The Project Gutenberg EBook of Leabhrin an Irisleabhair--III
by "Chonn Maol", "Beirt Fhear", An tAthair Pdraig  Duinnn, agus "Gruagach an Tobair"

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Leabhrin an Irisleabhair--III
       Seanaid na nGaedheal

Author: "Chonn Maol", "Beirt Fhear", An tAthair Pdraig  Duinnn, agus "Gruagach an Tobair"

Release Date: June 23, 2005 [EBook #16122]

Language: Irish

Character set encoding: ISO-8859-1

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LEABHRIN AN IRISLEABHAIR--III ***




Produced by Brendan O'Connor and the Online Distributed
Proofreading Team at https://www.pgdp.net






LEABHRIN AN IRISLEABHAIR.--III.


[Illustration: Seanaid na nGaedheal]


SCOIL GHAEDHEALACH.

Aist 

"CHONN MAOL," "BEIRT FHEAR," "AN tATHAIR PDRAIG  DUINNN," Agus
"GRUAGACH AN TOBAIR."

Ar n-a chur amach do CHONNRADH NA GAEDHILGE,

Baile tha Cliath.

1903.




CLR AN LEABHRIN SEO.


  I. Scoil Ghaedhealach,  "Chonn Maol."
 II. Scoil Ghaedhealach,  "Bheirt Fhear."
III. Scoil Ghaedhealach, 'n Athair Pdraig  Duinnn.
 IV. Cuirtear Corc sa Bhairile feasta, a Uaisle,  "Ghruagach an Tobair."




RAMHRDH.


Thinig na haist leanas annso amach i nIRISLEABHAR na GAEDHILGE, agus
timd d gcur i gcl ars le sil go ndanfaid tuilleadh maitheasa,
agus go gcabhrghaid chum brostughadh ar an l go mbeidh scoileanna agus
oideachas na hireann go for-Ghaedhealach.

Is  an rud at 'gr lot agus gar gcoimed siar acht n fuilimd ag
danamh sid dr dteangaidh fin chum gach an-tsaghas gntha do chur i
gcrch. Labhraims Gaedhilg leis na leanbha scoile, minims ealadhna
is eile dibh trd an nGaedhilg, is annsoin is gairid an mhoill go
mbeidh ire Gaedhealach amuigh 's amach.

FEAR AN IRISLEABHAIR.




I. SCOIL GHAEDHEALACH.


Sula dtosnuighthear tigh, lirighthear an talamh, baintear an fd,
rmharthar go bhfaightear bun daingean dlth & cuirtear an
chloch-chinne annsoin. Tmuid-ne ag liriughadh na talmhan. Is gn
tairbheach  & gn trom. Tmuid ag rdughadh tighthe leis acht i n-ionad
a gclocha cinne do dhingeadh sos mar a bhfuil an chr ghlas chruaidh
is eadh is baoghlach go bhfuilmd 'g gcur ar thalamh bhog do chritheann
f n-r gcosaibh.

T bun is na ceanntraibh Gaedhealacha agus m shuidhtear tigh air sin n
rabfadh gaoth ghuairnein na nIndiatha Thoir na tigh sin.

Measaim gur bh'iascaire d'rduigh an chad tigh i mBaile-tha-Cliath i
bhfad ins na ciantaibh. N raibh aige chuige acht cleathacha adhmaid
chum falla, & scrath an tailmh chum dn a thighe, acht as an gcad
thosughadh soin d'fhs Srid U Chonaill mar a gcuireann Connradh na
Gaedhilge ftha indiu.

Cuirims-ne leis tigh ar bun--scoil Ghaedhealach, i gceanntar
Ghaedhealach--is cuma c mbeidh s suidhte, thiar, thuaidh n theas,
acht go mbeidh an it Gaedhealach. Caid an cuma is fearr chum a danta?
Is el d'r dtimthir an it is oireamhnaighe le n-a leithid do chur ar
bun acht dla na cuma is fearr chum an ghntha do chur chum cinn bheinn
buidheach do chch a chomhairle thabhairt dinn.

Dar liom-sa t an scoil curtha suas cheana agus n fhuil againn acht a
cruth d'atharrughadh. 'S an scoil Bharlach d  do thg an sagart
pariste le cabhair an Bhuird Oideachais. T s riachtanach orainn ar
dtis cead an tsagairt agus cead tuismidhe na leanbh d'fhaghil agus an
scoil do cheannach 'n mBord. Dolfaidh an bord  go mear m bheidh
fhios aca go bhfuilmd dirribh agus go bhfgfamuis a scoil 'n-a
fotharach folamh aca chum sctha thabhairt d'uanaibh l fearthainne.
Muna bhfuil s oireamhnach d'r ngn dhanfainn ceann nuadh. "Cad do
dhanfar leis an mighistir mbocht at annsd?" adarfaidh duine igin.
An mid seo go deimhin. M t fios a ghntha aige, s sin m t s 'n-a
chumas Gaedhilg is ligheann maith do mhineadh do'n aos g, tgfar  
smacht an Bhuird Oideachais, tabharfar tuarastal nos fearr d n t
aige agus coinghill freisin go bhfuighidh s an tuarastal soin ar feadh
a bheathadh acht a ghn do dhanamh go maith & aire thabhairt d fin.

Darfainn gur bh'fhi fear maith tuarastal 200 pnt 'sa mbliadhain, do
mhinfeadh an leanbh  thosach i nGaedhilg, & do dhanfadh clr oibre
mar leanas:--

GARSIN IS GEARRCHAILL I n-INFHEACHT AMUIGH IS AMACH LE S BLIADHNA
D'AOIS,

An chad bhliadhain:

     Gaedhilg amhin is Teagasc Cristuidhe.

An dara bliadhain, & as soin go dt an t-aonmhadh bliadhain dag:

     Gaedhilg, Stair, Teagasc Crostuidhe, ireamh, lar-elas,
     Barla--gach ndh minte thre Ghaedhilg.

An t-aonmhadh bliadhain dag:

     Ealadhna eile, Tmhas Cruinne, & clid.

'n t-aonmhadh bliadhain dag suas:

     Caithfear bean-mhinte do sholthar do na cailnbh i dteannta
     an mhighistir, do mhinfidh Fuaghil, Cniotil, Nigheachn,
     Ccaireacht is gach ndh do bhaineann le tigh, is le
     hanlaithe.

Ba chir go bhfuighthidhe a leithid sin de mhinteir ar chad go leith
'sa mbliadhain & ar an oiread cadna fear do mhinfeadh mniughadh
talmhan do na buachaillbh.

     Caithfear tr acra do cheannach cois na scoile i gcir gach
     saghas mniughadh talmhan do mhineadh dhibh n amhin as
     leabhraibh acht as obair lmh. Is leis na haosnaigh toradh na
     talmhan soin & cuirfear i dtaisce dhibh a luach, mar dolfar
     ar an margadh na barra.

Is  mniughadh talmhan an t-elas is oireamhnaighe d'r ndaoinibh
indiu. Nor mineadh fs dibh , agus t a rian air, tmuid creachta ag
torthaibh derata toisc nach bhfuil an t-elas cruinn againn le sochar
do bhaint as an dtalamh. Deir fir elacha go mbainfidhe a chig n-oiread
sochair as an dtalamh so againn is baintear as indiu. D mbainfidhe fin
ba bheag an bhrigh dhinn-ne  mar bheadh s go dt seo ag an bpist sin
an mighistir talmhan. T breacadh an lae chughainn mh, agus is mithid
d'fheirmeirbh na hireann iad fin do ghlasadh. T daoine eile
lasmuigh ag danamh airgid as a gcuid talmhan agus r dtr-ne ag dul
chum fiadhantais.

Thall i nAlbain an t-am so de bhliadhain is gnthach le feirmeir na
sciolthin do chur i mboscabh istigh i dtighthibh agus ithir is
aoileach do chur le go sideann na bog-ghais thre shilibh na sciolthn
soin. 'Sa mh seo chughainn sithfear na sciolthin sin i dtalamh is
beidh prta nua san Abrn at chughainn aca sd. Chonnac fiche pnt d
thabhairt ar thonna prta nua roimh Bhealtaine i gcathair Lnduin. N
itemhadh an saoghal orm 'n go bhfuil s i gcumas feirmeir na
hireann an rud cadna do dhanamh. Thid siad chomh gasta is chomh
crochnamhail le sd thall, acht amhin nach bhfuil elas mnighthe
talmhan aca. N fidir le d rir sin dh bharra prta do bhaint as an
dtalamh i n-in-bhliadhain amhin & an leasughadh ceart do chur ar n-ais
ann gcs n raghadh an talamh soin i ndsc.

"An as scoiln Gaedhealach do mheasann t an t-elas soin do mhineadh
do na feirmeirbh?" adarfaidh duine igin, is  ag leamh-ghiridhe. Go
ridh, a dhalta. Ni fhuil sol-chn na daire chmh mr le maracn, acht
fach ar bhile na coille d'fhsann uaidh, a cheann go hrd, a phramha
go doimhin, a chabhail thoirteamhail, a ghaga reamhra, righne. D'fhs
an crann uaibhreach soin as beagn, n raibh deabhadh 'n deithneas air,
acht nor staon s riamh gur fhs s. Fach go cruinn air, is
machtnuigh!

D'is an chad scoil Ghaedhealach do chur ar bun & taithighe bheith
againn ar an ngn, is fidir linn scoileanna eile d'fhaghil mar a
minfear gach uile chird do theastchaidh uainn i nirinn, mar at
leasughadh leathair, grasuidheacht, figheadireacht, tilliireacht,
siinireacht, & cearda eile. Cuirfear rdscoil ar bun i mBaile tha
Cliath, n gCorcaigh, n i nGaillimh, le haghaidh gach ealadha
thairbheach do mhineadh as Gaedhilg do'n aos g do thoghfar as na
scolaibh Gaedhealacha. Chuir r sinsir scoileanna na Teamhrach is
Chluana, Bheannchoir is rdmacha ar bun, & leath a gcil ar fuid an
tsaoghail. T an fhuil chadna ionnainne. Misneach, a chlann ! Is
linn-ne tr gheal-innseach na hireann, & is gearr go mbeidh s againn
le congnamh D.

       *       *       *       *       *

     Mar a gcuireann C. na G. ftha, _where the G.L. put up
     (reside)_. Tuismidhe, _parents_. ireamh, _Arithmetic_.
     Lar-elas, _Geography_. Tmhas Cruinne, _Geometry_. Mniughadh
     talmhan, _Agriculture_. Aosnaigh, _youngsters_. Tortha
     derata, _foreign countries_. Sciolthin, _"cut" potatoes for
     seed_. Ithir, _earth-mould_. N iteomhadh &rl. _The world
     would not persuade me_. Crochnamhail, _industrious_. Sol-chn
     na daire (no darach), _the seed nut of the oak, acorn_.

CONN MAOL.




II. SGOIL GAEDHEALACH.


T an ceart ar fad ag Conn Maol. Teastuigheann sgoil Ghaedhealach
uainn. N mineadh at againn i nirinn anois acht creachadh, & t a
rian orainn. T an donas a' teacht ar r dtr. N'l againn acht
bliadhain nos measa 'n a chile. T muinntir na tuaithe a' scaipeadh
agus a' meathadh, & t na srid-bhilt beaga ag dul i n-olcas gan
aonach gan margadh foghanta.

Fachaims ar an dtalamh agus ar churadireacht na tre. T an chuid is
m de'n talamh leath-bhithte le huisge, & n hamhin an talamh siol
acht leicne rda. Is ortha t na barra breaghtha luachra a' fs & gan
duine n daoine a rmharfadh dog chun iad a thiormughadh. Fach
feirmeir na hireann a' dol a gcod' coirce ar dh theistin an chloch
& a' tabhairt sgillne ar _Castalia_ n ar rud icint eile go bhfuil ainm
mhr air.

Fach r dtr agus  maol  chrannaibh. Nuair do b'fhidir leis na
huaislibh crainn a chur nor chuireadar iad. D gcuirfids n bheids
anois mar bheadh bacaigh a dthaigh ag iarraidh darca ar Bhuindeam.
Bheadh airgead i n-a bpcabh aca & bheadh obair ag lucht oibre at
anois a' teitheadh as irinn. Agus cad is cionntach leis seo? An saghas
tabhairt suas a fuaireadar. Nor cheap inne go mba cheart d'uaislibh na
hireann elas do bheith aca ar thalamh na hireann. 'Seadh! t toradh a
ndeagh-oibreacha aca anois, & is baoghlach liom-sa nach ag dul i
bhfeabhas a bheidh an sgal aca feasta.

Acht cad deir an feirmeir? Ceapann seisean n fuil an-mhaitheas i
gcrainn acht iad do ghearradh & a dhghadh. "N'l siad acht a' sughadh
brighe an tailimh." N baoghal d-san crann a chur. Gearrann s an crann
mar gheall ar a bheith 'sa' tslighe air, acht bonn na mlte fechadn &
gesadn a' fs i n-a phirc aige.

Nuair a bh s seo 'n-a gharsn a' dul ar sgoil fuair s rd-mhineadh.
Bh fhios aige cia'ca an cnoc is aoirde 'sa' domhan. Do 'nesfadh s
dhuit an mid uisge ghabh le fnaidh le bliadhain i n-abhainn mhir
ochtair Aimeirice, & bh cnntas cruinn aige ar athair agus ar mhathair
rogh bh 'sa' Rimh na mlte bliadhan  shoin. Badh dhigh le duine gur
adhbhar captan a bh 'sa' gharsn agus an saghas foghluim a fuair s ar
sgoil. Nr chir go mbeadh an bheag n an mhr d'elas le faghil aige
ar an tslighe bheathadh bh i ndn d. Acht n mar sin a bh. Chonnaic
s na crainn a' fs; chonnaic s an duilleabhar a' sideadh ins an
Earrach & a' tuitim 'sa' bhFoghmhar; acht nor chuir inne 'n-a cheann
n raibh 'n gcrann d ar thaobh an bhthair acht greim fhaghilt ar an
dtalamh & go mbeathchadh an t-aer .

Is cuimhin liom-sa sean-daoine nr chaith l riamh ar sgoil, & geallaim
& deimhinghim gur m an t-elas a b aca ar churadireacht & ar
nidhthibh a bhaineann le saothrughadh na talmhan 'n bhonn anois aca so
a chaitheann na bliadhanta ar sgoil.

N hin-iongnadh an sgal a bheith mar seo ag gnaigh na haimsire seo.
Tagann mrn d'r gcuid elais chughainn  dhthchas. P elas a bh ag
r seacht-sinsearaibh is i nGaedhilg do b'fhidir le  chur i n-umhail
d gclainn; acht n raibh in-mhesa aca-san ar Ghaedhilg. Chaitheadar
uatha , & i n-a theannta sgaradar le helas na sean-daoine a thinig
rmpa. B'fhidir go raibh beagn d'elas a shinsear ag an bpisde ar
dhul ar sgoil d ar dtis. Acht, m bh, nor b'fhada gur stracadh as na
pramhachaibh an t-elas so, & m fhgadh an-chuid de gan stracadh, do
mchadh  le carta an Bharla sara raibh an leanbh leath-bhliadhain ar
sgoil. Thug na minteir iarracht ar sol an Bharla a chur. N raibh
an ithir r-oireamhnach, & ba mhinic an sol go holc, & ba mheasa  an
leasughadh, & b' deireadh an sgil  gur fhg an sgolire an sgoil & 
gan Bharla gan Ghaedhilg.

Bhfuil leigheas le faghil ar an aicd seo? T, gan amhras. T an
leigheas ag an ndorus againn. T an leigheas i dteangain r sinsear.
Moladh le Dia! t an leigheas ag oibriughadh anois. T sol curtha i
n-ithir mhaith. Ba mhaith linn-ne d bhfeicims an geamhar a' teacht
suas nos treise & nos tiugha 'n at s. Acht bodh foidhne againn.
"Tagann gach maith le cirde," & "I ndiaidh 'chile dhantar na
caislein." Beidh barra maith againn fs, le congnamh D.

N doig liom fin gur thinig an t-am fs chun Sgoil Ghaedhealach
"Chonin Mhaoil" a chur ar bun.

'S is ceart dinn sid a dhanamh des na sgoileanna at againn. M is
maith leis na stirthir , is fidir le Sgoil Ghaedhealach a dhanamh
d'an-sgoil at ftha. Anois n fulir n t sagart le faghil i
Gceanntar Ghaedhealach a chuirfeadh Sgoil Ghaedhealach ar bun. Agus muna
bhfuil a leithid seo le faghil, cuirims sgoil oidhche suas. T
airgead le faghil 'n Riaghaltachas ar an obair seo. Is fidir linn-ne
greim fhaghil ar chuid de chun na Gaedhilge a mhineadh & n digh
liom-sa go bhfuil aon scairt 'sa' bhearnain le cosg a chur orainn.

    "An t n bonn lidir
    N fulir do bheith glic."

N'lmid-ne lidir fs, & nuair n fuilmid, 's is fearra dhinn a
dhanamh 'n greim a bhreith ar gach buntiste & sid a dhanamh dobh
ar son na Gaedhilge.

"Glac a bhfaighir & dol a bhfadfair."

BEIRT FHEAR.

Gluais.

Creachadh, _spoiling_. A' scaipeadh & a' meathadh _scattering and
decaying_. Srid-bhailt, _villages_. Leicne rda, _high hill-sides_.
Dh thuistin an chloch, _eightpence a stone_. Maol  chrannaibh, _bare
of trees_. Crainn a chur, _to plant trees_. Ag iarraidh darca, _seeking
alms_. Cad is cionntach, _what is to blame for this_. Tabhairt suas,
_up-bringing, education_. N baoghal d-san crann chur, _no fear of his
planting trees_. Cia'ca an cnoc is aoirde, _which is the highest
mountain_. Ghabh le fnaidh, _went down_. An bheag n an mhr d'elas,
_some little or much knowledge_. Curadireacht, _agriculture_. Is i
nGaedhilg do b'idir le, _in Irish they were able to make it known to
their children_. Stracadh as na pramhacha, _torn out of the roots_. An
ithir, _the soil_. Geamhar, _young grass_. Scairt sa bhearnain, _a bush
in the gap_.




III. SCOIL GHAEDHEALACH.


Is beag an mhaitheas dinn bheith ag trcht thar Ghaedhilg & ag iteamh
ar dhaoinibh gur be-theanga  muna bhfadfaimd  shaothrughadh mar
shaothruighthear gach be-theanga 'san Eraip. Is beag an mhaitheas
bheith ag iarraidh smacht a chur ar dhaoinibh bochta gbhataracha, ar
lucht iascaireachta, ar lucht sclbhaidheachta, is ar a leithididhibh,
bheith ag iarraidh maide a thabhairt dibh muna labharfaid Gaedhilg iad
fin is muna labharfaid Gaedhilg le n-a bpistidhibh & bheith ag gearn
n fuil ruainne do'n Spioraid Ghaedhealaigh fgtha 'n-a measc nuair a
mhothuightear an tuile ag trghadh & gan caoi ar chasadh aici. Is beag
an mhaitheas  sin go lir muna bhfadaimd gach ndh bhaineann le n-a
ngn saoghalta do mhineadh dos na daoinibh i nGaedhilg. Muna bhfuil
brigh 'san Ghaedhilg f lthair acht chum iasc do chomhaireamh n cearca
do dhol ar mhargadh n dirc a lorg  thigh go tigh n fs chum amhrin
shultmhara do chanadh le hais na teineadh, n fada fhanfaidh fi na
brogh soin fin innti, agus is beag an mhaitheas dinn bheith ag
gabhil d agus ag tabhairt iarrachta ar  choimed 'n-a beathaidh. N
fadfaidh daoine bheith i gcomhnuidhe ag dol cearc n ag comhaireamh
isc n ag lorg na dirce--caithfear a ln rudaidhe nach iad a dhanamh,
& muna mbeidh s i gcumas na ndaoine iad a dhanamh i nGaedhilg danfar
i mBarla iad agus ligfear an Ghaedhilg le fuacht is le faillighe. M
fhanann gach duine g is aosta, a labhrann Gaedhilg is n fuil tabhairt
suas i mBarla air, m fhanann s 'n-a _illiterate_, m's igin d a
mharc () a chur i bpipar i n-ionad a anma, m's igin d minteir
Barla d'faghil d chlainn n iad a bheith 'n-a n-_illiterates_ mar 
fin--m leantar do'n chleas soin, is gearr a bheidh a leithid sin d'
_illiterate_ n-r measc, is gerr a bheidh Barla ag inne acht
drabhghail bheag gan bhrigh. Cad do ruaig an Ghaedhilg as Conntae
Luimnigh, as Conntae Tiobrad rann, as ur-mhr de Chonntae Chorcaighe,
as Cathair Chorcaighe agus as conntaethibh is cathrachaibh nach iad? Cad
do chuir an fn uirthi,  aimsir an droch-shaoghail go dt seo?
'Neosad-sa dbh cad do chuir fn is ruagairt ar r dteangain.
Leath-chad bliadhan o shoin n s a chionn bh s d labhairt go
flirreach ag g is aosta ar fuaid na Mumhan, & ba dhigh le duine n
tiocfadh aon bhriseadh go brth uirthi. Bh filidheacht le faghil
aisti, bh scalta fiannaidheachta le faghil aisti, bh comhrdh suilt
is grinn le faghil aisti. Dar ndigh ba mhaith an rud sain. Acht n
fhadfadh daoine maireachtaint ar rannaibh filidheachta, is n
bhainfeadh eachtraidhe ar Oisn is ar Oscar an tart n an t-ocras de
mhuirighean g neamh-chongantach. Nor fadadh dul chum cinn le gn an
tsaoghail gan tabhairt suas igin oireamhnach, & n raibh an tabhairt
suas soin le faghil i nGaedhilg, & bh s le faghil i mBarla. D
bhrigh sin cuireadh an Ghaedhilg i leath-taoibh & t a rian uirthi
indiu. T an rud cadna soin ar siubhal f lthair. Tthar ag cur na
Gaedhilge i leath-taoibh d'fhonn tabhairt suas tairbheach d'fhaghil i
mBarla. Agus beifear d cur i leath-taoibh go mbeidh s 'n-ar gcumas
teagasc oireamhnach tairbheach a thabhairt i nGaedhilg do'n aos g a
labhrann  do rir dhthchais. Is maith an rud timthiridhe do scaoileadh
amach f'n dtuaith; is maith an sud craobhacha do chur ar bun annso is
annsd 'sna crochaibh Gaedhealacha. N'l aon locht agam le faghil
ortha, acht creid mise leis n ridhteochaidh timthiridhe an cheist go
l an chunntais. D mbeadh timthire againn i gcir gach srid-bhaile n
gach baile Gaedhealach & gach timthire a bheith ag obair go dian
dthrachtach  cheann ceann na bliadhna, d mbeadh craobh do Chonnradh
na Gaedhilge i ngach baile & na leabhair is deise 'san domhan d gcur
amach gach seachtmhain agus an cel is broghmhaire i nirinn d
spreagadh agus an rinnce is anamamhla le faghil f ghlas againn--n
chuirfeadh na neithe sin go lir sonas n bail ar r dteangain d mbadh
rud  gur bh'igin do'n aos g iompdh ar an mBarla chum an tabhairt
suas d'oireann dibh d ngn saoghail d'fhaghil. Is mar sin at an
scal f lthair, agus is mar sin a bheidh an scal go gcuirfear
scoileanna for-Ghaedhealacha ar bun. Acht mar adeir Conn Maol,
tosnuightear le han-scoil amhin. Bonn gach aon tosnughadh lag.
Lastaran-choinneal bheag amhin mar thosnughadh, agus is gearr go
mbeidh soillse ar ndthain againn. An bhfeacabhar riamh an chuma i n-a
lastar na coinle 'sna heaglasaidhibh. Nuair a bhonn cruinniughadh mr
bailighthe le chile agus coinneal i limh gach duine aca, faghthar aon
bhuaiceas bheag amhin; lastar ; lastar coinneal i limh dhuine igin
li, druideann an duine sin a choinneal ar lasadh chum coinle a
chomhursan, & lasann a choinneal; lasann sid coinneal an t bhonn le
n-ais, agus d rir sin ritheann an teine  dhuine do duine, agus is
gearr an mhoill go bhfeictear blaodhm solais ag gealadh na heaglaise go
lonnrach agus ag cur comprd is thas ar na daoinibh ar fad. Is mar sin
a bheidh an scal againn i dtaoibh na scoile, cuirtear aon scoil amhin
ar bun; lastar an choinneal bheag amhin, agus is gearr le congnamh D
go mbeidh blaodhm soluis ag irghe  chig irdibh na hireann n
mchfar go de na nder. Is mithid dinn tosnughadh. Is cuma c
gcuirfear an scoil sin ar bun--i nDn na nGall, i gConntae na Gaillimhe
n i gCiarraidhe. Acht 's Ciarraidheach Conn Maol, 's Ciarraidheach
"Beirt Fhear" agus 's Ciarraidheach m fin, agus nuair n fuil aon
chroch n Conntae eile ag tabhairt f'n obair seo, is digh liom gur
fearra dhinn tosnughadh le Ciarraidhe--it igin thiar an fad i mBaile
an Fheirtirigh n i nbhrthach n i nGleann Beithe. B'fhearr liom aon
scoil for-Ghaedhealach amhin 'n dh thimthire. Caithfear airgead do
sholthar acht n digh liom go bfgfaidh na Ciarraidhigh cib it i n-a
bhfuil siad aon easnamh orainn, agus n'l amhras n go dtabharfaidh an
rd-fheis congnamh dinn agus go mbeannghaidh s r n-obair.
Tosnuighms le congnamh D agus do rir mo thuairime nor rinneadh obair
riamh ar son r dteangan nos fearr 'n an obair do cheap Conn Maol.

PDRAIG UA DUINNN.




IV. CUIRTEAR CORC SA BHAIRILE FEASTA, A UAISLE.


Nuair bhos-sa ar scoil sa tseana-shaoghal, n raibh nmhaid ba mh agam
n bairile. Seo mar a thrlaidh sin. An m-fhortn mighistir a bh
againn, n raibh oiread mo dhuirn ann, acht bh bic asail aige, & rud
ba mheasa na soin, slat chomh fada le slat Mhaoise. "Anois" adeireadh s,
agus  ag rstil sos agus suas, agus ag fscadh na slaite ar t na sl
a bhaint asainn, "t bairile irithe ann agus dh pholl ann--poll 'n-a
bhun agus poll 'n-a bharr, agus dh corc ionnta. D mbeadh an bairle ln
d'uisce agus go dtarraiceoghth an corc thos do bheadh an bairile
follamh i gcionn deich nimit; acht d mbeadh s follamh & go leogf
uisce isteach ann trd an bpoll thuas, do bheadh s ln i gcionn dh
nimit dag. Cuir i gcs anois go mbeadh an bairile ln, agus go
dtarraiceoghth an d chorc i n-infheacht, cahuin a bheadh s i n-dsc?"

Is ar an gceist seo do chuimhnigheas an l f dheireadh nuair chonnac
aiste Chonin Mhaoil mar gheall ar an scoil Ghaedhealaigh. Mar is
solaoid d'irinn an bairile d. Bh s ar scidhe de Ghaedhilg--cnuasach
saothair intinne r sinsear romhainn. Annsoin, do thinig an fealltir
Sasannaigh, & do dhein s poll i dtin an bhairile, agus sid an
t-uachtar saidhbhir le fnaidh. I n-ionad an phuill a stop is amhlaidh a
bhomar-na, ar ns bhraisile leanbh timcheall lochin ar thaobh sride
glagair, ag rinnce & ag bualadh bas le sprt nuair choncamair na cais
geala ag gabhil sos, agus do rop cuid againn r maranna sa pholl gh
fhairsingiughadh i gcs go mbeadh tuile nos m againn.

Sul a raibh an tubaist ar fad danta againn do thinig fir chalma
Chonnradh na Gaedhilge d'r gcose. D'is aghaidh bil a thabhairt
orainne do chuadar ag stop an phuill. Acht nor leog an Sasannach dibh
.

"P ndh is mar a dheineann an Bairile," ar s, "is liom-sa an poll
soin, agus n lemhthaidh sibh barra mire a leogaint air."

"Dinims poll i gceann an bhairilie" arsa na fir, "agus cuirims
tuilleadh uachtair ann."

Do danadh mar sin, agus do chuireadar fios ar uachtar ar fuid na tre
le cur 'sa' bhairile; acht, foror! t uachtar gann i nirinn anois.
Cuireadh stranncn maith  Bhaile Mhirne chcha, cuid 'n nGailimh,
cuid  Chiaraidhe. Do chuir an tAthair Peadar tuna uaidh fin chcha;
agus do bhailigh C Uladh, an fear bocht ln poitn dibh thall 'sa
abhus i dTr Chonaill. 'N-a n-aghmais sin, is minic n raibh le faghil
aca acht an bainne gar, an lionn caol, & an bhlthach. N ag
lochtughadh na ndaoine n-a thaobh soin atim, mar thugadar uatha go
toilteanach , & n raibh a mhalairt aca.

T atharrach scil le tamall againn, agus  t is digh liom-sa nr
mhisde dhinn a tharrac chugainn. D'fhg na Sasannaigh an bairile finn
fin. Nach mithid dinn an corc a chur ann? Bh tuigsint mhr i mbairile
ag an mighistir d a bh orm-sa, agus darfadh s n tiucfadh leis an
nGobn Saor fin  lonadh faid a fgfidhe a leogaint uaidh trd an
uathais mhir d 'n-a thin .

N ag dul i gcumhainge at an uathais seo, t seacht gcomhachta ag
cabhrughadh le chile chun  leathanughadh  l go l. Farsingi-gheann
rith uisce poll choidhche. N'l an-duine a thgadh suas le galldachas
n danfaidh s na daoine a bheidh 'n-a chomhluadar gallda mar  fin.
Chonnac-sa an l eile trir leanbh ga nr chuaidh ar scoil riamh gh
dhanamh so le na sean-mhthair agus  i n-aois a ceithre fichid. Bh
"_tiss_, a laogh," agus "_neo_, a laogh," agus "_mindeen yoursel_, a
chuidn," ar bharra a teangan  mhaidin go hoidhche aici dhibh. T an
traen agus na camtha seirbhseach a bhonn na feidhil  dhanamh; t an
post, & buachaill an phuist a thidheann  thigh go tigh san tuaith d
dhanamh; t pipar na seachtmhaine  dhanamh; an gn cadna ar
siubhal san scoil & san sipal; na timthir at amuigh  sna Brdaibh
seo a bhonn ag comhairliughadh na bhfeirmeir; na tighthe sta & na
cuairteir & a lucht leanamhana--t siad so uile ag madughadh an
phuill d, mar t siad  cheann ceann de'n bhliadhain ag dingeadh Barla
isteach r gcluasaibh.

Fachaims anois an bhfuil r sciath-chosanta leathan lidir a dhthain
chun na nimhde uile seo a choimed uainn amach. T r seasamh ar na
pistbh. Chonn gach inne  sin. Caillims iad, agus t s chomh maith
againn 'sln be' fhgaint ag r mbairile go de. Coimedams
Gaedhealach iad, agus t an l linn. N fheadar an dtuigid do
lightheir deacracht an ndh seo mhthach. Labhradh an-athair cloinne
at ag casadh le n-a leanbha fin a thabhairt suas mar badh chir. Badh
mhaith liom focal  Pheadar  Laoidhlis ar an gceist seo. S lbh is
digh liom adeir gur cogadh soraidhe beatha dhuine ar an saoghal. Acht
deirm-se n fuil sa chogadh so acht neamh-ndh seachas an cogadh a
bhonn ar gach teinten i n-a mbtear ag casadh le leanbha do choimed
Geadhealach i n-indhein na nimhde do irimhigheas thuas. Agur m's mar
seo at an scal ag leanbha na nGaedhilgeir connus at s ag an
marcsluagh n tabharfadh a dtismidhthe biorn buidhe ar ciaca bheids
Gaedhealach n Gallda! Cad do dhinimd-na, muinntir na Gaedhilge, do
sna leanbhabh seo.

Minimd pidreacha Gaedhilge dhibh, ach is i mBarla danfaidh an
sagart agus an t-Easpog iad do cheistiughadh; minimd dibh connus
Gaedhilg do ligheamh, acht ir is scoil Bharla , caithfidh an Barla
bheith i mbun 's i mbrr r gcuid oibre. Minimd rinnce Gaedhealach
dhibh, acht is i mBarla dhanfaid siad cainnt air agus sid de n-a
dhiaidh sin. S an scal cadna ag gach ndh eile . N'l an fear soin
cruthanta fs a dhanfadh ndh do bh'fearr de leanbhabh leis an saghas
so oideachais n _Anglo Irishmen_. Sin  go crunn at againn d
dhunamh dobh. N'l ann acht ag casadh le baraile na tna briste do
lonadh.

N'l riteach na ceiste seo, n sbhil na teangan le faghil taobh
amuigh de'n scoil Ghaedhealaigh. Is igin na leanbha do chur uirthi, &
gach ndh d'oirfidh dibh a mhineadh i nGaedhilg. N dhanfadh an
galldachas dth n dochair annsoin dibh. Do thuitfeadh s siar sos
dobh mar a thuiteann an braon de'n lachain. N fidir an teagasc so
thabhairt i n-an-scoil nisinta indiu. N'l sa cheann is fearr aca so
go for acht scoil ghallda. Caithfimd fin, ar an adhbhar soin, costas
na scoile d'fhulang sa chad fhscadh.

N'l amhrus ar domhan, ar a shon sain, m chuirfimd suas , & m
thidheann an obair chun cinn innti--m thigeann linn gn tairbheach a
dhanamh innti--nl amhras ar domhan n go ndolfadh an brd lighinn
asti i gcionn chpla bliadhain, & n go leogfaids dinne leanamhaint
do'n obair do chuireamair ar bun innti.

Is digh liom fin go mbeidh eagla an chostais ar an gCoiste Ghntha;
agus m bhonn is dcha gur bh'fhidir do dhaoinibh lasmuigh de'n
Choiste an t-airgead do dhanamh suas. Tim chomh cinnte go bhfuil an
scoil ag teastil uainn, chomh cinnte go ndolfadh an Brd i gcionn
chpla bliadhan aisti, agus annsoin gur bh'fhidir dinn mrn d saghas
a bheith againn; chomh cinnte go bhfuil saoradh na teangan innte, go
dtabharfad 5 d'an-fhuireann Gaedhilgeir a chuirfidh le chile chun 
do sholthar.

T saothar mr danta le deich mbliadhna againn. Ba r-lag  r
dtosnughadh: N'l bliadhain a ghabhann tharainn n tugamaoid coiscinn
chun cinn--n tidhimd pas beag nos aoirde. Is maith  sin. Leanams
de. _Excelsior_ choidhche! T coiscim na bliadhna so gan tabhairt fs
againn. Tugaims chun scoile Chonin .

GRUAGACH an TOBAIR.

       *       *       *       *       *

AN CL-CHUMANN, (Teranta),

Cldir Gaedhilge, Srid Mhr na Trgha,

Baile tha Cliath.

       *       *       *       *       *








End of the Project Gutenberg EBook of Leabhrin an Irisleabhair--III
by "Chonn Maol", "Beirt Fhear", An tAthair Pdraig  Duinnn, agus "Gruagach an Tobair"

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LEABHRIN AN IRISLEABHAIR--III ***

***** This file should be named 16122-8.txt or 16122-8.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        https://www.gutenberg.org/1/6/1/2/16122/

Produced by Brendan O'Connor and the Online Distributed
Proofreading Team at https://www.pgdp.net


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org

Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     https://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

*** END: FULL LICENSE ***

