _cett._; LXVI 59 ne solum in mumine
celi _R_, in numine _plerique_; 63 ad fḷạ̄ṃa _marg._ templa _R_, ad
templa _cett._; LXXIII 4 ọḅstetque magisque magis _R_, obestque magisque
magis _GO_, stetque magisque magis _plerique_; LXVIII 115 terẹretur _R_,
terreretur _O_, tr̲e̲erretur _G_.

In uniuersum uere mihi uidetur de _R_ iudicasse qui eum anno 1896 primus
in lucem protulit, Americanus, Gulielmus Gardner Hale. Censet enim huic
codici siue propter aetatem (circa 1400) siue propter lectiones quae in
eo reperiuntur optimae, primarium locum neque _G_ neque _O_ inferiorem
attribuendum esse. Itaque in Catulli crisi praecipue semper
considerandum erit quid hi tres (_GOR_), necdum correcti, praebeant. Sed
in hac editione, quamquam, permittente ipso qui codicem _R_ primus
inuenit, non dubitaui quae potiora uisa sunt inter ceterorum codicum
lectiones proferre, non sum ausus omnia uulgare, ne inuenti sui gloriam
auctori uiderer praeripere; cuius integra collatio ab ipso demum
exspectanda erit.

Ad _R_ mira proximitate accedit _Venetus_ Sancti Marci (cod. Lat. xii.
80), ita tamen ut aliquanto recentius scriptus fuerit. Hunc codicem, ut
Germanensem Chatelainius anno 1890, heliotypica arte expressum edidit
Constantinus Nigra anno 1893.

Post _GOR_, aetate qui proximus est, _B_(_ononiensis_), cum finitus sit
anno secundo Iohannis XXIII, h.e. 1411-12 A.D., ceteris posset haberi
praestabilior, nisi tot tantasque passus esset correctiones ut non raro
uix dinoscatur quid uetus scriba exararit, quid emendator intulerit. Qua
in re fortuna tamen nos aliqua ex parte adiuuit: duo enim codices
_Laurentianus I_ (Plut. xxxiii. 13) et Vaticanus 1630, tam arta
cognatione cum _B_ cohaerent, ut ex eis saepe colligatur quid in _B_
fuerit. Et _La¹_ quidem non diu post _B_ uidetur descriptus; Vat. 1630
recentior, neque a me in hoc libello exhibetur. Ceterum non parui sunt
quae peculiaria in _BLa¹_ extant; quorum partem hic pono. LXV 14 Dauilas
_BLa¹_, Bauilla _O_, Bauilas _ex_ Bauila _G_, Daulias _Catullus_; LXVI 5
sublamia _B_, sublamina _O_, sublimia _G et plerique_, sub Latmia
_Catullus_; LXIV 211 erectum _La¹_, errectum _B m. pr._, ereptum
_plerique_, Erechtheum _Catullus_; LXVI 25 atque ego certe _BLa¹_, at
ego certe _GOR et plerique_.

Quae quoniam ad ueritatem aut propius accedunt aut possunt accedere
(uelut LXVI 25) quam _GOR_, ab alio fonte uidentur deriuata atque hi
fuerunt. Hoc dico: codicis eius principalis siue archetypi quem
Veronensis (siue carta ea siue papyrus fuit) ante 1323 inuenerat,
nonaginta annis intercedentibus, ita uariasse apographa ut non semper in
uetustissimis, sed interdum etiam in recentioribus, qualia sunt _BLa¹_,
melius ac fidelius repraesentetur id quod in archetypo illo traditum
fuerat. Hinc credo explicari tot alternantes lectiones quae in _G_ et
_R_ reperiuntur; quae ut ab archetypon diuerse interpretantibus sine
dubio ortae sunt, ita ex archetypo non ipso semper, sed apographis eius
depromi poterant, qualia inter 1323 et 1375 quo anno descriptus est _G_,
exarata esse credibile est. Non igitur mirum si et in _C_(_olbertino_)
et in _A_(_mbrosiano_) atque adeo in _D_(_atano_), quamuis _CA_ medio
fere saec. xv, _D_ non ante 1463 descriptus fuerit, interdum extant
uestigia lectionum quae ceteris codicibus antiquiora et sinceriora sint.
Duo exempla affero quae instar erunt omnium. LXXII 6 quod uulgo editur
_Multo mi tamen es uilior et leuior_, codices sic tradiderunt, _Multo
ita me nec uilior et leuior_. Solus _C_ habet, _multo “me” ita nec
uilior et leuior_, quo significatur transponendum esse _me_: uidelicet
post _ita_ rursus _me_ repetendum erat, _multo me ita me u. e. l._
Itaque non _multo mi tamen es_ sed _multo mei tamen es_ reponendum erit;
_mei_ enim datiuus est LXXVII 3 _sicine subrepsti mei_, fortasse etiam
XXXVII 11 _puella nam mei_, ubi codices habent _me_. Alterum exemplum
est XXXIV 23 solitas es _A_, in quo latere antiquum morem scribendi
_solita’s_ intellexit Lucianus Mueller: a quo non longe abest unicum
illud quod habet _R_ XLIX 7 _omniums_ quod non immerito ad ipsum
archetypon redire existimauit is qui codicem inuenit, Gulielmus Gardner
Hale. Atque utinam huiusmodi essent plura quae in eo extant codice;
haberemus certiorem ad archetypon redintegrandum uiam: quamquam ne sic
quidem ad ipsius Catulli manum iretur.

De _Datano_ fusius dixi in ed. maiore Prolegg. pp. xxxi-xxxv. Is quia
nonnulla habet quae ab Italis interpolata sint, uelut LXVIII 47 (qui
uersus deest in sincerioribus), XCV 9 in fine uersus _laboris_, LXV 12
_canam_ ubi ceteri _tegam_, a nonnullis editoribus hodie repudiatur. Est
tamen ea species in uniuersum Datani, quae non modo peculiaris dicenda
sit, sed praesertim si orthographiam spectes, incorruptam uetustatem
prae se ferens; qua re Lachmanno hic potissimum dignus habitus est quem
cum uno altero totum exhiberet in ed. sua anni 1829, neque ego, qui
Lachmanni crisin semper habuerim plurimi, umquam a me impetrare potui
ut, Baehrensio potius et Munroni obsecutus propter pauca quae codex is
habet uitia, uniuersum neglegerem abiceremque. Huius compar
consimilisque codex est Musei Britannici, Add. 11,915, quem in ed.
maiore littera _a_ signaui.

Ex his decem codicibus plerumque constabit quid in Veronensis archetypo
scriptum fuerit, non ut hinc restitui putes ueram manum Catulli.

Fuerit enim diuersa carminum recensio, ut ex LXII patet, quod
quemadmodum legitur in Thuaneo apographo saeculi ix, non semper
consentit cum codicibus saec. xiv, xv.

His adiunxi alios quorum fides plerumque integra uisa est, in primis
Laurentianum secundum (Plut. xxxiii cod. 12), Parisinum 7989, Harleianos
duo, quorum alter 2574 (_h_) saepe consentit cum Oxoniensi (_O_), alter
(4094) post Tibullum Propertiumque habet Catulli LXI, LXII, II, X, V-IX,
XI-XVII 14, duo Phillippicos, alterum 9591, scriptum anno 1453 (nunc
Bodl. Lat. Class. e. 17), alterum 3364 (nunc Bodl. Lat. Class. e. 15);
praeterea, quamquam minoris aestimandos, Caesenatem saec. xv exeuntis,
Carpentoractensem (_Carpentras_) 357, Brixianum _A_ vii. 7, Riccardianum
2242, Parmensem 716, Perusinum (_p_) qui idem Cuiacianus fuerat
Scaligeri, nunc est inter libros Samuelis Allen, Dublinensis; praeterea
codicem quendam Gualteri Ashburner, olim inter socios collegii
Mertonensis apud Oxonienses, continentem Catull. I-LXI 127 et quaedam
Tibulli. Hos rarius tantum excerpsi, praeter Laur. xxxiii. 12,
Harleianos, Perusinum (_p_), et Bodl. Lat. Class. e. 15, hunc utpote
peculiaria nonnulla praestantem quibus ueri species inesset, _p_ ut
coniecturas, quae Catulli textum ex doctorum emendatione, praecipue
Italorum, saec. xv occuparint. Ea quoniam ad Catullum explicandum non
sunt sine pretio, ideo adieci, quamquam non diffiteor prolixiorem sic
factam esse speciem apparatus critici quam aut libelli norma postulabat
aut ipse susceperam uolueramque.




ADDENDA IN ADNOT. CRIT.


  IV. 4, 5 Siue... siue _R, non_ sine... sine
  LXI. 226 _fort._ bene mutuo ex




SIGLA


  _T_   = Thuaneus, Paris. 8071: habet Catulli c. lxii        saec. ix
  _G_   = Sangermanensis, Paris. 14137                       anni 1375
  _O_   = Oxoniensis Bodl. Canon. Lat. 30                    saec. xiv
  _R_   = Romanus (Vat. Ottob. 1829)                saec. xiv exeuntis
  _Ven_ = Marcianus Class. xii. Cod. Lat. 80                  saec. xv
  _B_   = Bononiensis (Bologna) 2621, Bibliothecae
            Vniuersitatis                                    anni 141½
  _La¹_ = Laurentianus primus (Bibl. Laurentiano-Mediceae
            Plut. xxxiii Cod. 13)                             saec. xv
  _A_   = Ambrosianus M. 38, Mediolani                        saec. xv
  _C_   = Colbertinus, Paris. 8234                            saec. xv
   Ω    = consensus codicum _GOR Ven BLa¹AC_ ubi omnes uel
            uno alteroue excepto conspirant
  _D_   = Datanus Bibl. Berolinensis (Diez. B. Santen. 37)   anni 1463
  _a_   = Brit. Mus. Add. 11,915                             anni 1460
  _h_   = Harleianus 2574                                     saec. xv
  _h²_  = Harleianus 4094                                     saec. xv
  _Phill._ = Phillippicus 9591, nunc Bodleianus
            Lat. Class. e. 17                                 saec. xv
  _Bodl. Lat. Class. e. 15_, olim Phillippicus 3364           saec. xv
  Paris. 7989                                                anni 1423
  Laur. xxxiii. 12                                            saec. xv


_Qui secuntur rarius tantum adhibiti sunt_

  Carpentoractensis (_Carpentras_) 357               saec. xv exeuntis
  Brixianus Bibl. Querinianae A vii. 7                        saec. xv
  Parmensis 716                                               saec. xv
  Bononiensis (Bologna) 2744                                  saec. xv
  Perusinus = Cuiacianus Scaligeri (_p_)                     anni 1467
  Ashburneri codex I-LXI 127 continens                       anni 1451




CATVLLI CARMINA

    _Catulli_ (_-lis_ La²) _Veronensis liber incipit ad Cornelium_
    BGR Ven Laur. 33.12: _Catulli Veronensis poetae liber incipit_ A
    et Santenianus: _Catulli Veronensis ad Cornelium_ La¹: _Catullus
    Veronensis poeta_ O: _Catuli Veronensis poete cla liber incipit_
    a: _Q. Catuli Veronensis liber incipit ad Cornelium I_ D: Q.
    VALERI. CATVLLI. VERONENS. AD CORN. NEPOTEM. LIBER C




I

  Qui dono lepidum nouum libellum
  arido modo pumice expolitum?
  Corneli, tibi: namque tu solebas
  meas esse aliquid putare nugas;
  iam tum cum ausus es unus Italorum                       5
  omne acuum tribus explicare cartis
  doctis, Iuppiter, et laboriosis.
  quare habe tibi quidquid hoc libelli
  qualecumque; quod, o patrona uirgo,
  plus uno maneat perenne saeclo.                         10


    1 _Qui_ ADh Gulielmus Pastrengicus (1295-1360 A.D.) de
    originibus rerum p. 88b: _cui_ GO[3] (non _qui_) RBCLa¹
    2 _arido_ codd.: _arida_ Pastrengicus, fortasse ex Serui
    adnotatione ad Aen. xii. 587 ubi tradit Catullum _pumicem_
    dixisse feminino
    5 _tum_ h: _tamen_ Ω || _es_ h: _est_ Ω
    8 _tibi habe quicquid_ Ω || _haec_ O || _libelli al. mei_ G
    9 _quod_] _quidem_ D, Bodl. Lat. Class. e. 15, marg. R || _o_
    add. Perusinus (p): om. Ω || _patroni ut ergo_ Bergk
    10 _perire_ O

    [Adnotatio 3: Sic enim monstrantibus Elmero Merrill et E. B.
    Nicholson nunc lego quod in G et O scriptum est.]




II

  Passer, deliciae meae puellae,
  quicum ludere, quem in sinu tenere,
  qui primum digitum dare atpetenti
  et acris solet incitare morsus,
  cum desiderio meo nitenti                                5
  carum nescio quid libet iocari,
  et solaciolum sui doloris,
  †credo ut cum grauis acquiescet ardor:†
  tecum ludere sicut ipsa possem
  et tristis animi leuare curas!                          10
  . . . . . . . .
  tam gratum est mihi quam ferunt puellae
  pernici aureolum fuisse malum,
  quod zonam soluit diu ligatam.


    II _Fletus passeris Lesbie_ Ω: spatium unius uersus in O titulo
    tamen carens

    3 _qui_ GODBLa¹ (m. pr.): _[C/Q]ui_ R: _cui_ ha, marg. O:
    _quoi_ C
      [littera “Q” erasa, “C” supra scripta]
    _at petenti_ O: _at petenti al. patenti_ Ven. et sic G prius,
    quamuis post in _parenti_ mutatum fuerit: _appetenti_ Ra
    6 _karum_ GO || _libet_ GO sed _iubet_ marg. O: _lubet_ Baehrens
    8 sic Ω sed _cum_ om. Ba || _credo, ut tum g. acquiescat a._
    Baptista Guarinus: _credo, et cum_ (_quo_ Postgate) _grauis
    acquiescit_ (_-at_ Postgate) _ardor_ ego olim: _quaerit quo g.
    acquiescat a._ E. M. Thompson. Omittendum esse _credo_ ratus est
    Tartara tamquam additum ab eo qui dubitationem suam de scriptura
    sic declarauit
    9 _ludere_ (suprascr. _al. luderem_) G: _luderem_ D
    Post 10 uidentur excidisse quaedam, uelut _tecum ludere, sic ut
    ipsa ludit_: sed interstitii uestigia non habent codices
    11 _est_ omittebat Conington
    13 _ligatam_ ACBLa¹Dah Priscianus: _negatam al. ligatam_ G:
    _negatam_ O: _ligatam_ marg. _negatam_ R, sed ut ante _ligatam_
    uideatur aliquid erasum: cf. Carm. Epigr. 1504.49 Buech.
    _zonulam ut soluas diu ligatam_




III

  Lugete, o Veneres Cupidinesque,
  et quantum est hominum uenustiorum.
  passer mortuus est meae puellae,
  passer, deliciae meae puellae.
  quem plus illa oculis suis amabat:                       5
  nam mellitus erat suamque norat
  ipsam tam bene quam puella matrem.
  nec sese a gremio illius mouebat,
  sed circumsiliens modo huc modo illuc
  ad solam dominam usque pipilabat.                       10
  qui nunc it per iter tenebricosum
  illuc, unde negant redire quenquam.
  at uobis male sit, malae tenebrae
  Orci, quae omnia bella deuoratis:
  tam bellum mihi passerem abstulistis.                   15
  uae factum male! uae miselle passer,
  tua nunc opera meae puellae
  flendo turgiduli rubent ocelli.


    III cum II continuatum habent Ω, nullo titulo nec spatio tituli

    4 om. ABCLa¹a
    7 _ipsa_ ABC
    9 _circum siliens_ GR: _circum silens al. siliens_ O
    10 _pipilabat_ Da: _piplabat_ Ω: _pipiabat_ marg. h Voss
    11 _tenebricosum_ h²: _tenebrosum_ Ω
    12 _illuc_ marg. O: _illud_ Ω
    Carm. Epigr. 1504.11 Buech. _Unde fata negant redire quemquam_
    14 _Orciquae_ R m. pr.: _Orcique al. quae_ G: _Orcique_ COVen ||
    _bella al. pulcra_ G: _bella i. pulcra_ O
    16 _uae... uae miselle_ scripsi ex eo quod habent Ω
    16 _Bonum factum male bonus ille passer:_ correxerunt ex Att.
    xv.1.1 _o factum male, o miselle passer_: cf. Carm. Epigr.
    1512.4.7 Buech. _o factum male Myia quod peristi: proh miselle
    passer_ Bapt. Guarinus: _pro f. m. pro pusille_ Froehlich: _io
    miselle p._ Lachmann
    17 _tua_ (suprascr. _quia_) O
    18 _turgidoli_ R m. pr.




IV

  Phasellus ille, quem uidetis, hospites,
  ait fuisse nauium celerrimus,
  neque ullius natantis impetum trabis
  nequisse praeterire, siue palmulis
  opus foret uolare siue linteo.                           5
  et hoc negat minacis Adriatici
  negare litus insulasue Cycladas
  Rhodumque nobilem horridamque Thraciam,
  Propontida trucemue Ponticum sinum,
  ubi iste post phasellus antea fuit                      10
  comata silua: nam Cytorio in iugo
  loquente saepe sibilum edidit coma.
  Amastri Pontica et Cytore buxifer,
  tibi haec fuisse et esse cognitissima
  ait phasellus: ultima ex origine                        15
  tuo stetisse dicit in cacumine,
  tuo imbuisse palmulas in aequore,
  et inde tot per impotentia freta
  herum tulisse, laeua siue dextera
  uocaret aura, siue utrumque Iuppiter                    20
  simul secundus incidisset in pedem.
  neque ulla uota litoralibus deis
  sibi esse facta, cum ueniret a marei
  nouissimo hunc ad usque limpidum lacum.
  sed haec prius fuere: nunc recondita                    25
  senet quiete seque dedicat tibi,
  gemelle Castor et gemelle Castoris.


    IV _DE PHASELLO_ (_-ELO_ VenR) Ω: spatium unius uersus in O

    1 _Phaselus_ DaVen
    2 _aiunt_ Ω
    2 _celerrimum_ (_celerimum_ O) Ω
    3 _illius_ Ω || _tradis_ h²: _tardis_ Ω
    4 _neque esse_ Ω || _sine_ Ω: _siue_ R
    5 _sine_ Ω: _siue_ R
    6 _haec_ O || _negant_ R || _mina ei_ B m. pr., GOVenDah: _mina
    ci_ Cod. Vat. 1630: _mina|||_ dein _minacis_ R
    7 _insula uegeladas_ O
    8 _tractam_ Ω sed _traciam_ corr. R et corr. La¹
    11 _silua_ om. O, add. in marg. || _cit_(_th_ C)_eorio_ Ω sed
    _citeono_ Oh²
    13 _citheri_ GO et R m. pr.
    14 _cognitissima_ ah²: _cognotissima_ Ω
    17 _tuo_ O: _tuas_ cett.
    18 _inte_ R
    19 _herum_ GOR
    20 _uocare cura_ ABCGOh: _uocare{t} ura_ R m. pr.: _uocare{t}
    aura_ corr. R
    22 _litoralibus_ GR _litt._ OBAC || _diis_ Ω sed _e_ iam
    superscripta in La¹
    23 _a marei_ Lachm.: _amaret_ Ω et, ut videtur, R ante quam in
    _amari_ mutatum erat: _amare_ ah²
    24 _nouissimo_ a: _nouissime_ Ω, Munro
    25 _hoc_ CGVen R m. pr.
    27 _Castor_ D, Diomedes p. 344 Keil: _Castorum_ R m. pr. B et
    La¹ nondum mutati: _Castrum al. Castorum_ G: _Castrum_ O




V

  Viuamus, mea Lesbia, atque amemus,
  rumoresque senum seueriorum
  omnes unius aestimemus assis.
  soles occidere et redire possunt:
  nobis cum semel occidit breuis lux,                      5
  nox est perpetua una dormienda.
  da mi basia mille, deinde centum,
  dein mille altera, dein secunda centum,
  deinde usque altera mille, deinde centum.
  dein, cum milia multa fecerimus,                        10
  conturbabimus illa, ne sciamus,
  aut ne quis malus inuidere possit,
  cum tantum sciat esse basiorum.


    V _AD LESBIAM_ Ω: in O spatium unius uersus sine titulo

    3 _extime_(_ne_ O)_mus_ Ω
    5 _nobiscum_ Ω
    8 _deinde mi//// altera da//// secunda centum_ G, et sic R, nisi
    quod _da_ post inlatum uidetur: _deinde mille altera deinde
    secunda centum_ Oh²
    10 _deinde_ Ω
    11 _conturbauimus_ Ω || _nesciamus_ Ω
    13 _tantum_ corr. R, corr. La¹: _tantus_ CGOVen, R et La¹ nondum
    mutati || _sciet_ Buecheler ex Priap. lii. 12




VI

  Flaui, delicias tuas Catullo,
  nei sint illepidae atque inelegantes,
  uelles dicere, nec tacere posses.
  uerum nescio quid febriculosi
  scorti diligis: hoc pudet fateri.                        5
  nam te non uiduas iacere noctes
  nequiquam tacitum cubile clamat
  Sertisque ac Syrio fraglans oliuo,
  puluinusque peraeque et hic et ille
  attritus, tremulique quassa lecti                       10
  argutatio inambulatioque.
  nam nil uerpa ualet, nihil tacere.
  cur? non tam latera ecfututa pandas,
  nei tu quid facias ineptiarum.
  quare, quidquid habes boni malique,                     15
  dic nobis. uolo te ac tuos amores
  ad caelum lepido uocare uersu.


    VI cum V continuatur in O: _AD FLAVIVM_ cett.

    2 _nei_ Lachmann: _ne_ Ω
    3 _uelis_ et _possis_ Heinsius
    5 _hic_ O
    7 _nequiquam_ Haupt: _nequicquam_ GVen et R, sed hi duo diuise:
    _ne quid quam_ O
    8 _Sertisque_ Da: _Sertis_ Ω nisi quod _Sectis_ BLa¹ _ac Syrio_
    Auantius: _a sirio_ R m. pr.: _asirio_ GO || _fraglans_ scripsi:
    _flagrans_ GORVenBLa¹: _fragrans_ D et Laur. 33.12
    9 _et haec et illo_ O: _et hec_ (suprascr. _hic_) _et illo_
    (suprascr. _al. ille_) GRVen Correxerunt _et hic et illic_
    (_illi), et heic et illei_ Fort. _et hoc (= huc) et illo_
    10 _cassa_ D, Froehner: _casa_ a (m. pr.)
    12 _nil uerpa ualet_ scripsi: _inista preualet_ O: _ni ista
    preualet_ GRVen: _mi stupra ualet_ uir doctus in Ephem. Class.
    xxiv. p. 211 (_stupra_ iam Scaliger) _nil ista ualet_ Lachm.:
    _nil stupra u._ Haupt
    13 sic Lachm.: _cur non tam latera et futura panda_ Ω: _et
    fututa_ h² || _pandas_ h
    14 _nei_ Marcilius: _nec_ Ω: _ne_ a
    15 _quid quid_ O: _quicquid_ Ω || _bonique malique_ O
    17 _uersum_ O: _uersum̶_ (sic) R




VII

  Quaeris, quot mihi basiationes
  tuae, Lesbia, sint satis superque.
  quam magnus numerus Libyssae harenae
  lasarpiciferis iacet Cyrenis,
  oraclum Iouis inter aestuosi                             5
  et Batti ueteris sacrum sepulcrum;
  aut quam sidera multa, cum tacet nox,
  furtiuos hominum uident amores;
  tam te basia multa basiare
  uesano satis et super Catullo est,                      10
  quae nec pernumerare curiosi
  possint nec mala fascinare lingua.


    VII Spatium unius uersus in O titulo carens: _AD LESBIAM_ cett.

    1 _quod_ GORLa¹
    3 _libisse_ ORVen: _lybisse_ G
    4 _lasarpici feris al. fretis_ GRVen: _lasarpici fecis_ Oh² ||
    _tyrenis al. cyrenis_ GRVen: _tyrenis_ OLa¹, B m. pr.
    5 _oradum_ uel _ora dum_ Ω
    6 _beati_ O; _beati al. beari_ GRVen: _brati_ a (m. pr.)
    9 _basiei_ O, et R m. pr.: _basiei al. basia_ GVenC




VIII

  Miser Catulle, desinas ineptire,
  et quod uides perisse perditum ducas.
  fulsere quondam candidi tibi soles,
  cum uentitabas quo puella ducebat
  amata nobis quantum amabitur nulla.                      5
  ibi illa multa tum iocosa fiebant,
  quae tu uolebas nec puella nolebat.
  fulsere uere candidi tibi soles.
  nunc iam illa non uolt: tu quoque inpotens noli,
  nec quae fugit sectare, nec miser uiue,                 10
  sed obstinata mente perfer, obdura.
  uale, puella. iam Catullus obdurat,
  nec te requiret nec rogabit inuitam.
  at te dolebis, cum rogaberis nulla.
  scelesta †ne te†. quae tibi manet uita!                 15
  quis nunc te adibit? cui uideberis bella?
  quem nunc amabis? cuius esse diceris?
  quem basiabis? cui labella mordebis?
  at tu, Catulle, destinatus obdura.


    VIII Spatium unius uersus in O titulo carens: _AD SE IPSVM_ Ω

    6 _cum_ O: _tam_ Scaliger
    9 _impotens noli_ Auantius: _impote_ (_inpote_ O) Ω
    12 om. La¹
    14 _nulla_ Ω
    15 _ne ter tibi quae_ Bodl. Lat. Class. e. 15: _nec te_ Phil.:
    _nocte_ Statius || _nullam... noctem_ Voss
    18 _cum labella_ O




IX

  Verani, omnibus e meis amicis
  antistans mihi milibus trecentis,
  uenistine domum ad tuos Penates
  fratresque unanimos anumque matrem?
  uenisti. o mihi nuntii beati!                            5
  uisam te incolumem audiamque Hiberum
  narrantem loca, facta, nationes,
  ut mos est tuus, applicansque collum
  iucundum os oculosque suauiabor.
  o quantum est hominum beatiorum,                        10
  quid me laetius est beatiusue?


    IX _AD VERAN(N)IVM_ Ω: spatium unius uersus in O

    1 _Verani_ a: _Veranni_ BDGLa¹Ohh²: _Veramni_ AC || _e_ om. O
    2 _antistans_ Auantius: _antistas_ Ω || _milibus_ O: _millibus_
    GRVen.
    4 _uno animo sanamque_ O: _uno animo suamque al. sanam_ GVen ||
    _anumque_ Faernus: _senemque_ Auantius
    9 _suauiabor_ D: _suabior_ Ω




X

  Varus me meus ad suos amores
  uisum duxerat e foro otiosum,
  scortillum, ut mihi tum repente uisum est,
  non sane illepidum neque inuenustum.
  huc ut uenimus, incidere nobis                           5
  sermones uarii, in quibus, quid esset
  iam Bithynia, quo modo se haberet,
  et quonam mihi profuisset aere.
  respondi id quod erat, nihil neque ipsis
  nec praetoribus esse nec cohorti,                       10
  cur quisquam caput unctius referret,
  praesertim quibus esset irrumator
  praetor, non faceret pili cohortem.
  ‘at certe tamen,’ inquiunt ‘quod illic
  natum dicitur esse, comparasti                          15
  ad lecticam hominis.’ Ego, ut puellae
  unum me facerem beatiorem,
  ‘non’ inquam ‘mihi tam fuit maligne,
  ut, prouincia quod mala incidisset,
  non possem octo homines parare rectos.’                 20
  at mi nullus erat neque hic neque illic,
  fractum qui ueteris pedem grabati
  in collo sibi collocare posset.
  hic illa, ut decuit cinaediorem,
  ‘quaeso’ inquit ‘mihi, mi Catulle, paulum               25
  istos †commoda: nam† uolo ad Sarapim
  deferri.’ ‘mane’ inquii puellae,
  ‘istud quod modo dixeram me habere,
  fugit me ratio: meus sodalis
  Cinna est Gaius, is sibi parauit.                       30
  uerum, utrum illius an mei, quid ad me?
  utor tam bene quam mihi pararim.
  sed tu insulsa male et molesta uiuis,
  per quam non licet esse neglegentem.’


    X cum IX continuant Ω nullo spatio relicto

    1 _Varus_ C: _Varius_ GOR Ven La¹: _Verannius_ D
    3 _tunc_ ORVen Laur. 33.12
    4 _inlep._ Lachm.
    7 _Iarbithinia_ O || _quomodo posse haberet_ Ω: corr. ed. pr.
    8 _ecquonam_ Statius: _et quoniam al quonam_ GRVen: _et quoniam_
    OACDah² || _aere_ a: _here_ GOLa¹ACD: _hēre (= habere_) Bh
    9 _neque in ipsis_ (suprascr. _al. neque ipsis ñ_) G: _neque nec
    in ipsis_ OBCLa¹: _nec in ipsis al. neque ipsis_ R: _nihil in
    ipsis_ Conington: _nihil neque ipsi_ Traube
    10 prius _nec_ om. RVenACa sed RVen addunt in marg. || _hic_
    Giri || _hoc praetore fuisse_ Traube
    11 _Cur q. c. u. referret?_ Munro
    13 _non al. nec_ GRVen: _nec_ Oa: _ne_ h² || _facerent_ Da
    15 _asse_ Statius
    21 _nec hic neque illic_ GORVen
    22 _fractumque_ Ω
    24 _docuit_ Ω, corr. a || _sined._ O
    25 _inquid_ O
    26 _com(m)oda nam_ codd. praeter Oh²: _comodā nam_ O: _comenda
    nam_ h²: _commodum enim_ Hand: _Istos da modo: nam_ Munro:
    _commoda; eram_ (_heram_) uel _commoneam_ ego || _sarapim_ D:
    _sarapim_ (suprascr. _al. e_) G: _serapim_ (_ini_ O) RVenO
    27 _deferri_ ACD: _deserti al. deferri_ GBRVen: _deserti_ OLa¹
    || _mane inquii_ Statius: _mane me inquit_ (_-d_ O) Ω: _minime_
    Ald. I.: _mi anime_ Bergk: _meminei_ Munro
    30 _Cinna est Gaius_ Beroaldus: _Cuma est grauis_ Ω
    31 _ad me_ Da et corr. R: _a me_ Ω
    32 _paratis_ Statius
    33 _tu insulsa_ h: _tu insula_ Ω: _tulsa_ O || _et_] _hac_ D:
    _ac_ a
    34 _negligentem_ Ω




XI

  Furi et Aureli, comites Catulli,
  siue in extremos penetrabit Indos,
  litus ut longe resonante Eoa
    tunditur unda,
  siue in Hyrcanos Arabesque molles,                       5
  seu Sacas sagittiferosue Parthos,
  siue quae septemgeminus colorat
    aequora Nilus,
  siue trans altas gradietur Alpes,
  Caesaris uisens monimenta magni,                        10
  Gallicum Rhenum †horribilesque ulti-
    mosque† Britannos,
  omnia haec, quaecunque feret uoluntas
  caelitum, temptare simul parati,
  pauca nuntiate meae puellae                             15
    non bona dicta.
  cum suis uiuat ualeatque moechis,
  quos simul complexa tenet trecentos,
  nullum amans uere, sed identidem omnium
    ilia rumpens:                                         20
  nec meum respectet, ut ante, amorem,
  qui illius culpa cecidit uelut prati
  ultimi flos, praetereunte postquam
    tactus aratro est.


    XI _AD FVRIVM ET AVRELIVM_ Ω: in O spatium non est, sed primo
    uersui adscriptum est _=_

    2 _penetrabit_ ed. 1473: _penetrauit_ Ω
    3 _ut_ GO Caesenas: _et_ h²: _ubi_ cett. || _coa_ Oh²
    5 _arabasue_ Oh²: _arabaesque_ G: _arabesque_ R cum plerisque
    6 _siue sagas_ (_-x_ CGORa) Ω || _sagittiferosque_ D Lachm.:
    _que_ om. a
    7 _qui_ B Phil. h: om. h²
    8 _Epra_ O
    9 _sui_ O || _latas_ Bh || _apes_ (suprascr. _l_) R
    10 _uidens_ ABCD: _uissens_ h²
    11 _hor(r)ibilesque_ DGOh²: _horribiles_ RVenACBLa¹: _horribile
    aequor_ Haupt: _horribilem salum_ Munro: _h. fretum_ Everett:
    _horribilesque uitro_ (uel _uultu_) _in- usque_ Palmer:
    _horribilem sequi_ Housman, in quod ipse olim incideram, mutato
    _uidens_ in _nitens_: fort. _horribiles citroque ult|roque_
    12 _mosque... britannos_ G. In Oh² uersus incipit ab
    _ultimosque_ (_Vitimosque_ O)
    13 _fere_ Ω
    14 _temptare_ OVen: _tentare_ GR et plerique
    22 _qui_ BLa¹Da, sed in B prius fuit _cui_: _cui_ GORVenChh²
    23 _posquam_ RVenD




XII

  Marrucine Asini, manu sinistra
  non belle uteris in ioco atque uino:
  tollis lintea neglegentiorum.
  hoc salsum esse putas? fugit te, inepte:
  quamuis sordida res et inuenusta est.                    5
  non credis mihi? crede Pollioni
  fratri, qui tua furta uel talento
  mutari uelit: est enim leporum
  disertus puer ac facetiarum.
  quare aut hendecasyllabos trecentos                     10
  exspecta, aut mihi linteum remitte,
  quod me non mouet aestimatione,
  uerum est mnemosynum mei sodalis.
  nam sudaria Saetaba ex Hiberis
  miserunt mihi muneri Fabullus                           15
  et Veranius: haec amem necesse est
  ut Veraniolum meum et Fabullum.


    XII _AD MATRVCINVM ASIN[I]VM_ Ω: in G _Asinium_ tantum est,
    in O spatium unius uersus titulo carens

    1 _Marrucine_ Parthenius: _Matrucine_ Ω
    2 _ioco al. loco_ BGRVen: _loco_ O
    3 _negleg._ O: _neglig._ GR
    4 _salsum al. falsum_ G: _falsum al. salsum_ ORVen: _falsum_
    ABCDLa¹hh²
    6 _polioni_ h²a
    7 _frat̅_ (_frater_) O
    8 _uoluit_ O: _uolit_ Baehrens
    9 _dissertus_ O: _difertus_ Passeratius
    10 _endeca sillabos_ GORLa¹
    11 _expecta_ Ω
    12 _extimatione_ Ω
    13 _nemo est sinum_ O: _est nemo sinum_ (_sinunt_ BLa¹hh²) cett.
    14 _settaba_ O: _thessala_ D et Vat. 1630 || _ex Hiberis_ ed.
    pr.: _exhibere_ Ω: _ex Hibereis_ Lachmann: _ex Hibero_ Owen
    15 _numeri al. muneri_ GCRVen: _numeri_ OALa¹
    16 _hec al. hoc_ R || _amem_ D: _aḷmeni_ R: _ameni_ GOCVen
    17 _ut_ h²: _et_ Ω Ad hunc uersum respexit Plinius H. N.
    praef. I




XIII

  Cenabis bene, mi Fabulle, apud me
  paucis, si tibi di fauent, diebus,
  si tecum attuleris bonam atque magnam
  cenam, non sine candida puella
  et uino et sale et omnibus cachinnis.                    5
  haec si, inquam, attuleris, uenuste noster,
  cenabis bene: nam tui Catulli
  plenus sacculus est aranearum.
  sed contra accipies meros amores
  seu quid suauius elegantiusue est:                      10
  nam unguentum dabo, quod meae puellae
  donarunt Veneres Cupidinesque,
  quod tu cum olfacies, deos rogabis,
  totum ut te faciant, Fabulle, nasum.


    XIII _AD FABVLLVM_ Ω: spatium unius versus in O titulo carens

    2 _dii_ Ω
    6 _inquam_ marg. _unquam_ h²: _unquam_ Ω
    8 _saculus_ GORBVen
    9 _meos_ OAa
    10 _seu quid_ Santenianus Lachmanni: _seu qui_ OBCLa¹: _seu qui
    al. quod_ GRVen
    14 _Fabulle_ (non _fab._) R




XIV

  Nei te plus oculis meis amarem,
  iucundissime Calue, munere isto
  odissem te odio Vatiniano:
  nam quid feci ego quidue sum locutus,
  cur me tot male perderes poetis?                         5
  isti di mala multa dent clienti,
  qui tantum tibi misit impiorum.
  quod si, ut suspicor, hoc nouum ac repertum
  munus dat tibi Sulla litterator,
  non est mi male, sed bene ac beate,                     10
  quod non dispereunt tui labores.
  di magni, horribilem et sacrum libellum!
  quem tu scilicet ad tuum Catullum
  misti, continuo ut die periret,
  Saturnalibus, optimo dierum!                            15
  non non hoc tibi, salse, sic abibit.
  nam, si luxerit, ad librariorum
  curram scrinia, Caesios, Aquinos,
  Suffenum, omnia colligam uenena,
  ac te his suppliciis remunerabor.                       20
  uos hinc interea ualete abite
  illuc, unde malum pedem attulistis,
  saecli incommoda, pessimi poetae.




XIV{b}

  Si qui forte mearum ineptiarum
  lectores eritis manusque uestras
  non horrebitis admouere nobis,
     *       *       *


    XIV _AD CALVVM POETAM_ Ω: in O spatium unius uersus titulo carens

    1 _nei_ Lachmann: _ne_ Ω: _nen_ h²
    3 _uaciniano_ GRLa¹
    5 _malis_ Ω
    6 _dant_ Ω
    9 _sulla_ A et Santenianus m. pr.: _si illa_ GORBCDLa¹: _sylla_
    D || _literator_ GOR Versum attulit Martianus Capella § 229, et
    ex eo, ut creditur, Ioannes Saresberiensis Metal. I. 24
    10 _mihi_ Ω
    14 _misti_ ed. pr.: _misisti_ Ω || _continuo. ut_ GORVen ||
    _die_] _miser_ Halbertsma
    15 _opimo al. optimo_ GRVenBLa¹: _oppinio_ O
    Versum attulit Macrobius Sat. ii. I. 8
    16 _hoc_ Dh²: _hec_ Ω || _salse al. false sit_ (uel _fit_)
    _adhibit_ (uel _adbibit_) Ω
    17 _luserit_ (suprascr. _al. x_) G
    18 _curam_ O: _curtam_ Ω || _scrinea_ RVen
    19 _Suffenam_ Ω: _Sufferam_ AD marg. h²
    20 _hac_ GORVenh² || _tibi hiis supplit’_ O || _remunerabor_ R,
    idemque iterum in marg.
    23 _seculi_ Ω
    XIVb Hi uersus cum carminis XIV uersu ultimo coniuncti leguntur
    in codicibus: seiunxit Bapt. Guarinus
    3 _ammouere_ O




XV

  Commendo tibi me ac meos amores,
  Aureli. ueniam peto pudentem,
  ut, si quicquam animo tuo cupisti,
  quod castum expeteres et integellum,
  conserues puerum mihi pudice,                            5
  non dico a populo: nihil ueremur
  istos, qui in platea modo huc modo illuc
  in re praetereunt, sua occupati:
  uerum a te metuo tuoque pene
  infesto pueris bonis malisque.                          10
  quem tu qua lubet, ut lubet, moueto
  quantum uis, ubi erit foris paratum:
  hunc unum excipio, ut puto, pudenter.
  quod si te mala mens furorque uecors
  in tantam impulerit, sceleste, culpam,                  15
  ut nostrum insidiis caput lacessas;
  a tum te miserum malique fati,
  quem attractis pedibus patente porta
  percurrent raphanique mugilesque.


    XV _AD AVRELIVM_ Ω: spatium unius uersus in O titulo carens

    2[*] _pudentem p[*]eto_ G: _pudentem pecto_ h²
    8 _inre_ ex _inte_ G: _inte_ h² || _occupari_ O
    10 _bonisque malisque_ Ω
    11 _qua lubet ut iubet_ GD: _qualib’ ut al. iubet_ O: _ut lubet_
    om. ABCLa¹a, add. in marg. Ven
    12 _ubi_] _ut_ h²
    13 _huc_ G || _excipias peto_ L. Weber Eisenacensis, quod _puto_
    semper fere correptum inueniatur, sed cf. Priap. xii. 2 _Cumaeae
    soror ut puto Sibyllae_ || _pudenter al. prudenter_ GRVen
    16 _nostrum_ GDah²: _nostrorum_ Ω
    17 _a tum te_ Statius: _at tum te_ AC: _ah_ (_ha_ O) _tamen te_
    ORBLa¹h²: _ah tamen al. tum te_ GVen
    18 _atractis_ O: _atratis_ BLa¹h²




XVI

  Pedicabo ego uos et irrumabo,
  Aureli pathice et cinaede Furi,
  qui me ex uersiculis meis putastis,
  quod sunt molliculi, parum pudicum.
  nam castum esse decet pium poetam                        5
  ipsum, uersiculos nihil necesse est,
  qui tum denique habent salem ac leporem,
  si sint molliculi ac parum pudici,
  et quod pruriat incitare possint,
  non dico pueris, sed his pilosis                        10
  qui duros nequeunt mouere lumbos.
  uos, quod milia multa basiorum
  legistis, male me marem putatis?
  pedicabo ego uos et irrumabo.


    XVI cum XV continuant Ω

    1 _Pedic._ ah²: _Pedit._ A: _Dedicabo_ Ω
    3 _me_ ex _mi_ G
    4 _quot_ ex _quod_ G || _sụ̇t_ (sic) R
    5-8 extant ap. Plin. Epp. iv. 14. 5 et 5-6 ap. Apul. Apol. xi
    7 _tum_ Dh: _tamen al. tum_ GRVenC: _tamen_ OABLa¹h²: _tunc_
    codices Plini _ac_ om. h²
    8 _sint_ Ω: _sunt_ codices Plini
    9 _ut_ Froehlich || _possint_ A: _possunt_ (suprascr. _i_) C:
    _possunt_ Ω et codices Plini
    12 _uos quod_ Laur. 33.12: _uos qui_ AC: _uosque_ (_hosque_ O) Ω
    14 _dedicabo_ Ω




XVII

  O Colonia, quae cupis ponte ludere longo,
  et salire paratum habes, sed uereris inepta
  crura ponticuli acsuleis stantis in rediuiuis,
  ne supinus eat cauaque in palude recumbat;
  sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat,                5
  in quo uel Salisubsali sacra suscipiantur:
  munus hoc mihi maximi da, Colonia, risus.
  quendam municipem meum de tuo uolo ponte
  ire praecipitem in lutum per caputque pedesque,
  uerum totius ut lacus putidaeque paludis                10
  liuidissima maximeque est profunda uorago.
  insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar
  bimuli tremula patris dormientis in ulna.
  quoi cum sit uiridissimo nupta flore puella
  et puella tenellulo delicatior haedo,                   15
  asseruanda nigerrimis diligentius uuis,
  ludere hanc sinit ut lubet, nec pili facit uni,
  nec se subleuat ex sua parte, sed uelut alnus
  in fossa Liguri iacet suppernata securi,
  tantundem omnia sentiens quam si nulla sit usquam.      20
  talis iste meus stupor nil uidet, nihil audit,
  ipse qui sit, utrum sit an non sit, id quoque nescit.
  nunc eum uolo de tuo ponte mittere pronum,
  si pote stolidum repente excitare ueternum;
  et supinum animum in graui derelinquere caeno,          25
  ferream ut soleam tenaci in uoragine mula.


    XVII In GO nec titulus est nec spatium tituli: ceteri aut spatium
    habent aut titulum

    1 _o culonia quae_ AC: _o culo in aque_ Ω || _ludere_ h:
    _laedere_ Ω
    3 _acsuleis_ scripsi: _ac sulcis_ Ω: _assulis_ Statius:
    _axuleis_ Schwabe: _aesculeis_ Palmer: num _hastuleis_? ||
    _stantis_ Statius: _tantis_ Ω
    6 _salisubsali_ Bergk: _sali subsali_ VenD: _sali subs_(_sc_ RB
    marg. Ven)_ili_ GORACBLaurentiani: _salisubsilis_ Statius ||
    _suscipiant_ Ω: _sus recipiant_ h²
    8 _quedam_ Oh² || _de tuo uolo ponte_ om. BLa¹
    10 _pudiceque paludes_ Ω: _puniceque_ A: _pu iceque_ (sic):
    _puiceque_ C sine uestigio rasurae
    14 _quoi cum_ Scaliger: _cui iocum_ Ω
    15 _et_ ACh²: _ut_ Ω
    16 _adseruanda_ O
    18 _nec se_ ed. 1473: _nec me_ Ω
    19 _Ligari_ fragm. Festi p. 438 ed. von Ponor || _suppernata_
    Festus: _superata_ Ω: _separata_ BLa¹
    21 _nihil uidet_ Ω
    22 _quid_ G sed _d_ super rasuram
    23 _nunc_] _hunc_ ACa || _eum_ AC et corr. D: _cum_ GRVenBLa¹ ||
    _nunc uolo uolo_ O: _hunc meum_ Froehlich
    24 _potest olidum_ Ω: corr. Victorius Var. Lect. xiii. 11 ||
    _exitare_ GORVen BLa¹, quod tamquam frequentatiuum uerbi _exire_
    retinebat Traube
    25 _derelinquere_ O cum Parisino 7989: _delinquere_ cett. nisi
    quod a habet _relinquere_




XXI

  Aureli, pater esuritionum,
  non harum modo, sed quot aut fuerunt
  aut sunt aut aliis erunt in annis,
  pedicare cupis meos amores.
  nec clam: nam simul es, iocaris una,                     5
  haerens ad latus omnia experiris.
  frustra: nam insidias mihi instruentem
  tangam te prior irrumatione.
  atqui si faceres satur, tacerem:
  nunc ipsum id doleo, quod esurire                       10
  mellitus puer et sitire discet.
  quare desine, dum licet pudico,
  ne finem facias, sed irrumatus.


    XXI _AD AVRELIVM_ Ω: spatium unius uersus in O titulo carens

    1 _exuritionum_ uel _exuricionum_ Ω
    4 _pedicare_ AC: _dedicare_ Ω
    5 _es iocaris_ D: _exiocaris_ Ω: _et iocaris_ ACah
    6 _haeres_ h Voss _experibis_ uel _experibus_ Ω
    7 _struentem_ Ribbeck
    8 _irruminatione_ Ω
    9 _atqui si_ scripsi ex eo quod Caesenas habet _atque qui si_:
    _atque id si_ AC: _atque ipsi_ Ω
    10 _id_ om. BLa¹ || _esuriẹre_ O: _exurire_ GRDBLa¹
    11 _mellitus_ Hand: _me me_ Ω: _ieiunus_ Huschke: _meus mei_
    Schwabe
    12 _desinat_ Ω: _desinas_ AC
    13 _ne_ ed. pr.: _nec_ Ω: _nei_ Baehrens _irrumatus_ ed. pr.:
    _irruminatus sum_ Ω




XXII

  Suffenus iste, Vare, quem probe nosti,
  homo est uenustus et dicax et urbanus,
  idemque longe plurimos facit uersus.
  puto esse ego illi milia aut decem aut plura
  perscripta, nec sic ut fit in palimpsesto                5
  relata: cartae regiae, noui libri,
  noui umbilici, lora rubra, membrana
  derecta plumbo, et pumice omnia aequata.
  haec cum legas tu, bellus ille et urbanus
  Suffenus unus caprimulgus aut fossor                    10
  rursus uidetur: tantum abhorret ac mutat.
  hoc quid putemus esse? qui modo scurra
  aut siquid hac re tersius uidebatur,
  idem infaceto est infacetior rure,
  simul poemata attigit, neque idem umquam                15
  aeque est beatus ac poema cum scribit:
  tam gaudet in se tamque se ipse miratur.
  nimirum idem omnes fallimur, neque est quisquam
  quem non in aliqua re uidere Suffenum
  possis. suus cuique attributus est error:               20
  sed non uidemus manticae quod in tergo est.


    XXII cum XXI continuant GO sine interstitio, adiecto tamen quod
    nouum carmen indicet: _AD VARVM_ marg. G, RVenABD: _AD VARIVM_ C

    3 _idemque al. itemque_ G
    4 _puto esse ego_ GORVenLa¹: _puto ego esse_ BCDh || _milia_ O:
    _millia_ G
    5 _sic_] _sit_ Ω || _palmisepto_ (_-seto_ BLa¹ Ω: _παλίμψηστον
   _ Marcilius
    6 _noue_ Ω: _nouem_ Dah: _nouei_ Lachm.
    7 _membrana_ Auantius: _membran(a)e_ Ω, Munro
    8 _derecta_ Statius: _detecta_ Ω
    10 _capri. mulgus_ GRVen
    11 _abhoret_ O: fortasse _aberrat_
    13 _ac re_ O: _aut re_ cod. Ashburneri: fort. _aure_ ||
    _tersius_ uel _tertius_ Peiper, Munro: _tristius_ Ω: _tritius_
    ed. Iunt. 1503: _scitius_ L. Mueller: _strictius_ uel _crispius_
    ego
    14 _in faceto est in faceto rure_ GOR: _infacet rure_ A:
    _infaceti’_ C
    15 _neque idem_ G: _uel neque nec idem_ Oh
    16 _ac_ h: _ah_ ABDLa¹a: _ha_ GORVen || _cum_] _tum_ R
    17 _tamque_] _tamquam_ DGOh
    18-20 _omnes fallimur... error_ extant apud Hieremiam Iudicem de
    Montagnone, Part. II (I) 3. 8, ed. Ven. 1505; 19-21 in Flor.
    Moral. Auctorit. II. 3, qui liber scriptus est anno 1329 Veronae
    18 _neque est_ GRVen: _nec est_ O
    21 _uidentur_ codex Monacensis Porphyrionis ad Hor. S. ii. 3.
    299; legitne Porphyrion _uidetur_?




XXIII

  Furei, cui neque seruos est neque arca
  nec cimex neque araneus neque ignis,
  uerum est et pater et nouerca, quorum
  dentes uel silicem comesse possunt,
  est pulcre tibi cum tuo parente                          5
  et cum coniuge lignea parentis.
  nec mirum: bene nam ualetis omnes,
  pulcre concoquitis, nihil timetis,
  non incendia, non graues ruinas,
  non facta impia, non dolos ueneni,                      10
  non casus alios periculorum.
  atqui corpora sicciora cornu
  aut siquid magis aridum est habetis
  sole et frigore et esuritione.
  quare non tibi sit bene ac beate?                       15
  a te sudor abest, abest saliua,
  mucusque et mala pituita nasi.
  hanc ad munditiem adde mundiorem,
  quod culus tibi purior salillo est,
  nec toto decies cacas in anno,                          20
  atque id durius est faba et lapillis,
  quod tu si manibus teras fricesque,
  non umquam digitum inquinare posses.
  haec tu commoda tam beata, Furi,
  noli spernere nec putare parui,                         25
  et sestertia quae soles precari
  centum desine: nam satis beatu’s.


    XXIII _AD FVRIVM_ Ω: spatium unius uersus in O

    1 _Furei_ (_ẹ_ Ven) Ω quod non ausus sum immutare: _Furi_ a ||
    _seruos_ Statius: _seruo al. seruus_ GRVen: _seruo_ OBCLa¹
    2 _cimex animal neque_ GR: _cimex al. neque_ O
    5, 8 _pulcre_ GORVen
    6 _linea_ B: num _iuncea_? cf. Goetz Thes. Gloss. p. 611
    7 _nẹc̣_ (suprascr. _i_) G: _ne al. nec_ RVen: _ne_ OABCLa¹:
    _ni_ Dh || _ualetis .Ṛ. om̅s_ B
    9 _ruinas_ GD: _minas_ ORVenABCh
    10 _fac̣ta_ G: _fata_ D: _furta_ Haupt
    12 _aut qui_ Ω: _ut qui_ Statius
    13 _aridum magis est_ Ω
    15 _sit_ O: _si_ Ω
    16 _abest_ O semel
    17 _mucusque_ a: _muccusue_ (_muc-_ B, _muct-_ O) Ω ||
    _pic̣tuita_ G
    19 _culus al. cuius_ GVen: _cuius al. culus_ RC: _cuius_ O
    21 _lupillis_ Gulielmius
    22 _friesque_ Baehrens
    23 _posses_ Ω: _possis_ Froehlich: _posseis_ Baehrens
    24 _haec tua_ Ω || _furi_ codd.
    26 _sesterciaque_ O
    27 _satis beatu’s_ Bergk: _satis beatus_ Ω: _sat es beatus_ ed.
    Calpurn. 1481




XXIV

  O qui flosculus es Iuuentiorum,
  non horum modo, sed quot aut fuerunt
  aut posthac aliis erunt in annis,
  mallem diuitias Midae dedisses
  isti, qui neque seruos est neque arca,                   5
  quam sic te sineres ab illo amari.
  ‘qui? non est homo bellus?’ inquies. est:
  sed bello huic neque seruos est neque arca.
  hoc tu quam lubet abice eleuaque:
  nec seruom tamen ille habet neque arcam.                10


    XXIV cum XXIII continuant codices, nullo spatio relicto

    1 _es_] _est_ Ω
    2 _quod_ GORVen
    4 _Midae dedisses_ Voss: _mi dededisses_ O: _mi ededisses_
    Paris. 7989 m. pr.: _mi dedisses_ Ω
    5 _qui_ OAC: _qui al. cui_ GR || _neque al. nec_ G: _nec al.
    neque_ R
    5, 8 _seruos_] _seruus_ Ω
    7 _quid_ O
    9 _hec_ G: _nec_ D || _qua lubet_ G: _quamlubet al. qua_ Ven
    10 _seruom_] _seruum_ Ω




XXV

  Cinaede Thalle, mollior cuniculi capillo
  uel anseris medullula uel imula oricilla
  uel pene languido senis situque araneoso,
  idemque, Thalle, turbida rapacior procella,
  cum diua †mulier aries† ostendit oscitantes,             5
  remitte pallium mihi meum, quod inuolasti,
  sudariumque Saetabum catagraphosque Thynos,
  inepte, quae palam soles habere tamquam auita.
  quae nunc tuis ab unguibus reglutina et remitte,
  ne laneum latusculum manusque mollicellas               10
  inusta turpiter tibi flagella conscribillent,
  et insolenter aestues, uelut minuta magno
  deprensa nauis in mari, uesaniente uento.


    XXV _AD TALL_(_TAL_ B)_VM_ Ω: nullum interstitium in O

    1 _talle_ Ω: _tale_ Par. 7989
    2 _medullula_ O: _medulla_ cett. || _oricilla_ (_auricilla_)
    Scaliger: _moricilla_ GBDa: _moricula_ OACLa¹: _moricula al.
    moricilla_ RVen
    3 _arancoroso al. araneoso_ GRVenB
    5 _cum_ (_cuṁ_ G) _diua mulier_ (_ị_ O) Ω: _conuiua_ Boehme ||
    _aries_ O: _alios al. aues uel aries_ G: _aues al. aries uel
    alios_ R || _munerarios_ Lachm.: _mulierarios_ Haupt:
    _mulicurios_ Clayton: _manulearlos_ Phillimore: _conclaue cum
    uicarios_ Munro || _ostendẹt_ (suprascr. _i_) G: _ostendet_ ODh:
    fortasse _cum laeua munerarios offendit oscitantes_
    7 _saethabum_ G: _sathabum_ OABCDLa¹a
    8 _inepteque_ O
    10 _natesque_ Scaliger
    11 _inusta_ ed. Calpurn. 1481: _insula_ Ω: _inlusa_ Scaliger
    _conscribilent_ Ω: _conscribilent flagella_ Turnebus:
    _consigillent_ Muretus
    12 _minuta_ h et Caesenas, uterque saec. xv. exeuntis:
    _inimica_ Ω
    13 _deprensa_ Oh: _deprehensa_ Ω




XXVI

  Furi, uillula nostra non ad Austri
  flatus opposita est neque ad Fauoni
  nec saeui Boreae aut Apheliotae,
  uerum ad milia quindecim et ducentos.
  o uentum horribilem atque pestilentem!                   5


    XXVI _AD FVRIVM_ Ω: in O interstitium non est

    1 _Furi_ codd. || _uestra_ O et Caesenas
    2 om. O || _fauonii_ Ω
    3 _apheliot(a)e_ Ω: _apeliotae_ Lachm.




XXVII

  Minister uetuli puer Falerni
  inger mi calices amariores,
  ut lex Postumiae iubet magistrae
  ebriosa acina ebriosioris.
  at uos quo lubet hinc abite, lymphae,                    5
  uini pernicies, et ad seueros
  migrate. hic merus est Thyonianus.


    XXVII _AD PINCERNAM SVVM_ Ω: in O interstitium non est

    2 _ingere_ codices praeter B: _iungere_ B: _inger_ tres codices
    Gelli vi. 20. 6: _inger_ εἴσκρασον Thes. Gloss. p. 576 Goetz
    3 _postumie_ O: _posthumie_ GRVen
    4 _ebriosa acina_ Parthenius: _ebrios(a)e_ Ω et codices Gelli
    _acino_ Ω nisi quod habent _acine_ AC: _ebrioso acino_ Munro,
    Schwabe, Giri
    5 _ad_ Oh || _quo lubet_ Caesenas: _quod iubet_ Ω
    7 _thi._ GORVen




XXVIII

  Pisonis comites, cohors inanis,
  aptis sarcinulis et expeditis,
  Verani optime tuque mi Fabulle,
  quid rerum geritis? satisne cum isto
  uappa frigoraque et famem tulistis?                      5
  ecquidnam in tabulis patet lucelli
  expensum, ut mihi, qui meum secutus
  praetorem refero datum lucello.
  o Memmi, bene me ac diu supinum
  tota ista trabe lentus irrumasti.                       10
  sed, quantum uideo, pari fuistis
  casu: nam nihilo minore uerpa
  farti estis. pete nobiles amicos.
  at uobis mala multa di deaeque
  dent, opprobria Romulei Remique.                        15


    XXVIII _AD VERAN(N)IVM ET FABVLLVM_ Ω: nullum spatium in O

    2 _apti sarcinulis et expediti_ Wakefield
    6 _ecquidnam_ a: _et quid nam_ Ω: _ut quidnam_ A et Santenianus
    || Post _lucelli_ signum interrogationis habent GRVenLa¹
    Inter 6, 7 lacunam statuit B. Schmidt
    7 _sequtus_ R
    9-10 a u. 8 pendere ratus est Alex. Guarinus, et sic Lachm. et
    complures recentiorum
    9 _o mem mi_ OB et codex Ashburneri: _o m̅em mi_ R: _omnem mi_
    GVenLa¹Da
    10 _trahe_ BGRVen nondum mutati || _tentus_ Voss
    11 _pari_ Oah: _parum al. pari_ GRVenB || _fuisti_ GODPhil.
    12 _uerpa_ Laur. 33.12: _urpa_ O: _uerba al. uerpa uel urpa_
    RVen: _uerba_ G cum plerisque
    14 _nobis al. uobis_ R: _uobis al. nobis_ GVen: _nobis_ OABLa¹
    15 _oprobria_ O: _obpr._ GRVen et plerique || _Romulei_ codd.
    quod immutare nolui




XXIX

  Quis hoc potest uidere, quis potest pati,
  nisi impudicus et uorax et aleo,
  Mamurram habere quod Comata Gallia
  habebat uncti et ultima Britannia?
  cinaede Romule haec uidebis et feres?                    5
  et ille nunc superbus et superfluens
  perambulabit omnium cubilia,
  ut albulus columbus aut Adoneus?
  cinaede Romule haec uidebis et feres?
  es impudicus et uorax et aleo.                          10
  eone nomine, imperator unice,
  fuisti in ultima occidentis insula,
  ut ista uostra diffututa mentula
  ducenties comesset aut trecenties?
  quid est alid sinistra liberalitas?                     15
  parum expatrauit an parum elluatus est?
  paterna prima lancinata sunt bona;
  secunda praeda Pontica, inde tertia
  Hibera, quam scit amnis aurifer Tagus.
  †hunc Gallie timet et Britannie.†                       20
  quid hunc malum fouetis? aut quid hic potest
  nisi uncta deuorare patrimonia?
  eone nomine †urbis opulentissime†
  socer generque, perdidistis omnia?


    XXIX _IN_ (_AD_ A) _ROMVLVM CATHAMITVM_ Ω: nullum spatium in O

    1, 2 extant apud Quintil. ix. 4. 141
    3 Plin. H. N. xxxvi. 48 hic namque est Mamurra Catulli
    Veronensis carminibus proscissus, quem, ut res est, domus ipsius
    clarius quam Catullus dixit habere quidquid habuisset Comata
    Gallia. || _Mammurram_ C: _nam murram_ Ω
    4 _uncti_ Faernus: _cum te_ Ω || _ante_ Statius
    7 _perambulauit_ Ω, corr. a
    8 _Adoneus_ Statius: _ydoneus_ GOa: _idoneus_ RVen et plerique:
    _haut idoneus_ Sillig: _haut idonius_ malim, pro comparatiuo
    accipiendum
    13 _uestra_ Da: _nostra_ Ω || _diffututa_ D Caesenas et corr. B:
    _diffutura_ Ω: _defututa_ Lachm.
    14 _comeset_ G: _comeset_ (suprascr. _s_) R: _comerset_ O
    15 _alid_ Statius: _alit_ Ω: _ait_ Da
    16 _expatr.]_ cf. _expatrauit ἐπετέλεσεν_ Goetz Thes. Gloss. p. 416
    17 _prima_ ed. Trinc. Auantii: _primum_ Ω
    19 _libera_ O || _quem_ Paris. 7989 et Bodl. Lat. Class. e. 15
    || _scit_ O: _sit_ Ω || _amni_ (_anni_ CLa¹) Ω: _annis_ Bodl.
    Lat. Class. e. 15
    20 sic Ω: _timete Galliae, hunc time Britannia_ Haupt: _et
    huicne Gallia et metet Britannia?_ Munro: _sciuntque Galliae
    ultimam et Britanniae_ Birt: fort. _Ruina Galliae est, erit
    Britanniae_
    21-4 post 10 transponebat Mommsen
    21 _hic_] _hinc_ GORVenCD
    23 _uerbis_ D: _urbes_ a et Bodl. Lat. Class. e. 15 || _urbis o
    piissime_ Lachm.: _orbis o piissimei_ Haupt: _urbis oppidissime_
    Heyse: _urbis ob luem ipsimae_ Munro: immo _suae_ h.e. propter
    eum qui lues et belues (Goetz Thes. Gloss. p. 136) est urbis
    suae Formiaram: _o bis improbissimi_ E. M. Thompson
    24 _gener socerque_ Verg. Catalept. iii. 6




XXX

  Alfene immemor atque unanimis false sodalibus
  iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi?
  iam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide?
  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent.
  quae tu neglegis ac me miserum deseris in malis.         5
  eheu quid faciant, dice, homines cuiue habeant fidem?
  certe tute iubebas animam tradere, inique, me
  inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent.
  idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque
  uentos irrita ferre ac nebulas aereas sinis.            10
  si tu oblitus es, at di meminerunt, meminit Fides,
  quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui.


    XXX _AD ALPHENVM_ (_ALF._ BLa¹) Ω: in C interstitium non est

    Carmen _κατὰ δύο_ decurrere, non ut Lachm. ed. 2 per strophas
    quaternorum, neque ut Bluemner ternorum, censeo. Bluemner uersus
    sic distribuebat 1. 2. 3. 6. 7. 8. 9. 10. 5. 4. 11. 12.
    1 _Alfene_ A: _Alphene_ Ω || _salse_ GOR: _s/lse_ Ven
    2 _nihil_ (_nichil_ G) Ω
    3 _iam me prodere iam non me dubitas f. p._ Ω: _i. m. p. iam me
    non d. f. p._ AD
    Post hunc u. duos ego et Otto credimus excidisse
    4, 5 post 12 transponebat Lachm.
    4 _haec_ a
    5 _quae_] _quos_ Froehlich, Giri: _quis_ (abl.) Richards: _quom_
    Munro apodosin faciens u. 6; cf. Weber Quaest. Cat. p. 137 ||
    _negligis_ Ω
    6 _o heu_ Ω || _dice_ scripsi: _dico_ Ω: _dic_ ed. Trinc.
    Auantii || _cui ne_ Ω
    7 _tu te_ GRVen || _me_ add. Auantius: om. Ω
    8 sic h: _quasi omnia_ (om. _tuta_) O: _quasi omnia tuta_ cett.
    9 _idem_ Oah Laur. 33.12: _inde_ GACDLa¹: _inde al. idem_ RBVen
    10 _uentos_ ACah: _uento_ GORBLa¹D
    11 sic Ω nisi quod _ut dii_, non _at di_ habent: _at dii
    meminerunt at meminit fides_ codex Add. 11,674 Musei Britannici:
    _meminere, at_ Muretus




XXXI

  Paene insularum, Sirmio, insularumque
  ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
  marique uasto fert uterque Neptunus;
  quam te libenter quamque laetus inuiso,
  uix mi ipse credens Thuniam atque Bithunos               5
  liquisse campos et uidere te in tuto.
  o quid solutis est beatius curis?
  cum mens onus reponit, ac peregrino
  labore fessi uenimus larem ad nostrum,
  desideratoque acquiescimus lecto.                       10
  hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
  salue o uenusta Sirmio atque hero gaude;
  gaudete uosque o Lydiae lacus undae;
  ridete quidquid est domi cachinnorum.


    XXXI _AD SIRMIVM INSVLAM_ Ω: in O primae litterae P caerulea nota
    adficta est

    1 _Sirinio_ GO
    3 _neptũnus_ GRDVen
    4 _libenter_ Dah: _libente_ Ω
    5 _mihi_ Ω || _crederis al. credens_ G: _crederis_ D || _Thuniam
    atque Bithunos_ scripsi: _thi_(_y_ O)_miam atque bithinios_ Ω
    8 _honus_ B et R m. pr.
    12 _hero al. bero_ RVen: _bero_ Laurentianus 33.12: _ero_ nullus
    codex ex meis
    13 _gaude_ O et Santenianus: _gaudente_ Bergk || _uos quoque
    lidi(a)e_ Ω: emendarunt _uosque, uos o, uosque o_ || _lucidae_
    B. Guarinus: _limpidae_ Auantius: _Lydii_ Froehlich




XXXII

  Amabo, mea dulcis Ipsithilla,
  meae deliciae, mei lepores,
  iube ad te ueniam meridiatum.
  et si iusseris, illud adiuuato,
  ne quis liminis obseret tabellam,                        5
  neu tibi lubeat foras abire,
  sed domi maneas paresque nobis
  nouem continuas fututiones.
  uerum si quid ages statim iubeto:
  nam pransus iaceo et satur supinus                      10
  pertundo tunicamque palliumque.


    XXXII _AD IPSICIL(L)AM_ uel IPSIT(H)ILAM Ω: spatium in O non est

    1 _ipsi thila_ GBLa¹: _ipsi illa_ O: _ipsi Thila_ (_ipsi-chila_
    Ven) _al. ipsicilla_ RVen: _Hypsithilla_ Scaliger: _Ipsitilla_
    Buecheler: _Hypsiphylla_ Palmer: _Ipsimilla_ Leo
    4 _illud, adiuuato_ Lachm.: _adiubeto_ Turnebus
    5 _luminis_ O
    6 _lubeat_ GD et corr. R: _lube_ O: _libeat_ R m. pr., cum
    plerisque
    7 _meas_ (suprascr. _an_) R sed _an_ pallidiore atramento
    9 _agis_ a
    11 _tunicam_ om. _que_ a




XXXIII

  O furum optime balneariorum
  Vibenni pater et cinaede fili,
  (nam dextra pater inquinatiore,
  culo filius est uoraciore)
  cur non exilium malasque in oras                         5
  itis? quandoquidem patris rapinae
  notae sunt populo, et natis pilosas,
  fili, non potes asse uenditare.


    XXXIII cum XXXII continuant Ω nullo spatio relicto

    3, 4 Carrio et Hand sic scribebant _nam dextra pater est
    uoraciore, culo filius inquinatiore_
    4 _uoratiore al. uolantiore_ GRVen: _uolantiore_ AC: _uoratiori
    al. uolant ori_ B
    5 _horas_ Ω
    6 _istis_ a
    8 _potest a se_ (uel _ase_) _uendicare_ Ω




XXXIV

  Dianae sumus in fide
    puellae et pueri integri:
    Dianam pueri integri
    puellaeque canamus.
  o Latonia, maximi                                        5
    magna progenies Iouis,
    quam mater prope Deliam
    deposiuit oliuam,
  montium domina ut fores
    siluarumque uirentium                                 10
    saltuumque reconditorum
    amniumque sonantum:
  tu Lucina dolentibus
    Iuno dicta puerperis,
    tu potens Triuia et notho’s                           15
    dicta lumine Luna.
  tu cursu, dea, menstruo
    metiens iter annuum,
    rustica agricolae bonis
    tecta frugibus exples.                                20
  sis quocumque tibi placet
    sancta nomine, Romulique
    antique ut solita’s bona
    sospites ope gentem.


    XXXIV _CARMEN DIANE_ (_DYANE_ R, marg. Ven) Ω: spatium in O non est

    3 om. Ω: uersum reposuit Palladius 1500
    8 _deposiuit_ Caesenas: _deposuit_ Ω
    11 _saltumque recunditorum_ O
    12 _amniumque_ Calp. 1481: _omniumque sonancium_ O: _omnium
    sonantiumque_ Par. 7989: _omnium sonantium_ Ω
    15 _notho’s_ L. Mueller: _nothoes al. noto es_ GRVen
    16 _diua_ Weber
    17 _menstrua_ Ω
    18 _menti_(_ci_ La¹)_ens_ OLa¹
    21 _scis quecumque tibi placent al. sis quocumque tibi placet_
    GRBVen: _scis quecumque tibi placet_ OD: _sis quecumque tibi
    placent_ ACLa¹
    23 _antiqui_ B ubi seorsus habet, in folio quod ceteris
    praefixum est, xxxiv.15-xxxv.14: _antique_ B suo loco: _ancique_
    h et sic ex coniectura Merula Scaliger Niebuhr || _solita’s_
    Lucian Mueller: _solitas es_ (_est_ Sant.) A et Santenianus:
    _solita es_ Ω




XXXV

  Poetae tenero, meo sodali,
  uelim Caecilio, papyre, dicas
  Veronam ueniat, Noui relinquens
  Comi moenia Lariumque litus.
  nam quasdam uolo cogitationes                            5
  amici accipiat sui meique.
  quare si sapiet uiam uorabit,
  quamuis candida milies puella
  euntem reuocet, manusque collo
  ambas iniciens roget morari.                            10
  quae nunc, si mihi uera nuntiantur,
  illum deperit impotente amore.
  nam quo tempore legit incohatam
  Dindymi dominam, ex eo misellae
  ignes interiorem edunt medullam.                        15
  ignosco tibi, Sapphica puella
  musa doctior; est enim uenuste
  magna Caecilio incohata mater.


    XXXV _AD CECILIVM IVBET LIBELLVM_ (_-LO_ GRVenD) _LOQVI_ Ω:
    spatium nec in G nec in O

    2 _occilio_ O
    4 _moenia_] _ueniam_ O: _meniam_ G m. pr., nunc erasum est ȝ
    h.e. _m_
    8 _millies_ GRVen: _mill{i}es_ OC
    10 _iniciens_ B utroque loco: _inities_ O
    11 _nunt._ RVen: _nunc._ GO
    12 _impotente amore_ a et Charisius 133.25 Keil: _impotentem
    amorem_ (_amore_ GVen _amorem_ R) Ω
    13 _elegit_ Ω: _eligit_ O || _indotatam_ Ω
    18 _cecilia_ Ω || _incohata_ OD Paris 7989: _inchoata_ Ω




XXXVI

  Annales Volusi, cacata carta,
  uotum soluite pro mea puella.
  nam sanctae Veneri Cupidinique
  uouit, si sibi restitutus essem
  desissemque truces uibrare iambos,                       5
  electissima pessimi poetae
  scripta tardipedi deo daturam
  infelicibus ustulanda lignis.
  et haec pessima se puella uidit
  iocose lepide uouere diuis.                             10
  nunc o caeruleo creata ponto,
  quae sanctum Idalium Vriosque apertos,
  quaeque Ancona Cnidumque harundinosam
  colis quaeque Amathunta, quaeque Golgos,
  quaeque Durrachium Hadriae tabernam;                    15
  acceptum face redditumque uotum,
  si non illepidum neque inuenustum est.
  at uos interea uenite in ignem,
  pleni ruris et inficetiarum
  annales Volusi, cacata carta.                           20


    XXXVI _AD LVSICACATAM_ (_Lusicatam_ C) Ω: cum XXXV cohaeret in O

    1 _Annuale_ (_Anuale_ O) _suo lusi_ Ω: _Volusi_ ed. antiquissima
    saec. xv
    5 _desissemque_ Auantius: _dedissemque_ Ω
    7 _datura_ D, Spengel
    8 _ustul._ Buecheler: _ustil._ codices
    9 _haec_ O, ut uidit Merrill, idem praetulerunt Pontanus ad
    Macrob. S. I. 7, R. W. Raper, alii: _học_ (suprascr. _e_) D:
    _hoc_ Ω: om. a || _uidit_] fort. _uicit_
    10 _iocosis_ Riese || _uouere se diuis_ Ω: _et haec p. sic p. u.
    ioco se l. u. d._ Postgate
    11 _o_ om. O
    12 _adalium al. ydalium_ GRVen: _adalium_ O || _uriosque_ Ω:
    _utriosque_ (suprascr. _uriosque_ G) GD: _uiuosque_ cod.
    Ashburneri: _Vriosque portus_ Heinsius: _Surosque_ Voss:
    _Chytrosque_ Bergk: _Thronosque_ Unger
    13 _gnidumque_ (_que_ om. BLa¹) Ω
    14 sic Auantius _colisque_ || _amathunta_ (_-tam_ O) _queque
    alcos_ Ω
    15 _dur._ Ω
    19 _ruris_ Palladius: _turis_ (_turris_ BLa¹) Ω
    20 _annuale_ (_anu._ O) _suo lusi_ (_lusio_ O) _cacata carta_ Ω




XXXVII

  Salax taberna uosque contubernales,
  a pilleatis nona fratribus pila,
  solis putatis esse mentulas uobis,
  solis licere, quidquid est puellarum,
  confutuere et putare ceteros hircos?                     5
  an, continenter quod sedetis insulsi
  centum an ducenti, non putatis ausurum
  me una ducentos irrumare sessores?
  atqui putate: namque totius uobis
  frontem tabernae †sopionibus† scribam.                  10
  puella nam mei, quae meo sinu fugit,
  amata tantum quantum amabitur nulla,
  pro qua mihi sunt magna bella pugnata,
  consedit istic. hanc boni beatique
  omnes amatis, et quidem, quod indignum est,             15
  omnes pusilli et semitarii moechi;
  tu praeter omnes une de capillatis,
  cuniculosae Celtiberiae fili,
  Egnati, opaca quem bonum facit barba
  et dens Hibera defricatus urina.                        20


    XXXVII _AD CONTVBERNALES_ (_SVOS_ add. AC) Ω: nullum spatium in O

    2 _pilleatis_ O et G m. pr.: _pileatis_ RVen || _non a_ Ω
    4 _quicquid_ Ω
    5 _confutuere_ a: _confuture_ (suprascr. _e_) D: _confutere_ Ω
    10 _scorpionibus_ marg. Paris. 7989, Lachm.: _sopironibus_ Voss:
    _sponsionibus_ Heyse: _ropionibus_ Peiper. allato uersu ap. Mar.
    Plot. Sacerdotem de Tropis (Grammat. Lat. vi. 2. p. 461 Keil)
    _Quem non pudet et rubet non est homo sed ropio_: _gobionibus_
    Purues: num _cocionibus_? h.e. frontem tabernae inscribam
    uocabulo ‘_cocionibus_,’ utpote oppositam pignori et mox uenalem
    11 _mei_ (h.e. _mi_) Schwabe; cf. lxxii.6. lxxvii.3: _me_ Ω ||
    _meos sinus_ Passeratius
    12 _quantum_] _quam_ O
    15 _et quid id dignum est_ Bodl. Lat. Class. e. 15 || num _et
    quidem, id quod indignum est_? Post u. 16 codices praeter GO
    interstitium habent unius uersus in quo scriptum est AD
    EGNATIVM_ (_-TVM B); idem in margine habent GO, sed abest
    interstitium
    17 _une Ω,_ Priscianus _v. 77. vii. 22_ Keil: _une al. uno_ G:
    _uno al. une_ Ven
    18 _cuniculosae Celtiberosae_ Prisciani codices excepto
    Darmstadiensi siue Coloniensi 202 saec. xi.: _Celbiberie_ O:
    _Celtiberi_ GRVenBLa¹: _Celtiberi_ (suprascr. _e) ạc̣_ C
    20 _et_] _e_ O




XXXVIII

  Malest, Cornifici, tuo Catullo,
  malest, me hercule †et† laboriose,
  et magis magis in dies et horas.
  quem tu, quod minimum facillimumque est,
  qua solatus es allocutione?                              5
  irascor tibi. sic meos amores?
  paulum quid lubet allocutionis,
  maestius lacrimis Simonideis.


    XXXVIII cum XXXVII continuant Ω: spatium in O non est

    1 _Male est si carnifici_ Ω praeter R: R habet _Male est si
    carnifici_ suprascriptum his _Mạle est. Ạḷe ẹst sị carnifici_
    cuius deformati uersus principio _va-_, fini _cat_ adscriptum
    est: _Cornifici_ Palladius
    2 _male si_ GO: _male est... si_ R: _male est si_ VenBLa¹ACa _me
    hercule et l._ Ω: _me h. et est l._ Sillig: _me h. ei et l._
    Lachm.: num _me h. mi et l._?
    4 in Laurentiano 33.12 sic scriptus est
    quem tu quod minimum
    facilimumque est
    quo indicio mancum declaratur poema
    5 _aloc._ OLa¹B
    7 _aloc._ O
    8 _maius est_ Morgenstern, distractis scilicet litteris _MA EST
    IVS_
    Post 8 Froehlich subiungendos putauit ii. 11-13 ‘_Tam gratum est
    mihi quam ferunt puellae Pernici aureolum fuisse malum, Quod
    zonam soluit diu ligatam._’




XXXIX

  Egnatius, quod candidos habet dentes,
  renidet usque quaque: sei ad rei uentum est
  subsellium, cum orator excitat fletum,
  renidet ille: si ad pii rogum fili
  lugetur, orba cum flet unicum mater,                     5
  renidet ille: quidquid est, ubicumque est,
  quodcumque agit, renidet: hunc habet morbum,
  neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
  quare monendum test mihi, bone Egnati.
  si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs,                10
  aut parcus Vmber aut obesus Etruscus,
  aut Lanuinus ater atque dentatus,
  aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
  aut qui lubet, qui puriter lauit dentes,
  tamen renidere usque quaque te nollem:                  15
  nam risu inepto res ineptior nulla est.
  nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
  quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
  dentem atque russam defricare gingiuam,
  ut quo iste uester expolitior dens est,                 20
  hoc te amplius bibisse praedicet loti.


    XXXIX cum XXXVIII continuant Ω

    2 _sei_ O et Laur. 33.12 quod non ausus sum immutare: _seu al.
    sei_ RVen: _seu_ G et plerique
    3 _subs_(_sc_ O)_ellum cum excitat_ (_recitat_ AC) _orator_ Ω
    4, 5 om. Dh
    4 _pii_ BLa¹: _pii al. impii_ GRVen: _impii_ O || _rogum_ BD et
    Santenianus: _regum_ Ω || _filii_ Ω
    6 _quicquid_ Ω
    8 _nec urbanum_ O
    9 _test_] _est_ codd. _te_ add. Spengel, _est te_ Baehrens ||
    _monendus es_ Calp. 1481
    11 _parcus_ Ω: _parthus_ cod. Ashburneri: _porcus_ h et
    Brixianus, Scaliger ex coniectura: _pinguis_ Gloss. Vatic. in
    Maii Class. Auct. VII. 574 _Pinguis grassus. Nam obesus plus est
    quam pinguis. Catullus ait Aut pinguis ubera aut obesus et
    prossus_: _fartus_ Balth. Venator: _pastus_ Voss: _crassus_
    Loewe: num _spurcus_?
    12 _lanuinus_ D et fortasse R: _lamiuinus_ GOB
    13 _ut_ Dah: _aut_ Ω
    14 _pariter uel puriter_ RVen
    16 Extat apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral.
    Notabil. p. iiii. 4. 8
    17 _es_ add. Conr. de Allio: om. codices
    18 _quique mixit_ O: _minṣit_ (suprascr. _x_) B: _minsit_ D et
    cod. Ashburneri
    19 _russam_ a, Apuleius Apol. vi: _rusam_ Ω: _rufam_ cod. Ashb.
    || _pumicare_ Apuleius
    20 _noster_ Oa || _expolitor al. tior_ BRVen: _expolitor_ OLa¹
    21 _lotus_ Ω: _lotum_ h et cod. Ashburneri




XL

  Quaenam te mala mens, miselle Rauide,
  agit praecipitem in meos iambos?
  quis deus tibi non bene aduocatus
  uecordem parat excitare rixam?
  an ut peruenias in ora uulgi?                            5
  quid uis? qua lubet esse notus optas?
  eris, quandoquidem meos amores
  cum longa uoluisti amare poena.


    XL _AD RAVIDVM_ Ω: nullum spatium in O

    1 _Raude_ Faernus, L. Mueller
    3 _deus_ om. B: _dens_ OA || _auocatus_ (suprascr. _d_) G:
    _auoc._ ORBLa¹Ch
    5 _peruenias_ p: _perueniamus_ Ω Versum adulterinum ratus est
    Schmidt; sed _in ora uulgi_ uidetur imitatus Henricus Allocut.
    ad librum 29 Traube (Poet. Lat. aeui Carolini III, p. 437) _et
    ni proripias in ora uulgi_
    6 _cuiuis_ Voss
    8 _pena_ Oa Laur. 33.12: _poema al. pena(ę_ R) GRVen




XLI

  Ameana puella defututa
  tota milia me decem poposcit,
  ista turpiculo puella naso,
  decoctoris amica Formiani.
  propinqui, quibus est puella curae,                      5
  amicos medicosque conuocate:
  non est sana puella, nec rogare
  qualis sit solet aes imaginosum.


    XLI cum XL continuant codices

    1 _A mean a_ O: _A me an a_ GRBVen || Id pro _Ammiana_ rustice
    dictum putabat Froehner: _Anne sana_ Conr. de Allio et K.P.
    Schulze: _Ametina_ Haupt: _Anniana_ Schwabe || _defututa_ DOG:
    _defutura_ cett.
    5 _puella_ AC: _puelle_ Ω
    6 _conuocare_ Ω: _conuacate_ C
    7 _rogate_ ACa Lachm.
    8 _olet_ AC _aes_ Froehlich: _et_ Ω: _en imaginosam_ Doering ||
    _nec rogare qualis sit solet Ammiana nasum_ R. Y. Tyrrell: fort.
    _nec rogate qualis: sic olet aes imaginosum_




XLII

  Adeste, hendecasyllabi, quot estis
  omnes undique, quotquot estis omnes.
  iocum me putat esse moecha turpis,
  et negat mihi uestra reddituram
  pugillaria, si pati potestis.                            5
  persequamur eam, et reflagitemus.
  quae sit, quaeritis. illa, quam uidetis
  turpe incedere, mimice ac moleste
  ridentem catuli ore Gallicani.
  circumsistite eam, et reflagitate,                      10
  ‘moecha putida, redde codicillos,
  redde, putida moecha, codicillos.’
  non assis facis? o lutum, lupanar,
  aut si perditius potes quid esse.
  sed non est tamen hoc satis putandum.                   15
  quod si non aliud potest, ruborem
  ferreo canis exprimamus ore.
  conclamate iterum altiore uoce
  ‘moecha putida, redde codicillos,
  redde, putida moecha codicillos,’                       20
  sed nil proficimus, nihil mouetur.
  mutanda est ratio modusque uobis,
  siquid proficere amplius potestis,
  ‘pudica et proba, redde codicillos.’


    XLII cum XLI continuant codices

    1 _endecha sillabi_ GORVen _quot estis omnes_] Carm. Epigr.
    1504.13 Buech. _quot est[is om]nes_
    3 _locum al. iocum_ GBRVen: _locum_ OLa¹
    4 _uestra_ Ω: _nostra_ ed. Trinc. Auantii
    5 Charis. 97.12 Keil ‘_Haec pugillaria saepius neutraliter
    dicit idem Catullus in hendecasyllabis._’
    7 _illa_ OBah Laurentiani: _illam_ GACD et R m. pr.: _illam al.
    illa_ Ven
    8 _mimice_ Turnebus: _mirmice_ (_mirinice_ O) Ω: _mimicae_ Phil.
    (= Bod. Lat. Class. e. 17) Post _moleste_ distinguit Giri
    9 _catulli_ Ω
    12 om. Dh et R, sed in R postea sic additus est uersui 11 ut
    unam lineam ambo continuarent
    13 _facit_ Schmidt, Halbertsma
    14 _potes_ GORVen, Laur. 33.12. cod. Ashburneri, _potest_ La¹CDa
    et plerique
    15 _tamen hoc satis_ GODh: _tamen satis hoc_ (_haec_ Ca)
    RVenBLa¹Ca: _satis tamen hoc_ A
    16 _pote, ut_ uel _potest, ruborem Ferreo ut canis e. o._ Munro:
    _pote ut_ iam coni. Pleitner
    17 _ferre/o/_ Gr: _ferre o_ OBLa¹ACa
    21-24 om. a
    21 _nichil proficimus, nil     mouetur_ GD, sed hic sine spatio:
    _nihil pr. nihil m._ Ω
    22 _uobis_ marg. p: _nobis_ Ω




XLIII

  Salue, nec minimo puella naso,
  nec bello pede nec nigris ocellis,
  nec longis digitis nec ore sicco,
  nec sane nimis elegante lingua,
  decoctoris amica Formiani.                               5
  ten prouincia narrat esse bellam?
  tecum Lesbia nostra comparatur?
  o saeclum insapiens et infacetum!


    XLIII cum XLII continuant codices

    1 _nimio_ Scaliger ex cod. Cuiaciano (p)
    5 ex XLI.4 inlatum ratus est Iacobus Mowat Cantabrigiensis
    6 _prouintia_ BRh
    8 _o sedum_ OB || _insapiens Ω,_ Ernstius Var. Obseruat. i. 15:
    _insipiens_ a, Muretus || _atque_ GVen




XLIV

  O funde noster seu Sabine seu Tiburs,
  (nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est
  cordi Catullum laedere: at quibus cordi est,
  quouis Sabinum pignore esse contendunt)
  sed seu Sabine siue uerius Tiburs,                       5
  fui libenter in tua suburbana
  uilla, malamque pectore exspui tussim,
  non inmerenti quam mihi meus uenter,
  dum sumptuosas appeto, dedit, cenas.
  nam, Sestianus dum uolo esse conuiua,                   10
  orationem in Antium petitorem
  plenam ueneni et pestilentiae legi.
  hic me grauedo frigida et frequens tussis
  quassauit usque dum in tuum sinum fugi,
  et me recuraui otioque et urtica.                       15
  quare refectus maximas tibi grates
  ago, meum quod non es ulta peccatum.
  nec deprecor iam, si nefaria scripta
  Sesti recepso, quin grauedinem et tussim
  non mihi, sed ipsi Sestio ferat frigus,                 20
  qui tunc uocat me, cum malum librum legi.


    XLIV cum XLIII continuant Ω

    2 _cum_ erasum ante _quibus_ G
    4 _pignore_ ACha: _pignoris_ Ω
    7 _uilla_] _uilam_ cod. Ashburneri || _malamque_ Ald. I:
    _aliamque_ codd. || _exspui_ scripsi: _expui tussim_ Scaliger:
    _expulsus sim_ Ω: _expuli t._ Auantius
    8 _meus uenter_ Faernus: _mens uertur_ GORVenLa¹C: _uertitur
    mens al. uertur_ B: _mens uertetur_ cod. Ashburneri
    10 _fest._ O || _conuiuịa_ R: _conuiuia_ pr. Ven
    11 _orationem_ (_-ne_ O) _minantium petitorum_ (_-rem_ O:
    _petitorẹm_ (suprascr. _u_) R) Ω: correxit Faernus
    13 _hoc_ O || _grauedo_ ACa: _grauido_ GORVenBLa¹D
    15 _ocimoque_ Muretus
    17 _que_ BLa¹
    19 _sesti recepso_ Palladius: _sestire cepso_ Ω || _quin_ a:
    _qui_ Ω || _grauedinem_ Ω
    20 _mi_ a, Auantius || _Sectio_ GOLa¹: _sectio al. sestio_ Ven:
    _sextio_ Ba
    21 _legi_ Lachm.: _legit_ Ω: _legit librum_ Ald. I




XLV

  Acmen Septimios suos amore
  tenens in gremio ‘mea’ inquit ‘Acme,
  ni te perdite amo atque amare porro
  omnes sum assidue paratus annos
  quantum qui pote plurimum perire,                        5
  solus in Libya Indiaque tosta
  caesio ueniam obuius leoni.’
  hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
  dextram sternuit approbationem.
  at Acme leuiter caput reflectens,                       10
  et dulcis pueri ebrios ocellos
  illo purpureo ore suauiata,
  ‘sic,’ inquit ‘mea uita Septimille,
  huic uni domino usque seruiamus,
  ut multo mihi maior acriorque                           15
  ignis mollibus ardet in medullis.’
  hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
  dextram sternuit approbationem.
  nunc ab auspicio bono profecti
  mutuis animis amant amantur.                            20
  unam Septimios misellus Acmen
  mauult quam Syrias Britanniasque:
  uno in Septimio fidelis Acme
  facit delicias libidinisque.
  quis ullos homines beatiores                            25
  uidit, quis Venerem auspicatiorem?


    XLV cum XLIV continuant Ω

    1 _Ac men_ GRBVen: _Agmen_ AC || _Septimios_ O: _Septimos_ GB
    (m. pr.) La¹RVen
    3 _perditi_ Ω
    5 _qui pote_ Calp. 1481: _qui potest_ Ω: num _quist pote_?
    7 _cesio_ GORVen
    8, 9 _sinistra ut ante dextra st. approbatione_ Ω: _sinister
    ante_ Voss: _sinister astans_ Munro: _sinistra amanti_
    Macnaghten
    9 _dextram_ ap
    10 _at Acme_ Calp. 1481: _ad hanc_ (_hac_ O) _me_ Ω, nisi quod R
    habet _at_ sed ut uidetur super rasuram
    12 _suauiata_ a: _sauiata_ AC: _saniata_ GOBLa¹ DVen
    13 _septimille_ BLa¹D: _septinulle_ GO: _septimille al.
    septinuelle_ RVen
    14 Post _uni_ solito maius spatium est in G || _uno_ Bhp
    17 _sinistrauit ante_ Ω: corr. ACDa
    21 _Septumius_ Ω || _agmen_ Ω
    22 _sy_(_i_ O)_riasque_ GORVenBLa¹
    24 _libidinesque_ ex _-nisque_ R




XLVI

  Iam uer egelidos refert tepores,
  iam caeli furor aequinoctialis
  iucundis Zephyri silescit aureis.
  linquantur Phrygii, Catulle, campi
  Nicaeaeque ager uber aestuosae:                          5
  ad claras Asiae uolemus urbes.
  iam mens praetrepidans auet uagari,
  iam laeti studio pedes uigescunt.
  o dulces comitum ualete coetus,
  longe quos simul a domo profectos                       10
  diuersae uariae uiae reportant.


    XLVI cum XLV continuant codices

    1 _uere gelidos_ Ω
    3 _ioc._ Ω || _aureis_ GOVen: _aureis_ RBC
    4 _liquantur_ OD || _catule_ OLa¹
    5 _ager_ (_acer_ BLa) _ruber estuore_ Ω
    6 _claras_] _c_ super rasuram R
    10 _quos_ R (ex _q{o}ȝ_ factum est _q{o}ſ_), D: _quo_
    GOBLa¹Ch: _que_ Aa
    11 sic Victorius || _diuerse uarie_ GORVen: _diuerse uariae_ B
    m. pr.: _maria et_ Palmer




XLVII

  Porci et Socration, duae sinistrae
  Pisonis, scabies famesque mundi,
  uos Veraniolo meo et Fabullo
  uerpus praeposuit Priapus ille?
  uos conuiuia lauta sumptuose                             5
  de die facitis? mei sodales
  quaerunt in triuio uocationes?


    XLVII cum XLVI continuant codices

    2 _mondi_ B, Carpentoractensis, cod. Ashburneri: _Mindi_
    Statius: _Muni_ nescio quis ap. Hugonem Magnus (Bericht über
    Catull 1887-1896)
    4 _p̅posuit_ (h.e. _preposuit_) R: _proposuit_ cett. etiam Ven




XLVIII

  Mellitos oculos tuos, Iuuenti,
  siquis me sinat usque basiare,
  usque ad milia basiem trecenta,
  nec _mi_ umquam uidear satur futurus,
  non si densior aridis aristis                            5
  sit nostrae seges osculationis.


    XLVIII cum XLVII continuant codices

    1 _iuuenti_ corr. R: _uiuenti_ Bha: _inuenti_ (_in uenti_ G) Ω
    3 _basia_ (suprascr. _e3_) R
    4 _nec mi umquam_ Statius: _nec numquam_ Ω: _nec umquam_ ADahp
    || _uidear_ Bapt. Guarinus: _inde cor_ Ω
    6 _sint_ O: _siṇt_ R
    In G post _sit_ solito longius est spatium. ‘Le t (de _sit_) est
    sur un grattage qui s’étend un peu après’ Benoist




XLIX

  Disertissime Romuli nepotum,
  quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
  quotque post aliis erunt in annis,
  gratias tibi maximas Catullus
  agit pessimus omnium poeta,                              5
  tanto pessimus omnium poeta,
  quanto tu optimus omnium’s patronum.


    XLIX Spatium unius uersus in Ω sed diuerse interscriptum _AD
    CICERONEM_ G: _AD M. T. CICERONEM_ B: _AD M. TVLLIVM CICERONEM_
    La¹: _AD ROMVLVM_ RVen nondum mutati: _AD TVLLIVM_ C

    2 _quot fuerunt_ AC: num _quot fueruntque_? || _marce_
    (suprascr. _o_) G: _.M._ O
    7 _omniums_ R solus sed _s_ curuis lineis inclusa _(s)_:
    _omnium_ cett. || _patronum_ GCLa¹: _patronum_, mox correctum in
    _patronus_ RVen: _patronus_ Oah, Paris. 7989, Carp. et cod.
    Ashburneri




L

  Hesterno, Licini, die otiosi
  multum lusimus in meis tabellis,
  ut conuenerat esse delicatos.
  scribens uersiculos uterque nostrum
  ludebat numero modo hoc modo illoc,                      5
  reddens mutua per iocum atque uinum.
  atque illinc abii tuo lepore
  incensus, Licini, facetieisque,
  ut nec me miserum cibus iuuaret,
  nec somnus tegeret quiete ocellos,                      10
  sed toto indomitus furore lecto
  uersarer, cupiens uidere lucem,
  ut tecum loquerer, simulque ut essem.
  at defessa labore membra postquam
  semimortua lectulo iacebant,                            15
  hoc, iucunde, tibi poema feci,
  ex quo perspiceres meum dolorem.
  nunc audax caue sis, precesque nostras,
  oramus, caue despuas, ocelle,
  ne poenas Nemesis reposcat a te.                        20
  est uehemens dea: laedere hanc caueto.


    L _AD LVCINIVM_ GVen: _AD LI_(_Y_ Laur. 33.12)_CINIVM_ RBACa
    Laurentiani: spatium unius uersus in O

    1 _lucini_ D
    2 _inuicem_ Sabellicus
    3 _deḷlicatos_ R
    5 _ludebat_ (suprascr. _al. le_) RVen || _illos_ O
    7 _abii_ R: _abiit_ Ω
    8 _lacini_ GOCRVen: _lucini_ D || _facetiesque_ scripsi:
    _taceti_ (_que_ add. La¹) _tuique_ Ω
    10 _somnos_ GOC: _sonnos_ BLa¹
    12 _uersaretur_ R _ueisaretur_ Ω: _uersare_ cod. Ashburneri
    13 _omnem al. essem_ GBRVen: _omnem_ D
    14 _at_ BLa¹a: _ad_ Ω
    16 _ioc._ Ω
    18 _caue sis_ Ald. I: _caueris_ codices praeter A: _caneris_ A
    19 _ocelle_ Alex. Guarinus: _ocello_ Ω
    20 _ne messis_ Ω || _reposcat_ (_resp._ O) GOh: _reponat_ cett.
    21 _uehemens_ Ω: _uemens_ Statius




LI

  Ille mi par esse deo uidetur,
  ille, si fas est, superare diuos,
  qui sedens aduersus identidem te
      spectat et audit
  dulce ridentem, misero quod omnis                        5
  eripit sensus mihi: nam simul te,
  Lesbia, aspexi, nihil est super mi
      .  .  .  .  .  .  .
  lingua sed torpet, tenuis sub artus
  flamma demanat, sonitu suopte                           10
  tintinant aures, gemina teguntur
      lumina nocte.
                   *
  otium, Catulle, tibi molestum est:
  otio exsultas nimiumque gestis:
  otium et reges prius et beatas                          15
      perdidit urbes.


    LI _AD LESBIAM_ Ω: spatium unius uersus in O

    1 _mi   impar_ G: _mihi impar_ Ω: corr. p
    3 _te_ hic scriptum habet G, sed in 4 ante _spectat_ Ω
    4 _spe ctat_ G: _tespectat_ Ω
    5 _misero quod_ G ex corr., ACa: _miseroque_ ORB (m. pr.) La¹h:
    _miseroque al. quod_ Ven
    8 om. codd. _quod loquar amens_ Parthenius: _uocis in ore_
    Doering: _gutture uocis_ Westphal: _uocis ut olim_ uel _ut ante_
    Schulhof
    Longini de Subl. codex Parisinus, in quo extat Sapphus carmen
    quod hic uertit Catullus habet _ὡς|γὰρσἴδωβρόχεώςμεφωνὰςοὐδὲνἔτ᾽
    εἴκει_, sic enim ex codice transcripsit Rhys Roberts p. 70 ed. suae
    10 _flamina_ GORVen, B m. pr.
    11 _tintinant_ R: _tintiant_ O: _tintinnat_ GVenAC || _geminae_
    Schrader: _gemina et_ Spengel
    12 _lumina_ ODah: _limina_ Ω
    uu. 13-16 qui sine spatio secuntur u. 12. in codicibus nullo
    modo possunt cum eo cohaerere. Itaque indicaui lacunam
    13 _Catulli_ (_Catuli_ OLa¹) Ω
    Versum uidetur respexisse Macrobius Sat. II. 7.6 ‘_Ioculari
    deinde super cena exorta quaestione quodnam esset molestum
    otium, aliud alio opinante, “Podagrici pedes” inquit_’
    14 _exultas_ Ω || _fort. _nimiusque 15, 16_ extant apud
    Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral. Notabilium, p.
    iii 4.8 ubi pro _perdidit_ traditum est _per odit_ uel _reddidit




LII

  Quid est, Catulle? quid moraris emori?
  sella in curulei Struma Nonius sedet,
  per consulatum perierat Vatinius:
  quid est, Catulle? quid moraris emori?


    LII _IN NOVIVM_ Ω: spatium unius uersus in O

    1, 4 _emori_ p: _mori_ Ω
    2 _curulu_ O: _curuli_ cett. || _struma_ Ω: scrofa Mar.
    Victorinus 174 Gaisford || _Nonius_ Plin. H. N. xxxvii. 81,
    Boet. de Cons. Philosoph. iii. 4, Mar. Victorinus 174, Atil.
    Fortunatianus 314 Gaisf.: _nouius_ (_nouus_ Aa) codices Catulli
    3 _perierat_ GOVenBLa¹, Vsener: _peṛierat_ R: _peierat_ ACDa ||
    _Vatinius_ OD || _uac._ GRVen et plerique




LIII

  Risi nescio quem modo e corona,
  qui, cum mirifice Vatiniana
  meus crimina Caluos explicasset,
  admirans ait haec manusque tollens,
  ‘di magni, salaputium disertum!’                         5


    LIII cum LII continuant Ω: interstitium unius uersus in O

    1 _e_ ap, uulgo: _et_ Ω: _ec_ uel _ex_ Baehrens
    2 _uac._ GACVen Laurentiani et B m. pr.
    3 _meos_ Ω || _crimina al. carmina_ G: _carmina_ DaVen
    4 _amirans_ O || _manusque al. inanius_ RVen
    5 _dii_ Ω || _salapantium desertum_ Ω: _salafantium_ cod
    Ashburneri: _salap_(_pp_ Carp. et Bon. 2744) _utium_ Phil.,
    Carp., Bon. 2744 _salaputtium_ codex Bruxellensis Senecae
    Controu. vii. 19 p. 211 Bursian || _disertum_ Seneca et sic Da
    Ad marginem u. 5 adscriptum est in GRC _de Othonis_ (_Oct._ G,
    _ott._ R) _capite_ quod idem inter u. 4 et 5 habent ABLa¹Ven ah




LIV

  Othonis caput oppido est pusillum,
  †et Heri† rustice, semilauta crura,
  subtile et leue peditum Libonis.
         *       *       *       *       *
         *       *       *       *       *
  at non effugies meos iambos
         *       *       *       *       *
         *       *       *       *       *
  si non omnia displicere uellem
  tibi et Fufficio seni recocto                            5
         *       *       *       *       *
  irascere iterum meis iambis
  inmerentibus, unice imperator.


    1 _Otonis_ GORVen: _Octonis_ BLa¹D || _apido_ O: _opido_ AG
    || _est_ suprascr. habet C recentiore atramento, om. Scaliger,
    Schwabe, Schulze, Schmidt || _oppido est p._ parenthesin
    faciebat Munro
    Post hunc u. secuntur in codd. duo uersus _Hoc iocunde tibi
    poema feci Ex quo perspiceres meum dolorem_ ex L. 16 17 repetiti
    2 _et eri_ O: _et eri_ (suprascr. _h_) G: _et heri_ RVenACDa:
    _et beri_ BLa¹: _Heri_ Muretus: _Vetti_ Voss: _Neri_ L. Mueller:
    _Thori_ Peiper: _Hirri_ ego et F. Hermes, cf. Giri p. 188 ||
    _rustica_ Turnebus: _et trirustice_ Munro || _Post 3 reuocaui
    uersum qui extat apud Porphynonem ad Hor. C. i. 16. 22 _Denique
    Catullus cum maledicta minaretur sic ait: At non effugies meos
    iambos
    4 _si non omnia. displicere uellem_ Munro
    5 _Fuff._ Scaliger: _sufficio_ uel _suffitio_ Ω || _seni
    recocto_ Calp. 1481: _seniore cocto_ (_cocto al. p_ G) OG:
    _seniore copto_ Ω
    Inter 5 et 6 codices praeter O habent IN CAMERIVM, sed G tantum
    in margine; O adscriptum habet =, quo noui carminis initium
    plerumque significatur. Lacunam indicaui
    7 signum interrogationis post _imperator_ add. Riese




LV

  Oramus, si forte non molestum est,
  demonstres ubi sint tuae tenebrae.
  te campo quaesiuimus minore,
  te in Circo, te in omnibus libellis,
  te in templo summi Iouis sacrato.                        5
  in Magni simul ambulatione
  femellas omnes, amice, prendi,
  quas uultu uidi tamen serenas.
  †a uelte†, sic ipse flagitabam,
  Camerium mihi pessimae puellae.                         10
  quaedam inquit, nudum reduc . . .
  ‘en hic in roseis latet papillis.’
  sed te iam ferre Herculei labos est;
  tanto te in fastu negas, amice.
  non custos si fingar ille Cretum,                       (1a)
  non si Pegaseo ferar uolatu,
  non Ladas ego pinnipesue Perseus,
  non Rhesi niueae citaeque bigae;
  adde huc plumipedas uolatilesque,                       (5a)
  uentorumque simul require cursum,
  quos iunctos, Cameri, mihi dicares;
  defessus tamen omnibus medullis,
  et multis languoribus peresus,
  essem te mihi, amice, quaeritando.                     (10a)
  dic nobis ubi sis futurus, ede                          15
  audacter, committe, crede lucei.
  nunc te lacteolae tenent puellae?
  si linguam clauso tenes in ore,
  fructus proicies amoris omnes.
  uerbosa gaudet Venus loquella.                          20
  uel, si uis, licet obseres palatum,
  dum nostri sis particeps amoris.


    1 _molestus es_ Ω
    2 _demostres_ D et cod. Ashburn.
    3 _in minore_ Ω: _in_ del. Scaliger: _te in campo q. minore_
    Sillig
    4 _te in C._] _id al. in_ GRVen: _id_ Oh || _ligellis_ Bapt.
    Guarinus: Goetz Thes. Gloss. Emend. _ligellum tuguriolum_
    7 _prendi_ O: _prehendi_ Ω
    8 _serenas_ AD: _serena_ Ω: _sereno_ h Phil., Munro
    9 _a uelte_ GOVenAC et sic R m. pr.: _ue¯te_ R corr.: _a uelite_
    BLa¹ Phil. cod. Ashburn.: _auli te_ Bodl. Lat. Class. e. 15:
    _aullistis_ Doederlein: _auens te_ Schwabe: _puellae_ Birt:
    _auelli_ tamquam infinitiuum exclamationis Owen: _ain? te_ ego,
    quod probauit F. Plessis in libello Traité de Métrique Grecque
    et Latine p. 305 || _ipse_ Ω: _usque_ ego
    11 _quedam_ ORB: _quendam_ cett. || _reduc_ Ω: _reduce_ Da:
    _sinum reducens_ Auantius: _s. recludens_ Riese: _reducta
    pectus_ ego et Rossberg
    12 _en_ Ra cod. Ashburn.: _em_ OLa¹B m. pr., Ribbeck: _hem_
    GDVen _hic_ RDa: _hec_ Ω: fort. _en ecce_
    14 _ten_ Muretus
    1a-10a codices habent post LVIII. 5.
    Huc reuocauit Froehlich; post 13 ed. antiquissima saec. xv
    2a post 3a statuebat Muretus
    3a _primipesue al. pinnipes_ GRVen: _primipesue_ OLa¹AC cod.
    Ashburn.
    4a _thesi_ O _niuee_ GDah: _uinee Ω. niueis citisque bigis_
    Muretus
    5a _plomipedas_ cod. Ashburn.: _plumipedes_ D Lachm.
    7a _uinctos_ BLa¹Aah et sic Benoist, Giri: _uictos_ O
    9a _langoribus_ Ω || _pressus_ cod. Ashburn.: fort. _peressus_
    10a _mi_ Scaliger
    Hos decem uersus 1a-10a Birt fragmentum putat carminis alterius
    ad Camerium scripti, quod magis rhetoricum esset et magno
    apparatu fabulari, Perseo Rheso similibus, ornatum et oneratum
    16 _audacter_ (_-citer_ O) _hoc_ Ω || _crede al. crude_ GVen et
    sic R, in quo tamen _crude_ recentius exaratum uidetur ||
    _lucei_ Scaliger: _lucet_ Ω: _licet_ AC
    17 _hunc_ a: _num_ h
    18 _tenens_ GOD: _tenens_ R: _sic l. c. tenens in ore_ Birt
    19 _proicies_ CVen et cod. Ashburn.: _prohicies_ O: _proiic._ G
    et plerique
    20 _loquelḷa_ G: _loquela_ La Ven
    21 _signis_ Voss
    22 _uestri al. no_ GVen: _uestri_ O: _uestri sim_ Scaliger




LVI

  O rem ridiculam, Cato, et iocosam,
  dignamque auribus et tuo cachinno.
  ride, quidquid amas, Cato, Catullum:
  res est ridicula et nimis iocosa.
  deprendi modo pupulum puellae                            5
  trusantem: hunc ego, si placet Dionae,
  protelo rigida mea cecidi.


    LVI _AD CATONEM_ Ω: spatium unius uersus in O

    3 _quicquid_ Ω
    5 _deprendi_ GORVenLa¹: _deprehendi_ BACDah || _pupulum_
    Parthenius: _populum_ codd.: _publium_ marg. R sed uix ab eadem
    manu
    6 _truf_(_ff_ a)_antem_ Da: _crissantem_ marg. R: _crusantem_
    Baehrens:
    7 _rigida_ ex _ridida_ G




LVII

  Pulcre conuenit improbis cinaedis,
  Mamurrae pathicoque Caesarique.
  nec mirum: maculae paris utrisque,
  urbana altera et illa Formiana,
  impressae resident nec eluentur:                         5
  morbosi pariter, gemelli utrique,
  uno in lectulo, erudituli ambo,
  non hic quam ille magis uorax adulter,
  riuales sociei puellularum.
  pulcre conuenit improbis cinaedis.                      10


    LVII cum LVI continuant Ω

    1 _pulcre_ ORD: _pulc[^]re_ (suprascr. _h_) G
    2 _mamure_ a, idemque credo uoluisse scribam R(omani), in quo
    _~_ quod super _-mu-_ fuerat consulto uidetur erasum
    3 _pares_ Lachm.
    5 _nec eluentur_ Calpurnius: _nece luentur_ Ω
    6 _gemelli_] _tenelli_ Haupt
    7 _lecticulo_ O, Munro
    9 _sociei_ Scaliger: _socii et_ Ω
    10 _pulcre_ GORD




LVIII

  Caeli, Lesbia nostra, Lesbia illa,
  illa Lesbia, quam Catullus unam
  plus quam se atque suos amauit omnes,
  nunc in quadruuiis et angiportis
  glubit magnanimis Remi nepotes.                          5


    LVIII cum LVII continuant Ω

    1 _nostra_ RDah: _uestra_ GOAC cod. Ashburn.: _uestra_ ex
    _nostra_ Ven
    4 _quadruuiis_ G: _quadruiis_ R m. pr. post in _quadriuis_
    mutatum: _quadriuiis_ O
    5 _magna ad_(_a_ O)_miremini_ Ω: _magnanimi Remi_ Voss:
    _magnanimis_ (accus. plur.) scripsi
    Post LVIII. 5 secuntur in codicibus _Non custos... quaeritando_
    quos in locum suum carminis LV reuocaui




LIX

  Bononiensis Rufa Rufulum fellat,
  uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis
  uidistis ipso rapere de rogo cenam,
  cum deuolutum ex igne prosequens panem
  ab semiraso tunderetur ustore.                           5


    LIX _IN RVFVM_ Ω: nullum spatium in O

    1 _Rufulum_ Palladius: _rufum_ Ω: _Rufa rufum anus_ Munro: _rufa
    rufulum_ Pleitner, Postgate _rufa rufuli_ Palmer || _fellat_ O:
    _fallat al. fellat_ RVen: _fallat_ cett.




LX

  Num te leaena montibus Libystinis
  aut Scylla latrans infima inguinum parte
  tam mente dura procreauit ac taetra,
  ut supplicis uocem in nouissimo casu
  contemptam haberes, a nimis fero corde?                  5


    LX cum LIX continuant Ω

    1 _Libystinis_ Scaliger: _libis_(_ss_ O)_inis_ Ω
    2 _silla_ GORBLa¹: _sylla_ Ven et cod. Ashburn.
    4 _supplic_(_t_ R)_iis_ Ω: _suplicus_ O
    5 _conteptam_ GR: _conten{p}tam p_ admodum exigua O ||
    _animis_ Ω
    Post hunc u. spatium est in O quinque uersuum, tum in summa
    proxima pagina incipit LXI




LXI

  Collis o Heliconiei
    cultor, Vraniae genus,
    qui rapis teneram ad uirum
  Virginem, o Hymenaee Hymen,
    Hymen o Hymenaee;                                      5

  Cinge tempora floribus
    suaue olentis amaraci,
    flammeum cape laetus, huc
  Huc ueni, niueo gerens
    luteum pede soccum.                                   10

  Excitusque hilari die,
    nuptialia concinens
    uoce carmina tinnula,
  Pelle humum pedibus, manu
    pineam quate taedam.                                  15

  Namque Iunia Mallio,
    qualis Idalium colens
    uenit ad Phrygium Venus
  Iudicem, bona cum bona
    nubet alite uirgo,                                    20

  Floridis uelut enitens
    myrtus Asia ramulis
    quos Amadryades deae
  Ludicrum sibi rosido
    nutriunt umore.                                       25

  Quare age, huc aditum ferens,
    perge linquere Thespiae
    rupis Aonios specus,
  Nympha quos super irrigat
    frigerans Aganippe.                                   30

  Ac domum dominam uoca
    coniugis cupidam noui,
    mentem amore reuinciens
  Vt tenax hedera huc et huc
    arborem implicat errans.                              35

  Vosque item simul integrae
    uirgines, quibus aduenit
    par dies, agite in modum
  Dicite, O Hymenaee Hymen,
    Hymen O Hymenaee.                                     40

  Vt lubentius, audiens
    se citarier ad suum
    munus, huc aditum ferat
  Dux bonae Veneris, boni
    coniugator amoris.                                    45

  Quis deus magis ancsiis
    est petendus amantibus?
    quem colent homines magis
  Caelitum, O Hymenaee Hymen,
    Hymen O Hymenaee?                                     50

  Te suis tremulus parens
    inuocat, tibi uirgines
    zonula soluunt sinus.
  Te timens cupida nouos
    captat aure maritus.                                  55

  Tu fero iuueni in manus
    floridam ipse puellulam
    dedis a gremio suae
  Matris, O Hymenaee Hymen,
    Hymen O Hymenaee.                                     60

  Nil potest sine te Venus,
    fama quod bona comprobet,
    commodi capere, at potest
  Te uolente. quis huic deo
    compararier ausit?                                    65

  Nulla quit sine te domus
    liberos dare, nec parens
    stirpe nitier; at potest
  Te uolente. quis huic deo
    compararier ausit?                                    70

  Quae tuis careat sacris,
    non queat dare praesides
    terra finibus: at queat
  Te uolente. quis huic deo
    compararier ausit?                                    75

  Claustra pandite ianuae.
    uirgo adest. uiden ut faces
    splendidas quatiunt comas?
  . . . . . . . .
    . . . . . . . .

  . . . . . . . .
    . . . . . . . .
    tardet ingenuus pudor.
  Quem tamen magis audiens,                               80
    flet quod ire necesse est.

  Flere desine. non tibi Au-
    runculeia periculum est,
    ne qua femina pulcrior
  Clarum ab Oceano diem                                   85
    uiderit uenientem.

  Talis in uario solet
    diuitis domini hortulo
    stare flos hyacinthinus.
  Sed moraris, abit dies.                                 90
    prodeas noua nupta.

  Prodeas noua nupta, si
    iam uidetur, et audias
    nostra uerba. uiden? faces
  Aureas quatiunt comas:                                  95
    prodeas noua nupta.

  Non tuus leuis in mala
    deditus uir adultera,
    probra turpia persequens,
  A tuis teneris uolet                                   100
    secubare papillis.

  Lenta qui uelut adsitas
    uitis implicat arbores,
    implicabitur in tuum
  Complexum. sed abit dies.                              105
    prodeas noua nupta.

  O cubile, quod omnibus
    . . . . . . . .
    . . . . . . . .
  . . . . . . . .
    candido pede lecti,

  Quae tuo ueniunt hero,
    quanta gaudia, quae uaga                             110
    nocte, quae medio die
  Gaudeat. sed abit dies.
    prodeas noua nupta.

  Tollite, O pueri, faces.
    flammeum uideo uenire.                               115
    ite concinite in modum
  ‘Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.’

  Ne diu taceat procax
    Fescennina iocatio.                                  120
    nec nuces pueris neget
  Desertum domini audiens
    concubinus amorem.

  Da nuces pueris, iners
    concubine: satis diu                                 125
    lusisti nucibus. lubet
  Iam seruire Talasio.
    concubine, nuces da.

  Sordebant tibi uillicae,
    concubine, hodie atque heri.                         130
    nunc tuum cinerarius
  Tondet os. miser a miser
    concubine, nuces da.

  Diceris male te a tuis
    unguentate glabris marite                            135
    abstinere, sed abstine.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Scimus haec tibi quae licent
    sola cognita, sed marito                             140
    ista non eadem licent.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Nupta, tu quoque quae tuus
    uir petet caue ne neges,                             145
    ni petitum aliunde eat.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  En tibi domus ut potens
    et beata uiri tui.                                   150
    quae tibi sine seruiat
  (Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee)

  Vsque dum tremulum mouens
    cana tempus anilitas                                 155
    omnia omnibus annuit.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Transfer omine cum bono
    limen aureolos pedes,                                160
    rasilemque subi forem.
  Io, Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Aspice unus ut accubans
    uir tuus Tyrio in toro,                              165
    totus immineat tibi.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Illi non minus ac tibi
    pectore uritur intimo                                170
    flamma, sed penite magis.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  . . . . . . . .
    . . . . . . . .
    . . . . . . . .
  . . . . . . . .
    . . . . . . . .

  Mitte brachiolum teres,
    praetextate, puellulae.                              175
    iam cubile adeat uiri.
  Io Hymen Hymenaee io,
   io Hymen Hymenaee.

  Vos bonae senibus uiris
    cognitae bene feminae,                               180
    collocate puellulam.
  Io Hymen Hymenaee io,
    io Hymen Hymenaee.

  Iam licet uenias, marite.
    uxor in thalamo tibi est,                            185
    ore floridulo nitens
  Alba parthenice uelut
    luteumue papauer.

  At, marite, ita me iuuent
    caelites, nihilo minus                               190
    pulcer es, neque te Venus
  Neglegit. sed abit dies.
    perge ne remorare.

  Non diu remoratus es.
    iam uenis. bona te Venus                             195
    iuuerit, quoniam palam
  Quae cupis capis et bonum
    non abscondis amorem.

  Ille pulueris Africei
    siderumque micantium                                 200
    subducat numerum prius,
  Qui uostri numerare uolt
    multa milia ludei.

  Ludite ut lubet et breui
    liberos date. non decet                              205
    tam uetus sine liberis
  Nomen esse, sed indidem
    semper ingenerari.

  Torquatus uolo paruulus
    matris e gremio suae                                 210
    porrigens teneras manus,
  Dulce rideat ad patrem
    semihiante labello.

  Sit suo similis patri
    Mallio et facile inscieis                            215
    noscitetur ab omnibus,
  Et pudicitiam suo
    matris indicet ore.

  Talis illius a bona
    matre laus genus approbet,                           220
    qualis unica ab optima
  Matre Telemacho manet
    fama Penelopeo.

  Claudite ostia uirgines.
    lusimus satis. at bonei                              225
    coniuges, bene uiuite et
  Munere assidue ualentem
    exercete iuuentam.


    LXI _EPI_(_Y_ GRVen)_THALAMIVS _(_-MVS_ RVenB) _IVNIE_ (_VINIE_ A:
    _IVLIE_ BLa¹) _ET MAL(L)II_ Ω: spatium tituli in O

    1 _bellicon iei_ O
    4 _uirginem o hymenee_ 5 _Hymen o hymenee hymen_ codd. nisi quod
    DG habent 4 _V. o hymenee hymen_ 5 _O hymenee hymen_
    5 _O Hymen Hymenaee_ Lachm. secutus Ald. I, Giri
    7 _amarịci_ (suprascr. _a_) O: _amarici_ GRVenACD
    8 _flameum_ Ω
    12 _concinens_ ACD: _continens_ Ω
    13 _tinnuula_ O et R m. pr: _tinnulla_ cod. Ashburn.
    15 _spineam_ Parthenius
    16 _iunia_ GORCVen: _uinia_ DLachm.: _iullia_ BLa¹ cod. Ashburn.
    || _mal Dio_ Ω
    24 _Ludicrum_ RVenBa: _Ludricum_ GOACh²
    25 _umore_ cod. Ashburn.: _humore_ Ω
    Post _nutriunt_ erasae sunt duae litterae in R: _nutriuntur
    honore_ Maehly: _nutriere liquore_ Richards
    32 cum sequente u. coniungebat Bonnet
    33 _reuinciens_ ah: _reuincens_ Ω
    34 _edera_ Ω || _hục_ (suprascr. _a_) et _hục_ (suprascr. _a_) R
    38 _in nodum al. in modum_ RVen: _in nodum_ Ω
    40 om. ADh: _O hymenee hymenee hymen_ Ω nisi quod in R mutatum
    est in _Hymen o hymenee hymen_: _O Hymen Hymenaee_ Lachm.
    42 _citaries_ O: _citarie_ h²: _sed citarior_ cod. Ashburn.: num
    _et citatior_?
    46 _anxiis_ Haupt: _amatis_ Ω: _mage mutueis_ Pleitner: _mage
    saucieis_ Pohl
    Inter 49 et 50 in Ω est _Compararier_ (_-es_ O) _ausit_ quod
    correctum est in hh²
    50 om. B: _O hymen hymenee hymen_ GOAC et sic R sed mox mutatum
    in _Hymen o h. h. || O hymen o h. h._ h²
    51 _suis tremulus_ ed. 1473: _sui si rem_(_rom-_ Bh)_ulus_
    OBACh: _sui si remulus al. remus_ G et Ven, sed Ven inuerso
    ordine: _sui s//remulus_ R erasis duabus fere litteris
    55 _maritos_ Ω
    56 _fer o_ Ω
    58-60 sic leguntur in codd. 58 _dedis a gremio su(a)e matris_ 59
    + 60 _O hymenee hymen hymenee_ (_o hymenee_ G)
    61 _nihil_ G m. pr. (nunc habet _nil_) BLa¹ACah: _nichil_ ORh²:
    _nil al. nihil_ Ven
    66-75 om. a
    66-70 om. h
    68 _nitier_ Par. 7989 et Bononiensis 2744: _uicier_ GRVenLa¹C:
    _uities_ O: _uintier_ cod. Ashburn.: _uincier_ AD Lachm.:
    _iungier_ Scaliger
    70 _compararies_ O
    77 _adest_ Ω: _ades_ Schrader, Lachm.
    Post 78 lacunam statui quattuor uersuum
    79 _tradet_ h²
    82 _Aurunculeia_ O et marg. h²: _Arunculeia_ cett. nisi quod
    _Acunculeia_ est in a, _Aruncudia_ in h²
    85 _occeano_ Ω
    90 _abiit_ Ω
    91 om. codices: additus est in Ald. I
    94 _uiden? faces_ p: _uiden_ (_uideri_ O) _ut_ Ω
    99 _probra turpia_ Calp. 1481: _procatur_ (_procatur._ GOR)
    _pia_ Ω
    102 _lenta qui_ Ald. I: _lentaque_ codd. praeter O: _lenta sed_
    O quod recepit Baehrens
    105 _abiit_ Ω
    Post 107 lacunam statui trium uersuum
    110 _gaudiaque_ Ω
    111 _nocteque_ Ω
    112 _abiit_ Ω
    114 _o_ om. codd.; additum est in ed. pr.
    115 _flam_(_mm_ O)_ineum_ Ω
    116-8 sic leguntur in Ω _Io hymen hymenee io Io hymen hymenee io
    Ite concinite in modum_ nisi quod O _Io hymen hymenee io_ semel
    tantum habet
    117 _o_ pro _io_ initio utriusque uersus scribendum esse, sicut
    est in Ald. I, ratus est Lachm. || _io_ reuocauit Munro Elucid.
    p. 135 sqq.
    118 _io_ quod addunt in fine codices om. Ald. I
    119 _taceatis_ Ω sed iam correctum in RBh²a
    120 _fescennina_ GRVen: _fosceninna_ O: _fascen_(_nn_ BD)_ina_
    BDh² || _locac_(_t_ O)_io_ OR: _lotatio al. locutio_ G:
    _locutio_ uel _loquutio_ ACBLa¹Dahh²: _iocatio_ Heinsius
    122 _domino_ ed. Cantabrig. 1702 || _uidens_ Schwabe: _arguens_
    Weber
    125 _diu_] _domini_ O: num _domi_?
    126 _iubet_ h²
    127 _talasio_ Ω
    129 _uilice_ Oh: _malulae_ Pauckstadt
    132 _misera miser_ O: _miser ah miser_ GDAVen et sic R sed prius
    _er_ super rasuram || _ha_ BC
    134 _diceris_ ed. Parm. 1473: _diceres_ Ω || _malle_ corr. G,
    OVen: _malḷe_ R || _tụ_ (suprascr. _e_) R
    135 _unguenta te_ Ω
    138 om. Ω
    139-43 om. h²
    139 _simus hec tibique_ O
    143 _io hymen hymenee io_ Ω et sic semper
    144-8 om. in textu, add. in marg. R
    144 _tuis_ GDVen
    145 _deneges_ Owen
    146 _ni_ GORDah: _ne_ marg. R, VenBLa¹ACh²
    148 om. O, habet G ascriptum in marg.
    149-53 om. BLa¹h²
    151 _sine seruiat_ Bern. Pisanus: _sine seruit_ (_se ruit_ A) Ω:
    _sine fine seruit_ D: _sine fine erit_ Auantius || _quo tibicina
    fert uiam_ ego et Chr. Alois. Ferrucci
    153 om. O
    155 _anilitas_ codex Vicentinus scriptus anno 1460: _an(n)ilis
    etas_ Ω: _annulis etas_ B Phil.
    156 _amnuit_ D quod uerum credebat T. H. Key et pro _abnuit_
    scriptum
    158 om. O
    159 _homine_ R m. pr.
    161 _sibi_ Ω
    163 om. O
    164 _intus_ Statius: _imus_ Fruterius: _unctus_ C. Barth: _udus_
    Heinsius
    169 _hac_ GO
    170 _uritur_ OD et corr. B: _uritur al. urimur_ G: _urimur_
    RVenAC: _urintur_ B m. pr.
    Post 173 unam stropham excidisse censeo
    174-8 om. h
    175 _puelle_ Ω
    176 _adeat_ O Paris. 7989, Bentley: _adeant_ Ω
    179 _uos_ om. Ω: add. Auantius: _O_ Baehrens || _uiris_ Statius:
    _unis_ (_unus_ Bh²: _u[^]nis_ (suprascr. _l_) R) Ω: _Vos bonae
    senibus senes_ Passeratius
    180 _bene_ Turnebus: _berue_ GORVenAC: _breue_ BLa¹Dahh²
    181 _puellulam_ Parthenius: _puellam_ Ω
    185 om. Bh² || _tibi est_ Bentley et sic Paris. 7989, sed
    additis notis quae inuertenda uerba esse declararent _tib̿i̿
    es̿t̿_ (sic): _ubi est_ A Santenianus: _est tibi_ GORVenLa Dah
    187 _uelut_ h et Paris. 7989: _uultu al. uult_ G: _ul˙t_ O:
    _uultu_ Ω
    189-193. 194-198 inuerso ordine habent _Ω_, corr. Scaliger
    189 _Ad_ (_At_ D) _maritum tamen iuuenem_ Ω: corr. Scaliger
    191 _pulcre res_ Ω: corr. Robortellus 1548 || _nec te_ Ω
    192 _Neglegit_ O: _Negligit_ cett. || _abiit_ Ω
    193 _remorare_ OADahh²: _rememorare_ GRVenBLa¹
    194 _remora_(_remo-_ O)_ta es_ Ω
    196 _iuuerit_ Auantius: _inuenerit_ Ω
    197 _Quod cupis cupis_ O. R m. pr., Heinsius. Giri
    198 _abscondas_ Ω
    199 _Africei_ Lachm. (_-ci_ iam Heinsius): _ericei_ GORVenBLa¹C:
    _eritei_ h: _eruti_ Quicherat
    201 _sublegat_ Landor
    202 _uostri_ Scaliger: _nostri_ Ω: _uostra qui_ Landor || _uult_
    Calp. 1481: _uolunt_ Ω
    203 _ludei_ Scaliger: _ludi_ ed. antiquissima saec. xv:
    _ludere_ Ω
    204 _Et ludite et lubet Ω:_ corr. Parthenius
    208 _ingenerati_ OD
    209 _Torcu_(_quu_ h²)_tus_ Oh²
    210 _e_] _et_ O: fortasse _ex_
    213 _semihiante_ Scaliger: _sed mihi ante_ Ω: _semhiante_ Lucian
    Mueller
    215 _mallio_ A: _maulio_ O: _manlio_ GRVen || _inscieis_ Lachm.:
    _insciis_ corr. R, a: _insciens_ Ω
    216 _omnibus_ Ω: _obuieis_ Pleitner: _et omnibus n. ab inscieis_
    Dawes, Haupt
    217 _Et_ Ω: _Sic_ Hermann || _suo_ a Baehrens, Postgate: _suam_
    Ω: _suae_ Calp. 1481, uulgo
    219, 220 sic leguntur in Ω _Talis illius a bona matre 220 Laus_
    (_Zaus_ RVen) _genus_ (_egenus_ O) _approbet_, in Da sic _Talis
    illius a bona 220 Matrizans_ (_-zando_ a) _genus approbet_
    221 _ab_ om. O
    222 _theleamaco_ Ω: _thelamacho_ O
    223 _penolopeo_ GRVenBAD
    224 _hostia_ Ω
    225 _ad bonei_ D: _ad bolnei_ (_al. bonei_ Ven et marg. G, _ad
    bonlei_ O) Ω
    226 _bene uiuite_ a: _bone uite_ Ω: _Veneris bonae_ Froehlich,
    Halbertsma || fort. _bene mutuo ex_
    227 _assiduo_ a: _Mutue assiduei_ Huleatt
    228 _exercere_ O
    Deinde _Explicit epithalamium_ O




LXII

  IVVENES

  Vesper adest, iuuenes, consurgite: Vesper Olympo
  exspectata diu uix tandem lumina tollit.
  surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas,
  iam ueniet uirgo, iam dicetur hymenaeus.
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!                 5


  VIRGINES

  Cernitis, innuptae, iuuenes? consurgite contra;
  nimirum Oetaeos ostendit noctifer ignes.
  sic certest; uiden ut perniciter exsiluere?
  non temere exsiluere, canent quod uisere par est.
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!                10


  IVVENES

  Non facilis nobis, aequalis, palma parata est,
  aspicite, innuptae secuta ut meditata requirunt.
  non frustra meditantur, habent memorabile quod sit,
  nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
  nos alio mentes, alio diuisimus aures,                  15
  iure igitur uincemur, amat uictoria curam.
  quare nunc animos saltem committite uestros,
  dicere iam incipient, iam respondere decebit.
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.


  VIRGINES

  Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis?              20
  qui natam possis complexu auellere matris,
  complexu matris retinentem auellere natam,
  et iuueni ardenti castam donare puellam.
  quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!                25


  IVVENES

  Hespere, qui caelo lucet iucundior ignis?
  qui desponsa tua firmes conubia flamma,
  quae pepigere uiri, pepigerunt ante parentes,
  nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
  quid datur a diuis felici optatius hora?                30
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!


  VIRGINES

  Hesperus e nobis, aequalis, abstulit unam.
    . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  [Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!


  IVVENES

  . . . . . . . .
  . . . . . . . .
  Namque tuo aduentu uigilat custodia semper,
  nocte latent fures, quos idem saepe reuertens,
  Hespere, mutato comprendis nomine eosdem.               35
  at libet innuptis ficto te carpere questu.
  quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt?
  Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee!


  VIRGINES

  Vt flos in saeptis secretus nascitur hortis,
  ignotus pecori, nullo contusus aratro,                  40
  quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber;
  multi illum pueri, multae optauere puellae:
  idem cum tenui carptus defloruit ungui,
  nulli illum pueri, nullae optauere puellae:
  sic uirgo, dum intacta manet, dum cara suis est;        45
  cum castum amisit polluto corpore florem,
  nec pueris iucunda manet, nec cara puellis.
  Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!


  IVVENES

  Vt uidua in nudo uitis quae nascitur aruo,
  numquam se extollit, numquam mitem educat uuam,         50
  sed tenerum prono deflectens pondere corpus,
  iam iam contingit summum radice flagellum,
  hanc nulli agricolae, nulli coluere iuuenci:
  at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
  multi illam agricolae, multi accoluere iuuenci:         55
  sic uirgo dum intacta manet, dum inculta senescit;
  cum par conubium maturo tempore adepta est,
  cara uiro magis et minus est inuisa parenti.

  et tu ne pugna cum tali coniuge uirgo,
  non aequom est pugnare, pater cui tradidit ipse.        60
  ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
  . . . . . . . .
  uirginitas non tota tua est, ex parte parentum est,
  tertia pars patrist, pars est data tertia matri,
  tertia sola tua est: noli pugnare duobus,
  qui genero sua iura simul cum dote dederunt.            65
  Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!


    LXII Hoc unum carmen seruatum est in codice saeculi ix Thuaneo,
    nunc Parisino Lat. 8071 (T), in quo inscriptum est _Epithalamium
    Catulli_.

    EXAMETRVM CARMEN NVPTIALE_ Ω_
    1 in marg. _turba uirorum_ G: _turba uirginum_ (suprascr.
    _orum_) R: _t. uirum_ BVen || _Vesper adest_] _Varro L. L. vii.
    50 Vesperugo stella quae uespere oritur, a quo eam Opilius
    scribit Vesperum, itaque dicitur alterum_ (_alternum_ Riese)
    _Vesper adest_.
    2 _expect._ TΩ
    3 _tempus iam_ (suprascr. _est_) G || _pinguis_ TO: _pingues_ GR
    et cett.
    5 _hymens̶_ (sic) R
    6 in marg. _Puelle_ GRVen || _consurgi eretera_ T: _consurgere
    contra_ Iac. Mowat Cantabrigiensis, quod ipsum in cod. Canon.
    Lat. 33 inueni
    7 _oeta eos_ T: _haec eos_ O: _hoc eos_ Ω || _ignes_ Ald. I:
    _imbres_ T: _imber_ uel _ymber_ Ω
    8, 9 _exsiluere_ scripsi: _exil._ codd.
    8 _sic certest_ Haupt: _siccer tes .i._ T: _sic certe si_ O:
    _sic certe_ GR sed ut in utroque post _certe_ rasura sit: _sic
    certe_ cett.
    9 _canent quod uisere par est_ T Voss: _canent_ (_cauent_ La¹)
    _quo uisere parent_ Ω: _c. quos uincere par est_ Bapt. Guarinus:
    _canent quo uincere par est_ Auantius: _c. quod uincere par est_
    Passeratius: _c. quod uespere par est_ B. Venator
    11 in marg. _puelle_ GRBVen || _nobilis_ T || _aequales_ Lachm.
    12 _innupte secum ut meditata requi_(_ae_ D)_runt_ TD: _in_(_i_
    Ba)_nupte que_ (_queṛụṇṭ_ O) _secum ut meditare querunt_ Ω
    13 _memora psile_ T
    14 habet T solus. Spurium putarunt Scal. Naeke Lachm. ed. 1
    15 _nos_] _non_ T || _diuisimus_ (suprascr. _diuidamus_) G
    17 _nunc_ T: _non_ Ω || _co(m)mittite_ Ω: _conuertite_ T
    18 _incipiaent_ T
    20 in marg. _Puelle_ GRBVen || _quis_ T || _fertur_] _potuit_ A:
    _patuit_ Bergk
    21 _conplexua uel{l}ere_ T || _amatris_ O
    22 fort. _conplexu a matris_ || _auelle_ T
    24 _credelius_ T
    25 _Kymeno kymeneę kymenades o kymeneę_ T, prima littera per k,
    non per usitatiorem h, notata
    26 in marg. _Iuuenes_ GRBVen || _quis_ T || _iucundior_ T:
    _ioc._ Ω
    27 _fines_ T: _signes_ Palmer || _conubia_ T: _conn._ Ω
    28 _quae_ T: _quod_ h²: _quo_ Ω, etiam R, quamuis _{d_} post
    inlatum sit || _uir_ T
    29 _uinxere_ O
    30 _a_ om. T
    31 _Kymeno kymeneae kymenades o kymeneę_ T
    32 in marg. _Puelle_ GRBVen || _aequalis_ T: _equales_ O:
    _equaleṣ_ (suprascr. _m_) GR: _aequalem en_ Giri
    Post 32 excidisse nonnulla iam uidit Auantius. Lacunam sex
    uersuum posui, quam secutus sit uersus intercalaris _Hymen o
    Hymenaee Hymen ades o Hymenaee_, quamuis nec in T nec in Ω
    legatur
    35 _comperendis_ T: _conprendis_ O et nunc G || _eosdem_ Ω:
    _eospem_ T: _Eous_ Schrader
    36 _at libet_ Ω: _adlucet_ T
    37 _quittum_ T: _quod al. quid tamen_ GVen: _quem_ D: _quema_ T:
    _quam_ Ω
    38 _Kymeno kymeneae kymenales kymeno kymeneę_ T
    39 in marg. _Puelle_ GRVenB || _saeptis_ T: _septis_ Ω
    40 _conuolsus_ T: _conclusus_ O: _contusus_ Ω et sic R sed ut
    _t_ super rasuram sit
    41 _quaemulcens aurefirma_ T
    Post hunc u. excidisse unum uersum censebant Spengel et Hermann:
    sed nullum lacunae uestigium praebent codices
    42 _obtauere_ T
    43, 4 om. TO
    45 Quintil. Inst. Orat. ix. 3.16 Catullus in Epithalamio ‘dum
    innupta manet, dum cara suis est,’ cum prius dum significat
    quoad, sequens usque eo || _intacta_ Ω: _innupta_ Quintilianus
    || _dum cara_ Quintilianus, BLa¹: _tum cara_ TGORVenADa || _suis
    est_ Quintilianus, T: _sui sed_ BLa¹AC: _sui. sed_ GOVen et R
    m. pr.
    46 _amisit_ R, _s_ super rasuram
    48 _Kymeneo kymeneę kymenades kymeneę_ T
    49 in marg. _Iuuenes_ GRVenB
    50 _Numquam se extollit quam mun{i}team ducat uuam_ T
    51 _per flectens_ T
    52 _flacellum_ T
    53 _han{c} nulli agriġ.cul{l}ę multi acoluere_ T: _nulli
    coluere_ (_accol._ La¹) Ω
    54-55 om. Da
    54 _apsi_ T || _marita_ T, Ballin
    55 _agriculę_ T || _accol._ Ω: _acol._ T
    56 _dum innupta manet_ Weber: _tum inculta senescit_ T
    57 _conubium_ TB
    58 _cura_ TGOD Pleitner || _uiro_ TGOD: _uirgo_ RVenC: _cara
    uiro magis est, minus est inuisa p._ Sonny
    Post hunc u. excidisse intercalarem duce Hermanno multi
    crediderunt
    59 _et tua nec_ T: _et tu nec_ Ω: _at tu ne_ Ald. I: _at nec tu_
    Postgate
    Post 59 unum u. Rossbach, post 65 Haupt et Pleitner putarunt
    excidisse ut quemadmodum amoebaeum carmen (20-58) nouem uersus
    iuuenum praecedebant, eodem modo nouem sequerentur. Ego post 61
    potius lacunam indicaui
    60 _equom_ T: _(a)equo_ Ω || _cum_ B
    61 _ipse_ prius om., postea in marg. add. RVen
    62 om. T
    63 sic Muretus nisi quod praetulit _patris est_ || _tertia
    patris pars est data tertia matri_ T: _tercia pars patri est
    data tercia matri_ O: _tertia pars patri data pars data t. m._
    Ω: _T. pars patris_ Schüler
    64 _solit tu est noli tuignare_ T
    66 _Kymeno kymeneę kymenades .o. kymeneae_ T




LXIII

  Super alta uectus Attis celeri rate maria,
  Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit,
  adiitque opaca siluis redimita loca deae,
  stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis,
  deuoluit ile acuto sibi pondere silicis.                 5
  itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro,
  etiam recente terrae sola sanguine maculans,
  niueis citata cepit manibus leue typanum,
  typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
  quatiensque terga taurei teneris caua digitis,          10
  canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.
  agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
  simul ite, Dindimenae dominae uaga pecora,
  aliena quae petentes uelut exules loca,
  sectam meam exsecutae duce me mihi comites,             15
  rapidum salum tulistis truculentaque pelagi,
  et corpus euirastis Veneris nimio odio;
  hilarate aere citatis erroribus animum.
  mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini
  Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae,     20
  ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant,
  tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo,
  ubi capita Maenades ui iaciunt hederigerae,
  ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
  ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors,             25
  quo nos decet citatis celerare tripudiis.
  simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
  thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
  leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant,
  uiridem citus adit Idam properante pede chorus.         30
  furibunda simul anhelans uaga uadit animam agens
  comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
  ueluti iuuenca uitans onus indomita iugi:
  rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
  itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae,            35
  nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
  piger his labante languore oculos sopor operit:
  abit in quiete molli rabidus furor animi.
  sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
  lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum,         40
  pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus,
  ibi Somnus excitum Attin fugiens citus abiit:
  trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
  ita de quiete molli rapida sine rabie
  simul ipse pectore Attis sua facta recoluit,            45
  liquidaque mente uidit sine queis ubique foret,
  animo aestuante rusum reditum ad uada tetulit.
  ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis,
  patriam allocuta maestast ita uoce miseriter.
  ‘patria o mei creatrix, patria o mea genetrix,          50
  ego quam miser relinquens, dominos ut herifugae
  famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
  ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem,
  et earum omnia adirem furibunda latibula,
  ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor?       55
  cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,
  rabie fera carens dum breue tempus animus est.
  egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
  patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
  abero foro, palaestra, stadio et gymnasiis?             60
  miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
  quod enim genus figuraest, ego non quod obierim?
  ego mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer,
  ego gymnasei fui flos, ego eram decus olei:
  mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida,             65
  mihi floridis corollis redimita domus erat,
  linquendum ubi esset orto mihi Sole cubiculum.
  ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
  ego Maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero?
  ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam?         70
  ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
  ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus?
  iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.’
  roseis ut huic labellis sonitus citus abiit,
  geminas deorum ad auris noua nuntia referens,           75
  ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
  laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
  ‘agedum’ inquit ‘age ferox i, face ut hunc furor agitet,
  face uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
  mea libere nimis qui fugere imperia cupit.              80
  age caede terga cauda, tua uerbera patere,
  face cuncta mugienti fremitu loca retonent,
  rutilam ferox torosa ceruice quate iubam.’
  ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
  ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo,        85
  uadit, fremit, refringit uirgulta pede uago.
  at ubi umida albicantis loca litoris adiit,
  tenerumque uidit Attin prope marmora pelagei,
  facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
  ibi semper omne uitae spatium famula fuit.              90
  dea, magna dea, Cybelle, dea, domina Dindimei,
  procul a mea tuos sit furor omnis, hera, domo:
  alios age incitatos, alios age rabidos.


    LXIII _DE BERECINTHIA ET ATHI_ Ω: nullum spatium in O

    1 _Attis_ Marius Victorinus 212 Gaisford, 154 Keil: _actis_ Ω:
    _athis_ AD || _celeri_ Terent. Maur. 2899 et Victorinus:
    _celere_ Ω
    2 _ut_ om. Caesius Bassus 262 K.
    3 _loca dee i_ ed. antiquissima saec. xv: _i_, ut uidetur, a u.
    78 tralata
    4 _ibi_ ed. Trinc.: _ubi_ Ω || _animis_ Lachm.: _amnis_ Ω, nisi
    quod La¹ habet _ãius_: _animi_ Scal.
    5 _deuoluit iletas_ (_illectas_ Da) _acuto sibi pondere silices_
    codd.: _ile_ Lachm.: _icta_ Statius: _illa_ Scal.: _pondere
    silicis_ Passeratius: _pondera silice_ Auantius: _ilei a. s.
    pondera silice_ Bergk
    7 _maculas_ Ω
    8, 9 _ti(y)mpanum_ Ω: corr. Scaliger
    9 _tubam_ Ω: _typum_ Munro: fort. _tabal_ uel _tablam_: Hesych.
    τάβαλα ταβῆλα‧ ὑπὸ Πάρθων οὕτω καλεῖται ὄργανον κριβάνῳ ἐμφερές,
    ᾧ χρῶνται ἐν τοῖς πολέμοις ἀντὶ σάλπιγγος.
    || _cibe_(_i_ La¹)_les_ GORLa¹: _cybel{l}es_ B: _Cybebes_
    Bentley || _tua_ Calp. 1481: _tu_ codd.
    10 _que_] _quod_ GORVenLaurentiani || _taurei_ Lachm.: _tauri
    et_ Ω
    12 _Ci_(_y_ A)_belles_ OA
    13 _dindimenee_ G (sed ut secunda _e_ addita post uideatur), Ven
    || _pecora_ Auantius: _pectora_ Ω
    14 _alienaque_ Ω || post _loca_ codd. addunt _celeri_ quod
    uocabulum transferebat omissa _i_ ad finem u. 74 Lachm.
    15 _execute_ GO: _execute_ R: _excute_ BLa¹Ven
    16 _pelage_ Victorius, Bentley: _pellage̶i_ Bod. Lat. Class. e. 15
    17 _euirastis_ GD: _eiurastis_ a: _euitastis_ Ω
    18 _aere citatis_ Lachm.: _erocitatis_ O: _crocitatis_ GDAC:
    _crocitatis al. ere citatis_ RVen: _erae c._ Auantius, Bentley
    || _an animum_ Ω: _an_ om. h et Bod. Lat. Class. e. 15
    19 _cedat al. cedit_ G
    20 _cibelles_ O: _cibeles_ GR
    23 _menade sui_ Ω || _ei derigere_ Ω
    27 _atris_ Ω: _athis_ D || _notha_ O: _nota_ Ω
    28 _thiasiis_ RBLa¹: _thy{a}siis_ G: _thiasis_ O ||
    _strepitantibus_ Voss
    31 _animam agens_ Lachm.: _animagens_ OCRVen: _anima gens_
    BLa¹AD et sic G sed hic altera _a_ minore litteris ceteris:
    _animo_ uel _animi egens_ Auantius
    32 _actis_ Ω
    33 _iugi_ marg. Bodl. Lat. Class. e. 15: _luci_ Ω
    34 _properipedem_ Balth. Venator: _propere pedem_ Ω
    35 _ci_(_y_ B)_belles_ OB
    37 _languore_ scripsi: _langore_ codd. quod retinuit Lachm.
    38 _abit_ O et Bodl. Lat. Class. e. 15: _abiit_ cett. || _molli_
    Festus p. 374 von Ponor: _mollis_ Ω || _rabidus_ Festus, GORVen
    ACD: _rabidi_ BLa¹ Phil.
    39 _oris aurei_ p: _horis aureis_ Ω
    40 _sola dura_ p, Bod. Lat. Class. e. 15: _sol a dura_ G: _sol
    adura_ Ω
    42 _excitam_ Lachm. || _attin_ GORVenC: _athin_ BLa¹A
    43 _trepidantem_ R || _eum_ La¹a et sic nunc R, quamquam potest
    ex _cum_ correctum uideri: _cum_ GOVenD et plerique: _quem_
    Bentley || _pasitheo_ Ω
    45 _ipsa_ Al. Guarinus || _attis_ G: _actis_ RVenC: _atris_ O
    46 _sineque is_ O: _sineque his_ Ω
    47 _aestuante rusum_ Victorius: _estuanter usum_ Ω || _tetulit_
    Calp. 1481: _retulit_ Ω
    49 _patriam allocuta est ita uoce miseriter_ (_miseritus_
    ORBLa¹: _miseritus al. miseriter_ G Ven) _maiestas_
    (_magestates_ O) _Ω_ Correxit Auantius in ed. Trinc. _Patriam a.
    uoce est ita maesta miseriter_ Calpurnius 1481
    50 _genetrix_ G: _genitrix_ ORVen
    52 _tetuli_ O: _retuli_ Ω
    53 _ut caput_ (_d_ R) Ω || _stabilia_ O, prius G
    54 _et earum ad omnia irem_ ed. Trinc.: _ad inuia irem_ Starkie:
    _ut ima ad._ Postgate
    56 _pupula_ D: _popula atte_ (_áte_ D: _acte_ BLa¹) Ω
    58 _hoc_ Carpentoractensis: an _huc_?
    60 _gūmasiis_ O: _ginnasiis_ B m. pr., R: _gimnasiis_ C || G
    quid habuerit a m. pr. non dispexi, nunc habet _gymnasiis_ ||
    _stadioque gymnasi_ Santen: _guminasiis_ ego ed. 1 || Nunc
    retinendum puto, sic ut fecit Lachm., _stadio et gymnasiis_
    mutata specie metri cum in hac quoque parte uersus (sic ut in
    priore, 54 _et earum omnia adirem_) admissus esset in primo pede
    ionicus a minore _stădĭo ēt gȳm. nasiis_
    61 _a_ C: _ha_ OB: _ah_ GRVenLa¹
    62 _figuraest_ Lachm.: _figura est_ Ω || _non quod obierim_
    Statius: _non quid abierim_ Ω: _non quod habuerim_ Scaliger:
    fort. _adierim_
    64 _gymnasei_ Phil.: _gi_(_y_ AC)_mnasti_ Ω
    66 _corolis_ Calp. 1481: _circulis_ Ω
    67 _liquendum_ GORCVen || _solo_ Ω
    68 _ego nec_ Ω: _ego ne_ Bod. Lat. Class. e. 15: _ego non_ a:
    _ego nunc_ Santen: _egone ut_ Bentley: fort. _egon hic_ h.e. ego
    qui talis fui, sc. gymnasei flos, a multis adamatus || _ferar_]
    _ferarum_ Ω
    69 _pars_ G sic scriptum habet ut _rs_ super rasuram sit
    70 _niue_ Calp. 1481: _nene_ Ω: _ne_ a et Bod. Lat. Class. e. 15
    71 _columinibus_ Bod. Lat. Class. e. 15 et p: _columnibus_ Ω:
    _culminibus_ Bentley: cf. _gymnasiis_ (61)
    72 _silui cultrix_ Ω || _nemori uagus_ Ω
    74 _huic_ p: _hinc_ Ω: _hic_ Bentley || _sonitus adiit_ Ω:
    _sonitus citus adiit_ Bentley, Spengel: _sonitus uagus abiit_
    Ahlwardt: _sonitus abiit celer_ Lachm.: _s. celer ab._ Heyse:
    _sonus editus ab._ Froehlich
    75 _adauris_ O: _ad aures_ Ω: _deorum_ post _aures_ D ||
    _referre_ Phil. || _gemitus_ Gul. Wagner: _geminas matris ad
    auris_ Lachm.: _dominae matris ad a._ Busche: _dominae deorum ad
    a._ Richards: fort. _geminans_
    76 _ubi_ Ω
    77 _saeuumque_ Schulze || _pectoris_ Ω
    78 _agedum inquit_(_d_ Oet Rm. pr.) _age ferox fac_ (om. BLa¹)
    _ut hunc furor_ Ω || _i_ add. Scaliger; cf. ad 3 || _face_
    Palladius, Lachm. || _agitet_ add. ed. Cantabrig. anni 1702: num
    _animet_? Nam habet ed. omnium antiquissima _face furor animum
    ||_ an scribendum erat _ferocem feriat furor animum_? sic
    _ferit_ pro _facit_ habet codex Ashburneri xlv. 24
    79 _fac ut furoris ictum_ (_ictum̶_ R: _ictu_ B) Ω: _face_ ed.
    illa antiquissima || _uti_ Lachm.
    81 _a cede al. age cede_ G, sed post _a_ rasura est || _terga_
    Oh: _tergo_ Ω || _uerbera_ Calp. 1481: _uerum uera_ Ω
    82 _fac_ Ω: _face_ ed. antiquissima
    84 _cibelle_ O: _cibele_ GRB
    85 _adhortans_ Ald. 1515: _ad horta lis_ G: _ad ortalis_ R:
    _adortalis_ OAVen || _animo_ Ω
    87 _bumida_ O: _humida_ cett.
    88 _teneramque_ Lachm. || _attin_ GO: _actin_ (_-m_ La¹) RBLa¹
    || _marmora pelagi_ p et Calp. ed. 1481: _marm_(_n_ G)_orea
    pelago_ Ω
    89 _facit_ Calp. 1481: _ficit_ O: _fecit_ Ω || _illa_ Lachm.
    91 _cibelle_ O: _cibele_ GR || _dindimenei_ G: _dindimei_ ORBLa¹
    92 _tuos_ scripsi: _tuo_ Ω || _era_ O
    93 _rabidos_ p: _rapidos_ Ω




LXIV

  Peliaco quondam prognatae uertice pinus
  dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
  Phasidos ad fluctus et fines Aeetaeos,
  cum lecti iuuenes, Argiuae robora pubis,
  auratam optantes Colchis auertere pellem                 5
  ausi sunt uada salsa cita decurrere puppi,
  caerula uerrentes abiegnis aequora palmis.
  diua quibus retinens in summis urbibus arces,
  ipsa leui fecit uolitantem flamine currum,
  pinea coniungens inflexae texta carinae.                10
  illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
  quae simul ac rostro uentosum proscidit aequor,
  tortaque remigio spumis incanuit unda,
  emersere feri candenti e gurgite uultus
  aequoreae monstrum Nereides admirantes.                 15
  illa, atque haud alia, uiderunt luce marinas
  mortales oculi nudato corpore Nymphas
  nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
  tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
  tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,              20
  tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
  o nimis optato saeclorum tempore nati
  heroes, saluete, deum genus! o bona mater!
  uos ego saepe meo uos carmine compellabo.
  teque adeo eximie taedis felicibus aucte,               25
  Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
  ipse suos diuum genitor concessit amores.
  tene Thetis tenuit pulcerrima Neptunine?
  tene suam Tethys concessit ducere neptem,
  Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?           30
  quae simul optato finitae tempore luces
  aduenere, domum conuentu tota frequentat
  Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
  dona ferunt prae se, declarant gaudia uultu.
  deseritur Scyros, linquunt Phthiotica Tempe,            35
  Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
  Pharsaliam coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
  rura colit nemo, mollescunt colla iuuencis,
  non humilis curuis purgatur uinea rastris,
  non glebam prono conuellit uomere taurus,               40
  non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
  squalida desertis rubigo infertur aratris.
  ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
  regia, fulgenti splendent auro atque argento.
  candet ebur soliis, collucent pocula mensae,            45
  tota domus gaudet regali splendida gaza.
  puluinar uero diuae geniale locatur
  sedibus in mediis, Indo quod dente politum
  tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
  haec uestis priscis hominum uariata figuris             50
  heroum mira uirtutes indicat arte.
  namque fluentisono prospectans litore Diae,
  Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
  indomitos in corde gerens Ariadna furores,
  necdum etiam sese quae uisit uisere credit,             55
  ut pote fallaci quae tum primum excita somno
  desertam in sola miseram se cernat harena.
  immemor at iuuenis fugiens pellit uada remis,
  irrita uentosae linquens promissa procellae.
  quem procul ex alga maestis Minois ocellis,             60
  saxea ut effigies bacchantis, prospicit, eheu,
  prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
  non flauo retinens subtilem uertice mitram,
  non contecta leui uelatum pectus amictu,
  non tereti strophio lactentis uincta papillas,          65
  omnia quae toto delapsa e corpore passim
  ipsius ante pedes fluctus salis alludebant.
  sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
  illa uicem curans toto ex te pectore, Theseu,
  toto animo, tota pendebat perdita mente.                70
  a misera, assiduis quam luctibus externauit
  spinosas Erycina serens in pectore curas,
  illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
  egressus curuis e litoribus Piraei
  attigit iniusti regis Cortinia tecta.                   75
  nam perhibent olim crudeli peste coactam
  Androgeoneae poenas exsoluere caedis
  electos iuuenes simul et decus innuptarum
  Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
  quis angusta malis cum moenia uexarentur,               80
  ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
  proicere optauit potius quam talia Cretam
  funera Cecropiae nec funera portarentur.
  atque ita naue leui nitens ac lenibus auris
  magnanimum ad Minoa uenit sedesque superbas.            85
  hunc simul ac cupido conspexit lumine uirgo
  regia, quam suauis exspirans castus odores
  lectulus in molli complexu matris alebat,
  quales Eurotae progignunt flumina myrtus,
  auraue distinctos educit uerna colores,                 90
  non prius ex illo flagrantia declinauit
  lumina, quam cuncto concepit corpore flammam
  funditus atque imis exarsit tota medullis.
  heu misere exagitans immiti corde furores
  sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,           95
  quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
  qualibus incensam iactastis mente puellam
  fluctibus, in flauo saepe hospite suspirantem!
  quantos illa tulit languenti corde timores!
  quanto saepe magis fulgore expalluit auri!             100
  cum saeuum cupiens contra contendere monstrum
  aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
  non ingrata tamen frustra munuscula diuis
  promittens tacito succendit uota labello.
  nam uelut in summo quatientem brachia Tauro            105
  quercum, aut conigeram sudanti cortice pinum,
  indomitus turbo contorquens flamine robur,
  eruit (illa procul radicitus exturbata
  prona cadit, late quaeuiscumque obuia frangens),
  sic domito saeuum prostrauit corpore Theseus           110
  nequiquam uanis iactantem cornua uentis.
  inde pedem sospes multa cum laude reflexit
  errabunda regens tenui uestigia filo,
  ne labyrintheis e flexibus egredientem
  tecti frustraretur inobseruabilis error.               115
  sed quid ego a primo digressus carmine plura
  commemorem, ut linquens genitoris filia uultum,
  ut consanguineae complexum, ut denique matris,
  quae misera in nata deperdita lamentata est,
  omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem:          120
  aut ut uecta ratis spumosa ad litora Diae,
  aut ut eam deuincta     lumina somno
  liquerit immemori discedens pectore coniunx?
  saepe illam perhibent ardenti corde furentem
  clarisonas imo fudisse e pectore uoces,                125
  ac tum praeruptos tristem conscendere montes,
  unde aciem in pelagi uastos protenderet aestus,
  tum tremuli salis aduersas procurrere in undas
  mollia nudatae tollentem tegmina surae,
  atque haec extremis maestam dixisse querellis,         130
  frigidulos udo singultus ore cientem.
  ‘sicine me patriis auectam, perfide, ab aris,
  perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
  sicine discedens neglecto numine diuum,
  immemor a deuota domum periuria portas?                135
  nullane res potuit crudelis flectere mentis
  consilium? tibi nulla fuit clementia praesto,
  immite ut nostri uellet miserescere pectus?
  at non haec quondam nobis promissa dedisti
  uoce: mihi non haec miserae sperare iubebas,           140
  sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos,
  quae cuncta aerei discerpunt irrita uenti.
  tum iam nulla uiro iuranti femina credat,
  nulla uiri speret sermones esse fideles;
  quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,     145
  nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
  sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
  dicta nihil metuere, nihil periuria curant.
  certe ego te in medio uersantem turbine leti
  eripui, et potius germanum amittere creui,             150
  quam tibi fallaci supremo in tempore dessem.
  pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
  praeda, neque iniacta tumulabor mortua terra.
  quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
  quod mare conceptum spumantibus exspuit undis,         155
  quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae uasta Carybdis,
  talia qui reddis pro dulci praemia uita?
  si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
  saeua quod horrebas prisci praecepta parentis,
  at tamen in uestras potuisti ducere sedes,             160
  quae tibi iucundo famularer serua labore,
  candida permulcens liquidis uestigia lymphis,
  purpureaue tuum consternens ueste cubile.
  sed quid ego ignaris nequiquam conquerar aureis,
  externata malo, quae nullis sensibus auctae            165
  nec missas audire queunt nec reddere uoces?
  ille autem prope iam mediis uersatur in undis,
  nec quisquam apparet uacua mortalis in alga.
  sic nimis insultans extremo tempore saeua
  fors etiam nostris inuidit questibus auris.            170
  Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
  Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
  indomito nec dira ferens stipendia tauro,
  perfidus in Creta religasset nauita funem,
  nec malus hic celans dulci crudelia forma              175
  consilia, in nostris requiesset sedibus hospes!
  nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
  Idomeneosne petam montes? a gurgite lato
  discernens ponti truculentum diuidit aequor.
  an patris auxilium sperem? quemne ipsa reliqui         180
  respersum iuuenem fraterna caede secuta?
  coniugis an fido consoler memet amore?
  quine fugit lentos incuruans gurgite remos?
  praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
  nec patet egressus pelagi cingentibus undis:           185
  nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
  omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
  non tamen ante mihi languescent lumina morte,
  nec prius a fesso secedent corpore sensus,
  quam iustam a diuis exposcam prodita multam,           190
  caelestumque fidem postrema comprecer hora.
  quare facta uirum multantes uindice poena,
  Eumenides, quibus anguino redimita capillo
  frons exspirantis praeportat pectoris iras,
  huc huc aduentate, meas audite querellas,              195
  quas ego, uae miserae, extremis proferre medullis
  cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
  quae quoniam uerae nascuntur pectore ab imo,
  uos nolite pati nostrum uanescere luctum,
  sed quali solam Theseus me mente reliquit,             200
  tali mente, deae, funestet seque suosque.’
  has postquam maesto profudit pectore uoces,
  supplicium saeuis exposcens anxia factis,
  annuit inuicto caelestum numine rector.
  quo motu tellus atque horrida contremuerunt            205
  aequora concussitque micantia sidera mundus.
  ipse autem caeca mentem caligine Theseus
  consitus oblito dimisit pectore cuncta,
  quae mandata prius constanti mente tenebat,
  dulcia nec maesto sustollens signa parenti             210
  sospitem Erechtheum se ostendit uisere portum.
  namque ferunt olim, classi cum moenia diuae
  linquentem natum uentis concrederet Aegeus,
  talia complexum iuueni mandata dedisse.
  ‘nate mihi longa iucundior unice uita,                 215
  nate, ego quem in dubios cogor dimittere casus,
  reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
  quandoquidem fortuna mea ac tua feruida uirtus
  eripit inuito mihi te, cui languida nondum
  lumina sunt nati cara saturata figura,                 220
  non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
  nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
  sed primum multas expromam mente querellas,
  canitiem terra atque infuso puluere foedans,
  inde infecta uago suspendam lintea malo,               225
  nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
  carbasus obscurata dicet ferrugine Hibera.
  quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
  quae nostrum genus, has sedes defendere Erechthi
  annuit, ut tauri respergas sanguine dextram,           230
  tum uero facito ut memori tibi condita corde
  haec uigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas;
  ut simul ac nostros inuisent lumina collis,
  funestam antennae deponant undique uestem,
  candidaque intorti sustollant uela rudentes,           235
  quam primum cernens ut laeta gaudia mente
  agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.’
  haec mandata prius constanti mente tenentem
  Thesea ceu pulsae uentorum flamine nubes
  aereum niuei montis liquere cacumen.                   240
  at pater, ut summa prospectum ex arce petebat,
  anxia in assiduos absumens lumina fletus,
  cum primum inflati conspexit lintea ueli,
  praecipitem sese scopulorum e uertice iecit,
  amissum credens immiti Thesea fato.                    245
  sic funesta domus ingressus tecta paterna
  morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctum
  obtulerat mente immemori talem ipse recepit.
  quae tamen aspectans cedentem maesta carinam
  multiplices animo uoluebat saucia curas.               250
  at parte ex alia florens uolitabat Iacchus
  cum thiaso Satyrorum et Nysigenis Silenis,
  te quaerens, Ariadna, tuoque incensus amore.
  qui tum alacres passim lymphata mente furebant
  euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.           255
  harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
  pars e diuulso iactabant membra iuuenco,
  pars sese tortis serpentibus incingebant,
  pars obscura cauis celebrabant orgia cistis,
  orgia, quae frustra cupiunt audire profani,            260
  plangebant aliae proceris tympana palmis,
  aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
  multis raucisonos efflabant cornua bombos
  barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
  talibus amplifice uestis decorata figuris              265
  puluinar complexa suo uelabat amictu.
  quae postquam cupide spectando Thessala pubes
  expleta est, sanctis coepit decedere diuis.
  hic, qualis flatu placidum mare matutino
  horrificans Zephyrus procliuas incitat undas,          270
  aurora exoriente uagi sub limina Solis:
  quae tarde primum clementi flamine pulsae
  procedunt, leni et resonant plangore cachinni,
  post uento crescente magis magis increbescunt,
  purpureaque procul nantes ab luce refulgent:           275
  sic tum uestibuli linquentis regia tecta
  ad se quisque uago passim pede discedebant.
  quorum post abitum princeps e uertice Pelei
  aduenit Chiron portans siluestria dona:
  nam quodcumque ferunt campi, quos Thessala magnis      280
  montibus ora creat, quos propter fluminis undas
  aura parit flores tepidi fecunda Fauoni,
  hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
  quo permulsa domus iucundo risit odore.
  confestim Penios adest, uiridantia Tempe,              285
  Tempe, quae siluae cingunt super impendentes,
  †Minosim† linquens †doris† celebranda choreis,
  non uacuos: namque ille tulit radicitus altas
  fagos ac recto proceras stipite laurus,
  non sine nutanti platano lentaque sorore               290
  flammati Phaethontis et aerea cupressu.
  haec circum sedes late contexta locauit,
  uestibulum ut molli uelatum fronde uireret.
  post hunc consequitur sollerti corde Prometheus,
  extenuata gerens ueteris uestigia poenae,              295
  quam quondam silici restrictus membra catena
  persoluit pendens e uerticibus praeruptis.
  inde pater diuum sancta cum coniuge natisque
  aduenit caelo, te solum, Phoebe, relinquens,
  unigenamque simul cultricem montibus Iri:              300
  Pelea nam tecum pariter soror aspernata est,
  nec Thetidis taedas uoluit celebrare iugalis.
  qui postquam niueis flexerunt sedibus artus,
  large multiplici constructae sunt dape mensae,
  cum interea infirmo quatientes corpora motu            305
  ueridicos Parcae coeperunt edere cantus.
  his corpus tremulum complectens undique uestis
  candida purpurea talos incinxerat ora,
  at roseo niueae residebant uertice uittae,
  aeternumque manus carpebant rite laborem.              310
  laeua colum molli lana retinebat amictum,
  dextera tum leuiter deducens fila supinis
  formabat digitis, tum prono in pollice torquens
  libratum tereti uersabat turbine fusum,
  atque ita decerpens aequabat semper opus dens,         315
  laneaque aridulis haerebant morsa labellis,
  quae prius in leui fuerant exstantia filo:
  ante pedes autem candentis mollia lanae
  uellera uirgati custodibant calathisci.
  haec tum clarisona pellentes uellera uoce              320
  talia diuino fuderunt carmine fata,
  carmine, perfidiae quod post nulla arguet aetas.
  O decus eximium magnis uirtutibus augens,
  Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
  accipe, quod laeta tibi pandunt luce sorores,          325
  ueridicum oraclum: sed uos, quae fata secuntur,
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  adueniet tibi iam portans optata maritis
  Hesperus, adueniet fausto cum sidere coniunx,
  quae tibi flexanimo mentis perfundat amorem,           330
  languidulosque paret tecum coniungere somnos,
  leuia substernens robusto brachia collo.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  nulla domus tales umquam contexit amores,
  nullus amor tali coniunxit foedere amantes,            335
  qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  nascetur uobis expers terroris Achilles,
  hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
  qui persaepe uago uictor certamine cursus              340
  flammea praeuertet celeris uestigia ceruae.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  non illi quisquam bello se conferet heros,
  cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi,
  Troicaque obsidens longinquo moenia bello,             345
  periuri Pelopis uastabit tertius heres.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  illius egregias uirtutes claraque facta
  saepe fatebuntur natorum in funere matres,
  cum incuruo canos soluent a uertice crines,            350
  putridaque infirmis uariabunt pectora palmis.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  namque uelut densas praecerpens cultor aristas
  sole sub ardenti flauentia demetit arua,
  . . . . . . . .
  Troiugenum infesto prosternens corpora ferro.          355
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  testis erit magnis uirtutibus unda Scamandri,
  quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
  cuius iter caesis angustans corporum aceruis
  alta tepefaciet permixta flumina caede.                360
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  denique testis erit morti quoque reddita praeda,
  cum teres excelso coaceruatum aggere bustum
  excipiet niueos perculsae uirginis artus.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.            365
  nam simul ac fessis dederit fors copiam Achiuis
  urbis Dardaniae Neptunia soluere uincla,
  alta Polyxenia madefient caede sepulcra:
  quae, uelut ancipiti succumbens uictima ferro,
  proiciet truncum summisso poplite corpus.              370
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  quare agite optatos animi coniungite amores.
  accipiat coniunx felici foedere diuam,
  dedatur cupido iam dudum nupta marito.
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.            375
  non illam nutrix orienti luce reuisens
  hesterno collum poterit circumdare filo,
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  anxia nec mater discordis maesta puellae
  secubitu caros mittet sperare nepotes.                 380
  currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  talia praefantes quondam felicia Pelei
  carmina diuino cecinerunt pectore Parcae.
  praesentes namque ante domos inuisere castas
  heroum, et sese mortali ostendere coetu,               385
  caelicolae nondum spreta pietate solebant.
  saepe pater diuum templo in fulgente reuisens,
  annua cum festis uenissent sacra diebus,
  conspexit terra centum procumbere tauros.
  saepe uagus Liber Parnasi uertice summo                390
  Thyadas effusis euantis crinibus egit,
  cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
  acciperent laeti diuum fumantibus aris.
  saepe in letifero belli certamine Mauors
  aut rapidi Tritonis hera aut Ramnusia uirgo            395
  armatas hominum est praesens hortata cateruas.
  sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
  iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
  perfudere manus fraterno sanguine fratres,
  destitit extinctos natus lugere parentes,              400
  optauit genitor primaeui funera nati,
  liber ut innuptae poteretur flore nouercae,
  ignaro mater substernens se impia nato
  impia non uerita est diuos scelerare parentes,
  omnia fanda nefanda malo permixta furore               405
  iustificam nobis mentem auertere deorum.
  quare nec talis dignantur uisere coetus,
  nec se contingi patiuntur lumine claro.


    LXIV _ARGONAVTIA_ Ω: in O spatium est unius uersus, et adscriptum
    in marg. _narrat hic ystoriam aurei uelleris_

    1 _Peliaco_ La¹ Mar. Victorinus 182 Gaisford: _Pelliaco_ (_-to_
    G) Ω
    3 _fascidicos al. phasidos_ GBVen: _fasi_(_ci_ R)_dicos_ OR ||
    _aeetaeos_] _oeticos_ GRVenAC: _ceticos_ La¹ et O qui in marg.
    habet _al. tetidicos_: _oeteos_ Bod. Lat. Class. e. 15
    4 _pupis_ OC: _puppis_ Ω
    6 _ụạḷḍạ salsa_ suprascr. _uada_ O
    7 _uerentes_ OBLa¹ et G m. pr.
    10 _texta_ Oh: _testa_ Ω
    11 _prima_ Da: _primam_ Ω: _p’eā_ (?_p’rā_) marg. _proram_ O ||
    _amphitritem_ GBA: _a_(_am_ Ven)_phitritem al. amphitrionem_
    RVen: _aphitrite_ O unde in ed. 1 conieci _proram i.
    Amphitrite_: _prora i. Amphitriten_ Postgate: _illa rudi cursu
    proram i. Amphitrite_ Fleischer: _i. rudem c. primum i.
    Amphitriten_ Thomas
    13 _tortaque_ ed. Trinc.: _totaque_ Ω || _incanduit_ Ω
    15 _monstrum al. monstrorum_ O _ammirantes_ O
    16 _illa atque haud alia_ Bergk: _illa atque alia_ Ω: _illa
    alia_ O: _illas atque a._ a: _illaque haud a._ Auantius: _illa
    si qua a._ Lachm.: _illa ut non alia_ Helm || _uidere_ Ω
    17 _oculi_ Bod. Lat. Class. e. 15: _oculis_ Ω
    18 _extantes_ Ω
    19 _cum_ OR
    20 _cum_ GOR
    21 _cum_ Ω || _sensit_ Ω: _sanxit_ Itali
    22 _seculorum_ GORB. _secụlorum_ R
    23 _mater al. matre_ GRVen: _matre_ a || Schol. Veronens. ad
    Verg. Aen. v. 80 _Catullus Saluete deum gens o bona matrum
    Progenies saluete iter--_dein spatium quinquaginta fere
    litterarum || _tuum genus, o bona mater_ Badham: _o bona matrum
    Progenies saluete iterum_ primus huc reuocauit Franc. Orioli
    1822
    24 _uos_] _post_ Bergk
    25 _tedis_ O: _tethis_ A: _thetis_ Ω
    28 _neptunnine_ corr. D, Riccardianus 2242: _neptine_ BLa¹:
    _nectine al. neptine_ G: _nectine_ OAC: _nectine_ marg. _neptine
    al neutūne al. neptimine_ (et hoc quidem recentius) R: _Nereine_
    Haupt: _Nerinarum_ Sam. Allen
    29 _thetis_ Ω
    31 _optato finite_ O: _optato_ (_-ta_ D m. pr.: _-tae_ a)
    _finito_ cett.
    32 _aduenere_ ap: _ad_ (_at_ B, _al_ AC) _lenire_ Ω
    34 _prae se_ cum _declarant_ iungebat Doering
    35 _sciros_ AC: _schyros_ B: _sy_(_si_ O)_ros_ GORVenLa¹:
    _Cieros_ Meineke || _tempe_ non _Tempe_ Meineke
    36 _Crannonisque_ Victorius: _Graiunonisque_ G: _Grauinonisque_
    ORDAC || _moenia L._ p: _nicenis_ (_nit._ BLa¹) _alacris_(_ss_
    O)_ea_ Ω
    37 _Pharsalum_ Lachm.
    43 _at_ C: _ad_ Ω
    46 _gazza_ B
    48 _aedibus_ Al. Guarinus
    52 _lit(t)ora_ RBLa¹: _litora_ (suprascr. _e_)Ven || _di(y)a_ Ω
    54 _adriana_ Ω
    55 _sese quae uisit uisere credit_ Voss: _seseque sui tui se
    credit_ GOBLa¹D: _seseque sui qui_ (suprascr. _t) se credidit_
    C: _seseque sui /// se credi /// ////_ R marg. _al. terni 56
    tunc_ O
    61 _bachantis_ GOR || _eheu_ Bergk: _heue_ Ω: _heie_ Bod. Lat.
    Class. e. 15: _euhoe_ Lachm.
    62 Inter _et     magnis_ rasura est in G || Pro _et_ compendium
    est in O quo plerumque significatur _con_
    64 _contenta_ O et Phil., idemque coni. Balth. Venator ||
    _nudatum_ Schwabe: _laniatum_ Owen: _uiolatum_ Haverfield
    65 _lactentis_ Ω: _lactantis_ cod. peruetustus Cauensi. Isidori
    Originum XIX. 33, a quo hic u. Cinnae tribuitur || _citta_
    Cauensis, h.e. _cincta_
    66 _delapsa e_ C: _delapse_ O: _delapso e_ RBVen: _delapso_
    GLa¹D
    67 _adl._ O: _allidebant_ Landor
    68 _si neque_ Ω || _tamen_ (_tñ_) pro _tum_ bis O
    69 _te_ om. O
    71 _a_ Can. Lat. 33 et codices Nonii p. 108: _ah_ GRVen: _ha_ O
    72 _ferens_ a, Bod. Lat. Class. e. 15 et Nonii codices
    73 _feroxque et tempore_ Ω: _illa ex t. ferox quo tempore_
    Baehrens
    75 _inusi_ ed. Trinc.: _inuisi_ Heinsius || _tecta_ Ricc. 2242,
    Ritschl: _tempta_ GORVenBLa¹: _tenta_ AD: _templa_ ap, Scaliger:
    fort. _septa_
    77 _cum androgeanee_ (_-genee_ B: _-geane_ O) Ω || _exsol._ BO:
    _exol._ GRVen
    80 _menia_ CRVen: _inoenia_ G: _incenia_ O || _uersarentur_
    (suprascr. _x_) B: _uersarentur_ La
    82 _proicere_ C Paris. 7989: _prohic._ OBLa¹: _proiic._ GRVenAa
    83 _nec funera_ Ω: _ne funera_ edd. ante Lachm.
    87 _expirans_ Ω
    88 _cōpressu_ Ven
    89 _Eurot(a)e_ Bod. Lat. Class. e. 15 et ed. antiquissima saec.
    xv: _europe_ Ω || _pergignunt_ Ω || _mirtos_ OB: _mirtus al.
    mirtos_ R
    94 _inmiti_ uel _in miti_ Ω: _corda furore_ Ramler
    96 _quaeque_ hp: _quod neque_ O: _quique_ Ω || _Golgos_
    Hermolaus Barbarus, alii Bembo uel Auantio imputant: _c_(_ch_
    O)_olc_(_ch_ RVen)_os_ Ω
    100 _fuluore_ Ritschl, quod uocabulum de auro usurpatum est a
    Tiberiano poeta saec. iv (Baehrens PLM III. p. 266): _lurore_
    Bochart
    102 _mõtem_ R || _appeteret_ O sicut maluerat Marcilius:
    _oppeteret_ Ω: _opet._ D
    104 _suspendit_ ed. antiquissima saec. xv: _succepit_ Statius
    106 _cornigeram_ Ω || _fundanti_ Oh, G m. pr. ut Bonneto uisum
    est: _nutanti_ Mitscherlich
    107 _indomitum_ D || _turbo_ Ω: _turben_ Spengel, ut referretur
    ad _indomitum_, cum Seruius ad Aen. vii. 378 scripserit
    _Catullus hoc turben dicit ut hoc carmen_
    108 _radicibus_ BLa¹ha
    109 _late quaeuis cumque_ conieci in Philologo anni 1890 p. 170
    et Class. Review eiusdem anni p. 311, post me anno 1895 Vahlen:
    _lateque cum_ (_tum_ G: _tumi_ D: _eum_ B) _eius_ Ω: _lateque et
    cominus_ p, uulgo: _late qua est impetus_ Lachm.: _lateque
    comeis obit_ Munro || Distracta uidentur fuisse _quae uis cum
    que_, dein locum mutasse _quae cum que uis_, mox in _quae cum//e
    uis_ abiisse _obuia_ OBLa¹h: _omnia al. obuia_ GRVen: _omnia_
    ACDa
    111 _ne quidquam nauis_ O
    114 _laberintheis_ GCD: _laberiẹntheis_ R: _laberinthis_ O
    116 _a primo_ a: _cum primo_ Ω: _in primo_ h et
    Carpentoractensis fortasse recte || _degressus_ Baehrens
    119 _ingnata_ GO: _ignata_ RVenBLa¹ACD || _lamentata est_
    Conington (_-tur_ Buecheler): _l(a)eta_ Ω: _laetabatur_ Lachm.:
    _luctabatur_ Rossbach: _lentabatur_ h.e. _morabatur_ ego:
    _miseram gnatam d. lamentatast_ Fleischer
    120 _praeoptarit_ Statius: _portaret_ Ω: _praeoptaret_ marg.
    Santeniani
    121 _ut_ om. O || _necta_ GO
    122 _deuincta_ Ω, etiam R antequam mutatus erat: _deuicta_
    Santenianus et p: fort. _deuincta tenentem_ uel _tenet dum_; cf.
    Cul. 188. Supplerunt _placito_ uel _dulci_ uel _tristi_ Itali,
    _molli_ Baehrens, _leni_ Palmer. In cod. Carpentoractensi
    _deuicta     lumina somno_ sic scriptum inueni
    123 _in memori al. nemori_ G
    125 _e_ Ω: _ex_ O
    126 _actum_ RO et nunc G: quid prius fuerit non dispexi ||
    _tristem_ ap: _tristes_ (_-is_ A) Ω
    127 _in_ om. Ω: add. a || _pret._ GOD, non RVen
    130 _querellis_ a: _querelis_ GORVen
    132 et 134 _siccine_ Ω || _auertam al. auectam_ Ven: _auertam_
    O, Laur. 33.12, marg. R: num _auersam_ h.e. _abreptam_? ||
    _aris_ Ω: _oris_ hp, Lachm.
    133 _in_ om. O
    134 _discendens_ G
    135 _immemor_ ORVen: _inm._ G || _a_ Luc. Mueller: _ah_ GD et R
    corr.: _ha_ O: _ab_ BLa¹AC: _aḍ al. ab_ Ven
    136 _nullane_ Dah: _nullaue_ Ω || _crudeles_ Oh || _mentes_ Oh
    138 _miserescere_ Calp. 1481: _mirescere_ O: _mit_(_tt_
    C)_esc_(_isc_ BLa¹)_ere_ Ω: _mostri u. mitescere p._ Scal.
    139 _nobis_] _blanda_ Oh
    140 _uoce mihi nec hec_ (_hoc_ BLa¹A) _misere_ (ultima _e_ dubia
    R, _-ser_ A, _-serere_ La¹) _sperare iubebas_ (_iud._ C, _uid._
    La¹A) Ω || _non_ ed. pr. || _miserae_ uindicauit Vahlen:
    _miseram_ ed. pr. || _exspectare_ Froehlich
    141 _conub._ BACh: _connub._ GOVen
    142 _discerpunt_ C: _disserpunt_ GRVen: _desserpunt_ O
    143-148 _nulla uiro... curant_ extant apud Hieremiam Iudicem de
    Montagnone p. iiii, 5.2
    143 _tum iam_ Ω: _nunc iam_ B. Guarinus: _hinc iam_ Froehlich
    144 _fidelis_ O
    145 _quis_ (suprascr. _pro quibus_) G || _pregestit apisci_ G,
    sed rasura est sub litteris _re_, et spatium ante _apisci_:
    _p’gestit adipisci_ O: _apisci_ RVenBLa¹ACDh
    148 _meminere_ Czalina
    151 _falaci_ G m. pr., post addita est minutius scripta _{I_} ||
    _d/essem_ Ven: _dassem_ (suprascr. _e_) p: _deessem_ Ω
    153 _p’ea (? preea_) O || _intacta_ Ω || _cumulabor_ D m. pr.
    155 _expuit_ Ω
    156 _scilla_ O: _silla_ GRVenLa¹
    158 _conub_ BAC: _connub._ GORVen
    160 _nostras_ O
    163 sequitur 160 _in_ O
    164 _sed_] _si_ O || _nec quicquam_ GORBC || _conquerar_ Ω:
    _conqueror_ p || _aureis_ Baehrens: _aures_ O: _auris_ G ex
    _aures_: _auris_ Ω
    165 _extern._ Oh: _exten{r}uata_ D: _extenuata_ Ω || _aucte al.
    to_ G
    171 _utinam non_ Macrob. vi. 1.42
    174 _in creta_ OD: _in certam_ h et (suprascr. _re_) C: _in
    cretam_ cett.
    175 _haec_ O
    176 _consilia in_ ed. Parm. 1473: _cons_(_-sci_ R)_ilium_ Ω ||
    _nostris_ om. O || _requiesset_ ed. Parm.: _requisisset_
    (suprascr. _r_) G: _requisisset_ Ω
    177 _nitar_ ap
    178 _Idomeneosne_ Conr. de Allio: _y_(_i_ Ven)_doneos ne al.
    idmoneos_ GRVen: _idoneos ne_ OBLa¹: _Idomeneusne_ Lachm. ex Il.
    xiii. 424 _Ιδομενεῦς δ᾽ οὐ λῆγε μένος μέγα_: _Idaeos_ Vahlen
    tamquam _Ideos_ (suprascr. _mons_) in archetypo fuerit ||
    _a_ Ω: _at_ Muretus: fort. _an_
    179 _ponti_ O: _pontum_ Ω || _ubi diuidit_ Ω Lachm.
    180 _impatris_ O: _an patris_ cett. sed in G fuerat _in_, ut
    Bonneto uisum est || _quem ne_ GORVen: _quem ue_ BLa¹AC
    182 _consoles me manet_ O
    183 _qui ne_ O: _qui me_ Ah: _quiue_ GRVenBLa¹D || _lentos_ Oh
    Carp.: _uentos_ cett.: num _uentoso_?
    184 _litus_] _colitur_ Palmer
    185 _patet_ GOD: _pater_ RVenBLa¹AC
    186 fort. _nullast_
    190 _multam_ L. Mueller: _muletam_ O: _mulctam_ Ω
    191 _comprecer_ ap: _comprecor_ Ω
    193 _anguino_ Ω
    194 _exp._ Ω
    195 post _aduentate_ rasura est duarum litterarum in G ||
    fueratne _pias_? || _querellas_ OBAa: _querelas_ GRVen
    196 _miserae_ D: _misera_ Ω, Bentley
    198 _uere_ GOVen
    200 _qualis sola_ Ω: corr. ap
    201 _fimestet_ G m. pr. ut uidetur
    204 _inuicto_ B, Auantius: _inuito_ Ω: _in uoto_ D
    205 _quõ tunc_ OR: _qnõ tunc_ G ut uisum est Claudio D. Cobham:
    _quo tunc_ BLa¹: _quomodo tunc_ ACVen: _quo motu_ Heyse: _quo
    moto_ Fleischer: _quo nutu et_ Fea || _contrumuere_ D:
    _contremuere_ Rossbach
    207 _mente_ Ω: num _mentis_?
    211 _sospitem erectum_ (_err._ B nondum correctus) B,
    Laurentiani, Carp.: _s. ereptum_ cett.: _Erectheum_ Voss
    212 _classi_ codices praeter A et Santenianum: _classem_ A Sant.
    || _moenico_ Ω
    213 _gnatum_ Ω || _concred._ Auantius: _cum cred._ Ω || _egens_
    GO
    214 _complexo_ AD Sant.
    215 _gnat._ Ω || _ioc._ Ω
    216 _gnat._ Ω
    218 _ac_] fort. _haec_
    219 _cui_ R super rasuram: _quem al. cui_ G
    220 _gnat._ Ω
    223 _querellas_ ORBa
    224 _infulso_ O: _infuḷso_ R || _fedẹns_ (suprascr. _a_) R
    227 _obscurata_ GODh, et sic R sed _-ṭạ_ punctis notata:
    _obscura_ AC Laurentiani, ap || _dicet_ Ω: _duget_ D: _obscurata
    decet_ Lachm.: _obscura signet_ Conington
    228 _Itoni_ Al. Guarinus: _ythomi_ uel _ithomi_ Ω
    229 _has_ Ω, Statius: _ac_ ap uulg. || _Erechthi_ Buecheler:
    _freti_ Ω
    230 _annuit_ etiam R, sed _i_ super rasuram
    231 _tum_ O: _tu_ Ω
    232 _oblif/eret_ (_obliferet_ Ven) _al. obliteret_ GVen
    233 _ac_ ap: _hec_ Ω
    234 _antenne //_ (sic) G: _antēnene ne_ O
    235 _sus_(_subs_ G)_tolant_ O, prius G, post addita est _l_
    Post 235 Faernus inserebat ex Nonio p. 546 uersum _Lucida qua
    splendent [summi] carchesia mali_ Vide ad Fragm. V
    237 _(a)etas_ Ω: _aera_ D: _sors_ Al. Guarinus: _fors_ ed.
    Trinc.: _freta_ Froehlich: _aestas_ Palmer || _sistet_ O et
    plerique: _sistens̶t_ (sic) G: _sistạ̄t_ (suprascripta _{e_}) R:
    _sistent_ DVen
    239 _seu_ Oah et fortasse G m. pr.
    Post 240 spatium unius uersus est in RBVen, non item in G, qui
    tamen primam litteram uersus 241 sic habet scriptam _√At_.
    In AC Laur. 33.12, et Santeniano _Fletus Egei_
    247 _Minoidi_ corr. R: _Minoi_(_y_ BLa¹D)_da_ Ω: fort. _in
    Minoida_
    249 _quem̸_ G || _tamen p̸r̸aspectans_ (_prosp._ O: _prosp. al.
    asp._ RVen) GORVen: _tum prospectans_ h
    251 _parte_ AC: _pater_ Ω
    252 _cum_] _tum_ O
    253 _te_ G, sed fuerat _et_: _et_ O || _adriana_ Ω
    254 _quae tum_ Bergk, cui post 253 uersus excidisse uisus est
    255 _euhoe... euhoe_ BLa¹: _euche... euche_ GOVenACD sed in G
    _euche_ in _euohe_ transiit
    256 _harum_ Ω: _horum_ a uulgo
    258 om. in textu, habet in marg. D
    261 _ali(a)e_ Ω: _aliei_ Lachm.
    262 _tenais_ O: _tenụis_ R || _tintinitus_ R m. pr.:
    _tint̶i̶nitus_ (sic) G: _tinṭịṇnitus_ Ven
    263 _multis_ ed. Trinc.: _multi_ Ω || _efflabant_ ah:
    _efflebant_ Ω
    270 _procliuiṭ_ (suprascr. _s_) O h.e. _procliuit_ in
    _procliuis_ mutatum, ut H. O. Coxe iudicabat; sed nisi punctum
    accederet (_ṭ_) suprascr. _{s_} potius _procliuiter_ poterat
    esse: _procliuas_ Ω
    271 _sublimina_ ah: _sublimia_ Ω: _sub lumina_ uulgo
    273 _leni et resonant_ scripsi: _leuiter sonant_ Ω nisi quod O
    habet _leuiterque sonant_: _lenique sonant_ Lennep: _leni
    resonant_ Lachm. || _clangore_ AC || Excerpta ex ueteribus
    glossis Pithoeana p. 71 Gothofr. _Placor tranquillitas. At
    Catullus plangor_
    274 _increbrescunt_ hap
    275 _ab_ GORVenACah: _a_ D || _refulgent_ ap: _refulgens_ Ω
    276 _tum_ hap, Lachm.: _tn̅_ (_tamen_) O: _tamen al. tibi_ GR,
    sed in R _n_ super rasuram est: _tibi_ ACDVen: _sic ibi_ Haupt:
    _sic tum ibi_ Rossbach
    277 _at se_ Ω: _a se_ Da
    278 _abitum_ ODa: _habitum_ Ω
    280 _quodcumque_ Ω sed _quidc._ C: _quotc._ Riccardianus 2242
    Lachm. || _campi_ Dp: _campis_ Ω
    281 _quod_ D
    282 _aurea_ OR || _parit_ Laur. 33.12, corr. G, hap: _perit_ uel
    _p̲it_ cett.: _aperit_ Housman sed cf. Ov. A. A. iii. 185 _Quot
    noua terra parit flores, cum uere tepenti Vitis agit gemmas_
    283 _interstinctis_ Heinsius || _curulis al. corollis_
    (_-rollos_ (suprascr. _i_) B) GRBVen: _corulis_ O
    284 _quo_ D: _quod_ Oa: _quot_ Ω || _ioc._ Ω: _iucundum_
    adnotato? ed. Muret. Bodleianae (2 R. 6.30)
    285 _penios_ Laur. 33.12, Lachm.: _penies al. os_ (_-ies_
    suprascr. _o_ RB) GRBVen: _penies_ OACLa¹ || _adest ut_ Ω: _ut_
    om. Dah
    287 _Minos_(_ss_ C)_im_ Ω: _Minosium_ (suprascr. _im_) Caesenas:
    _Minosmi_ Carp.: _Amosim_ D: _Mnemonisin_ uel _Aemonisin_
    Heinsius: _Naiasin_ Haupt: _Meliasin_ Peiper, Madvig || _doris_
    Ω: _cloris_ marg. Caesenatis. Emendarunt _claris_ Itali:
    _doctis_ Statius: _hilaris_ Unger: _floris_ Peiper. Fort.
    _Aemonisin l. Chlori c. choreis._ Steph. Byz. _Αἱμονία ἡ
    Θετταλία, ἀπὸ Αἵμονος· Αἵμων δὲ υἱὸς μὲν Χλώρου τοῦ Πελασγοῦ,
    πατὴρ δὲ Θεσσαλοῦ, ὡς Ῥιανὸς καὶ ἄλλοι +Haimonia hê
    Thettalia, apo Haimonos· Haimôn de huios men Chlôrou tou
    Pelasgou, patêr de Thessalou, hôs Rhianos kai alloi+_
    288 _non acuos al. nonacrias_ (_os_ Ven) GRVen: _non ac_(_acc_
    O)_uos_ ACO: _non uacuus_ Bapt. Guarinus
    290 _nutanti_ RCVen: _mutanti_ O, prius G || _fletaque_ Scaliger
    || _sororum_ Ω: corr. a
    291 _flamati_ O: _flam_(_mm_ Ven)_anti_ Ω
    293 _uellatum_ pr. G, OLa¹a: _uallatum_ Baehrens
    296 _quam_ Da: _qua_ Ω
    298 _diuum_ Ven pr. m., Da: _diui_ GORBC et corr. Ven: _diu_ A
    _natisque_ Da: _gnatisque al. gratis_ G: _gnatisque_ ORLa¹ACh
    299 _aduenit, caelo_ Muretus
    300 _Iri_ scripsi, quae fuit urbs Maliensium apud quos Apollo et
    Diana praecipuo honore colebantur: _ydri_ (_idri_ AC) Ω
    301 _Pelea_ G: _Palea_ Ω: _Pallada_ Da
    307 _his al. hic_ G: _hic_ Ven et Laur. 33.12 m. pr. || _uestis_
    Parthenius: _questus_ Ω: _cestus_ Orelli
    308 _talos_ ed. Iuntina 1503 || _tuos_ Ω || _incinxerat_ GD:
    _inexcinxerat_ Bod. Lat. Class. e. 15: _intinxerat_ Ω
    309 _at roseo niue(a)e_ (_uinee_ O) Ω: _at roseae niueo_ Al.
    Guarinus: _ambrosio_ Vulpius
    311 _collum_ pr. G, Oa
    319 _custodibant_ ODa: _custodiebant Ω calath_(_t_ Aa)_isti_ Ω
    320 _h(a)ec_ Ω, quod reuocauit Usener: _hae_ uulgo ||
    _pendentes_ (suprascr. _ll_) Canon. Lat. 33: _pectentes_
    Statius: _plectentes_ Hertzberg: _pauientes_ Owen
    322 _arguit_ malebat Lachm.
    Post 322 unius uersus spatium est in RVenBLa¹Aah, quo scriptum
    est _Epit(h)alamium_ (_-iom_ B, _-ion_ La¹, _-um_ RVenAC)
    _thetidis_ (_tethidis_ Ba) _et pelei_ (_pellei_ a) || In GO
    spatium abest, sed rubris litteris adscriptum est in marg. G
    _Epythalamium thetidis et pelei_
    324 _tutum_ marg. _tu tamen_ GRBVen: _tutum_ OLa¹: _tu tamen_
    ACh || _opus_ GORVen, sed GRVen in marg. habent _opis
    clarissime_ Dap: _carissime_ Ω
    326 _oraclum_ Dap et Laurentianus 33.12: _oraculum_ Ω
    327 Macrob. S. vi. 1. 41 Catullus: Currite ducenti sub tegmine
    currite fusi || _subtegmina_ (_a_ ex _e_) O
    330 om. O: _flexo animo mentis p. amorem_ Ω: _flexanimum mentis
    p. amorem_ Al. Guarinus: _flexanimo mentem p. amore_ Muretus:
    _quae te flexanimo mentis p amore_ Lachm.
    331 _sonos_ Ω
    334-337 om. BLa¹Dap Phil. Eos Lachm. in paginarum ordine non
    numerauit, Haupt in marg. adscriptos putauit, esse tamen Catulli
    334 _umquam tales contexit_ Ω: corr. Ald. I: _conexit_ Lachm.
    339 delebat Landor
    341 _preuertet_ p: _preuertit_ GRAC Laurentiani: _peruertet_
    (_-tit_ BVen) OahBVen
    344 post _sanguine_ nihil habent Da || _teuen_ O: _tenen_ GAC:
    _tenen al. teuen_ RVen || _campi_ corr. D, marg. Santeniani,
    uulg.: _cliuei_ Haupt || _Phrygiae T. m. s. Thebae_ uel
    _Phrygiei T. maculabunt s. Theben_ Froehlich || Mihi _tenen_
    superesse uidetur ex eo quod fuerat _tenentem_, quod omissum in
    loco suo uersus 122 et in marg. adscriptum postea huc migrauit
    347 _sub tegmine_ R
    349 _gnatorum_ Ω
    350 _cum in_ (om. A) _ciuium_ Ω: _cum in curium_ Ambros. H. 46,
    nisi fallor. Scriba O quid uoluerit, dubito: post _cum_ primae
    quinque litterae _inciu_, sexta ō cui prefixum est {s}, septima
    ṣ, h.e. me quidem iudice _inciueronṣ_; aliis sexta uisa est _o_
    in _v_ mutata: _cum in cinerem_ Dah: _soleunt... crimen_ O:
    _soluent... crines_ Ω: _cum incultum... crinem_ Baehrens: _cum
    incuruo_ conieci in ed. 1, _cum in Ciero_ ed. 2
    352 _subtegmine_ Laur. 33.12 et R pr. m.
    353-356 om. R (non Ven), in ima pagina add. manus recentior
    353 _praecerpens_ Statius: _precern_(_-terri_ G m. pr., _-tern_
    O)_ens_ Ω: _presternens_ Phil. || _cultor Ω;_ id ex glossemate
    _cultro_ ortum ratus est Morgenstern: _messor_ Oh et marg.
    Santeniani
    Post 354 uersum excidisse credidit Voss
    355 _prosternens_ Ω, etiam G sed hic ex _prosternet_:
    _prosternet_ Ohp
    357, 8 om. in textu, add. in marg. Ven
    357 _quamandri_ Carp.: _Camandri_ Peiper
    359 _cessis_ O: num _caecis_? cf. Ov. M. i. 24. languet certe
    _caede_ post _caesis_
    360 _lumina_ marg. _al. flumine_ G: _flumine al. lumina uel
    flumina_ Ven
    361 _sub tegmine_ (suprascr. _a_) R
    362, 3 om. D, sed habet adscriptos in marg.
    362 _dedita_ Muretus
    364 _percussae_ Lachm.
    365 _sub tegmine_ (suprascr. _a_) R
    366 _simulac_ a: _simulạḥac_ D: _simul hanc_ uel _hāc_ Ω
    368 _madefient_ marg. D: _madescent_ Ω: _mitescent_ Da Lachm.
    370 _proiciet_ OBVen: _proiiciet_ GR
    371 _sub tegmine_ (suprascr. _a_) R
    372 _agit{e_} R
    375 _sub tegmine_ (suprascr. _a._) R
    377 _esterno_ O: _externo_ GRVenBLa¹A
    378 spurium habuit Bergk, uncis inclusit L. Mueller
    379-381 om. O
    380 _se cubitu_ BRVena || _mutet_ uel _mictet_ prius R
    381 _sub tegmina_ R
    383 _cecinerunt_ Dahp: _cecinere_ Ω: _cernere_ O: _cecinere e
    pectore_ Baehrens
    384 _domu̇_ B: num _domus_?
    385 _heroum et_ Io. Bapt. Sigicellus Bononiensis (1492-1560):
    _Nereus_ Ω: _Merens_ Bod. Lat. Class. e. 15 || _Post 386
    sequitur in codd. _lxvii. 21 languidior tenera cui_ (_com_ Da)
    _pendens_ (_pedens_ GOC) _sicula beta
    388 _cum_ h: _dum_ Ω || _uenissent_ Dhp: _uenisset_ Ω
    389 _prospexit_ Da || _procumbere_ GORVenACDa: _procurrere_
    La¹hp: _prorumpere_ Wakefield || _tauros_ Ald. I: _currus_ Ω
    Lachm.
    391 _Thyadas_ G m. pr., RBLa¹: _Thiadas_ OACVen et corr. G ||
    _esit_ O: _hesit_ marg. _egit_ h
    392 _certatum_ GORVenCh || _ruentes_ ap: _tuentes_ Ω
    393 _acciperent_ Par. 7989: _acciperet_ Ω || _lacti_ Oh Phil., G
    m. pr.: _lacti_ (suprascr. _leti_) R: _lacti d. spumantibus
    aris_ Voss
    395 _ran_(_rān._ G)_usia_ Ω: _ramunsia_ O: _Amarunsia_ Baehrens,
    Peiper
    399 _fratres_] _mạṇụṣ fratres_ R
    400 _natos_ GBVen Laurentiani h
    402 _uti nuptae_ Maehly || _poteretur_ ed. Trinc.: _potiretur_ Ω
    404 _p̶e̶n̶a̶t̶e̶s̶ parentes_ (sic) Can. Lat. 33: _penates_ Al.
    Guarinus




LXV

  Etsi me assiduo confectum cura dolore
    seuocat a doctis, Ortale, uirginibus,
  nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
    mens animi, tantis fluctuat ipsa malis:
  namque mei nuper Lethaeo in gurgite fratris              5
    pallidulum manans alluit unda pedem,
  Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
    ereptum nostris obterit ex oculis.
  alloquar, audiero numquam       loquentem,
    numquam ego te, uita frater amabilior,                10
  aspiciam posthac? at certe semper amabo,
    semper maesta tua carmina morte tegam,
  qualia sub densis ramorum concinit umbris
    Daulias, absumptei fata gemens Itylei.
  sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto           15
    haec expressa tibi carmina Battiadae,
  ne tua dicta uagis nequiquam credita uentis
    effluxisse meo forte putes animo.
  ut missum sponsi furtiuo munere malum
    procurrit casto uirginis e gremio,                    20
  quod miserae oblitae molli sub ueste locatum,
    dum aduentu matris prosilit, excutitur:
  atque illud prono praeceps agitur decursu,
    huic manat tristi conscius ore rubor.


    LXV Vnius uersus spatium in O _AD ORTALEM_ GRVenC Laur. 33.12:
    _AD ORIENTALVM_ a

    1 _defectu_ O: _confec_(_t_ R)_tum al. defectum_ RVen
    2 _seuocat_ Dap: _sed uacat_ Ω
    3 _dulcis musarum_ D: _dulcissimus har_(_u_ O)_um_ Ω
    5 _Lethaeo in_ scripsi: _loethi_ O: _lethei_ Ω
    7 _Troya_ B Laurentiani: _Tidia_ O: _Tydia al. troya_ (_-ia_ G)
    VenG: _Lydia al. troia_ R: _Ilia_ Palmer
    9 _deficit_ marg. RVen: uersum om. sine interstitio GORVenBCh
    Laurentiani, habent ADa Bodl. Lat. Class. e. 15, spurium rati
    sunt Statius Scaliger L. Mueller Baehrens Munro Schmidt Palmer,
    receperunt tamquam Catulli Lachmann Haupt Owen Schulze, uncis
    incluserunt Schwabe Postgate. Ex eo retinuerunt _Numquam ego te_
    Munro Palmer, ceteris mutatis || _tua     loquentem_ D ||
    _uerba_ supplent Aa Bod. Lat. Class. e. 15, _fata_ Ambros. D 24,
    _facta_ Voss, Lachm. _te uoce loquentem_ Owen. Mihi ex Plin.
    Epist. II.1 _Virginium saudio adloquor teneo_ scribendum uidetur
    _teneamue_
    11 _at_ Da Bod. Lat. Class. e. 15: _aut_ Ω
    12 _carmina_ Dah Bod. Lat. Class. e. 15: _carmine_ Ω ||
    _tegam_ Ω: _canam_ D: num _seram_?
    14 _Dauilas_ B Laurentiani: _Bauila_ mox _-las_ G: _Bauilla_ O:
    _Baiula al. Dauilas_ R || _absumptei_ scripsi: _assumpta_ O:
    _assumpti_ Ω || _ithilei_ uel _ythilei Ω_ in marg. defecit RVen
    16 _bactiade_ BLa¹: _act_(_c_ G)_iade_ GORVenAC sed in R addita
    est super _ac_ minutius exarata _b_
    17 _ne quicquam_ Ω
    19-24 a praegressis seiungebat Rossbach




LXVI

  Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
    qui stellarum ortus comperit atque obitus,
  flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
    ut cedant certis sidera temporibus,
  ut Triuiam furtim sub Latmia saxa relegans               5
    dulcis amor giro deuocet aereo:
  idem me ille Conon caelesti numine uidit
    e Beroniceo uertice caesariem
  fulgentem clare, quam multis illa dearum
    leuia protendens brachia pollicita est,               10
  qua rex tempestate nouo auctus hymenaeo
    uastatum finis iuerat Assyrios,
  dulcia nocturnae portans uestigia rixae,
    quam de uirgineis gesserat exuuiis.
  estne nouis nuptis odio Venus? idque parentum           15
    frustratur falsis gaudia lacrimulis,
  ubertim thalami quas intra limina fundunt?
    non, ita me diui, uera gemunt, iuerint.
  id mea me multis docuit regina querellis
    inuisente nouo proelia torua uiro.                    20
  et tu non orbum luxti deserta cubile,
    sed fratris cari flebile discidium?
  cum penitus maestas exedit cura medullas!
    ut tibi tunc toto pectore sollicitae
  sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe          25
    cognoram a parua uirgine magnanimam.
  anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
    coniugium, quod non fortior ausit alis?
  sed tum maesta uirum mittens quae uerba locuta es!
    Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu!                30
  quis te mutauit tantus deus? an quod amantes
    non longe a caro corpore abesse uolunt?
  atque ibi me cunctis pro dulci coniuge diuis
    non sine taurino sanguine pollicita es,
  si reditum tetulisset. is haut in tempore longo         35
    captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
  quis ego pro factis caelesti reddita coetu
    pristina uota nouo munere dissoluo.
  inuita, o regina, tuo de uertice cessi,
    inuita: adiuro teque tuumque caput,                   40
  digna ferat quod siquis inaniter adiurarit:
    sed qui se ferro postulet esse parem?
  ille quoque euersus mons est, quem maximum in oris
    progenies Thiae clara superuehitur,
  cum Medi peperere nouum mare, cumque iuuentus           45
    per medium classi barbara nauit Athon.
  quid facient crines, cum ferro talia cedant?
    Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
  et qui principio sub terra quaerere uenas
    institit ac ferri stringere duritiem!                 50
  abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
    lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
  unigena impellens nutantibus aera pennis
    obtulit Arsinoes Locridos ales equos,
  isque per aetherias me tollens abuolat umbras           55
    et Veneris casto collocat in gremio.
  ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
    Graia Canopieis incola litoribus.
  hic iuueni Ismario ne solum in limine caeli
    ex Ariadneis aurea temporibus                         60
  fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
    deuotae flaui uerticis exuuiae,
  uuidulum a fluctu cedentem ad templa deum me
    sidus in antiquis diua nouum posuit.
  Virginis et saeui contingens namque Leonis              65
    lumina, Callisto iuxta Lycaoniam,
  uertor in occasum, tardum dux ante Booten,
    qui uix sero alto mergitur Oceano.
  sed quamquam me nocte premunt uestigia diuum,
    lux autem canae Tethyi restituit,                     70
  (pace tua fari hic liceat, Ramnusia uirgo,
    namque ego non ullo uera timore tegam,
  nec si me infestis discerpent sidera dictis,
    condita quin ueri pectoris euoluam):
  non his tam laetor rebus, quam me afore semper,         75
    afore me a dominae uertice discrucior,
  quicum ego, dum uirgo quondam fuit, omnibus expers
    unguentis, una milia multa bibi.
  nunc uos, optato quas iunxit lumine taeda,
    non post unanimis corpora coniugibus                  80
  tradite nudantes reiecta ueste papillas,
    quin iucunda mihi munera libet onyx,
  uester onyx, casto petitis quae iura cubili.
    sed quae se impuro dedit adulterio,
  illius a mala dona leuis bibat irrita puluis:           85
    namque ego ab indignis praemia nulla peto.
  sed magis, o nuptae, semper concordia uestras
    semper amor sedes incolat assiduus.
  tu uero, regina, tuens cum sidera diuam
    placabis festis luminibus Venerem,                    90
  sanguinis expertem non †uestris† esse tuum me,
    sed potius largis affice muneribus.
  sidera corruerint utinam! coma regia fiam,
    proximus Hydrochoi fulgeret Oarion!


    LXVI Inter LXV, LXVI interstitium non est in codicibus

    1 _dispexit_ Calp. 1481: _despexit_ codd.
    2 _obitus_ Da || Apul. de deo Socratis 120 _qui signorum ortus
    et obitus comperit_: _bitus_ B m. pr.: _habitus_ Ω
    5 _sub Latmia_ Calp. 1481: _sublamia_ Bh et Paris. 7989:
    _sublamina_ O: _sublimia al. sublamia al. sublimina_ (suprascr.
    _a_) RVen: _sublimia_ G et plerique || _religans_ Ω
    6 _giro_ ed. antiquissima saec. xv: _guioclero_ GORAC:
    _guiodero_ Ven: spatium uacuum in D _cliuo_ h fortasse _guro_:
    _circo_ Froehlich
    7 _sqq._ Schol. Arati Phaen. 146 _Κόνων δ᾽ ὁ μαθηματικὸς
    Πτολεμαίῳ χαριζόμενος Βερονίκης πλόκαμον ἐξ αὐτοῦ κατηστέρισε‧
    τοῦτο γὰρ Καλλίμαχός που φησὶν Ἠδὲ (f. _Τῇδε_) _Κόνων μ᾽ ἔβλεψεν
    ἐν ἠέρι τὸν Βερονίκης Βόστρυχον ὅν τ᾽ ἄρα κείνη πᾶσιν ἔθηκε
    θεοῖσιν_
    7 _caelesti numine_ Ω: _lumine_ Canter: _in lumine_ Voss: _in
    culmine_ Maehly
    8 _ebore niceo_ Ω || _cesariem_ GOBLa¹Ven
    11 _quare ex_ Ω: corr. ed. Parm. 1473
    12 sic Da: _uastum finis ierat Assirios_ Ω: _deficit_ marg. RVen
    15, 16 extant apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Part iiii. 6.
    3 ed. Ven. 1505
    15 _atque parentum Frustrantur falsis_ codd. et Montagnone ||
    _anne_ p, uulgo
    Emendarunt _an quod auentum_ Munro, _an quod amantum_ Owen,
    _atque maritum_ Schmidt, Postgate, Palmer
    16 _frustratur_ cod. unus (Bodl. Misc. 186) Hieremiae Iudicis de
    Montagnone, unde scripsi _idque parentum frustratur_ || _salsis_
    Heyse
    17 _limina_ Da Lachm.: _lumina_ Ω
    18 _diui_ Dah: _diu_ Ω || _iuerint_ ed. antiquissima saec. xv:
    _iuuerint_ Ω
    19 _querellis_ Aa: _querelis_ GORVen
    21 _et al. at_ GRVen: _et_ OBLa¹h
    22 _discid._ O: _dissid._ Ω
    23 _cum_] _quam_ Bentley: _tum_ Lachm.
    24 _ut ibi_ G || _tunc_ OC Laur. 33.12: _nunc al. tunc_ GRVen ||
    _sol(l)icitet_ Ω
    25 _at te ego_ ed. Trinc.: _at ego_ GORVenACDa: _atque ego_
    BLa¹h
    26 _magnanimam_ Da: _-ma_ Ω || _Hygin._ P. A. ii. 24 _Alii
    dicunt hoc amplius, Ptolemaeum Beronices patrem multitudine
    hostium perterritum, fuga salutem petiisse, filiam autem saepe
    consuetam insiliisse in equum et reliquam exercitus copiam
    constituisse et complures hostium interfecisse: pro quo etiam
    Callimachus eam magnanimam dixit_
    27 _atne_ BLa¹ || _quo_ Muretus: _quam_ Ω: _quom_ Faernus ||
    _adepta es_ Lachm. ed. 1: _adeptos_ O: _adeptus_ Ω: _adepta’s_
    Lachm. ed. 2
    28 _quod non fortior aut sit alis_ Ω: _quo_ Dah Muretus ||
    _fortius_ Muretus || _ausit_ P. Nicetti Lucensis aequalis
    Politiani, quod mihi demonstrauit Bywater: _assit_ uidetur
    legisse scriptor Achillis tragoediae in sapphicis p. 30 ed.
    Pignorianae Mussati operum _Nemo tam fortis ualet esse quo non
    fortior assit_
    31 _tantum_ a, Schrader
    32 _adesse_ G: num _abisse_? adnotator Seruii Bodleiani saec. xv
    ad Aen. ix. 427 _Segregari a me noluit dum abipso abirem. Vnde
    est illud Catulli. Amantes non longe a caro corpore ab esse
    uolunt_ (F. Madan)
    33 _me_ nescio quis Italorum saec. xv, Bentley || _pro_ codd.:
    fort. _prae_, quod habet ed. Trinc.
    34 _taurino_ om. O
    35 _si_] _sed_ O: _sed al. si_ GRBVen || _te tulisset_ Ω ||
    _haut_ Conrad. de Allio: _aut_ Ω || _in_] _ita_ Froehlich
    40 Etym. Magn. s. u. Θηλαμών· Εἴρηται γὰρ καὶ θηλυκῶς κάρη ὡς
    παρὰ Καλλιμάχῳ, Σήν (codd. _ἥν) τε κάρην ὤμοσα σόν τε βίον_
    41 _adiurarit_ h: _adiuraret_ Ω
    43 _quem_] _quae_ Oap || _maxima_ Ω: _maximum_ Guarino tribuitur
    || _horis_ Ven, non R: _in auris_ Weber
    44 _Thiae_ Voss, Bentley: _Phitie_ (_Phyt._ GRVena Laur.
    33.12)Ω: _Thyiae_ Conr. de Allio: _Phthiae_ Ald. I
    45 _tum_ O et G m. pr. ut uidetur || _peperere_ (uel _rupere_)
    Itali: _propere_ Ω nisi quod in C est _propṭẹṛ_ (suprascr.
    _ere_): _prupere_ ed. ant. saec. xv: _pepulere_ Statius ||
    _cumque_ ODah: _atque al. cumque_ BRVen: _atque_ GLa¹AC
    48 _Schol. Ap. Rhod. ii. 373 μέμνηται αὐτῶν καὶ Καλλίμαχος·
    Χαλύβων ὡς ἀπόλοιτο γένος Γειόθεν ἀντέλλοντα, κακὸν φυτόν, οἵ
    μιν ἔφηναν._ Idem ad I. 1323 || _Chalybon_ Politianus:
    _c_(_sc_ h)_elerum_ Oh: _celitum al. celorum_ R et sic sed
    addito _al. celtum_ Ven: _celitum_ GLa¹ACD
    50 _ferri stringere_ Heyse: _ferris frin_(_fin._ O)_gere_ Ω:
    _ferri frangere_ Dap et Paris. 7989
    52 _mēnonis_ O: _menonis_ Ω
    54 _arsinoes_ OLa¹ Par. 7989: _asineos al. arsinoes_ GRVen ||
    _Locridos_ Bentley: _elocridi_(_ḍị_ G)_cos_ Ω: _da_(_cla_
    a)_ridos_ Da: _gloridos_ (suprascr. _c_) Caesenas: _Chloridos_
    Auantius: _Locricos_ Statius, Nigra: _ales equos_ (_equis_
    Caes.) D et Caesenas: _alis equos_ Ω: _alisecus_ Statius, Nigra
    55 _abuolat_ scripsi: _auolat_ O: _aduolat_ Ω
    56 _collocat_ OD: _aduolat al. collocat_ GRVen: _aduolat_ BLa¹AC
    57 _z_(_c_ O)_yphiritis_ Ω: _zeph._ Da
    58 _Graia_ Lachm. || _Canopieis_ Auantius: _gratia ca_(_co_
    O)_nopicis_ Ω
    59 _hic iuueni (h)ismario_ scripsi: _hi_ (_hii_ CA Laurentiani)
    _dii uen ibi_ (_id_ C) _uario_ Ω: _hi dii     ibi_ Dp, Ambros.
    H. 46, Bonon. 2744: _arduei ibi_ Haupt: _inde sibi_ Pleitner:
    _numen ibi_ Ritschl: _aduena ibi_ Conington: _hic lumen_ Mowat:
    _inuida enim_ Vahlen: _inuida ibi_ Nigra: _inde Venus_ Postgate,
    quod et ipse olim conieceram: _hic Veneri_ Owen: _hic autem_
    Kakridis: _limine_ p: _numine_ Ω, nisi quod _mumine_ habet R:
    _culmine_ Peiper
    60 _adrianeis_ Ω
    62 Huc refero Suid. s. u. _Φόβη κόμη, θρίξ. [Βόστρυχον] ὅστε
    (_ὅστις_ codd.) _φόβῃς ξανθοτάταις ἐκόμα_
    63 _uuidulum_ Paris. 8233: _uiridulum_ GVenACD: _uindulum_ ORBh
    Laurentiani: fort. _umidulum_ uel, quod malebat Woelfflin,
    _umidulam fḷạ̄ma_ marg. _templa_ R: num _fana_? || _deum me_ Da:
    _decumm(a)e_ Ω
    66 _calixto_ GORVen: _Lycaoniam_ Rossbach: _li(y)caonia_ Ω:
    _Lycaonida_ Scal.: _iuncta Lycaoniae_ Parthenius: _iuncta
    Lycaonia_ Simpson
    70 marg. _deficit_ RVen || _autem_ Dp: _aut_ Ω || _Tethyi_ Ald.
    I || _restituit_ Lachm.: _theti restituem_ Ω: fort. _lux aufert
    c. Tethyi restituens_
    71 _parce_ GO || _hic_ omittebat Palmer
    72 _ullo_ Oah: _nullo_ Ω
    73 _si me_ p: _sine_ Ω || _discerpent_ D: _diserpent_ Ω ||
    _dictis_] _doctis_ O: _dextris_ Bentley
    74 _quin_ ACDa Laur. 33.12: _qui al. quin_ RVen: _qui_ GOBLa¹h
    || _ueri_ D: _uere_ Ω nisi quod _uere_ ex _uero_ mutatum est in
    C || _euoluam_ ed. Parm. 1473: _euolue_ Ω || _Condita qui uere
    pectoris euoluo_ Conr. de Allio
    75, 6 _afore_ Statius: _affore_ Ω: _abfore_ Dap
    77 _exspersa_ Heinsius, Conington: _expressa_ Statius ||
    _omnibus ex pars Vnguentis_ Munro (1867)
    78 _unguentis_ Ω: _unguenti_ Canon. Lat. 33: _unguenti si_
    Lachm. apodosin in u. 79 _nunc uos_ faciens || _una_ Ω: _uini_ D
    || _surii_ Auratus || fort. _omnibus una Exspersa unguentis_
    h.e. una ante alias exspersa omnigenus unguentis
    79 _quas_ Calp. 1481: _quem_ Ω: _quem al. quam_ RVen: _quae_ p
    Scal.: _quom_ Haupt: _quis_ Harberton, Selections from Greek
    Anthology, p. 512
    80 _non post_ cum _unanimis_ iungebat Harberton, tamquam de
    maritis dictum qui uxores amare desierunt et sic iam Scal.: _non
    prius_ Palladius: _uno animus_ Ω: _uno animos_ Da
    81 _reiecta_ p: _ret_(_rect._ B)_ecta_ Ω: _detecta_ Dh
    82 _quin_ Lachm.: _quam_ Ω: _qua_ Bod. Lat. Class. e. 15: _quae_
    Harberton. Huc refero quod est in Achillis Tatii Isagoge ad
    Arati Phaenom. 14 _ὁ Καλλίμαχος πρὶν ἀστέρι τῷ Βερενίκης ἐπὶ τοῦ
    πλοκάμου φησιν ὃς ἐξ ἑπτὰ καταφανῶν σύγκειται_
    83 _colitis_ GOh, marg. Santeniani: _petitis_ Da, Nettleship:
    _queritis_ RVen CB Laurentiani || _iure_ h et Brix. || _colitis
    quae iure cubile_ Bosscha
    84 _seque se_ D: _sed quae si_ h Brix. || num _sed si quae i. se
    det adulterio_?
    85 sic Statius: _illius amala leuis bibat dona i. p._ codd.
    86 _indignis_ La¹Dah: _indignatis_ O: _indigetis_ GAC Laur.
    33.12: _indigetis al. indignis al. indignatis._ RVen
    87 _uestras_ p: _nostras_ Ω
    91 _sanguinis_ Ω: _unguinis_ Bentley || _non uestris esse tuum
    me_ Ω: _uestri non esse_ Bod. Lat. Class. e. 15: fort. _unguinis
    expertem uestri noli esse tuum me_ || _non siris_ Lachm.
    (_siueris_ Scal.): _non iusseris_ ego in ed. maiore || _tuam me_
    Auantius: _tuei me_ Fleischer
    92 _largẹ is_ Ven: fort. _largeis_ || _affice_ p, Scal.:
    _effice_ Ω
    93 _corruerint_ Lachm.: _cur iterent_ Ω: _cur uerent_ cod.
    Landauianus Nigrae: _corruerent_ ego in editione maiore: _cur
    retinent? iterum_ Markland: _sidera cur haerent? utinam_ Nigra
    94 _Hydrochoi_ ed. Pr.: _idrochoi_ uel _id rochoi_ Ω ||
    _fulgoret_ Baehrens




LXVII

  CATVLLVS

  O dulci iucunda uiro, iucunda parenti,
    salue, teque bona Iuppiter auctet ope,
  ianua, quam Balbo dicunt seruisse benigne
    olim, cum sedes ipse senex tenuit,
  quamque ferunt rursus uoto seruisse maligno,             5
    postquam es porrecto facta marita sene.
  dic age dum nobis, quare mutata feraris
    in dominum ueterem deseruisse fidem.

  IANVA

  Non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
    culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,             10
  nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam:
    †uerum istius populi ianua qui te facit†,
  qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum,
    ad me omnes clamant: ianua, culpa tua est.

  CATVLLVS

  Non istuc satis est uno te dicere uerbo,                15
    sed facere ut quiuis sentiat et uideat.

  IANVA

  Qui possum? nemo quaerit nec scire laborat.

  CATVLLVS

    Nos uolumus: nobis dicere ne dubita.

  IANVA

  Primum igitur, uirgo quod fertur tradita nobis,
    falsum est. non illam uir prior attigerit,            20
  languidior tenera cui pendens sicula beta
    numquam se mediam sustulit ad tunicam:
  sed pater illius nati uiolasse cubile
    dicitur, et miseram conscelerasse domum,
  siue quod impia mens caeco flagrabat amore,             25
    seu quod iners sterili semine natus erat,
  ut quaerendum unde unde foret neruosius illud,
    quod posset zonam soluere uirgineam.

  CATVLLVS

  Egregium narras mira pietate parentem,
    qui ipse sui nati minxerit in gremium.                30
  IANVA

  Atqui non solum hoc se dicit cognitum habere
    Brixia Chinea supposita specula,
  flauus quam molli percurrit flumine Mella,
    Brixia Veronae mater amata meae,
  sed de Postumio et Corneli narrat amore,                35
    cum quibus illa malum fecit adulterium.
  dixerit hic aliquis: quid? tu istaec, ianua, nosti?
    cui numquam domini limine abesse licet,
  nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo
    tantum operire soles aut aperire domum?               40
  saepe illam audiui furtiua uoce loquentem
    solam cum ancillis haec sua flagitia,
  nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi
    speraret nec linguam esse nec auriculam.
  praeterea addebat quendam, quem dicere nolo             45
    nomine, ne tollat rubra supercilia.
  longus homo est, magnas cui lites intulit olim
    falsum mendaci uentre puerperium.


    LXVII Inter LXVI, LXVII interstitium non est in codicibus

    1 _ioc._ Ω
    5 _maligne_ Oh, Munro: _nato s. maligne_ Froehlich
    6 _es_ Ald. I: _est_ Ω || _marita_ Da: _marite_ Ω
    7 _agedum nobis_ Calp. 1481: _age de nobis_ Ω: _age da_
    Balthazar Venator
    8 _ueterem_ Oh Santenianus: _uenerem_ Ω
    9 _plateam_ BRVen
    11 _quidq._ O
    12 _istius_ GORVen (sed _-ụṣ_ RVen) Bod. Lat. Class. e. 15:
    _isti_ BCAh Laurentiani: _istis_ Da || _qui te_ Ω: _qui re_ Bod.
    Lat. Class. e. 15 || _isti populo ianua quidque facit_ Doering
    (_quidque_ iam Statius et nuper Vahlen): _qui te_ Scal. mutabat
    in _Quinte_, quod recepit Lachm. || _uerumst ius populi_ Munro:
    _uerum est os populi ‘ianua,’ Quinte, ‘facit,’_ ego in ed.
    maiore, cf. Herond. iii. 47, 8 _ἓν γὰρ στόμ᾽ ἐστὶ τῆς συνοικίης
    πάσης τοῦ Μητροτίμης ἔργα Κοττάλου ταῦτα_
    17 _quid possum_ Ω: _possim_ Da
    18 _nobis_ Muretus: _uobis_ Ω
    20 _attigerat_ h
    21 om. O || Vide ad LXIV. 386
    22 _ad_ Calpurnius || _hanc_ Ω: fort. _numquam se in mediam
    sustulerat tunicam_
    23 _gnate_ Da
    27 sic Bergk et ante eum Statius, nisi quod hic _et_ pro _ut_
    maluit || _et qu(a)erendus unde_ Ω: _et qu(a)erendus_ (_-dum_
    Bod.) _ut unde_ Da Bod. Lat. Class. e. 15: _et quaerendus is
    unde_ Lachm.
    31-48 in codicibus continuantur sine omni nota distributionis:
    eos uarie dispertiunt Froehlich, Rossbach, Schwabe, L. Mueller,
    Baehrens
    30 _minxerat_ BLa¹Da Phil.
    31 sic Da: _se dicit_ om. _hoc_ G: _hoc dicit se_ Oh: _se dicit
    hoc_ BCA Laurentiani || Verus ordo elucet ex Bod. Lat. Class. e.
    15 _non solum hosce dicit hoc_: nam _hoc se_ corrupto in
    _hosce_, alterum _hoc_ inlatum est
    32 _Chinea suppositum specula_ Ω: _Cycnea_ Zanchius de Orig.
    Orobiorum Lib. II. p. 47{b}: _cyaneae s. speculae_ Cranstoun ||
    _supposita_ Capriolius Chron. de rebus Brixianorum fol. iiii{a}
    33, 34 interpolatos credidit Scipio Maffei, a Brixiano confictos
    Palmer
    33 _praecurrit_ ed. Trinc. et sic Cluuerius || _Mella_] _melo_
    O: _mello_ cett.
    34 _meae_] _uice_ a
    35 _posth._ GORVen
    37 _hiṣ_ (suprascr. _c_) R _quid_ (_quod_ La¹) _tu istec_
    (_iste_ GO) Ω: _qui_ Ald. I
    39 _hic_ Dap: _hec_ Ω: _hoc_ h et Laur. 33.12
    41 _audiui_ GOD: _audiuit_ RVenACB Laurentiani
    42 _sola cum_ (om. Da) _conciliis_ (_concillis_ O) codd.: _sola
    cum aliis al. conciliis_ Ven: _cum ancillis_ Robortellus ut mihi
    indicauit Bywater
    44 _speraret_ Calpurnius: _sperent_ Oh: _spereṇt_ GR: _speret_
    CDVen
    45 _addebant_ O
    46 _ne_] _te_ GORVenA Laur. 33.12
    47 _est_ om. a et D m. pr. || _cui_] _qui_ codd.
    48 _mendaci_ Da: _mendacii_ (_-tii_ BRh) _Ω_




LXVIII

  Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo
    conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium,
  naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis
    subleuem et a mortis limine restituam,
  quem neque sancta Venus molli requiescere somno          5
    desertum in lecto caelibe perpetitur,
  nec ueterum dulci scriptorum carmine Musae
    oblectant, cum mens anxia peruigilat:
  id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum,
    muneraque et Musarum hinc petis et Veneris:           10
  sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Malli,
    neu me odisse putes hospitis officium,
  accipe, quis merser fortunae fluctibus ipse,
    ne amplius a misero dona beata petas.
  tempore quo primum uestis mihi tradita pura est,        15
    iucundum cum aetas florida uer ageret,
  multa satis lusi: non est dea nescia nostri,
    quae dulcem curis miscet amaritiem:
  sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors
    abstulit. o misero frater adempte mihi,               20
  tu mea tu moriens fregisti commoda, frater,
    tecum una tota est nostra sepulta domus,
  omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
    quae tuus in uita dulcis alebat amor.
  cuius ego interitu tota de mente fugaui                 25
    haec studia atque omnis delicias animi.
  quare, quod scribis Veronae turpe Catullo
    esse, quod hic quisquis de meliore nota
  frigida deserto tepefacsit membra cubili,
    id, Malli, non est turpe, magis miserum est.          30
  ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit,
    haec tibi non tribuo munera, cum nequeo.
  nam, quod scriptorum non magna est copia apud me,
    hoc fit, quod Romae uiuimus: illa domus,
  illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas:              35
    huc una ex multis capsula me sequitur.
  quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna
    id facere aut animo non satis ingenuo,
  quod tibi non utriusque petenti copia posta est:
    ultro ego deferrem, copia siqua foret.                40
                        *
  Non possum reticere, deae, qua me Allius in re
    iuuerit aut quantis iuuerit officiis,
  ne fugiens saeclis obliuiscentibus aetas
   illius hoc caeca nocte tegat studium:
  sed dicam uobis, uos porro dicite multis                45
    milibus et facite haec carta loquatur anus.
  . . . . . . . .
    notescatque magis mortuus atque magis,
  nec tenuem texens sublimis aranea telam
    in deserto Alli nomine opus faciat.                   50
  nam, mihi quam dederit duplex Amathusia curam,
    scitis, et in quo me corruerit genere,
  cum tantum arderem quantum Trinacria rupes
    lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis,
  maesta neque assiduo tabescere pupula fletu             55
    cessaret tristique imbre madere genae.
  qualis in aerei perlucens uertice montis
    riuus muscoso prosilit e lapide,
  qui cum de prona praeceps est ualle uolutus,
     per medium densi transit iter populi,                60
  dulce uiatori lasso in sudore leuamen,
    cum grauis exustos aestus hiulcat agros:
  hic, uelut in nigro iactatis turbine nautis
    lenius aspirans aura secunda uenit
  iam prece Pollucis, iam Castoris implorata,             65
    tale fuit nobis Allius auxilium.
  is clausum lato patefecit limite campum,
    isque domum nobis isque dedit dominam,
  ad quam communes exerceremus amores.
    quo mea se molli candida diua pede                    70
  intulit et trito fulgentem in limine plantam
    innixsa arguta constituit solea.
  coniugis ut quondam flagrans aduenit amore
    Protesilaeam Laudamia domum
  inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro             75
    hostia caelestis pacificasset heros.
  nil mihi tam ualde placeat, Ramnusia uirgo,
    quod temere inuitis suscipiatur heris.
  quam ieiuna pium desideret ara cruorem,
    docta est amisso Laudamia uiro,                       80
  coniugis ante coacta noui dimittere collum,
    quam ueniens una atque altera rursus hiems
  noctibus in longis auidum saturasset amorem,
    posset ut abrupto uiuere coniugio,
  quod scibant Parcae non longo tempore abisse,           85
    si miles muros isset ad Iliacos.
  nam tum Helenae raptu primores Argiuorum
    coeperat ad sese Troia ciere uiros,
  Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque,
    Troia uirum et uirtutum omnium acerba cinis,          90
  qualiter et nostro letum miserabile fratri
    attulit. ei misero frater adempte mihi,
  ei misero fratri iucundum lumen ademptum,
    tecum una tota est nostra sepulta domus,
  omnia tecum una perierunt gaudia nostra,                95
    quae tuus in uita dulcis alebat amor.
  quem nunc tam longe non inter nota sepulcra
    nec prope cognatos compositum cineris,
  sed Troia obscena, Troia infelice sepultum
    detinet extremo terra aliena solo.                   100
  ad quam tum properans fertur simul undique pubes
    Graeca penetralis deseruisse focos,
  ne Paris abducta gauisus libera moecha
    otia pacato degeret in thalamo.
  quo tibi tum casu, pulcerrima Laudamia,                105
    ereptum est uita dulcius atque anima
  coniugium: tanto te absorbens uertice amoris
    aestus in abruptum detulerat barathrum,
  quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum
    siccare emulsa pingue palude solum,                  110
  quod quondam caesis montis fodisse medullis
    audit falsiparens Amphitryoniades,
  tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta
    perculit imperio deterioris heri,
  pluribus ut caeli tereretur ianua diuis,               115
    Hebe nec longa uirginitate foret.
  sed tuus altus amor barathro fuit altior illo,
    qui actutum domitum ferre iugum docuit.
  nam neque tam carum confecto aetate parenti
    una caput seri nata nepotis alit,                    120
  qui cum diuitiis uix tandem inuentus auitis
    nomen testatas intulit in tabulas,
  impia derisi gentilis gaudia tollens,
    suscitat a cano uolturium capiti:
  nec tantum niueo gauisa est ulla columbo               125
    compar, quae multo dicitur improbius
  oscula mordenti semper decerpere rostro,
    quam cum praecipue multiuola est mulier.
  sed tu horum magnos uicisti sola furores,
    ut semel es flauo conciliata uiro.                   130
  aut nihil aut paulo cui tum concedere digna
    lux mea se nostrum contulit in gremium,
  quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido
    fulgebat crocina candidus in tunica.
  quae tamen etsi uno non est contenta Catullo,          135
    rara uerecundae furta feremus herae,
  ne nimium simus stultorum more molesti.
    saepe etiam Iuno, maxima caelicolum,
  coniugis in culpa flagrantem contudit iram,
    noscens omniuoli plurima facta Iouis.                140
  at, quia nec diuis homines componier aequum est,
    . . . . . . . .
  . . . . . . . .
    ingratum tremuli tolle parentis onus.
  nec tamen illa mihi dexstra deducta paterna
    fraglantem Assyrio uenit odore domum,
  sed furtiua dedit mira munuscula nocte,                145
    ipsius ex ipso dempta uiri gremio.
  quare illud satis est, si nobis is datur unis
    quem lapide illa diem candidiore notat.
  hoc tibi, quod potui, confectum carmine munus
    pro multis, Alli, redditur officiis,                 150
  ne uestrum scabra tangat rubigine nomen
    haec atque illa dies atque alia atque alia.
  huc addent diui quam plurima, quae Themis olim
    antiquis solita est munera ferre piis.
  seitis felices et tu simul et tua uita,                155
    et domus in qua olim lusimus et domina,
  et qui principio nobis †terram dedit aufert†,
    a quo sunt primo omnia nata bona,
  et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est,
    lux mea, qua uiua uiuere dulce mihi est.             160


LXVIII De hoc carmine disserui in ed. maiore pp. 168, 9, idemque nunc
etiam sentio de ea re quae praecipue uenit in controuersiam, num unum
carmen omnes uersus efficiant, an 1-40 alterum, alterum 41-160.
Videntur 1-40 non posse sic disiungi a ceteris ut per se integrum
carmen faciant: sunt potius quasi prooemium quoddam quod et arte
cohaereat cum 41-160 et iniuria ab his diuellatur.

    Inter LXVII, LXVIII unius uersus uacuum spatium est in O,
    in ceteris inscriptum est _Ad Mallium_ (_Malium_ a).

    2 _hec_ OBLa¹: _huc_ Halbertsma || _mittis_ ODah: _mittit_ Ω
    3 _naufragum_ Da: _naufragium_ Ω
    6 _disertum_ G
    10 _petit_ G
    11 _incommoda_ Dap: _com(m)oda_ Ω || _malli_ BA: _mali_ GOCLa¹a:
    _mali al. mauli_ RVen: _Mani_ Lachm.
    12 _seu_ G
    16 om. O
    23 _uuna_ Paris. 7989: an _urna_?
    27-30 delebat Landor
    27 _Catullo_ (_-ulo_ a) Da: _Catulle_ Ω, quod reuocabat Munro
    28 _quiuis_ Lachm.
    29 _tepefaxit_ Lachm. _tepefacit_ Ω: _tepefacit al. -factat_
    RVen
    30 _mali_ Ω, nisi quod B habet _māli_: _manli_ hp: _Mani_ Lachm.
    32 _tum_ O
    37 _nolim_ codices praeter O: _noli_ O
    38 _ingenuo_ Ahap et B nondum mutatus: _ingenio_ GORVen et
    plerique
    39 _petiti_ Parthenius || _posta_ Ω: _facta_ Dp: _praesto_
    Froehlich: _parta_ Schwabe
    40 _differem_ Ga: _differrem_ Ω
    41 _qua me Allius_ Scaliger: _quam fal(l)ius_ Ω
    42 _inuenit... uiuerit_ O: _fouerit_ potest uideri legisse Agius
    in Epicedio Hathumodae 73, 4 (Poet. Lat. aeui Carolini iii. p.
    373 Traube) _Vos melius nostis quanto me semper amore, Quantis
    incolumis fouerit officiis_
    43 _ne_ Calp. 1481: _nec_ codd. praeter Bp: _hec_ Bp ||
    _sedis_ Ω
    44 _teget_ Marcilius
    46 _carta_ Laur. 33.12: _certa al. carta_ RVen: _cerata_ O:
    _certa_ GBLa¹CADp: _cera_ Statius || _Post 46 spatium est unius
    uersus in GRVenBLa¹ChPhil. cui spatio adscriptum est in marg.
    GBVen _deficit.
    In O et Laur. 33.12 post 46 sequitur sine interuallo
    _notescatque magis mortuus atque magis_, in ADa _omnibus et
    triuiis uulgetur fabula passim_, uersus sine dubio interpolatus
    et spurius
    48 _notescamque_ G || _Post 49 sequitur in codd. _Io_(_Iu-_
    D)_cundum cometas_ (_cum aetas_ a) _florida ut_ (_aut_ BPhil.,
    _uer_ a) _ageret_ (_LXVIII. 16)
    50 _alli_ O, sicut Scaliger coniecerat: _alii_ Ven, Paris. 7989:
    _ali_ GRCA Phil. Laurentiani
    51 _nam_] _non_ G || _anatunsia_ D
    52 _torruerit_ Turnebus: _corpuerit_ Markland
    54 _eetheis_ G: _oethis_ BLa¹RVen: _cetheis_ O || _malia_ a:
    _maulia_ GORVen: _manlia_ Dp
    55 _pupula_ scripsi, cf. Calui fr. 11, Lachm. _Cum grauis
    urgenti coniuere pupula somno_: _num(m)ula_ Ω: _lumina_ p, uulgo
    56 _cessaret_ Da: _cessare ne_ (_ue_ C) Ω
    58 _rius_ Bod. Lat. Class. e. 15
    59 _quị_ R || _ualde_ Ω: _Alpe_ Rossbach
    60 _densi_ Ω: _dens_ Bod. Lat. Class. e. 15: _sensim_ Haupt:
    _ludens_ Palmer
    61 _duce_ Ω || _uiatorum_ O Laur. 33.12: _uiatori al. rum_ RVen
    || _basso... leuamus_ Ω: corr. ed. Parm. 1473: _crasso_ uel
    _salso_ Baehrens
    63 _hec_ O et Paris. 7989 || _ueluti_ Reeck
    64 _lenius_ hap: _leuius_ Ω
    65 _implorata_ hp: _implorate_ Ω: _impl_(_ph_ Bod.)_orante_ a et
    Bod. Lat. Class. e. 15: _imploratu_ Lachm.: _implorati_ Heyse:
    fort. _iam uice Pollucis iam Castoris implorata_
    66 _allius_ (marg. _uel manllius_) O: _malius_ La¹: _manlius_ Ω:
    _Manius_ Lachm.
    67 _clausum_ O et Paris. 7989: _clasum_ C: _classum_ GRVenAB
    Laurentiani: _clussum_ Schwabe
    68 _dominae_ Froehlich
    69 _ad quam_ Ω: _ut clam_ Schoell
    72 _inixsa_ La¹: _innixṩa_ B: _inixa_ O Paris. 7989 || _in
    solea_ D: _constitit in s._ Ald. I. edd. ante Lachm.
    73 _amorem_ Ω: _amoreṃ_ R: corr. Da
    74 _Prothes_(_tes-_ O)_ileam laudomia_ Ω: _laod._ ap
    75 _inceptam_ Turnebus: _incepta_ Ω
    76 _conciliasset_ Da
    77 _rāmusia_ O: _ranusia_ Ω
    78 _eris_ D
    79 _desideret_ p: _deficeret_ Ω
    80 _laudomia_ Ω: _laod._ ap || _uirgo_ G (marg. _uiro_) ORVen
    (sed hi duo deleta _g_) h
    81 _noui_ ed. Trinc.: _nouit_ GOAVen: _uouit_ B Laurentiani:
    _uẹṇịt nouit_ R, super _nouit_ alia manu scriptum _al. uo_:
    _nouum_ Dap
    84 _abrẹpto_ (suprascr. _u_) Paris. 7989: _abinnupto_ Oh
    85 _scirant_ L. Mueller: _scibat_ Lachm. _abesse_ ap Munro:
    _adesse_ Santen: _obisse_ Baehrens
    86 _esset_ D solus
    87 _cum_ O
    90 Nonius 198 Cinis feminino apud Caesarem et Catullum et Caluum
    lectum est, quorum uacillat auctoritas
    91 _qualiter et_ scripsi (_et_ Cornish): _que uetet_ (_uectet_
    La¹ et B, sed hic altera _t_ producta in speciem _r) id_ Ω:
    _quae ueter id_ ed. Parm. 1473: _quae ueterum id_ Heyse: _quae
    uelut_ (_id_ Con., _his_ Palm.) Conington, Eduinus Palmer:
    _quaene etiam_ Heinsius, G. Hermann: _quae uel idem_ Macnaghten
    || _frater_ GOLa¹h: _frater al. fratri_ BRVen
    92 _ei_ OD: _hei_ cett. praeter a: _heu_ a || _frat̲e̲ter_ G,
    quod et in R fuerat
    93-6 tamquam iniuria repetitos ablegarunt Froehlich,
    Hoerschelmann, Birt
    93 _ei_ D, non O || _adeptum_ GORVen
    98 _cineris_ Ω
    99 _troya... troya_ BLa¹D
    101 _fertur undique_ Ω || _simul_ additum est in ed. antiq.
    saec. xv || _circum_ malebat Peiper || _lecta_ Eldik, Skutsch
    102 _deos_ Da
    103 _ne_ GD: _nec_ Ω
    105 _quo_ D: _quod_ Ω || _tum_] _cum_ G || _laudomia_ Ω:
    _laodamia_ a
    109 _fuerunt_ C: _fu̲erunt_ G || _pheneum_ Auantius: _peneum_ Ω
    110 _siccare_ Schrader: _siccari_ Ω
    112 _audit_ Palmerius: _aldit_ D: _aut_ a: _audet_ Ω: _gaudet_
    Weise _amphit_(_yt_ GR Laur. 33.12)_rioniadis_ Ω
    114 _perculit_ ahp: _pertul_(_ll_ G)_it_ Ω
    115 _tr̲e̲rretur_ G: _terẹretur_ R: _terreretur_ OLa¹
    116 _Heb’r_ O quod interpretari uereor: _Hebe et ne_ Fleischer
    118 _actutum domitum_ scripsi: _tuum domitum_ Ω: _diuum domitum_
    Da: _tantum indomitam_ Statius: _tunc indomitam_ Conr. de Allio:
    _durum domitam_ Lachm.: _tamen indomitam_ Heyse, Munro: _tum te
    indomitam_ Riese: _tandem indomitum_ Owen
    119 _neque_ Laur. 33.12, a: _nec_ Ω || _tam_ ODhap marg. R ||
    _causa_ Ω
    124 _scuscitata cano uoltarium_ (_uolunt._ B) _capiti_ Ω ||
    _suscitat et_ Da
    126 _qui_ Phil. et Canon. Lat. 33
    128 _quam cum_ scripsi: _quamquam_ Ω: _quamcumque_
    Carpentoractensis: _quam quae_ ed. Trinc., Voss, uulg.
    129 _tuorum_ Ω nisi quod _tuo_ est in A et fuerat in Santeniano:
    _horum_ om. _tu_ D
    130 _es_ (_est_ D) _flauo_ Da: _efflauo_ O: _eflauo_ Ω
    131 _tum_ Muretus: _tu_ Ω
    133 _huc illuc_ Da
    137 extat in Compendio Moralium Notabilium Hieremiae Iudicis de
    Montagnone Part. II. Lib. 1, Rubric. 5 ed. Ven. 1505
    139 _contudit iram_ Hertzberg: _cot_(_quot._ GR, _cott._
    La¹)_idiana_ Ω: _continet iram_ Santen: _concoquit i._ Lachm.:
    _condidit i._ Pohl
    Post 139 duos uersus excidisse censebat Statius
    140 _facta_ Ω: _furta_ Da Lachm. Munr.
    141 _at quia_ CAD: _atque_ GORVenBh Laurentiani: _atqui_ p ||
    _componier_ Calp. 1481: _componere_ codd.
    Post 141 Marcilius censebat non pauca excidisse, idemque Lachm.
    iudicauit: refragatus est Munro p. 191. In codicibus nullum
    interstitium est.
    142 _tremuli tolle_ codd.: _tremulist illa_ Lachm.
    143 _dexstra_ Schwabe: _deastra_ Ω: _de astra_ (suprascr.
    _dex_) a
    144 _fraglantem_ scripsi: _fla_(_flan._ B)_grantem_ Ω:
    _fragrantem_ D
    145 _rara_ Haupt
    147 _is_ D: _his_ G, Laur. 33.12, RVen sed hic puncto addito
    (_ḥis_): _hiis_ O || _unis_ Ω: _unus_ Dap || fort. _si nobis is
    datur unus Quo lapide illa dies c. notat_, h.e. _is unus lapis
    quo candidiore illa notat dies_
    148 _diem_ ed. Parm. 1473: _dies_ codd.
    149 cf. Carm. Epigraph. Buecheler 270.2 _et tibi, quod potui_;
    1040.5 _quo possum munere paruo_ || _quo potui_ Muretus ||
    _confectum_ codd. fort. _confictum_
    150 _Alli_ Scaliger: _aliis_ codd.
    151 _nostrum_ Dah Ven
    155 _seitis_ Baehrens: _sitis_ Da: _satis_ Ω
    156 _et domus in qua lusimus_ Ω || _ipsa_ post _domus_ add. Da
    || _fort. _olim
    157 sic Ω quod defenderunt Vahlen scripto _dum qui_, Schmidt _et
    qui quam primo_, Owen _et q. p. n. quae tradidit aufert_ ||
    _terram dedit_] _te transdedit_ Scaliger: _rem condidit_ ego ed.
    1: _dextram dedit hospes_ ed. 2: _taedam dedit_ Baehrens ||
    _aufert_] _auspex_ Lipsius: _Anser_ Heyse: _Afer_ Munro
    158 _nota_ D: _nota_ (suprascr. _a_) R || _bona_ ap: _bono_ Ω:
    _semina nata boni_ Peiper
    160 _mihi dulce est_ Ω: _dulce mihi_ om. _est_ D




LXIX

  Noli admirari, quare tibi femina nulla,
    Rufe, uelit tenerum supposuisse femur,
  non si illam rarae labefactes munere uestis
    aut perluciduli deliciis lapidis.
  laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur           5
    ualle sub alarum trux habitare caper.
  hunc metuunt omnes: neque mirum: nam mala ualde est
    bestia, nec quicum bella puella cubet.
  quare aut crudelem nasorum interfice pestem,
    aut admirari desine cur fugiunt.                      10


    LXIX _IN RVF(F)VM_ Ω: spatium unius uersus in O: totum carmen
    om. D

    2 _rufe_ Ven: _ruffe_ GORCAha
    3 _nos illa mare_ Ω: corr. Ald. I || _Orientius Common. I. 557,
    8 ed. Bellanger _Quo tibi perlucens habitus qui tegmine raro
    Offerat ignotis membra tegenda oculis?_
    4 _pro luciduli_ (_-oli_ Laur. 33.12) RVenB Laurentiani
    5 _qua_ ADG: _quae_ uel _que_ ORVenCha
    8 _nec qui cum_ Ba: _nec cui cum_ GORVen h: _nec cum qua_ (_qua_
    om. C) AC et Santenianus
    10 _fugiant_ a




LXX

  Nulli se dicit mulier mea nubere malle
    quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat.
  dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti,
    in uento et rapida scribere oportet aqua.


    LXX cum LXIX continuatur in codicibus, nullo spatio relicto

    1 _male_ OLa¹
    2 _iuppiter_ R: _iupiter_ GOVenCAha
    4 _in uino_ Blaydes




LXXI

  Si quoi, Virro, bono sacer introsum obstitit hircus,
    aut si quam merito tarda podagra secat,
  aemulus iste tuus, qui uestrum exercet amorem,
    mirifice est a te nactus utrumque malum.
  nam quotiens futuit, totiens ulciscitur ambos:           5
    illam affligit odore, ipse perit podagra.


    LXXI cum LXX continuant codices, nullo spatio relicto

    1 _Si qua_ (_quo_ Laur. 33.12, _qua al. quo_ R) _uiro bono
    sacrorum_ (_sacratorum_ O) _obstitit_ (_obstit_ D ei R m. pr.)
    _hircus_ codd.: _si quoi Virro_ Parthenius: _si quoi iure_
    Palladius || _sacer introsum_ scripsi: _sacer alarum_ Calp. 1481
    || _Si quoi iure Bonae sacratorum o. h._ Froehlich: _Si quoi,
    Vare, bonae sectatorum o. h._ Palmer
    2 _quam_ Ω: _quem_ p, uulgo: _qua_ Munro || _secat_ (_serat_ a)
    Dap: _secunt_ O: _secum_ Ω
    4 _a te_] _fato_ Hermann




LXXII

  Dicebas quondam solum te nosse Catullum,
    Lesbia, nec prae me uelle tenere Iouem.
  dilexi tum te non tantum ut uulgus amicam,
    sed pater ut natos diligit et generos.
  nunc te cognoui: quare etsi impensius uror,              5
    multo mei tamen es uilior et leuior.
  qui potis est? inquis. Quod amantem iniuria talis
    cogit amare magis, sed bene uelle minus.


    LXXII _AD LESBIAM_ Ω: spatium unius uersus in OD

    2 _prime_ O: _per me_ G
    3 _tunc_ D
    6 _multo” me “ita nec_ C unde scripsi _multo mei_ (datiuus est)
    _tamen es_ || _m. ita me nec_ Ω
    7 _quod_ D et Santenianus: _quam_ Ω
    8 Donatus ad Andr. iv. 3. 3 _item Catullus ‘cogit... minus.’_




LXXIII

  Desine de quoquam quisquam bene uelle mereri,
    aut aliquem fieri posse putare pium.
  omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne
    prodest, immo etiam taedet obestque magis;
  ut mihi, quem nemo grauius nec acerbius urget,           5
    quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.


    LXXIII cum LXXII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _quisquam_ Ω: _quicquam_ Da
    3 Post _benigne_ additum fuerat _est_ ante Lachm. qui ad Lucret.
    v. 533 docuit _est_ pro _licet_ usurpatum uerae et germanae
    latinitatis non esse
    4 _immo etiam tedet obestque_ (sic GOh, _ọḅstetque_ R, _stetque_
    cett.) _magisque magis_ codd. || _prodest_ ed. Trinc. Guiet
    Buecheler; cf. quae de figura etymologica scripsit Reid ad Cic.
    Sull. 12 || _immo etiam taedet, si fit, obestque magis_ Lachm.:
    _Caelei, taedet_ Schwabe: _immo taedet obestque et magis atque
    magis_ Postgate
    5 _quem_ a: _quae_ uel _que_ Ω
    6 sic O || _amicum habet_ GACD: _a. habet_ marg. _habuit_ RVen




LXXIV

  Gellius audierat patruum obiurgare solere,
    siquis delicias diceret aut faceret.
  hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
    uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
  quod uoluit fecit: nam, quamuis irrumet ipsum            5
    nunc patruum, uerbum non faciet patruus.


    LXXIV cum LXXIII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _Gellius_ (_Gelius_ h) Laur. 33.12 hp: _Lelius al. Gellius_
    RVen: _Selius_ (suprascr. _l_) O sed Madano _Ge(l)lius_ potius
    uisum est: _Lelius_ GCDB Laurentiani || _solere_ Parthenius:
    _flere_ Ω
    3 _perdepsuit_ Scal.: _perdespuit_ Ω




LXXV

  Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa,
    atque ita se officio perdidit ipsa suo,
  ut iam nec bene uelle queat tibi, si optima fias,
    nec desistere amare, omnia si facias.


    LXXV cum LXXIV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _Huc_ Ω: _hunc_ Phil.: _nunc_ p unde Scal. hoc tetrastichon a
    c. LXXXVII per errorem abscissum et cum eo coniungendum putauit
    hoc modo: _Nulla potest mulier tantum se dicere amatam Vere,
    quantum a me Lesbia amata mea es. Nulla fides nullo fuit umquam
    foedere tanta, Quanta in amore meo ex parte reperta mea est.
    Nunc est mens adducta_ || _tua, mea Lesbia, culpa, Atque ita se
    officio perdidit ipsa suo, Vt iam nec bene uelle queam tibi, si
    optima fias, Nec desistere amare, omnia si facias._ Scaligerum
    plerique secuti sunt et Lachm., qui errorem ad transpositas
    paginas archetypi referebat || _deducta_ Ω: _diducta_ Lachm.:
    _adducta_ p
    3 _uelle queat tibi_ Lachm.: _uelleque tot tibi_ Ω: _uelle queam
    tibi_ p ex corr. Itali ignoti




LXXVI

  Siqua recordanti benefacta priora uoluptas
    est homini, cum se cogitat esse pium,
  nec sanctam uiolasse fidem, nec foedere in ullo
    diuum ad fallendos numine abusum homines,
  multa parata manent in longa aetate, Catulle,            5
    ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
  nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
    aut facere, haec a te dictaque factaque sunt.
  omnia quae ingratae perierunt credita menti.
    quare iam te cur amplius excrucies?                   10
  quin tu animo offirmas atque istinc te ipse reducis,
    et dis inuitis desinis esse miser?
  difficile est longum subito deponere amorem.
    difficile est, uerum hoc qua lubet efficias:
  una salus haec est, hoc est tibi peruincendum,          15
    hoc facias, siue id non pote siue pote.
  o di, si uestrum est misereri, aut si quibus umquam
    extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
  me miserum aspicite et, si uitam puriter egi,
    eripite hanc pestem perniciemque mihi,                20
  sei mihi surrepens imos ut torpor in artus
    expulit ex omni pectore laetitias.
  non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
    aut, quod non potis est, esse pudica uelit:
  ipse ualere opto et taetram hunc deponere morbum.       25
    o di, reddite mi hoc pro pietate mea.


    LXXVI cum LXXV continuant Ω, nullo spatio relicto

    3 _in ullo_ p: _nullo_ Ω
    4 _numine_ Ω: fort. _nomine_ || _Cic. Font. xiv. 30 _Iuppiter
    cuius nomine maiores nostri uinctam testimoniorum fidem esse
    uoluerunt
    5 _manent_ Laur. 33.12 Dap: _manenti_ Ω: _manentum_ O: _manent
    tum_ Schulze
    9 _omniaque_ Ω
    10 _iam te cur_ Da: _cur te iam_ Ω: _cur curis te amplius_
    Busche: _cur te iam pluribus e._ Peiper: _cur iam tete a. e._
    Housman
    11 _qui tu_ (_tui_ GO, _tuị_ R) _animo affirmas_ (_offirmas_ GO)
    _atque instinctoque_ (_-teque_ O) _reducis_ Ω: _quin_ Laur.
    33.12, ap: _atque istinc teque_ Heinsius: _itaque_ (Scal.)
    _istinc teque r._ Lachm.: _tuaque istinc teque r._ Froehlich:
    _teque istinc tute r._ Heyse: _atque istinc te ipse r._ scripsi,
    Ov. Trist. v. 7. 65, Met. ix. 746
    12 _des_ Ω: _deis_ h Lachm.
    13 Extat in Compend. Moral. Notab. Hieremiae Iudicis de
    Montagnone P. iiii. 5. 11 || _amic̣ụṃ_ (suprascr. _orem_) R, non
    Ven
    14 _hec_ O: om. B || _quam lubet_ Ω || _officias_ Oh
    15 _hec est hec_ GO
    16 _hec_ G || _fac_(_t_ R)_ies_ RVenBCAap
    18 _extrema_ (_extremo_ GO, prius R, _extreme̸a_ Ven) _iam
    ipsam_ Ω: _extremam_ Dp: _extremo_ uindicauit Schmidt ex Nep.
    Hamilc. ii. 3 || _ipsa in_ Ald. I
    21 _sei_ scripsi: _seu_ Ω: _se_ Bod. Lat. Class. e. 15: _quae_
    Calp. 1481 || _torpor_ ed. 1473: _corpore_ Ω
    22 _ḍeḷiṭiạs letitias_ R
    23 _contra ut me_ Da: _contra me ut me_ Ω: _contra me ut_ Heyse
    26 _dei_ GO: _dii_ RVen || _mi_] _mi(c)hi_ GO, prius R || _pro
    pietate_ Ven: _proprietate_ Ω || _Carm. Epigraph. Buecheler
    1141.24 _hunc titulum scripsit pro pietate sua




LXXVII

  Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice
    (frustra? immo magno cum pretio atque malo),
  sicine subrepsti mei, atque intestina perurens
    ei misero eripuisti omnia nostra bona?
  eripuisti, heu heu nostrae crudele uenenum               5
    uitae, heu heu nostrae pestis amicitiae.
  sed nunc id doleo, quod purae pura puellae
    suauia comminxit spurca saliua tua.
  uerum id non impune feres: nam te omnia saecla
    noscent, et qui sis fama loquetur anus.               10


    LXXVII _AD RVF(F)VM_ Ω: spatium unius uersus in OD

    1 _Ruffe_ Ω || _nequiquam_ Ven m. pr.: _ne quicquam_ GOR et
    plerique _amice_ Oh: _amico_ Ω Lachm.
    3 _siccine subrec_(_rep_ OVen Laur. 33.12)_ti mei_ Ω:
    _subrepsti_ Calpurnius || _mei_ datiuum reuocauit Lachm.
    4 _ei_ Lachm.: _si_ GOCAh: _sic_ Da: _si al. mi_ RVen: _mi_ B
    Laurentiani
    5 _heripuisti_ GA
    5, 6 _heu heu_ CDaVen: _he heu_ G: _heu {heu}_ R: _heu_ OBLa¹h
    6 _nostre_ Oh: _nostro_ Ω || _pestis_ Ald. I.: _pectus_ Ω ||
    _heu non uerae pectus a._ Palmer
    7-10 qui in codicibus post LXXVIII.6 leguntur huc reuocauit
    Scaliger, post XCI.10 ponebant Conr. de Allio et Bergk
    8 _conminxit_ Scal.: _connuxit_ O: _coniunxit_ Ω nisi quod
    _conuinxit_ est in La¹
    9 _uerum id non_ Oh: _uerum non id_ G: _id uerum non_ cett.
    10 _quis_ GRCA Laurentiani || _fama loquetur anus_ Calp. 1481:
    _famuloque tanus_ (_tanus al. tenus_ RVen, _canus_ G, _tenus_ B)
    codd.




LXXVIII

  Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx
    alterius, lepidus filius alterius.
  Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
    cum puero ut bello bella puella cubet.
  Gallus homo est stultus, nec se uidet esse maritum,      5
    qui patruus patrui monstret adulterium.


    LXXVIII cum LXXVII continuant Ω, nullo spatio relicto

    6 _patruum_ a
    Post 6 secuntur in codicibus _LXXVII.7-10 sed nunc... loquetur
    anus_, dein LXXIX nullo spatio




LXXIX

  Lesbius est pulcer. quid ni? quem Lesbia malit
    quam te cum tota gente, Catulle, tua.
  sed tamen hic pulcer uendat cum gente Catullum,
    si tria natorum suauia reppererit.


    1 _quid ni quem_ h et marg. Santeniani: _quid inquam Ω mallit_
    GRVen a
    2 _Catule_ R
    4 _notorum_ O: _not._ (suprascr. _a_) Brixianus: _amatorum_
    Heinsius: _aratorum_ Peiper: _nostrorum_ Schoell || _reppererit_
    O: _repererit_ GRAC Laurentiani




LXXX

  Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella
    hiberna fiant candidiora niue,
  mane domo cum exis et cum te octaua quiete
    e molli longo suscitat hora die?
  nescio quid certe est: an uere fama susurrat             5
    grandia te medii tenta uorare uiri?
  sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
    ilia, et emulso labra notata sero.


    LXXX _AD GELLIVM_ Ω: spatium unius uersus in O

    3 _domum_ Dh || _cum exisset cum_ Ω: corr. Da
    4 _e_] _te_ D: num _de_?
    6 _tenta_ Dh Laur. 33.12 Paris. 7989: _tanta al. tenta_ R Ven:
    _tanta_ Ω
    7 _Victoris]_ num _fictoris_? cf. Non. 308
    8 _ilia_ Palladius: _ilia et emulso_ Pierius Valerianus et
    Gabriel Faernus, teste Statio: _ille_ (_illạ_ (suprascr. _e_)
    Ven) _te mulso_ Ω




LXXXI

  Nemone in tanto potuit populo esse, Iuuenti,
    bellus homo, quem tu diligere inciperes,
  praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri
    hospes inaurata pallidior statua,
  qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis        5
    audes, et nescis quod facinus facias?


    LXXXI cum LXXX continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _iuuenti_ La¹: _uiuenti_ Ω: _diuuenti_ uisus sum legere in
    Paris. 7989
    3 _ab_ GOhap: _a_ VenCD
    5 _qui_ Calp. 1481: _quid_ Ω
    6 _quod_ p: _quid_ Ω || _Num _Quid tibi nunc cordi est? quem tu
    praeponere nobis audes, et nescis quod facinus facias?




LXXXII

  Quinti, si tibi uis oculos debere Catullum
    aut aliud si quid carius est oculis,
  eripere ei noli, multo quod carius illi
    est oculis seu quid carius est oculis.


    LXXXII cum LXXXI continuant Ω, nullo spatio relicto

    3, 4 om. BLa¹a




LXXXIII

  Lesbia mi praesente uiro mala plurima dicit:
    haec illi fatuo maxima laetitia est.
  mule, nihil sentis: si nostri oblita taceret,
    sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
  non solum meminit, sed, quae multo acrior est res,       5
    irata est: hoc est, uritur et loquitur.


    LXXXIII cum LXXXII continuant Ω, nullo spatio relicto

    2 _h(a)ec_ GOR Laur. 33.12 D m. pr.: _hoc_ (suprascr. _e_) Ven:
    _hoc_ BLa¹C Bodl. Lat. Class. e. 15
    3 _mule_ O: _mulle_ Ω Hoc uindicabat Vmpfenbach ex prouerbio
    _Μυλλος παντ᾽ ἀκούει ἐπὶ τῶν κωφοτητα προσποιουμενων καὶ παντα
    ἀκουόντων._ Cf. etiam quae in libello _Quaestiones de nominibus
    quae Graecis in prouerbio fuerunt_ scripsit Wiesenthal p. 42
    4 _sanna_ O: _samia al. sana_ RVen: _samia_ GACB: _salua_ Palmer
    || _quod]_ num _quom_?
    5 _quae_] _quam_ C: num _qua m. a. e. re_ h.e. quae res multo
    maiorem stimulum ei admouet?
    6 _hec_ ORVen a || _coquitur_ Dousa filius, Lipsius, Heinsius




LXXXIV

  Chommoda dicebat, si quando commoda uellet
    dicere, et insidias Arrius hinsidias,
  et tum mirifice sperabat se esse locutum,
    cum quantum poterat dixerat hinsidias.
  credo, sic mater, sic Liber auunculus eius,              5
    sic maternus auus dixerat atque auia.
  hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
    audibant eadem haec leniter et leuiter,
  nec sibi postilla metuebant talia uerba,
    cum subito affertur nuntius horribilis,               10
  Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
    iam non Ionios esse, sed Hionios.


    LXXXIV cum LXXXIII continuant Ω, nullo spatio relicto

    Quintil. Inst. Orat. I. 5. 20 _H litterae ratio mutata cum
    temporibus est saepius. Parcissime ea ueteres usi etiam in
    uocalibus, cum oedos ircosque dicebant, diu deinde seruatum ne
    consonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis: erupit
    breui tempore nimius usus ut choronae chenturiones praechones
    adhuc quibusdam inscriptionibus maneant, qua de re Catulli
    nobile epigramma est_
    1 _Chommoda_ Calp. 1481: _Com(m)oda_ Ω
    2 _arrius_ O Laur. 33.12 idemque credo significasse scribam RB:
    _acrius_ p || _insidias he_ (_hee_ O) GOR, sed R ita ut _he_
    post deletum sit: _hinsidias_ Politianus || an potius
    _hinsidias... insidias_? || _Arrius]_ fort. _Atrius_, cf. Caes.
    B. G. v. 9
    3, 4 post 10 habent Ω, huc reuocauit Politianus
    4 _insidias_ Ω
    5 _eius_ p: _eius est_ Ω: _ei est_ Da || fort. _Liber_
    (_auonculus ēīst_) sicut apud Lucretium; uide Cartault La
    Flexion dans Lucrèce p. 63
    7 _hoc_ Dah: _hic_ uel _hec_ Ω || _Syriam_ Parthenius: _Syria_
    (_Siria_ OBLa¹) Ω, nisi quod in G super _Syria_ linea est solito
    tenuior
    8 _audiebant Ω:_ corr. Dp || _leniter_] _leuiter_ Bod. Lat.
    Class. e. 15 || fort. _lēuiter et lĕuiter_ quod ante me coni.
    Santen
    11 _artius_ GRVen a Laur. 33.12: _arcius_ O: _arctius_ BLa¹ACDh
    et Bod. Lat. Class. e. 15
    12 _hionios_ p Politianus: _ionios... ionios_ Ω




LXXXV

  Odi et amo: quare id faciam, fortasse requiris.
    nescio, sed fieri sentio et excrucior.


    LXXXV cum LXXXIV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _amạ_ (suprascr. _o_) RVen
    2 _sed_] _si_ Oh




LXXXVI

  Quintia formosa est multis, mihi candida, longa,
    recta est: haec ego sic singula confiteor.
  totum illud formosa nego: nam nulla uenustas,
    nulla in tam magno est corpore mica salis.
  Lesbia formosa est, quae cum pulcerrima tota est,        5
    tum omnibus una omnis surripuit Veneres.


    LXXXVI cum LXXXV continuant Ω, nullo spatio relicto

    2 _haec ego, si singula, confiteor_ Markland || _si_
    Carpentoractensis omisso _ego_
    6 _omnis_ O: _omnes_ G et plerique || _subrip._ ODh _Quintil.
    Inst. Orat. VI. 3. 18 Nam et Cicero omne quod salsum sit ait
    esse Atticorum, non quia sunt maxime ad risum compositi, et
    Catullus cum dicit ‘Nulla est in corpore mica salis’ non hoc
    dicit nihil in corpore eius esse ridiculum_




LXXXVII

  Nulla potest mulier tantum se dicere amatam
    uere, quantum a me Lesbia amata mea es.
  nulla fides nullo fuit umquam in foedere tanta,
    quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.


    LXXXVII cum LXXXVI continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _potest_] _pone_ G
    2 _es_ Scaliger: _est_ Ω
    3 _nulla_] _nullo_ (suprascr. _a_) R || _nullo]_ D Lachm.:
    _ullo_ Ω || _in_ add. Doering: om. Ω || _tanta_ Da: _tanto_ Ω
    Post 4 Scal. ponebat LXXV _nunc est mens... omnia si facias_:
    quem plerique secuti sunt




LXXXVIII

  Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore
    prurit et abiectis peruigilat tunicis?
  quid facit is, patruum qui non sinit esse maritum?
    ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
  suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys             5
    nec genitor Nympharum abluit Oceanus:
  nam nihil est quicquam sceleris, quo prodeat ultra,
    non si demisso se ipse uoret capite.


    LXXXVIII cum LXXXVII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _faciṣ_ (suprascr. _t_) R || _furore_ in _sorore_ correctum R
    2 _prorurit_ O: _prorui t_ C: _proruit_ cett.: num _prourit_?
    3 _facis_ O et D m. pr
    4 _et qui_ Da: _ecqui_ Lachm. || _quantum_ GO et corr. R:
    _tantum_ Ven R m. pr., AB Laurentiani et Bod. Lat. Class. e. 15
    5 _tethis_ La¹Ven: _thetis_ GORC
    6 _lympharum_ L. Mueller || _occ._ Ω




LXXXIX

  Gellius est tenuis: quid ni? cui tam bona mater
    tamque ualens uiuat tamque uenusta soror
  tamque bonus patruus tamque omnia plena puellis
    cognatis, quare is desinat esse macer?
  qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est,    5
    quantumuis quare sit macer inuenies.


    LXXXIX _IN GELLIVM_ Ω: spatium unius uersus in O

    1 _Tellius_ O: _Bellius_ D: _Mellius_ Laur. 33.12
    4 _macer_ ACVen Paris. 7989: _mater_ GO, R nondum mutatus, D,
    Laur. 33.12, Bod. Lat. Class. e. 15
    6 _fit_ GORVenC Bod. Lat. Class. e. 15




XC

  Nascatur Magus ex Gelli matrisque nefando
    coniugio et discat Persicum aruspicium:
  nam magus ex matre et nato gignatur oportet,
    si uera est Persarum impia religio,
  natus ut accepto ueneretur carmine diuos                 5
    omentum in flamma pingue liquefaciens.


    XC cum LXXXIX continuant Ω, nullo spatio relicto

    1, 3 _magus_ Dap: _magnus_ Ω
    1, 2 _nascetur... discet_ Richards
    3 _gnato_ Ω
    4 _religio_ Ω
    5 _gnatus_ Ω: _gratus_ L. Mueller
    6 _omentum_ D Phil.: _quintum_ O: _omne tum_ Ω: num _fomentum_?




XCI

  Non ideo, Gelli, sperabam te mihi fidum
    in misero hoc nostro, hoc perdito amore fore,
  quod te cognossem bene constantemue putarem
    aut posse a turpi mentem inhibere probro;
  sed neque quod matrem nec germanam esse uidebam          5
    hanc tibi, cuius me magnus edebat amor.
  et quamuis tecum multo coniungerer usu,
    non satis id causae credideram esse tibi.
  tu satis id duxti: tantum tibi gaudium in omni
    culpa est, in quacumque est aliquid sceleris.         10


    XCI cum XC continuant Ω, nullo spatio relicto

    3 _constantemue_ GOh: _constanterue_ RVenC Laur. 33.12:
    _constanterque_ BLa¹Da Phil.
    4 _aut posse aut_ Ω: _haud posse a_ Dap || _mentem_ Da:
    _mente_ Ω
    9 _id duxti_ Ald. I: _induxti_ GORVen




XCII

  Lesbia mi dicit semper male nec tacet umquam
    de me: Lesbia me dispeream nisi amat.
  quo signo? quia sunt totidem mea: deprecor illam
    assidue, uerum dispeream nisi amo.


    XCII Huic carmini _IN C(A)ESAREM_, qui titulus ex loco suo ante
    XCIII per errorem huc tralatus est, praefigunt Ω: spatium nec
    in G nec O, sed in O omissa est prima littera uocabuli _Lesbia_

    1 _Esbia_ O _mala_ B
    2 _amat_ OD Laur. 33.12 et codices Gellii: _amo al. amat_ BRVen:
    _amo_ GACLa¹h
    3, 4 habent Oh Ambrosianus I. 67, Carpentoractensis et codices
    Gellii: om. Ω et Bod. Lat. Class. e. 15 || Lachm. eos ab Italis
    ex Gellio additos fuisse ratus est: alii fuisse in archetypo,
    sed in plerisque apographis uitio praetermissos, cum archetypon
    describentis oculi ab _amat_ in u. 2 ad _amo_ in 4 errassent,
    cuius rei testimonium esse _amo_ in GACLa¹h scriptum. Impressi
    sunt in ed. 1473 hoc modo _cui ego quasi eadem totidem mox
    deprecor illi κ.τ.λ._
    3 _quia sunt totidem ea_ Oh Ambros. I. 67 Carp.: _quia sin
    totidem ea_ cod. Vaticanus 3452 Gellii: _quas in totidem ea_
    plerique codices Gellii: _quia sentio idem: nam deprecor illam_
    Froehlich: _quia sunt itidem mea_ Schmidt
    4 _uero_ O Carp. || De hoc epigrammate disseruit Gellius N. A.
    VII. 16 _cum esset uerbum deprecor doctiuscule positum in
    Catulli carmine κ.τ.λ._




XCIII

  Nil nimium studeo, Caesar, tibi uelle placere,
    nec scire utrum sis albus an ater homo.


    XCIII cum XCII continuant Ω, nullo spatio relicto

    2 _nec si ore utrum si saluus an alter homo_ Ω: _Ne_ (om. a)
    _nisi orem_ Da || fort. _ne scierim_.
    Quintil. Instit. Orat. XI. I. 38 _Negat se magni facere aliquis
    poetarum utrum Caesar ater an albus homo sit, insania; uerte ut
    idem Caesar de illo dixerit, arrogantia est._
    Hinc, et quod Phaedrus III. 15. 10 posuit _niger an albus_,
    licet suspicari Quintilianum Catulli uerba inuerso ordine _ater
    an albus_ legisse




XCIV

  Mentula moechatur. moechatur mentula certe.
    hoc est quod dicunt, ipsa olera olla legit.


    XCIV cum XCIII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _metula_ O: _M. m., m. mentula? certe_ Postgate.
    Plenam interpunctionem ante et post _certe_ statuerunt Scal.
    Lachm. Haupt
    2 _olera ola_ Carp.




XCV

  Zmyrna mei Cinnae nonam post denique messem
    quam coepta est nonamque edita post hiemem,
  milia cum interea quingenta Hortensius uno
    . . . . . . . .
  Zmyrna cauas Satrachi penitus mittetur ad undas,         5
    Zmyrnam cana diu saecula peruoluent.
  at Volusi annales Paduam morientur ad ipsam
    et laxas scombris saepe dabunt tunicas.
  parua mei mihi sint cordi monimenta...,
    at populus tumido gaudeat Antimacho.                  10


    XCV cum XCIV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _Quintil. Inst. Orat. X. 4. 4 Cinnae Zmyrnam nouem annis
    accepimus scriptam Zmirna_ RVenAC: _Zinirna_ GOB Laurentiani
    2 _cepta_ Ω || _est_ post _hiemem_ add. Owen
    3 _Hortensius_ codd.: _Hatrianus in_ Munro
    4 _anno_ suppleuit Munro, _mense_ Heyse, _stans pede_ Owen
    Inter 3 et 5 spatium est in Dp non in Ω
    5, 6 _Zinirn._ GOR m. pr., B Laurentiani: _Zmirn._ ACVen ||
    _canas_ Ω: corr. ha
    6 _peruoluit_ Ω
    7 _Padoam_ Rob. Titius, Froehlich: num _Patinam_? cf. Schol.
    Veron. ad Aen. I. 247
    9 _monimenta_ scripsi: _monum._ Ω: post _monumenta_ in marg.
    RVen _deest_ || _laboris_ Dap: _sodalis_ Ald. I: _poetae_ Bapt.
    Guarinus: _Philetae_ Bergk: _Phanoclis_ Rossbach: _Phalaeci_
    Munro: _Catonis_ Leo
    10 _populus ul’ tu timido_ O: _timido_ a: _eut_ (GORVen) uel
    _ent(h)ima c(h)o_ Ω




XCVI

  Si quicquam mutis gratum acceptumue sepulcris
    accidere a nostro, Calue, dolore potest,
  quo desiderio ueteres renouamus amores
    atque olim missas flemus amicitias,
  certe non tanto mors immatura dolorei’st                 5
    Quintiliae, quantum gaudet amore tuo.


    XCVI cum XCV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _et gratum Ω_ unde _muteis_ scribebat Schwabe: _et_ om. Da
    3 _que_ O: _quom_ H. A. Koch, Munro: _quei_ Baehrens: _quod_
    Gul. Meyer || _renouamur_ O si recte interpretor _renouam̃_:
    _reuocamus_ Busche
    4 _orco mersas_ Haupt
    5 _imm._ OVen || _doloreist_ scripsi: _dolor est_ GORVenB
    Laurentiani: _dolore est_ ACa: _dolori est_ Dh
    6 _Quintile_ O: _Quintil{{l}e_ G




XCVII

  Non (ita me di ament) quicquam referre putaui,
    utrumne os an culum olfacerem Aemilio.
  nilo mundius hoc, niloque immundius illud,
    uerum etiam culus mundior et melior:
  nam sine dentibus hic: dentis os sesquipedalis,          5
    gingiuas uero ploxeni habet ueteris,
  praeterea rictum qualem diffissus in aestu
    meientis mulae cunnus habere solet.
  hic futuit multas et se facit esse uenustum,
    et non pistrino traditur atque asino?                 10
  quem siqua attingit, non illam posse putemus
    aegroti culum lingere carnificis?


    XCVII cum XCVI continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _quicquam_ Dap Laur. 33.12: _quicquid al. quicquam_ BRVen:
    _quicquid_ GOACh
    2 _utrumne_ ed. Trinc.: num _utrum os an culumne_?
    3 _nilommundius_ G: _nihil omundius_ O || _nobisque inmundius
    illud_ Ω, nisi quod pro _nobisque_ a habet _nihloque_, D
    _nihilo_, O compendium scripturae quod aut _nihiloque_ aut
    _nobisque_ significare potuit, praeterea _inmundior illo_ est in
    D. Scripseram in ed. 1 _nilo mundius hoc, niloque inmundius
    illud_, h.e. os nihilo mundior res est culo, culus nihilo
    inmundior res est ore: post intellexi Gul. S. Walker idem
    occupasse in Corpore Poet. Latinorum.
    5 sic Rossbach: _nam sine dentibus est hic_ (_hin̤_ suprascr.
    _c_ R) _dentis seseque dedalis_ Ω: _nam sine dentibus est hic
    dentis hos_ (_os_ a) _sexquipedalis_ (_esque p._ a) Da: _est.
    hic_ Lachm.: _Est. os_ Froehlich
    6 _ploxint_ Festus p. 290 Ponor: _ploxnio_ O: _ploxonio_ GRAC
    Laur. 33.12: _ploximo_ Bod. Lat. Class. e. 15 || _Quintil. I. 5.
    8 _Catullus ploxenum circa Padum inuenit
    7 _diffissus_ Statius: _def(f)essus in (a)estum_ Ω || _aestu_ a
    8 _meientis_ R: _megentis_ GO
    9 _facit_ O Dah: _fecit_ Ω
    10 _pristrino_ O
    11 _si quae_ O




XCVIII

  In te, si in quemquam, dici pote, putide Victi,
    id quod uerbosis dicitur et fatuis.
  ista cum lingua, si usus ueniat tibi, possis
    culos et crepidas lingere carpatinas.
  si nos omnino uis omnes perdere, Victi,                  5
    hiscas: omnino quod cupis efficies.


    XCVIII cum XCVII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _inquam quam_ Ω || _pote_ om. O || _Vetti_ Statius: _Vitti_
    Haupt
    2-5 om. D
    4 _carpatians_ (_pant_ O) GO: _carpatians al. carpatinas_ RB
    6 _hiscas_ Voss: _discas_ Ω: _dicas_ p: _deiscas_ pro _dehiscas_
    Hendrickson




XCIX

  Surripui tibi, dum ludis, mellite Iuuenti,
    suauiolum dulci dulcius ambrosia.
  uerum id non impune tuli: namque amplius horam
    suffixum in summa me memini esse cruce,
  dum tibi me purgo nec possum fletibus ullis              5
    tantillum uestrae demere saeuitiae.
  nam simul id factum est, multis diluta labella
    guttis abstersisti omnibus articulis,
  ne quicquam nostro contractum ex ore maneret,
    tamquam commictae spurca saliua lupae.                10
  praeterea infestum misero me tradere amori
    non cessasti omnique excruciare modo,
  ut mi ex ambrosia mutatum iam foret illud
    suauiolum tristi tristius elleboro.
  quam quoniam poenam misero proponis amori,              15
    numquam iam posthac basia surripiam.


    XCIX cum XCVIII continuant Ω, nullo spatio relicto: in Da
    spatium, in quo _AD IVVENTIVM_

    1 _Surripui_ Da: _Surmpuit_ O fortasse pro _surrupuit_:
    _Surripuit_ Ω || _iuuenti_ R: _uiuenti_ Paris. 7989 m. pr. || In
    GOCVen uix dinoscas _iu-_ an _ui-_ exaratum sit
    2 _suauiolum_ GORVen et plerique || _amb_(_am_ G)_rosio_ Ω, quod
    defensum ibat Näke ad Diras p. 238
    7 _ad_ pro _id_ G: num _ac_?
    8 _abstersisti_ ed. Trinc., Schmidt: _astersiṣ_ B: _abstersti_
    O, Auantius: _a(b)stersi_ Ω
    9 _ne_ Dh: _nec_ Ω
    10 _cõmicte_ G: _conmincte_ RVen
    11 _infestum misero_ B Phil. Carp.: _infesto miserum_ Ω: num
    _infausto_?
    13 _mihi ex ambros_(_x_ R)_io_ Ω: corr. Da
    14 _suau._ Da: _sau._ Ω
    15, 16 del. Landor
    15 _amoris_ Postgate




C

  Caelius Aufilenum et Quintius Aufilenam
    flos Veronensum depereunt iuuenum,
  hic fratrem, ille sororem. hoc est, quod dicitur, illud
    fraternum uere dulce sodalicium.
  qui faueam potius? Caeli, tibi: nam tua nobis            5
    perfecta †exigitur† unica amicitia,
  cum uesana meas torreret flamma medullas.
    sis felix, Caeli, sis in amore potens.


    C _IN CELIVM ET QVINTIVM_ marg. G, Ω: spatium unius uersus in D,
    non item in O, ubi tamen prima littera uocabuli _Celius_
    omissa est

    1 _Ellius_ O || _Melius_ D: _E elius_ C
    2 _ueron._ GVenDa: _treron. al. ueron._ RB: _treron._ OCLa¹ ||
    _depereunt_ ed. Parm. 1473: _depereret_ GOACLa¹: _depereret al.
    ant_ RBVen
    5 _qui_ a: _cui_ Ω
    6 _perspecta_ a || _†exigitur†_] _est exigitur est_ G: _est_
    (_ē_ R) _igitur est_ ORVenA Laur. 33.12: _est igitur_ CLa¹a ||
    _per facta exhibita est_ Lachm.: _perspecta est signis_
    Froehlich: _perspecta eximie est_ H. A. Koch: _perspecta egregie
    est_ Baehrens: _perspecta est igni tum_ Palmer




CI

  Multas per gentes et multa per aequora uectus
    aduenio has miseras, frater, ad inferias,
  ut te postremo donarem munere mortis
    et mutam nequiquam alloquerer cinerem.
  quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum,           5
    heu miser indigne frater adempte mihi,
  nunc tamen interea haec prisco quae more parentum
    tradita sunt tristi munere ad inferias,
  accipe fraterno multum manantia fletu.
    atque in perpetuum, frater, aue atque uale.           10


    CI _FLETVS DE MORTE_ (_AMORE_ D) _FRATRIS_ marg. G, RVenADB
    Laurentiani: spatium in O non est, sed prima littera uocabuli
    _Multas_ omissa est

    1 _Vltas_ O
    2 _seras_ Markland
    4 _mutam_ Ω: _mutum_ D || _ne quicquam_ Ω
    7 _hec_ Oh: _hoc_ Ω || _priscoque_ Ω
    8 _tristi_ Ω: om. D spatio relicto || _munere_ Ω: _munera_ Dh:
    _tristis munera_ Lachm.




CII

  Si quicquam tacito commissum est fido ab amico,
    cuius sit penitus nota fides animi,
  meque esse inuenies illorum iure sacratum,
    Corneli, et factum me esse puta Harpocratem.


    CII cum CI continuant Ω: spatium in D, non item in O, ubi tamen
    prima littera uocabuli _Si_ omissa est

    1 _I_ O || _taciti_ Heinsius: _tacite_ Munro || _ab antiquo_ GO,
    non R
    3 Post _illorum_ distinguebat Munro
    4 _arpocratem_ Ω




CIII

  Aut sodes mihi redde decem sestertia, Silo,
    deinde esto quamuis saeuus et indomitus:
  aut, si te numi delectant, desine quaeso
    leno esse atque idem saeuus et indomitus.


    CIII cum CII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _sext._ Ω
    2 _est o_ Ω: _est_ O: _es o_ D
    3 _numi al. mimi_ B: _mimi al. numi_ RVen: _mīmi_ O




CIV

  Credis me potuisse meae maledicere uitae,
    ambobus mihi quae carior est oculis?
  non potui, nec, si possem, tam perdite amarem:
    sed tu cum Tappone omnia monstra facis.


    CIV cum CIII continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _uitae_] _Victi_ uel _Vetti_ Starkie
    3 _non_] _nec_ Doering || _si_ om. O || _perdita_ O || _amare_
    Ω: corr. Da
    4 _caupone_ Bodl. Lat. Class. e. 15 || _mostra_ Ven, D nondum
    correctus || _sed tua, Coponi, crimina nostra facis_ Wilkes
    secutus Vossium




CV

  Mentula conatur Pipleium scandere montem:
    Musae furcillis praecipitem eiciunt.


    CV cum CIV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _pipleium_ RC Laurentiani: _pipileium_ GO || _scandere_ Da:
    _scindere_ Ω
    2 _furcilis_ GOBLa¹




CVI

  Cum puero bello praeconem qui uidet isse,
    quid credat, nisi se uendere discupere?


    CVI cum CV continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _bello_ Ald. I: _obel(l)io_ Ω: fort. _Obelli_ || _isse_ Balth.
    Venator: _esse_ GOh Lachm.: _ipse_ RVen et plerique: _ire_
    Schwabe || _qui uidet, esse quid credat_ Thomas




CVII

  Si quoi quid cupido optantique optigit umquam
    insperanti, hoc est gratum animo proprie.
  quare hoc est gratum †nobis quoque† carius auro
    quod te restituis, Lesbia, mi cupido.
  restituis cupido atque insperanti, ipsa refers te        5
    nobis. o lucem candidiore nota!
  quis me uno uiuit felicior, aut magis ab dis
    optandum in uita dicere quis poterit?


    CVII cum CVI continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corr. D sic suppleuit _AD LESBIAM_

    1 _quoi quid_ Ribbeck: _quic_(_d_ O)_-quid_ Ω: _vquicquam_ Dah
    2 _insperati_ Heinsius
    3 _nobis quoque_ codd. quod ita retinebat Blaydes ut post
    _quoque_ interpungendum censeret, non post _gratum_: _nobisque
    hoc_ Statius: _nobisque est_ Haupt: _Lido quoque_ ego ed. 1:
    _quouis quoque_ Baehrens || _carior auro_ Gul. S. Walker, quod
    cum sequentibus coniungebat
    5 _inspiranti_ O: _inspirati_ Bod. Lat. Class. e. 15: num
    _inopinanti_?
    6 _o luce_ codd. nisi quod _aluce_ est in Bod. Lat. Class. e. 15
    7 _quis me uiuit uno uno felicior_ D || post _magis_ spatium in
    D || _ab dis_] _me est_ Ω: _hac est_ Oh
    8 _optandus uita dicere_ codd.: _magis hac quid Optandum uita_
    Al. Guarinus: _m. hac res Optandas uita_ Lachm.: _magis hac rem
    Optandam in uita_ Postgate: num _istac Optandam uita_?




CVIII

  Si, Comini, arbitrio populi tua cana senectus
    spurcata impuris moribus intereat,
  non equidem dubito quin primum inimica bonorum
    lingua excerpta auido sit data uulturio,
  effossos oculos uoret atro gutture coruus,               5
    intestina canes, cetera membra lupi.


    CVIII cum CVII continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corrector D sic suppleuit _IN QVENDAM_

    1 sic Al. Guarinus: _Sic homini populari arbitrio tua cana_ Ω:
    _Sic homini arbitrio_ || _tua cana_ D: _Sic homini arbitrio
    populari cana s._ ed. antiq. saec. xv: _Si, Comini, populi
    arbitrio tua c._ Statius
    4 _excerpta_ scripsi: _exercta_ O: _exerta_ Ω: _excepta_ D:
    _execta_ a, Lachm.




CIX

  Iucundum, mea uita, mihi proponis amorem
    hunc nostrum inter nos perpetuumque fore.
  di magni, facite ut uere promittere possit,
    atque id sincere dicat et ex animo,
  ut liceat nobis tota perducere uita                      5
    aeternum hoc sanctae foedus amicitiae.


    CIX cum CVIII continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corr. D sic suppleuit _AD LESBIAM_

    1 _amorem_ D: _amore_ Ω
    5 _perducere_ codd.: _producere_ ed. Trinc.
    6 _eterne_ O: _aternum_ D m pr. _alternum_ Bod. Lat. Class. e.
    15, Turnebus, cf. Carm. Epigr. 1296, Buecheler




CX

  Aufilena, bonae semper laudantur amicae:
    accipiunt pretium, quae facere instituunt.
  tu, quod promisti, mihi quod mentita inimica es,
    quod nec das nec fers, saepe facis facinus.
  aut facere ingenuae est, aut non promisse pudicae,       5
    Aufilena, fuit: sed data corripere
  fraudando effectis, plus quam meretricis auarae,
    quae sese toto corpore prostituit.


    CX cum CIX continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corr. D sic suppleuit _AD AVFILFNAM_

    1 et 6 _Auffilena_ GORVen: _aut fillena_ O
    3 _promisti_ Bod. Lat. Class. e. 15: _promisisti_ Ω || _tu,
    promisisti mihi quod mentita, inimica es_ Munro
    4 _nec fers_ codd.: _et fers_ B. Guarinus, Munro. Post _saepe_
    distinguebat Munro
    5 _promisse_ Parthenius: _promissa_ codd.
    7 _effectis_ scripsi: _efficit_ Ω: _effecit_ C, Paris. 7989,
    Carpentoractensis et Bodl. Lat. Class. e. 15: _officiis_ Bergk
    8 _toto_ Da: _tota_ Ω: _totam_ Westphal




CXI

  Aufilena, uiro contentam uiuere solo,
    nuptarum laus ex laudibus eximiis:
  sed cuiuis quamuis potius succumbere par est,
    quam matrem fratres ex patruo...


    CXI cum CX continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in D,
    quod corr. D sic suppleuit _AD AVFILENAM_

    1 _Auffilenam_ GVen Laurentiani: _Aut fillenam_ O || _contentas_
    Scal., Lachm.
    2 sic Passeratius: _laus est laudibus eximiis_ codd.: _laus est
    laudibus ex nimiis_ Baehrens
    3 _par_ Dap: _pars_ Ω
    4 _parere_ add. Doering et Schmidt (cf. Carm. Epigr. 980.6). ||
    _Post _fratres_ Bod. Lat. Class. e. 15 et ed. Pr. supplerunt
    _efficere_, Heyse _suscipere_, Rossbach _concipere




CXII

  Multus homo es, Naso, neque tecum multus homo qui
    descendit: Naso, multus es et pathicus.


    CXII cum CXI continuant Ω, nullo spatio relicto

    1 _es_ Ald. I: _est_ codd. || _neque_ Ω: _nec_ D: _nam_ p Scal.
    || _homõ qui_ scripsi, cf. LXXXI.2: _homoque_ RVenAC
    Laurentiani: _homo_ GO: _homo sed_ D Bod. Lat. Class. e. 15:
    _homo est qui_ Scal.: _homost quin_ Schwabe: _est cum_ Palmer ||
    fort. _homost cui Descendis_
    2 _descendit_ Ω: _descendat_ a: _te scindit_ Haupt: _descendis_
    Parthenius || _es_] _est_ G || Munro scribebat _Mutus homo es,
    Naso, neque tecum mutus homost qui descendit; Naso, mutus es et
    pathicus_, E. B. Birks _mulus_, Baehrens _mundus_, ego _nullus_




CXIII

  Consule Pompeio primum duo, Cinna, solebant
    Maeciliam: facto consule nunc iterum
  manserunt duo, sed creuerunt milia in unum
    singula. fecundum semen adulterio.


    CXIII cum CXII continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in D,
    quod corr. sic suppleuit _AD CINNAM_

    1 _cina_ a || _molebant_ Maehly
    2 _Meciliam_ G: _Mecilia_ Ω: _Mucillam_ Pleitner, Schwabe
    3 _milia_ GO _in imum_ Carpentoractensis, fortasse recte, ut sit
    idem quod _ad minimum_
    4 _singula_ ed. antiquissima saec. xv, uulgo: _singulum_ Ω




CXIV

  Firmanus saltu non falso Mentula diues
    fertur, qui tot res in se habet egregias,
  aucupium omne genus, piscis prata arua ferasque.
    nequiquam: fructus sumptibus exsuperat.
  quare concedo sit diues, dum omnia desint.               5
    saltum laudemus, dum †modo† ipse egeat.


    CXIV cum CXIII continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corr. D sic suppleuit _DE SALIO_

    1 _Formianus_ Scal.: _Firmano_ Munro || _saltu_ Palladius,
    Lachm.: _saluis_ GOha Laurentiani: _salius_ CABD: _salius_ an
    _saluis_ sit in R non dispexi: _saltus_ Auantius, quo scripto
    _Mentula_ uocatiuus erit || _mensula_ Ω: corr. hp
    2 _qui quot_ BLa¹p
    3 _aucupium_ Woelfflin: _aucupiam_ Ω: _an cupiam_ Oh: _aucupia_
    p, Munro
    4 _ne_ (_nec_ O) _quicquam_ Ω || _exsuperat_ C: _exuperat_ Ω
    5 _quare, concedo, sit diues_ Morgenstern || _domnia_ Baehrens
    6 _saltum_ O: _saltem_ Ω, quod retinebat Pleitner || _modo_
    codd. quod Munro ablatiuum faciebat: _domo_ Lachm.: _bono_
    Riese: _modulo_ Schmidt || _saltus l. commoda, dum ipse egeat_
    Postgate || _fort. _dum domi ipse egeat




CXV

  Mentula habet instar triginta iugera prati,
    quadraginta arui: cetera sunt maria.
  cur non diuitiis Croesum superare potis sit,
    uno qui in saltu totmoda possideat,
  prata arua ingentes siluas saltusque paludesque          5
    usque ad Hyperboreos et mare ad Oceanum?
  omnia magna haec sunt, tamen ipsest maximus ultro,
    non homo, sed uero mentula magna minax.


    CXV cum CXIV continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    sed sine titulo

    1 _habes_ Lachm. || _instar_ (_istar_ O) Ω: _noster_ Muretus:
    _iusti_ Statius: _iusta_ h.e. _iuxta_ Scaliger: _bostar_ i. e.
    boum stationem siue _βοοστασιν_ (Callim. Del. 102) ego
    3 _potis sit_ Da: _potuisset_ Ω
    4 _tot moda_ (_monda_ A) Ω: _tot modi al. da_ Ven: _tot bona_
    Auantius
    5 _iugentis_ O || _saltusque_ (_saltus_ AC) _paludesque_
    (_plaudesque_ O) Ω: _altasque paludes_ D: _latasque p._
    Rossbach: _salsasque p._ Bergk
    7 _ipsest_ Froehlich: _ipse si_ Ω: _ipse est_ a || _ultro_ ed.
    1473: _ultor_ Ω: _lustro_ Scaliger: _multo_ Bruner: _mutto_ ego




CXVI

  Saepe tibi studioso animo uenante requirens
    carmina uti possem mittere Battiadae,
  qui te lenirem nobis, neu conarere
    telis infestum mittere in usque caput,
  hunc uideo mihi nunc frustra sumptum esse laborem,       5
    Gelli, nec nostras hic ualuisse preces.
  contra nos tela ista tua euitamus amictei:
    at fixus nostris tu dabi supplicium.


    CXVI cum CXV continuant Ω, nullo spatio relicto: spatium in Da,
    quod corr. D sic suppleuit _AD GELIVM_

    1 _studiose_ a (m. pr.) || _requires_ codd. || _ueniam ante
    requirens_ Hermes
    2 batriade Ω
    3 _leniret al. rem_ Ven: _leniret_ a
    4 sic Lachm.: _telis_ (_celis_ O) _infesta mitteremusque_ Ω ||
    _infestum_ D: _inusque_ Parmensis 716 || _telis infestans icere
    mi usque caput_ Birt: num _telis infestatum icere in usque c._?
    6 _hic_ Dap Lachm.: _hinc_ Ω: _huc_ Muretus || _inualuisse_ Birt
    7 _euitamus_ Dh: _euitabimus_ Ω || _amicta_ Ω, nisi quod O habet
    _amitha_: _amictu_ hp Lachm.: Scripsi _amictei_, cf. _basiei_
    VII.9 || Olim conieceram _at hic iam_ uel _ἀθικτοι_ uel _ἀμικτι_
    8 _affixus_ Ω: _afflixus_ Ven || _noḅịṣstris_ Ven || _dabis_ Ω




    _Finito libro referamus gracia Christo Amen_ O: _Explicit
    Catulli Veronensis libellus_ G: _Deo gratias amen_ RVen:
    _Catulli Veronensis liber finit_ (_explicit_ La¹) BLa¹




FRAGMENTA




I

  At non effugies meos iambos


    Porphyrion et Comm. Cruquii ad Hor. C. i. 16.24




II

  Hunc lucum tibi dedico consecroque, Priape,
  qua domus tua Lampsaci est quaque       Priape.
  nam te praecipue in suis urbibus colit ora
  Hellespontia, ceteris ostriosior oris.


    Terentianus Maurus 2755-2758, Atil. Fortunatianus p. 317 Gaisf.
    et p. 349, Marius Victorinus p. 163 Gaisf. et p. 207, Censorinus
    p. 97 Iahn.
    1 _locum_ quattuor codices Censorini
    2 _silua_ suppleuerunt Itali: fort. _cella_




III

  de meo ligurrire libido est


    Non. 134 || _de mero_ L. Mueller




IV

  Animula miserula properiter abiit.


    Non. 517, Diomedes 496 G., 513 Keil
    _abit_ codices Nonii: _obiit_ codices Diomedis: _abiit_ Lachm.




V

  Lucida qua splendent carchesia mali.


    Non. 546, a quo uersus tamquam Catulli Veronensis allatus est.
    Cinnae ascribunt Isidorus Orig. xix. 2. 10 et Schol. Lucani v.
    418, quorum ille scribit _Lucida confulgent alti carchesia
    mali_, hic _L. cum fulgent summi c. m._




VI


    _Schol. Veronensia in Verg. Aen. viii. 34 in Hageni Appendice
    Seruiana p. 439 _Carbasus et masculino et feminino genere dictus
    est. Catullus cannubiae------carbasus-- | ros




VII


    Seruius ad Verg. G. ii. 95 _Hanc uuam (Rhaeticam) Cato praecipue
    laudat in libris quos scripsit ad filium: contra Catullus eam
    uituperat et dicit nulli rei esse aptam miraturque cur eam
    laudauerit Cato._ Cf. Mart. xiv. 100 et E. Ω. B. Nicholson,
    Keltic Researches, p. 152.




VIII


    Plinius Hist. Nat. xxviii. 19 _Hinc Theocriti apud Graecos,
    Catulli apud nos proximeque Vergili incantamentorum amatoria
    imitatio._




IX


    Seruius ad Verg. Aen. iv. 409 _Sic etiam Horatius ‘Vade, uale;
    caue ne titubes mandataque frangas,’ nam caue ue longa est, nec
    uocalis sequitur ut in bucolico ‘uale, uale, inquit, Iolla.’ Sed
    dicimus a tertia esse coniugatione imperatiuum, ut ‘cauo,
    cauis.’ Hinc etiam Catullus cauere dixit._ Cf. Cat. L. 18, 19,
    LXI. 152.




X


    Seruius ad Verg. Aen. v. 610 _Notandum sane etiam de Iride
    arcum genere masculino dicere Vergilium: Catullus et alii genere
    feminino ponunt, referentes ad originem, sicut haec Attis et
    haec Gallus legimus._
    _haec Cattis_ plerique codices Seruii, unde Sittl scribendum
    credidit _cattis_, Thilo et Hagen _cattus_ ediderunt. Lachm.
    _Attis_ dedit, quem sequor. et sic scriptum est in codice
    Seruiano F et a correctore codicis L. Vide Catull. LXIII.




XI


    Seruius ad Verg. Aen. vii. 378 _Catullus hoc turben dicit ut
    hoc carmen._
    Ad LXIV. 107 referebat Spengel. _Tibullus_ pro _Catullo_
    scribebant Nansius, Nicolaus Loensis, R. Vnger.




XII


    Varro de L. L. vii. 50 _Vesperugo stella quae uespere oritur, a
    quo eam Opilius scribit Vesperum; itaque dicitur †alterum†
    ‘Vesper adest,’ quem dicunt Graeci διεσπεριον._
    _alternum_ Riese h.e. _ἀμοιβαῖον_, fortasse
    _alternatim_. Ad Catull. LXII.1 primus referebat Vulpius, dein
    Baehrens et Riese.




XIII


    Varro de L. L. vi. 6 _Nox quod, ut Catulus_ (_Catullus_ aliquot
    codices) _ait, omnia nisi interueniat sol pruina obriguerint,
    quod nocet, nox._
    Hunc locum Varronis primus Baehrens ad Catullum, sed in opere
    deperdito neque inter carmina reuocabat: ego ad Catulli LXII. 32
    sqq. ubi uersus nonnulli exciderunt.




XIV

  [et Lario imminens Comum]


    _Codex Vibii Sequestris Mus. Brit. Add. 16986 post _In athamatia
    lacus lune tenuia ligna accendit ex quo bibens aut insanit aut
    sopitur_ haec habet minoribus litteris tanquam perscripta pagina
    addita _Lacus comi Catullus et Lario iminens Comum.
    Fragmentum dubium et fortasse ad Petrarcham referendum, qui in
    Itinere Syriaco p. 559 ed. Basil. haec habet _Nam hoc Mediolano
    proximum, Latio_ (_l. Lario_) _imminens, Alpibus adiacens, Comum
    est, non Cume._ Fuit inter libros quos legit Petrarcha Vibius
    Sequester, teste de Nolhac, _Pétrarque et l’Humanisme pp. 133,
    302_.




INDEX NOMINVM


  Achilles LXIV 338.
  Achiui LXIV 366.
  Acme XLV.
  Adoneus XXIX 8.
  Aeetaeus LXIV 3.
  Aegeus LXIV 213.
  Aegyptus LXVI 36.
  Aemilius XCVII 2.
  Aethiops LXVI 52.
  Africus LXI 199.
  Aganippe LXI 30.
  Alfenus XXX 1.
  Allius LXVIII 41, 50, 150.
  Alpes XI 9.
  Amadryades LXI 23.
  Amastris IV 13.
  Amathus XXXVI 14.
  Amathusia LXVIII 51.
  Ameana XLI 1.
  Amphitrite LXIV 11.
  Amphitryoniades LXVIII 112.
  Ancon XXXVI 13.
  Androgeoneus LXIV 77.
  Antimachus XCV 10.
  Antius XLIV 11.
  Aonius LXI 28.
  Apheliotes XXVI 3.
  Aquinus XIV 18.
  Arabes XI 5.
  Argiuus LXIV 4.
  Argiui LXVIII 87.
  Ariadna LXIV 54, 253.
  Ariadneus LXVI 60.
  Arrius LXXXIV 2, 11.
  Arsinoe LXVI 54.
  Asius LXI 22.
  Asia XLVI 6. LXVI 36. LXVIII 89.
  Assyrius LXVI 12. LXVIII 144.
  Athenae LXIV 81.
  Athos LXVI 46.
  Attis LXIII.
  Aufilena C, CX, CXI.
  Aufilenus C.
  Aurora LXIV 271.
  Aurunculeia LXI 82.
  Auster XXVI 1.

  Balbus LXVII 3.
  Battus VII 6.
  Battiades LXV 16. CXVI 2.
  Beroniceus LXVI 8.
  Bithynia X 7.
  Bithynus XXXI 5.
  Bootes LXVI 67.
  Britannia XXIX 4, 20. XLV 22.
  Britanni XI 11.
  Brixia LXVII 34.

  Caecilius XXXV 2, 18. LXVII 9.
  Caelius C 1.
  Caesar XI 10. LVII 2. XCIII 1.
  Caesius XIV 18.
  Callisto LXVI 66.
  Caluus XIV 2. LIII 3. XCVI 2.
  Camerius LV.
  Campus minor LV 3.
  Canopius LXVI 58.
  Carybdis LXIV 156.
  Castor IV 26. LXVIII 65.
  Cato LVI 1.
  Cecropia LXIV 79, 83, 172.
  Celtiber XXXIX 17.
  Celtiberia XXXVII 18. XXXIX 17.
  Ceres LXIII 36.
  Chalybes LXVI 48.
  Chineus LXVII 32.
  Chiron LXIV 279.
  Cinna X 30. XCV 1. CXIII 1.
  Circus LV 4.
  Cnidus XXXVI 13.
  Colonia XVII 1.
  Cominius CVIII 1.
  Comum XXXV 4. Fragm. XIV.
  Conon LXVI 7.
  Cornelius I 3. LXVII 35. CII 4.
  Cornificius XXXVIII 1.
  Crannon LXIV 36.
  Creta LXIV 82, 174.
  Cretes LV 15.
  Croesus CXV 3.
  Cupidines III 1. XIII 12.
  Cupido XXXVI 3.
  Cybele LXIII.
  Cybelle LXIII.
  Cyclades IV 7.
  Cylleneus LXVIII 109.
  Cyrenae VII 4.
  Cytorius IV 11.
  Cytorus IV 13.

  Dardanius LXIV 367.
  Delius XXXIV 7.
  Delphi LXIV 392.
  Dia LXIV 52, 121.
  Diana XXXIV 3.
  Dindymene LXIII 13.
  Dindymus XXXV 14. LXIII 91.
  Dione LVI 6.
  Dorus LXIV 287.
  Durrachium XXXVI 15.

  Emathia LXIV 324.
  Erechtheus LXIV 229.
  Erechthēus LXIV 211.
  Erycina LXIV 72.
  Eumenides LXIV 193.
  Europa LXVIII 89.
  Eurotas LXIV 89.

  Fabullus XII, XIII, XXVIII, XLVII.
  Falernum XXVII 1.
  Fauonius XXVI 2. LXIV 282.
  Firmanus CXIV 1.
  Formianus XLI 4. XLIII 5. LVII 4.
  Fufficius LIV 5.
  Furius XI, XVI, XXIII, XXVI.

  Gaius X 30.
  Gallia XXIX 3, 20.
  Gallicanus XLII 9.
  Gallicus XI 11.
  Gallus LXXVIII.
  Gellius LXXIV, LXXXVIII, LXXXIX, XC, XCI, CXVI.
  Gnosius LXIV 172.
  Golgi XXXVI 14. LXIV 96.
  Gortynius LXIV 75.
  Graecus LXVIII 102.
  Grai LXVIII 109.
  Graius LXVI 58.

  Harpocrates LXXIV 4.
  Hebe LXVIII 116.
  Helena LXVIII 87.
  Heliconius LXI 1.
  Hellespontius Fr. II 4.
  Hellespontus LXIV 358.
  Hesperus LXII 20, 32. LXIV 329.
  Hiberus XII 14. XXIX 19. XXXVII 20. LXIV 227.
  Hymenaeus LXI, LXII, LXVI 11.
  Hyrcani XI 5.

  Iacchus LXIV 251.
  Ida LXIII 30.
  Idalium XXXVI 12. LXIV 96.
  Idomeneus LXIV 178.
  Iliacus LXVIII 86.
  Ionius LXXXIV 11, 12.
  Ipsithilla XXXII 1.
  Irus LXIV 300.
  Ismarius LXVI 59.
  Italus I 5.
  Itonus LXIV 228.
  Itylus LXV 14.
  Iuuentius XXIV 1. XLVIII 1. LXXXI 1. XCIX 1.

  Labyrintheus LXIV 114.
  Lampsacus Fragm. II 2.
  Lanuinus XXXIX 12.
  Larius Fragm. XIV.
  Larius (adiect.) XXXV 4.
  Latmius LXVI 5.
  Latonius XXXIV 5.
  Laudamia LXVIII 74, 80, 105.
  Leo LXVI 65.
  Lesbia _passim_.
  Lesbius LXXIX 1.
  Lethaeus LXV 5.
  Liber LXIV 390, 402. LXXXIV 5.
  Libo LIV 3.
  Libya XLV 6.
  Libyssa VII 3.
  Libystinus LX 1.
  Licinius L 1, 8.
  Ligur XVII 19.
  Locris LXVI 54.
  Lucina XXXIV 13.
  Luna XXXIV 16.
  Lycaonius LXVI 66.
  Lydius XXXI 13.

  Maecilia CXIII 2.
  Maenades LXIII 23.
  Maenas LXIII 69.
  Magus XC 1, 3.
  Malius (adiect.) LXVIII 54.
  Mallius LXI 16, 215. LXVIII 11, 30, 66.
  Mamurra XXIX 3. LVII 2.
  Marcus XLIX 2.
  Mauors LXIV 394.
  Medi LXVI 45.
  Memmius XXVIII 9.
  Memnon LXVI 52.
  Menenius LIX 2.
  Mentula XCIV 1. CV 1. CXIV 1. CXV 1, 8.
  Midas XXIV 4.
  Minois LXIV 60, 247.
  Minos LXIV 85.
  Minotaurus LXIV 79.
  Musae LXV 3. LXVIII 7, 10. CV 2.

  Naso CXII.
  Neptunine LXIV 28.
  Neptunius LXIV 367.
  Neptunus XXXI 3. LXIV 2, 367.
  Nicaea XLVI 5.
  Noctifer LXII 7.
  Nonius LII 2.
  Nympha LXI 29.
  Nymphae LXIV 17.

  Oarion LXVI 94.
  Occidens XXIX 12.
  Oceanus LXI 85. LXIV 30. LXXXVIII 6.
  Oceanus (adiect.) CXV 6.
  Oetaeus LXII 7. LXVIII 54.
  Olympus LXII 1.
  Orcus III 14.
  Ortalus LXV 2, 15.
  Otho LIV 1.

  Padua XCV 7.
  Paris LXVIII 103.
  Parnasus LXIV 390.
  Parthi XI 6.
  Pasithea LXIII 43.
  Pegaseus LV 16.
  Peleus LXIV 19, 21, 26, 301, 336, 382.
  Peliacus LXIV 1.
  Pelops LXIV 346.
  Penates IX 3.
  Penelopeus LXI 223.
  Perseus LV 17.
  Persicus XC 2.
  Phaethon LXIV 291.
  Pharsalia LXIV 37.
  Pharsalius LXIV 37.
  Phasis LXIV 3.
  Pheneus LXVIII 109.
  Phoebus LXIV 299.
  Phrygia LXIII 71.
  Phrygius XLVI 4. LXI 18. LXIII 2, 20.
  Phryx LXIII 22.
  Phthioticus LXIV 35.
  Pipleius CV 1.
  Piraeus LXIV 74.
  Pisaurum LXXXI 3.
  Piso XXVIII 1. XLVII 2.
  Pollio XII 6.
  Pollux LXVIII 65.
  Polyxenius LXIV 368.
  Pompeius CXIII 1.
  Ponticus IV 13. XXIX 18.
  Porcius XLVII 1.
  Postumia XXVII 3.
  Postumius LXVII 35.
  Priapus Fragm. II 1, 2.
  Prometheus LXIV 294.
  Propontis IV 9.
  Protesilaeus LXVIII 74.
  Prouincia XLIII 6.

  Quintia LXXXVI 1.
  Quintilia XCVI 6.
  Quintius LXXXII 1. C 1.

  Ramnusius LXIV 395. LXVI 71. LXVIII 77.
  Rauidus XL 1.
  Remus XXVIII 15. LVIII 5.
  Rhenus XI 11.
  Rhesus LV 18.
  Rhodus IV 8.
  Rhoeteus LXV 7.
  Romulus XXVIII, 15. XXIX 5, 9. XXXIV 22. XLIX 1.
  Rufa LIX 1.
  Rufulus LIX 1.
  Rufus LXIX 2.

  Sabinus XLIV 1, 4, 5.
  Salisubsalus XVII 6.
  Sapphicus XXXV 16.
  Sarapis X 26.
  Satrachus XCV 5.
  Saturnalia XIV 15.
  Satyri LXIV 252.
  Scamander LXIV 357.
  Scylla LX 2. LXIV 156.
  Scyros LXIV 35.
  Septimillus XLV 13.
  Septimios XLV 1, 21, 23.
  Sestianus XLIV 10.
  Sestius XLIV 19, 20.
  Sileni LXIV 252.
  Silo CIII 1.
  Simonideus XXXVIII 8.
  Sirmio XXXI 1, 12.
  Socration XLVII 1.
  Stymphalius LXVIII 113.
  Suffenus XIV 19. XXII 1, 10, 19.
  Sulla XIV 9.
  Syria XLV 22. LXXXIV 7.
  Syrius VI 8.
  Syrtis LXIV 156.

  Tagus XXIX 19.
  Talasius LXI 127.
  Taurus LXIV 105.
  Telemachus LXI 222.
  Tempe LXIV 35, 285, 286.
  Tethys LXIV 29. LXVI 70. LXXXVIII 5.
  Teucrus LXIV 344.
  Thallus XXV 1, 4.
  Themis LXVIII 153.
  Thermopylae LXVIII 54.
  Theseus LXIV 53, 81, 102, 110, 120, 133, 200, 207, 245, 247.
  Thessalia LXIV 26, 33.
  Thessalus LXIV 267, 280.
  Thetis LXIV 19, 20, 21, 28, 302, 336.
  Thia LXVI 44.
  Thracia IV 8.
  Thyades LXIV 391.
  Thyni XXV 7.
  Thynia XXXI 5.
  Thyonianus XXVII 7.
  Tiburs XXXIX 10. XLIV 1, 2, 5.
  Torquatus LXI 209.
  Trinacrius LXVIII 53.
  Trito LXIV 395.
  Triuia XXXIV 15. LXVI 5.
  Troia LXVIII 88, 89, 90, 99.
  Troicus LXIV 345.
  Troiugenae LXIV 355.
  Troius LXV 7.
  Tyrius LXI 165.

  Varus X 1. XXV 1.
  Vatinianus XIV 3. LIII 2.
  Vatinius LII 3.
  Veneres III 1. XIII 12.
  Veraniolus XII 17. XLVIII 3.
  Veranius IX 1. XII 16. XXVIII 3.
  Verona XXXV 3. LXVII 34. LXVIII 27.
  Veronensis C 2.
  Vesper LXII 1.
  Victius XCVIII 1, 5.
  Virro LXXI 1.
  Vmber XXXIX 11.
  Volusius XXXVI 1, 20. XCV 7.
  Vrania LXI 2.
  Vrii XXXVI 12.

  Zephyritis LXVI 57.
  Zephyrus XLVI 3. LXIV 270.
  Zmyrna XC 1, 4, 6.

       *       *       *       *       *
           *       *       *       *
       *       *       *       *       *

Errata

  _Raris locis littera “v” pro “u” scripta tacite mutata est. Nota
  {sic} significat littera suprascripta._

Sigla
  _B_ = Bononiensis ... anni 141½  [_sic scriptum_: _lege 1411/2_]

Carmina XVIII, XIX, XX absunt


  IV.4, 5: siue R  [_vide_ Addenda in Adnot. Crit.]
  XI.6: siue sagas (-x CGORa) Ω  [(-x) CGORa)]
  XIV.17: luserit (suprascr. al. x) G
  XV.2: [*] pudentem p[*]eto_ G  [inserendum? _Vide_ Praefatio]
  XXXII.1: ... ipsicilla RVen  [“i” tertius haud legitur]
  XL.5: ... in ora uulgi uidetur imitatus Henricus  [“n” non uidetur]
  XLVIII.3: basia (suprascr. e3) R  [e3: symbolum “-m”?]
  LV.1a-10a: ... Birt fragmentum putat carminis alterius ...
    [“c” de “carminis” non uidetur]
  LXI.34: hục (suprascr. a)  [) deest]
  LXI.226: fort. _bene mutuo ex_  [_uide_ Addenda in Adnot. Crit.]
  LXIII.15: execute GO: execute R  [_sic_: alter “exsecute”?]
  LXVI.15: Emendarunt an quod auentum Munro, an quod amantum Owen,
  atque maritum Schmidt, Postgate, Palmer
    [paragraphum post u. 16 adnotationem positum]

Index
  Fabullus XII, XIII, XXVIII, XLVII.  [XXVIII 47]
  Fufficius LIV 5  [Sufficius LIV 11: _uide_ carmen LIV]