The Project Gutenberg EBook of Eline Vere, by Louis Couperus

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Eline Vere
       Een Haagsche roman

Author: Louis Couperus

Release Date: October 17, 2006 [EBook #19563]

Language: Dutch

Character set encoding: ISO-8859-1

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ELINE VERE ***




Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
Proofreading Team at http://www.pgdp.net/













                     Louis Couperus

                       Eline Vere

                   Een Haagsche Roman






                    Aan mijn vriend
                      Gerrit Jäger








Hoofdstuk I.


I.

Men verdrong zich in de, tot kleedkamer ingerichte, eetzaal. Voor
een psyché stond Frédérique Van Erlevoort, met loshangende haren,
zeer bleek onder een dunne laag poudre-de-riz, de wenkbrauwen als
door een enkele penseelstreek zwarter getint.

--Haast je dan toch, Paul! We komen niet klaar! zeide ze, een weinig
ongeduldig, met een blik op de pendule.

Voor haar knielde Paul Van Raat, en zijn vingers plooiden een
langen, ijlen sluier, van goud en karmozijn, als een draperie om haar
middel. De stof wolkte op het roze fond van haar onderkleed; haar hals
en armen waren, sneeuwwit van de veloutine, vrijgelaten en flonkerden
in den glans van, door elkander gestrengelde, snoeren en ketenen.

--O, wat een tocht! Hoû toch de deur dicht, Dien! gilde Paul een oude
meid na, die bevracht met eenige japonnen, de kamer verliet. Door de
open gelaten deur zag men gasten, gerokte heeren en licht gekleede
dames; zij begaven zich langs de aralia's en palmen van den corridor
naar de groote suite; zij glimlachten om de oude meid en wierpen een
steelschen blik naar binnen.

Allen schaterden om die verrassing, dien blik achter de coulisses;
alleen Frédérique bleef ernstig, in het bewustzijn, dat zij de
waardigheid eener antieke vorstin had op te houden.

--Haast je toch, Paul! sprak zij, bijna smeekend. Het is al over
half negen!

--Ja, ja, Freddy, wees maar niet bang, je bent al klaar! antwoordde
hij, en handig schikte hij eenige juweelen tusschen de gazige plooien
harer draperie.

--Klaar? vroegen Marie en Lili Verstraeten, uit de kamer komende,
waar de estrade was opgeslagen: een geheimzinnige verhevenheid,
als uitgewischt in een halfduister.

--Klaar! antwoordde Paul. En nu, alsjeblieft kalmte! vervolgde hij,
terwijl hij zijn stem verhief en gebiedend in het rond zag.

De vermaning was noodig. De drie jongens, de vijf meiden, die als
kameniers dienst deden, liepen in het, met allerlei accessoires
opgevulde, vertrek elkaâr in den weg, lachende, gillende, de grootste
wanorde veroorzakend. Te vergeefs poogde Lili een gouden bordpapieren
lier uit de handen te redden van den twaalfjarigen zoon des huizes,
terwijl de beide bengels van neven op het punt waren tegen een groot
wit kruis aan te klimmen, dat, in een hoek der kamer geplaatst,
onder hun aanvallen reeds wankelde,

--Weg van dat kruis, Jan en Karel! Geef die lier op, andere Jan! brulde
Paul. Zorg daar toch een beetje voor, Marie, en nu.... Bet en Dien
hier, Bet met de lamp; Dien bij de deur; de anderen weg! Er is geen
plaats meer; kijken in den tuin aan het raam van de groote zaal; daar
zie je alles prachtig, uit de verte.... Kom, Freddy, voorzichtig,
hier is je sleep....

--Je vergeet mijn kroon....

--Die zal ik je opzetten, als je gepozeerd bent. Kom, allons.

De drie verbannen meiden haastten zich weg te komen, de jongens hurkten
neêr in een hoek der tooneelkamer, waar zij niet door het publiek
gezien konden worden, en Paul hielp Freddy de estrade beklimmen.


II.

Marie, nog even als Lili niet gedrapeerd, sprak door het gesloten raam,
met den vuurwerker, die in den besneeuwden tuin, in een dikken duffel,
wachtte om het Bengaalsch licht af te steken. Een groote reflector
was door het venster als een bleeke, lichtlooze zon zichtbaar.

--Eerst wit, dan groen, dan rood! riep Marie, terwijl de vuurwerker
knikte.

De kamer was donker, slechts verlicht door de lamp, die Bet vasthield,
terwijl Dien bij de porte-brisée der, nu verlaten, kleedkamer stond.

--Voorzichtig, Freddy, voorzichtig! sprak Paul.

Frédérique liet zich zeer behoedzaam in de kussens van het rustbed
neêr; Paul schikte haar draperieën, haar kettingen, heur haren,
haar diadeem, en strooide hier en daar een bloem.

--Is het zoo goed? vroeg zij met bevende stem, eene, van te voren
bestudeerde poze aannemende.

--Je bent om te stelen, prachtig; nu Marie, Lili hier!

Lili wierp zich op den grond, Marie vlijde zich tegen de bank, met
het hoofd aan Frédérique's voeten. Vlug drapeerde Paul beide meisje
in kleurige châles, sluiers, strengelde snoeren om haar armen, in
heur haren.

--Marie en Lili, wanhopig kijken! meer wringen je armen, Lili! In
wanhoop, meer in wanhoop! Freddy, jij meer smachten, je oogen omhoog,
in je mond iets treurigs.

--Zoo?

Marie schaterde.

--Ja, zoo! Zoo is het beter; stil nu, Marie, alles klaar?

--Klaar! sprak Marie.

Paul schikte nog iets, een plooi, een bloem, in wantrouwen, of alles
gereed zoû zijn.

--Kom, nu maar beginnen! sprak Lili, die zeer ongemakkelijk lag.

--Bet, breng de lamp weg; Dien, de deur dicht, en dan beiden hier,
elk aan een kant van de porte-brisée!

Dit gebeurde, en zij bevonden zich allen met kloppende harten in het
pikdonker, terwijl Paul aan het venster tikte, om zich daarna bij de
jongens in den hoek te voegen.

Langzaam en weifelend ontvlamde het Bengaalsche licht tegen den
reflector aan, de porte-brisée schoof statig open, een helle witte
gloed verheerlijkte het tableau.


III.

Glimlachend en beleefd, terwijl de gesprekken eensklaps in een
murmelend gegons overgingen, drongen zich de gasten in de groote suite
en de serre een weinig naar voren, verblind door een zee van kleuren
en licht. Heeren weken uit voor een paar lachende meisjes; op den
achtergrond der zaal klommen jongelieden op stoelen, om beter te zien.

--"La mort de Cléopâtre!" las Betsy Van Raat aan mevrouw Van Erlevoort
voor, die haar het programma had gereikt.

--Prachtig, magnifique! hoorde men van alle zijden.

In den witten gloed van het licht scheen het oude Egypte herschapen
te zijn. Tusschen weelderige draperieën zag men iets als een
oaze doorschemeren, een blauwe lucht, een paar pyramiden, een
palmengroep. Op haar door sfinxen getorste rustbank lag Kleopatra,
overgolfd door een vloed van lokken, den dood reeds nabij, terwijl
zich een adder om heur arm kronkelde. Twee slavinnen wrongen zich in
wanhoop aan haar voeten. De bonte droom eener oriëntalische pracht van
enkele seconden, de poëzie der oudheid voor korte wijlen herlevend,
onder de blikken eener moderne soirée.

--Dat is Freddy! sprak Betsy; beeldig, o beeldig! en zij wees mevrouw
Van Erlevoort, wie al die weelde een weinig voor oogen schemerde,
de stervende vorstin aan. Nu echter herkende de moeder haar eigene
dochter in het bevallige, onbewegelijke beeld, ginds voor haar.

--En dat is Marie, en die andere, o, dat is Lili, onherkenbaar! Wat
een prachtige costumes, wat een moeite! Ziet u, die draperie van Lili,
dat violet met zilver, heb ik hun nog geleend.

--Hoe doen ze het! murmelde de oude dame.

De witte gloed van het licht weifelde, de deuren schoven dicht.

--Prachtig, tante, prachtig! riep Betsy tot mevrouw Verstraeten,
de gastvrouw, die haar voorbij ging.

Tweemalen herhaalde zich de droom, eerst in zeegroenen glans,
daarna in vuurrooden gloed. Onbewegelijk lag Freddy met den adder,
en alleen Lili sidderde in haar gewrongen poze. Paul zag met een
stralend gezicht uit zijn hoek toe; alles was goed.

--Wat ligt die Freddy stil! En alles zoo rijk en toch niet
overladen! Iets als een schilderij van Makart! sprak Betsy. haar
veeren waaier ontplooiend.

--De freule uw dochter is al heel gauw levensmoê, mevrouw! lispelde
de jonge De Woude Van Bergh, zich tot mevrouw Van Erlevoort, de mama
van Freddy, buigende.


IV.

Na de derde herhaling van den droom ging mevrouw Verstraeten in de
kleedkamer. Zij vond er Frédérique en Lili, schaterend bezig zich van
haren Egyptischen dos te ontdoen, zoekende naar de tallooze spelden,
tusschen elke vouw. Paul en Marie, op hooge trappen, bijgelicht door
twee der meiden, rukten Kleopatra's boudoir uiteen. Dien beijverde
zich neêrgeworpen draperieën en afgegleden kettingen op te rapen. De
drie jongens rolden op een matras over elkaâr.

--Was het mooi, mama? vroeg Lili.

--Was het mooi, mevrouw? riep Frédérique tegelijkertijd.

--Prachtig mooi! Ze hadden het nog eens willen zien.

--Nog eens! Ik ben nu al half dood! riep Lili, en zij liet zich
kwijnend, met geloken oogen, in een fauteuil neêr, terwijl ze er een
grooten bundel van afgooide. Dien werd wanhopig: zóo zou zij nooit
aan een eind komen.

--Lili, rust dan toch! riep Paul, boven op zijn trap, haar uit de
andere kamer toe; je krijgt nu zoo een vermoeiende poze. Tante,
zegt u toch aan Lili, dat ze moet rusten! en hij wierp eenige bonte
tapijten van de koorden af, waarover zij geplooid hingen. Dien ging
aan het opvouwen.

--Dien, witte lakens en witte tulle! riep Marie. Dien hoorde verkeerd
en bracht verkeerd aan.

Ieder sprak, ieder beval en vroeg; de grootste wanorde begon te
ontstaan. Paul roerde zich in wanhoop, zonder begrepen te worden,
op de hoogste trede van de trap.

--Ik kan niet meer! sprak hij, neêrhurkend en woedend. Ik moet ook
alles alleen doen!

Mevrouw Verstraeten was, na Pauls verzoek aan Lili herhaald te hebben,
vertrokken om den knechts te zeggen, dat de jonge artisten niet
vergeten mochten worden. De eersten kwamen dus weldra binnen, met
groote bladen vol glazen wijn en limonade, gebak en sandwiches. De
wanorde steeg ten top. De drie jongens lieten zich bedienen op hun
matras, waarover een der Jannen een stroom orgeade goot. Toen stortte
Marie op hen in een woede van woorden toe, en zij trok met Dien de
matras onder hen weg, naar de andere kamer.

--Frédérique, help dan toch eens aan den achtergrond! riep Paul,
steeds gehurkt, en met eene verwijtende stem. Hij had het reeds
opgegeven meester te blijven over de drie jongens, die nu echter door
oude Dien buitelend en gillend uit de kamer werden verdreven. Het
werd een weinig rustiger, ieder was echter bezig, behalve Lili.

--Wat een rommel! sprak zij binnensmonds; en zij borstelde zittend
heure haren uit, golvend en aschblond, om daarna van een grooten
kwast een sneeuw van poeder op haar armen te doen vallen.

Dien kwam terug, ademloos, en het hoofd schuddende met een goedigen
glimlach.

--Dien, witte lakens en tulle, gauw! riepen Freddy, Marie en Paul
tegelijkertijd. Paul was van zijn trap afgeklommen, had het groote
witte kruis, waaronder hij bijkans bezweek, op de estrade geplaatst
en vlijde de matras en tal van kussens aan het voetstuk.

--Dien, witte lakens en tulle, alle tulle en gaas, dat er is! En Dien
bracht het aan, met de andere meiden, wit, alles wit.


V.

Mevrouw Verstraeten was naast haar nicht, Betsy van Raat, gaan
zitten. Zij was gehuwd met den ouderen broêr van Paul.

--Jammer, dat Eline niet is gekomen; ik had op haar gerekend, om de
lange pauzes met wat muziek aan te vullen. Ze zingt zoo lief.

--Ze was waarlijk niet wel, tante. U begrijpt, hoe 't haar spijt,
ooms verjaardag niet te kunnen meêvieren.

--Wat heeft ze?

--Ach, ik weet niet, ze was zenuwachtig, geloof ik.

--Ze moet heusch niet zoo toegeven aan die buien. Met een beetje
energie kom je die nervoziteit wel te boven.

--U weet het, tante, het is de ziekte van het jongere geslacht! zeide
Betsy, met iets als een treurigen glimlach.

Mevrouw Verstraeten zuchtte, en schudde toestemmend het hoofd.

--A-propos, hernam zij. De meisjes zullen morgenavond zeker te moê zijn
om naar de opera te gaan. Zoû je misschien onze loge willen hebben?

Betsy bedacht zich even.

--Ik heb morgen een dinertje, tante, maar toch wil ik de loge heel
gaarne hebben. Alleen de Ferelijns en Emilie en Georges komen, maar
de Ferelijns wilden vroeg weggaan, omdat de kleine Dora weêr niet
wel is geweest, en dan zoû ik met Emilie en Georges een acte kunnen
gaan hooren.

--Nu, dat is dan afgesproken. Ik zal je de kaartjes sturen! sprak
mevrouw Verstraeten, en stond op.

Ook Betsy stond op. Georges De Woude Van Bergh wilde haar juist
aanspreken, maar zij deed, alsof zij hem niet zag. Zij vond hem van
avond onverdragelijk; reeds tweemaal had hij haar aangesproken en
beide malen hetzelfde gezegd, iets over de tableaux. Gedecideerd,
hij had geen conversatie. Morgenavond zoû zij hem ook al moeten
genieten. Tantes loge was een uitkomst.... Haar man stond in de
serre met een groep heeren, den heer Verstraeten, den heer Hovel,
Otto en Etienne Van Erlevoort, die druk redeneerden, en hij luisterde
toe, met zijn groot dik lichaam de bladeren eener palm verdrukkend,
een ietwat dommen lach op zijn goedig gelaat. Ook hij ergerde haar;
zij vond hem archi-vervelend, en een rok stond hem zoo slecht, niets
chic! In zijn duffel zag hij er ten minste flink uit!

En zij vond gelegenheid even tot hem te zeggen:

--Spreek toch eens iemand aan, Henk. Je staat al den heelen tijd in
dien hoek. Circuleer eens een beetje; je ziet er zoo uit, net of je
je verveelt.... Je das zit scheef.

Hij stotterde iets en tastte aan zijn hals. Zij echter keerde zich
om en was weldra te midden van een luidruchtig troepje, dat zich
om freule De Woude geschaard had. Zelfs de melancholieke mevrouw
Van Rijssel, Freddy's zuster, had zich er bij gevoegd. Emilie
De Woude was ongehuwd en droeg haar acht-en-dertig jaren met een
benijdenswaardigen levenslust; haar aangenaam, opgewekt gelaat maakte
een allerinnemendsten indruk. Zij geleek op haar veel jongeren
broêr Georges, maar had iets joviaals, dat zeer afstak tegen zijn
gemaniereerde stijfheid.

Uitgelaten vroolijk had Emilie een kleinen kring, toegelokt door de
komische voordracht harer anecdoten, om zich verzameld. Zij was juist
bezig te verhalen, hoe ze verleden op de bevroren sneeuw gevallen was
voor de voeten van een heer, die haar onbeweeglijk had staan aankijken,
inplaats van haar op te beuren.

--Verbeeld je, mijn mof links, mijn hoed rechts, ik in het midden,
en daar stond hij, met open mond, naar me te kijken....


VI.

Er klonk een belletje; Emilie staakte haar verhaal en vloog uit haar
auditorium weg, om naar voren te komen. Men verdrong zich voor de,
zich opschuivende, porte-brisée.

--Ik kan niets zien! sprak Emilie, zich op haar teenen verheffend.

--Komt u hier op mijn stoel, freule! riep, achter haar een jong meisje,
dat, in een crême toiletje, boven de anderen uitstak.

--Je bent een dot, Toos, heerlijk! Ik kom. Mag ik even passeeren,
mevrouw Van der Stoor; uw dochter redt me uit den nood.

Mevrouw Van der Stoor, een dame, die onder pseudoniem gedichten
schreef, week bits glimlachend uit. Zij was een weinig gefroisseerd
door Emilie's sans-gêne, zijzelve deed geen poging om beter te zien.

Emilie en Cateau Van der Stoor stonden weldra samen op een stoel,
elkander om het middel vasthoudend.

--O, wat mooi! riep Emilie, en zij werd stil van wat zij zag. Uit
de baren eener schuimende zee van gaas verrees een ruw, als uit
wit marmer gehouwen kruis, waaraan een slanke witte vrouw zich in
doodsgevaar vastklampte, terwijl haar voeten door een tulle golf
werden oversproeid. En haar vingeren wrongen zich krampachtig vast
aan de Rots der Eeuwen.

--Het is Lili! hoorde men hier en daar.

--Wat is die Lili elegant! fluisterde Emilie tot Cateau. Maar hoe
zoû ze daar zoo hangen! Hoe houd ze het uit!

--Ze ligt heelemaal in kussens, maar het is toch erg vermoeiend,
zeide Toos. Je ziet natuurlijk niets van die kussens, freule.

--Natuurlijk niet! Het is heel mooi, ik heb nooit zoo iets poëtisch
gezien.... Zeg eens, Toos, ik dacht dat je meê zoû doen?

--Ja freule, maar alleen in het laatste tableau met Etienne Van
Erlevoort. Nu moet ik langzamerhand weg, om mij te gaan verkleeden.

Zij wipte van haar stoel. Het licht weifelde, de deuren schoven
dicht. Een licht applaus klapte als op ongelijke handslagen door de
zaal. Maar weldra herhaalde zich het witte vizioen van schuimend gaas,
en een engel boog zich met roerenden blik over den breeden arm van
het kruis, om de bezwekene, die nu met geloken oog daartegen lag,
op te heffen.

Het applaus weêrklonk krachtiger.

--Marie kan zich natuurlijk weêr niet ernstig houden! sprak Emilie,
haar hoofd schuddend. Ze schatert het straks uit.

Werkelijk trilde er iets zeer ongepast spotachtigs om het fijne
mondje van den engel, terwijl zijn roerende blik eenigszins komiek
werd onder een paar zenuwachtig opgetrokken wenkbrauwen.


VII.

Hoewel men het den artisten aanzag, dat zij moê waren, daar niemand
zich onbewegelijk hield, werd het laatste tableau met tal van
toejuichingen ontvangen. Viermaal, vijfmaal moest het herhaald
worden. Het was eene allegorische voorstelling der Vijf Zinnen,
voorgesteld door de vier jonge meisjes, rijk gedrapeerd in zware
stoffen,--goud- en zilverlaken, brokaat en hermelijn--en door Etienne,
den jongsten broêr van Frédérique, die in een minstreelgewaad het
Gehoor voorstelde.

Het was nu gedaan.

Met de lange pauzes, die de artisten zich veroorloofd hadden, was
het twee uren geworden, en de heer en mevrouw Verstraeten ontvingen
de dankbetuigingen der gasten, die afscheid namen.

--Blijft u nog soupeeren, met Cateau? zeide mevrouw Verstraeten
zachtjes tot mevrouw Van der Stoor. Heel familiaar.

Mevrouw Van der Stoor vond echter, dat het te laat zoû worden; zij
wilde alleen nog op haar dochter wachten.

De artisten hadden zich zoo spoedig mogelijk verkleed en traden de zaal
binnen, waar zij nog van de laatste gasten eenige complimenten over
spel en smaak opvingen. Emilie had zich bij dien zegevierenden intocht
aan de piano gezet, en ontbeukte er de akkoorden eener fanfare aan. Zij
bleef als intieme huisvriendin met Van Raat en Betsy soupeeren.

--Morgen kom je toch, niet waar, Toos; morgenmiddag, om twee uur,
komt de fotograaf! riep Marie.

Het was dan Donderdag, maar Cateau zou niet naar school gaan, om uit
te slapen, en om twee uur zou zij komen.

Afgetobd vielen de artisten neêr in de gemakkelijke stoelen der ruime
serre, waar een koud souper verscheen, een kalkoen, slâ, een taart,
champagne.

--Wat was het mooist? Wat was het mooist? riepen zij allen.

En een ieders opinie werd gewikt en gewogen, bestreden en toegejuicht,
onder een algemeen gerammel van borden, gekletter van vorken en lepels,
geklink van glazen, vol en spoedig leêg.




Hoofdstuk II.


I.

Om halfdrie keerden de Van Raats van het souper terug naar het
Nassauplein. Hun huis was stil, de knecht en de meiden waren naar
bed. Terwijl Henk zijn sleutel in den zak stak, en den bout dwars voor
de huisdeur lichtte, stelde Betsy zich onwillekeurig haar slapenden
jongen voor, roze, met gesloten vuistjes, in zijn wit bedje. Zij
nam de bougie, van den pijler der trap, en ging naar boven; hij met
zijn couranten de eetkamer in. Het gas brandde er, schemerflauw,
een verkleinde waaiervlam.

Zoo ook in haar kleedkamer. Zij draaide de kraan open waardoor
zich het licht snel uitbreidde, en trok haar bonten rotonde van de
schouders. In den kleinen haard wrong zich stuiptrekkend een vurige
tong, als van een heraldischen leeuw. Er zweefde door het vertrek iets
als de lauwheid van een warm bad, vermengd met den zoeten geur van
Violettes de Parme. Even zag zij in de aangrenzende donkere kamer
naar het witte bed van haar kind om, begon zich toen, zuchtende,
te ontkleeden en liet de kanten japon, als een wolk van zwart, haar
heupen afglijden. De deur werd geopend, en Eline kwam, een weinig
bleek, binnen, in een wit flanellen peignoir, met los hangend haar.

--Zoo Elly, nog niet naar bed?

--Neen; ik.... heb wat zitten lezen. Heb je je geamuzeerd?

--O zeker, het was alleraardigst. Ik wou alleen, dat Henk niet zoo
ondragelijk vervelend was. Hij zegt geen stom woord, en zit met zijn
bête gezicht aan zijn horlogeketting te morrelen, tot ze gaan whisten,
in de pauzen.

Eenigszins driftig zette Betsy den eenen voet achter den anderen,
en schopte een schoentje uit, van goudleêr, met kralen.

Eline rekte zich, kwijnend.

--Heb je gezegd aan mevrouw Verstraeten, dat ik ongesteld was?

--Ja, maar zusje, je weet, als ik 's avonds thuis kom, verlang ik
naar mijn bed. Morgen de rest, vindt je niet?

Eline wist, dat haar zuster, 's avonds thuiskomende, of zij zich
geamuzeerd had of niet, immer in een licht korzelige stemming was,
een ergernis, veroorzaakt door den lust zich zoo spoedig mogelijk
te ontkleeden.

Toch had Eline even den aandrang met een bits woord te antwoorden,
maar gevoelde oogenblikkelijk daarop er zich te loom en ontzenuwd
voor. Zij roerde zacht met de lippen Betsy's wang aan, en liet haar
hoofd, geheel onwillekeurig, op den schouder harer zuster neêr,
in een onbedwingbaar verlangen naar teederheid.

--Ben je heusch ziek, hè, of....?

--Neen. Alleen een beetje.... een beetje lui.... Adieu.

--Slaap lekker.

Eline ging, loom en bevallig in haar witten peignoir. Betsy raapte
den kanten japon op, en ontkleedde zich verder.


II.

In de gang kreeg Eline het onbewuste gevoel van buiten de deur gezet
te zijn, dat haar, zeer vaag, onaangenaam aandeed. Den geheelen avond,
toegevende aan een gril van loomheid en verveling, had zij alleen
gezeten, en langdurige eenzaamheid deed haar spoedig melancholiek
worden, en naar een schertsend woord en het bijzijn van anderen
verlangen. Besluiteloos bleef zij een oogenblik in het donker staan,
en ging, in hare behoefte naar eenige aanspraak, tastende de trap af,
de eetkamer binnen.

Henk had zijn rok op de bank neêrgegooid, en stond zich, in vest en
hemdsmouwen, zijn traditioneelen grog klaar te maken. Heete wasem
wolkte het glas uit, terwijl hij den ketel weêr op de vuurstoof
plaatste.

--Zoo meisje! groette hij met zijn joviale stem, en innemende
goedmoedigheid speelde in zijn soezige, blauwgrijze oogen en om
zijn zwaar en blond beknevelden mond. Heb je je niet erg verveeld,
zoo geheel verlaten?

--Wel een beetje. Misschien jij nog meer? vroeg zij, hem behaagziek
toelachend.

--Ik? Wel neen. Integendeel, de tableaux waren heel aardig. Wijd
zijne beenen uit-een zettende, slurpte hij behagelijk aan zijn
gloeienden grog.

--Is de peuter stil geweest?

--Ja. Hij is niet wakker geworden. Blijf je nog op?

--Even de couranten inzien. Maar waarom ben jij nog niet naar kooi?

--Ach.... zoo maar....

Zij rekte zich weer kwijnend voor den spiegel, en wond zich, met
opgeheven armen, het loshangende haar tot eene glanzend bruine
wrong. Zij gevoelde eene behoefte hem veel en vertrouwelijk te
verhalen, zocht naar iets, maar vond in hare leêge, verdroomde
gedachte geen enkel onderwerp, geen enkele grief. Zij was gaarne in
tranen losgebarsten, in de overmaat eener, niet al te scherp vlijmende,
smart, alleen om zijne zachte, zware stem haar te hooren troosten. Maar
zij vond niets en bleef zich kwijnend rekken.

--Is er wat, hé? Hè meisje? Kom vertel eens, is er wat?

Starend schudde zij het hoofd van neen, Neen er was niets.

--Nou, maar je kan het mij gerust vertellen, hoor!

--Ach.... ik heb een beetje het land.

--Waarover?

Zij kreunde even in eene behaagzieke pruilerij.

--Ach.... ik weet niet. Ik ben wat zenuwachtig, al den heelen dag.

Hij lachte, met zijn zachten, vollen, diepen lach.

--Jij met je zenuwen! Kom, zusje, wordt nu weêr vroolijk, hé? Je
bent zoo een gezellige meid, als je wat vroolijk bent, je moet je
niet aan die buien overgeven....

Hij gevoelde, dat zijne welsprekendheid niet toereikende was om haar
dit verder te betuigen, en dus besloot hij, schertsend:

--Wil je een grogje, zus?

--Dank je.... Ja, een slok uit je glas.

Zij wendde zich tot hem, en lachende onder zijn blonde knevels,
hief hij het wasemende glas aan hare lippen. Toen zag hij door de
half gesloten oogleden een traan glinsteren, dien zij tegenhield. En
eensklaps, als besloten, zette hij zijn glas neêr, en vatte haar
de handen.

--Kom, meisje, vertel eens, daar is wat, er is wat gebeurd met Betsy,
of.... kom, anders ben je zoo vertrouwelijk met me.

En hij blikte haar verwijtend toe met zijn soezigen, dommen blik,
als van een goedigen New-Foundlander.


III.

Toen, toen barstte zij los, en, door snikken onderbroken, stroomden de
klachten voort, schijnbaar zonder aanleidende oorzaak, verteederd als
zij was geworden door zijne stem en zijn oog. Het was eene onhoudbare
behoefte zich te uiten. Wat had zij aan haar leven, voor wie was
zij eenigszins van nut! De handen in elkaâr gewrongen, liep zij het
vertrek op en neêr, immer klagende, klagende. Het zou haar niets
kunnen schelen binnen een uur te sterven; alles was haar het zelfde;
alleen dat doellooze, nuttelooze bestaan, zonder iets waaraan zij
zich met hare geheele ziel kon wijden, werd haar te zwaar.

Henk sprak tegen, eenigszins verlegen met de scène, die toch niets
anders was dan eene bekende, een periodiek terugkomende scène. Hij
praatte over Betsy en Ben, hun jongen, over hemzelven; hij had het op
de lippen haar te spreken van een eigen huishouden, dat de toekomst
haar zou toebeschikken, maar iets als eene kiesche aarzeling hield
hem hiervan terug. Zij, op deze tegenwerpingen, schudde het hoofd,
een boudeerend kind gelijk, dat het verlangde niet krijgt en het
aangebodene weigert, en woest wierp zij op eens haar hoofd tegen zijn
schouder en snikte daar, een arm om zijn dikken nek geslingerd. Zoo
klaagde zij voort met lossamenhangende zinnen, in haar nervoziteit
geprikkeld door een avond eenzaam gemijmer in een overwarme kamer,
steeds terugkomende op haar doelloos leven, dat zij voortsleepte als
een vervelenden last, en er klonk iets in hare stem als verweet zij
dit alles aan hem, aan Henk, aan haar zwager. Hij, zeer verlegen,
ontroerd door de geurige warmte dier omhelzing, die hij toch niet
al te teeder mocht beantwoorden, verbrak dien hobbelenden stroom van
gebroken zinnen alleen met een paar banale troostwoorden.

Langzaam, langzaam aan, op den vollen, zachten toon zijner zware
stem, liet zij hare melancholie wegwiegelen, als eene wemeling van
rozenbladeren op een vliet.

Eindelijk zweeg zij, loosde een zucht, maar bleef met haar hoofd op
zijn schouder rusten. Nu zij bedaarder werd, vond hij het gepast, zich
wat boos te maken over haar onverstand.... Wat een lariflang was dat
toch! Wat een onzin! Wat drommels, wond ze zich toch altijd zoo op....

--Neen, Henk, waarlijk....! begon ze, en hief haar vochtigen blik
tot hem.

--Meisje, je zeurt met je doelloos leven, en al dat moois meer. Waar
haal je toch die dingen vandaan? We houden immers allemaal van je....

En, bij de herinnering zijner onuitgesproken gedachte van zoo even,
ging hij voort:

--Een jonge meid.... en dan praten van een doelloos.... Zus, je
bent dol!

Toen, als gekitteld door zijne gedachte, en bovenal meenende,
dat de filozofie genoeg geduurd had, schudde hij haar op eens met
schertsende woestheid bij heur armen, en kneep haar in den treurenden
mond. Lachend stribbelde zij tegen; de uitbarsting had in haar iets
als een verbroken evenwicht hersteld. Toen beiden eenige oogenblikken
daarna samen de trap opgingen, moest zij een schatergil onderdrukken,
daar hij haar plotseling tilde en droeg, terwijl zij, bevreesd,
dat hij zoude struikelen, half smeekte, half beval:

--Kom Henk, laat los, hoor! Wees nu niet zoo dwaas, Henk, laat los,
Henk!




Hoofdstuk III.


I.

Eline Vere was de jongste der beide zusters, donkerder van haar en
oogen, slanker, minder rijk van vormen. Haar schaduwvolle, zwartbruine
blik, bij de geämberde bleekheid van haar tint en het kwijnende van
sommige heurer gebaren, gaven haar iets van een loome odàliske, die
droomde. Die schoonheid verzorgde zij zeer, als een dierbaar juweel,
dat men laat fonkelen en flonkeren, en deze aanhoudende zorg deed haar
als verlieven op wat zij bevalligs aan zich vond. Minuten lang kon zij
zich spiegelen, glimlachend met de fijne punt van den roziggenagelden
vinger de lijn van wenkbrauw en wimper streelend, zich de oogleden
een weinig amandelvormig vertrekkende, of heure bruine haren woest
om zich heen warrelende, in de houding eener schalke zingara. Haar
toilet verstrekte haar eene onophoudbare moeite, een voortdurende, zeer
ernstige overpeinzing, waarbij zich lichte kleuren met sierlijke vormen
harmonieerden tusschen het emailachtige tintelen van satijn en het in
warme schakeeringen wisselen van peluche, omwolkt door eene apotheoze
van tulle en gaas, mousseline en kant. De lichte druppel, trillende
onder de facetten van den brillant aan haar ringvinger, wekte, met
den verwelkenden geur van een sachet, eene aangename gewaarwording
van fijne weelde, iets zeer vrouwelijks en weeks in haar op.


II.

Eenigszins droomerig en romantisch van natuur dacht zij zich soms, in
loome buien, met zekeren wellust, hare kinderjaren terug, en stapelde
zij allerlei kleine heugenissen uit dien tijd op elkaâr, als dierbare
reliquieën. Dan verfrischte en verfraaide zij, willens en wetens,
die verflauwde heugenissen met idealistisch-teêre tint. Van tijd tot
tijd zich ze weder voor den geest roepend, vergat zij wat historisch,
wat fantastisch er aan was, en kon, met stellige zekerheid, de eene
of andere nietige epizode van vroeger dagen, aldus gepoëtizeerd,
verhalen. Betsy, met practischen waarheidszin, dong aanstonds, of zij
er zeker van was of niet, op alles, wat slechts naar verheerlijking
zweemde, af, en Eline, in eene behagelijke melancholie, onderscheidde
meestal, na zulke terechtwijzingen, zoowel de eerste kiem, als de
latere fantastische bloem harer voorstelling.

Zij herinnerde zich haar vader, een schilder, een fijn-artistieken
geest, zonder kracht tot scheppen, zeer jeugdig gehuwd met een
oudere, hem overheerschende vrouw, zich gedrukt gevoelende onder
die heerschzucht, terwijl zijn fijn-bezenuwd gestel, gelijk een
edel snaarspeeltuig, getrild had onder haar te ruwe beroering,
zooals dat van Eline nu somtijds trilde onder die der zuster. Zij
herinnerde zich dien vader, met zijn tint als vergeeld ivoor en zijne
bloedelooze doorschijnende vingers, lusteloos en loom neêrliggende,
zich in de geestkracht zijns denkens plannen van groote werken
scheppend, en die van zich werpend na een eerste penseelstreek. Zij
was eenigszins zijne kleine vertrouweling geweest en zijn krachteloos
genie had in haar oogen de vlucht genomen van dat eens poëtischen,
madonna-malenden Rafaëls, met dwepende oogen en lange lokken. Hare
moeder had haar steeds een stille vrees ingeboezemd, en de herinnering
der illuzie-verdrijvende nietigheden des dagelijkschen levens, die
zich aan deze moeder meer verbond dan aan dien vader, maakte het
Eline onmogelijk haar in gedachte te idealizeeren.

Zij herinnerde zich, na den dood haars vaders, jong gestorven
in de ontevredenheid van een mislukt leven, na dien harer moeder,
plotseling door eene immer dreigende hartkwaal getroffen, hare jeugd
onder de hoede eener verweduwde tante en zachte voogdes. Ouderwetsch,
mager en recht, met treurige, regelmatige trekken, als de ruïne eener
schoone vrouw, herinnerde zij zich die voor een groote spiegelruit
vier glinsterende breinaalden, in regelmatig, beverig menuet, met twee
dorre handen, te hebben zien bewegen. Zij leefde daar in die groote
kamer, in eene zachtkens ontzenuwende en weeke welvaart, in iets
geurigs en fluweelachtigs, het mollige Deventersch onder de voeten,
een vlammend blokkenvuur in den haard, en een, met fantastische
ooievaren en scharlaken pioenrozen bekleurd, geel zijden Japansch
tochtscherm voor de deur.

De beide zusters, daar aan elkanders zijde ontwikkeld, onder de
lessen eener zelfde opvoeding, in eene zelfde omgeving, hadden
twee aan elkaâr evenwijdige gemoedslevens in zich laten ontkiemen,
wier zijden echter bij het rijpen der jeugd naar de eischen van
twee verschillende temperamenten afweken. In Eline, die, van een
loom en lymfatisch gestel, behoefte gevoelde aan teederen steun en
zachtkoesterende warmte, en wier zenuwen, fijn als de vezelen eener
bloem, zelfs in hare weeke, als met fluweel gecapitonneerde omgeving
dikwijls nog door den minsten tegenstand te ruw werden beroerd en te
hevig geprikkeld, ontwikkelde zich uit angst eene terughoudendheid,
die haar gemoed vulde met duizenden kleine grieven van heimelijk
verdriet. Overvol geworden stortte zich dit dan uit met een enkele
bruisende golf. In Betsy's volbloediger leven ontkiemde, bevorderd
door Eline's behoefte aan steun, een streven naar overheersching,
waardoor zij haar psychisch bestaan bijna geheel in het wezen der,
als was zoo ontvankelijke, zuster kon dringen, welke hierbij, na een
eersten schok, toch rust en voldoening vond. Maar noch Eline's vrees
haar fijn bezenuwd gestel te zullen wonden, noch Betsy's heerschzuchtig
egoïsme hadden ooit tot eene tragische crisis aanleiding gegeven,
daar beider scherpe omtrekken, in de zachtblauwe atmosfeer harer
omgeving, zich afstompten en wegdoezelden in een effen grijze tint.


III.

Later, na eenige bals, waar Eline zich op hare witte satijnen
voetjes, in iets bezwijmelends van geur en licht, glijdend had
laten medevoeren door een zachten dwang van haar cavaliers, en zich
door slepende driekwartsmaten, als door teugen champagne had laten
bedwelmen, later was zij tweemalen ten huwelijk gevraagd geworden,
en had zij beide malen bedankt. Van die aanzoeken behield zij de
herinnering als van twee gemakkelijke triumfen, die toch een kalmen
glimlach van eigenwaarde verwekten, en de heugenis der eersten
vermocht zelfs somwijlen haar een lichten zucht te ontlokken. Toen
had zij Henri Van Raat ontmoet, en sedert verbaasde zij zich vaak,
hoe die goede lobbes, zooals zij hem noemde, die toch zoo weinig op
den held harer droomen geleek, zooveel sympathie in haar verwekte,
dat zij dikwijls, plotseling, naar zijn bijzijn verlangen kon. Die
harer droomen had iets van het geïdealizeerde beeld haars vaders,
van Ouida's romanhelden, en niets van Van Raat, met zijne, in de
volbloedigheid van een te sanguinisch gestel, wegsoezende luiheid,
zijn zachte, domme, grijsblauwe oogen, zijn trage spraak en dikken
lach. En toch was er iets in zijn stem, in zijn blik, dat haar
aantrok, in zijne vertrouwelijke gemoedelijke wijze van zijn, dat
haar van steun sprak, zoodat zij soms het vage verlangen gevoelde,
haar hoofd als moede op zijn schouder te leggen. En ook hij gevoelde,
met zekeren hoogmoed, dat hij iets in haar leven was geworden.

Die hoogmoed verdween echter aanstonds, zoodra Betsy hem nader
kwam. Bij Eline's zuster gevoelde hij zulk een zedelijke minderheid,
dat hij meermalen haar radde en luchtige scherts met nog tragere
spraak en nog dikker lach dan gewoonlijk beantwoordde. Zij vond
er een verfijnd genot, vol wreedheid, in, hem dan uit te lokken
tot gezegden, die zij, met een weinig valsch vernuft, als zeer
weinig complimenteus wist te doen voorkomen, om ze hem daarna,
met een tintelende ondeugendheid, voor de voeten te werpen. Hij
verontschuldigde zich, zoekende naar zijn zinnen, somwijlen nog niet
goed vattende, wat zijne onbeleefdheid geweest was, of zich verwarrende
in armzalige wendingen, ten einde haar van zijne goede meening te
overtuigen. Dan schaterlachte zij luid, en die volle, gezonde lach,
klaterend in spottend gevoel van meerderheid, hitste hem nog meer
aan dan de teedere, als naar steun tastende bekoring van Eline's
wezen. Deze was de bekoring eener weenende, zoet lonkende sirene, die,
met een kwijnenden kreet van verlangen, haar loome armen uit het blauw
der baren beurt, en weêr door die baren machteloos wordt meêgevoerd;
gene, die eener thyrsos zwaaiende Bacchante, welke met strengelende
wijngaardranken hem zocht te omstrikken, of hem driest, in dartelen,
prikkelenden overmoed, haar vollen beker in het gelaat wierp.


IV.

En zoo was het iets geweest, waarvan hij zich nooit zuiver rekenschap
had kunnen geven, hoe hij op een avond, in de groene koelte eener flauw
verlichte serre, Betsy eensklaps verzocht had zijn vrouw te worden,
geheel op eens, met een paar doorslaande zinnen. Hij had alleen dien
avond gevoeld dat hij niets anders vermocht als gemagnetizeerd door
iets bevelends in Betsy's wezen, dat hem tot die verklaring dwong. Zij,
kalm, zonder aarzeling, had aangenomen, er voor zorgende, dat de, in
haar gemoed bruisende, blijdschap over het vooruitzicht nu meesteresse
in een eigen omgeving te zullen worden, zich onder die kalmte schuil
hield. Zij verlangde naar een andere atmosfeer, dan de deftige mufheid
der groote kamer met de gladde spiegelruiten, het oude Deventersch,
den vlammenden haard, en de ooievaren en pioenrozen op het Japansche
scherm.

Maar Henk had, toen Eline hem, eenvoudig en vriendelijk, geluk
gewenscht had, een verbaasdheid en ontevredenheid gevoeld over zijn
eigen daad, die hem geen woorden deden vinden bij de zusterlijke
betuigingen van het jonge meisje.

En Eline, zonder er bewust van te wezen, ruw door al dit onverwachte
aangegrepen, school, uit plotselingen angst voor Betsy, in hare
melancholische terughoudendheid weg, terwijl zij sedert, zich toch
hare meerdere zwakheid bewust, het overheerschende streven der
zuster met een zeer prikkelbaren hoogmoed poogde te bestrijden,
in die overheersching niet meer de rust en voldoening van eertijds
weêrvindend.


V.

Henk en Betsy waren een jaar gehuwd, toen tante stierf. Betsy was
bevallen van een zoon. Hij, op aandrang van zijn vrouw, had in dien
tijd naar eene betrekking, eene bezigheid gezocht, daar hij Betsy met
zijne kalme, goedmoedige luiheid soms verveelde, als een trouwe hond,
dien men steeds aan zijne voeten vindt liggen, en die, bij ongeluk,
dikwijls getrapt wordt. Ook hijzelve koesterde een onduidelijk
denkbeeld, dat een jonge kerel, trots zijn fortuin, toch iets moest
uitvoeren. Intusschen, gevonden had hij niets en zijn ijver was
ook zeer verminderd, sedert Betsy zelve niet meer op zijn zoeken
aandrong. Heel lastig maakte hij het haar immers niet, daar hij des
morgens, bijna iederen dag, in den fyzieken aandrang van zijn groot
lichaam naar eenige ontspanning der spieren, paard reed, nagerend door
zijn twee grijze Ulmerdoggen; des middags, door zijn vrouw geprest,
visites met haar maakte, of, ontslagen van dezen plicht, de sociëteit
bezocht, terwijl zij des avonds samen veel uitgingen, naar soirées en
comedies, waar Henk door zijn fladderend vrouwtje werd medegesleept
als iets lastigs, maar iets geheel onmisbaars. Hij schikte zich in
dit hem te woelige leven; hij gevoelde geen kracht zijn wil tegenover
dien van Betsy te stellen, en vond het rustiger zich aan te kleeden
en zijne vrouw te volgen, dan den huiselijken vrede te verstoren
door een strijd van tweeërlei verlangens. En hij genoot van den zeer
enkelen avond, dien zij thuis, alleen, doorbrachten, en die hem,
in zijne aangeboren neiging naar gezelligheid, vulde met een lauwen
wellust; die hem, op het einde, verliefder deed worden, dan wanneer
hij zijne vrouw, buiten zijn bereik, op een soirée had zien tintelen
van scherts en vroolijkheid. Dan werd hij wrevelig, en zeide, in eene
boudeerende stilte, geen woord bij het huiswaarts keeren. Zij echter,
op dien enkelen avond, verveelde zich gruwelijk, werd slaperig in den
suizenden gloed van het gas, en ergerde zich, met een boek op de canapé
liggende, aan haar man, die de illustraties van het leesgezelschap
bezag, of minuten lang op zijn kopje thee zat te blazen. In zulk een
oogenblik gevoelde zij een onweêrstaanbaren aandrang van wreedheid hem
aan te sporen, toch in 's hemelsnaam naar eene bezigheid om te zien,
waarop hij, ietwat verbaasd, zóo uit zijn wellust geschud te worden,
met dikke, lijmerige zinnen antwoordde. Zij echter was innerlijk zeer
gelukkig; zij vond het heerlijk zooveel aan haar toilet te kunnen
bekostigen, als zij maar verkoos, zonder tot op een cent nauwkeurige
berekeningen, als tante haar had laten doen, te behoeven te maken;
en zij overdacht somwijlen bij het einde der week met een zaligen
glimlach, dat zij geen dag des avonds waren thuis gebleven.

Eline intusschen had in een melancholische eenzaamheid dat jaar
bij tante Vere doorgebracht, droomerig starende door de groote
spiegelruiten of op de Japansche ooievaren en pioenrozen, een enkele
maal door Betsy meêgevoerd in haar zwier van vermaken. Zij had veel
gelezen, vooral bekoord door Ouida's weelderige, van kleurengloed en
Italiaansch zonlicht flonkerende, fantasmagorie eens geïdealizeerden
levens, hel en bont als een schitterende caleidoscoop. Zij las
de Tauchnitz-editions, tot de deeltjes, uitgeput door den greep
harer vingeren, los uit zichzelve vielen, met krullende bladen,
aan een enkelen draad. Ook bij tantes ziekbed, waar zij, met een
gevoel van romantische voldoening, waakte, en zich een slapeloozen
nacht afsloofde met duizend kleine zorgen, las zij ze, en las zij ze
weêr. In de atmosfeer der ziekekamer, doorgeurd met een geëtherizeerden
medicijnreuk, kregen de deugden en begaafdheden der edele helden,
de smettelooze schoonheden der hellebooze en hemelreine heldinnen
eene onwederstaanbare bekoring van lokkende onwaarheid; en Eline
voelde zich vaak door een hartstochtelijk verlangen aangegrepen,
om te logeeren in een dier oude Engelsche kasteelen, waar graven en
hertoginnen elkaâr met eene hoffelijke etiquette zoo elegant beminden,
en elkander rendez-vous gaven in den maneschijn van een eeuwenoud
park, als in een electrisch lichteffect, tusschen het vaag blauwgroene
geboomte van tooneelcoulisses.

Tante stierf, en Henk en Betsy verzochten Eline haar intrek in hun huis
te nemen. Maar zij weigerde eerst uit eene vreemde treurigheid, waarin
zij als versmolt bij de gedachte aan de verhouding tusschen haar zwager
en hare zuster. Toch kwam zij deze melancholie met eene buitengewone
inspanning van wilskracht te boven, als met een forschen zwaai van
vleugels. Zij had zich immers altijd verbaasd over de geheimzinnige
aantrekkingskracht, welke haar naar Henk verlangen deed; nu hij de
man harer zuster geworden was, rees er eensklaps zulk eene, door alle
wetten van fatsoen en gewoonte gebouwde, hindernis tusschen hen op,
dat zij zich zonder gevaar aan zusterlijke sympathie kon overgeven,
en ze vond zich dus zeer kinderachtig, uit herinnering aan vervlogen,
nooit begrepen gevoelens, te weigeren van hun aanbod gebruik te
maken. Daarbij kwam dat haar toeziende voogd, oom Daniël Vere,
wonende te Brussel, ongehuwd en te jeugdig was om het jonge meisje
huisvesting te kunnen aanbieden.

Zoo zette Eline dus haar bezwaren op zij, en schertsend de voorwaarde
bedingende, dat zij eene kleinigheid, maandelijks, zou mogen bijdragen
in het huishouden, nam zij haar intrek bij heur zwager. Henk had deze
bijdrage geweigerd, ofschoon Betsy hare schouders had opgehaald, met
de verklaring, dat zij, in Eline's plaats, ook zoo zou willen doen,
om zich vrij en onafhankelijk te gevoelen. Uit haar ouderlijk erfdeel
trok Eline een jaarlijksch inkomen van f 2000; zij behield deze som
dus geheel en al en wist zich met grooten, door tantes zuinigheid
aangeleerden, takt hiervan even elegant te kleeden als Betsy, die
slechts te putten had uit een vollen buidel.

En er waren drie jaren, eentonig, met de zelfde winter- en
zomervermaken voorbijgegaan.




Hoofdstuk IV.


I.

Toen Eline den morgen na heure uitbarsting van verdriet beneden kwam,
om te ontbijten, was Henk reeds de deur uit, op weg naar den stal,
waar zijne paarden en tevens zijne beide, door Betsy niet in huis
gedulde, Ulmerdoggen verzorgd werden. Zij vond alleen den kleinen
Ben, die, eentonig neuriënd, met zijn korte breede vingertjes vet
van boter, aan een boterham zat te plukken. Betsy hoorde ze zeer
bedrijvig rondloopen en ernstige beraadslagingen houden met Grete,
een vinnige keukenmeid. Dien middag kwamen Frans en Jeanne Ferelijn
en freule De Woude Van Bergh, met haar broêr, dineeren.

Eline zag er frisch en helder uit, in eene eenvoudige matinée: een
rok van drie groote volants en een effen corsage, beide van een
donkergrijze, wollige stof, die glad over het corset spande, het
midden omsnoerd en omstrikt met een grijs zijden lint als ceinture;
aan haar hals een klein flikkerend gouden pijltje. Zij droeg geen
ringen, geen braceletten: zij had iets zeer gewild eenvoudigs en
jonkvrouwelijk stijfs. Op het voorhoofd en in den nek kroezelden wat
fijne lokjes als uitgerafelde zijde.

Vriendelijk, terwijl zij hem bij de deur reeds toelachte, knikte zij
den jongen toe, en achter hem gekomen, pakte zij zijn dik hoofdje
tusschen beide handen, om er, wat bevreesd voor zijn boterige
vingertjes en lipjes, een flinken zoen op te drukken.

Toen ging zij zitten, met een tevreden gevoel over hare verzorgde
bevalligheid, in haar hersteld gemoedsevenwicht aangenaam gestemd
door de lauwe warmte van de kachel, terwijl de sneeuw neêrviel in een
donzige stilte. Onbewust glimlachend, wreef zij zich haar blanke,
witte handen en bezag haar rozige, witgepunte nagels, om daarna
behagelijk naar buiten te zien, waar eene fruitvrouw, in tweeën
gebogen, mager als een riet, hoekig, in een vuile grijze shawl een
kar, met besneeuwde sinas-appels voortduwde. Behagelijk ook, met iets
egoïstisch verheugds, dat de zaak haar niet zou deeren, hoorde zij,
zich een broodje snijdend, naar een twist tusschen Betsy en de vinnige
meid, luide bevelende betuigingen en korte brutale tegenwerpingen, die
tegelijkertijd opklonken tusschen het gerammel van ijzeren pannen, of
het porceleinen geklater van een driftig neêrgeplaatsten stapel borden.

Betsy kwam binnen, met een ontevreden uitdrukking in haar, onder zware
wenkbrauwen tintelende, oogen, haar korte, vleezige lippen nijdig
samengetrokken. Zij droeg een stapeltje kristallen dessertschaaltjes,
die zij nu zelve wilde wasschen, daar Grete, de keukenmeid, er
een gebroken had. Voorzichtig, trots hare verbittering, zette zij
het stapeltje neêr, vulde een spoelkom met lauw water, zocht naar
een kwast.

--Die drommelsche meid....! Verbeeld je, een van mijn fijne
schaaltjes. Dat gaat ze waarachtig met kokend water wasschen. Het is
ook altijd zoo, als je die lomperts wat toevertrouwt.

Hard, met een ruwen nadruk klonken haar woorden. Wrevelig duwde zij
Ben, die haar in den weg stond, opzij.

Eline, zeer bereidvaardig in haar aangenaam humeur, wilde aanstonds
helpen, wat Betsy, gestreeld, gaarne aannam. Zij beweerde nog veel te
doen te hebben, maar liet zich intusschen op de bank neêrvallen en zag
toe, hoe Eline voorzichtig de schaaltjes éen voor éen afkwastte en in
de plooien van een theedoek droogde, met kleine, bevallige gebaren,
zonder hare vingers te bevochtigen of een droppel te storten. En zij
gevoelde het verschil tusschen hare eigene bruisende bewegelijkheid,
ontsproten uit haar rijke gezondheid, en Eline's elegance, gemengeld
met iets als eene vrees zich te zullen vermoeien of te bezoedelen.

--A-propos, gisteren bij de Verstraetens hoorde ik, dat ze van avond
niet naar de opera gingen, om uit te rusten van de tableaux; tante
vroeg, of ik de loge wilde hebben. Heb je lust te gaan?

--Naar de opera? En je gasten?

--Jeanne Ferelijn wilde vroeg weg, omdat haar kind weêr koû heeft
gevat, en ik woû Emilie en haar broêr vragen, of ze meêwillen. Henk
kan thuis blijven. Je weet, het is een loge van vier.

--Het is mij wel. Heel goed.

Tevreden over zichzelve zette Eline het laatste schaaltje, doorglanzend
met fijn geslepen punten, neêr, en de spoelkom weg toen er in de
keuken een twist uitbarstte, doorkletterd met de zilveren ritseling
van een neêrgesmeten bundel lepels en vorken. Grete was met Mina, de
werkmeid, aan den gang. Betsy repte zich en weldra volgden ruwe bevelen
en brutale tegenwerpingen elkaâr op, als in een snellen dialoog.

Ben was intusschen, eenigszins soezig, met een open mond, op de plek
blijven staan, waar zijn moeder hem heengeduwd had, vol van een stille
vrees voor al dat rumoer daarbuiten.

--Kom Ben, ga je meê naar tantes kamer? vroeg Eline en glimlachend
strekte zij haar hand naar hem uit. Hij kwam nader en beiden gingen
de trap op.

Op de eerste verdieping bewoonde Eline twee kamers, gescheiden door
een portière: een slaapkamer en een ruim boudoir. Met een verfijnde
zuinigheid en takt had zij deze vertrekken een aanzien van weelde weten
te geven, waarover iets als een artistiek waas lag. Het was er bont en
vol, terwijl een gewilde wanorde hier en daar natuurlijke stillevens
vormde. Haar piano stond schuin in een hoek. Een lage divan, overdekt
met een Perzische stof, was overlommerd door een volbladige aralia. Een
kleine schrijftafel was overladen met tallooze kleine voorwerpen van
weelde. Beelden, platen, veêren, palmen vulden alle hoeken. De roze
marmeren schoorsteen was bekroond met een Venetiaansch spiegeltje,
door roode koorden en kwasten als opgebeurd. Een Amor en Psyche, naar
Canova, in biscuit, vormde daar een groep van een, zich overgevende,
ontsluierde jonkvrouw en een minzieken gevleugelden god.

Toen Eline met Ben binnenkwam, streelde de rossige gloed van den
haard heur aanstonds de wangen. Zij wierp het kind eenige verscheurde,
uit hun banden hangende, prachtwerken toe, om het bezig te houden; en
het nestelde zich op den divan, onder de aralia. Eline trad even haar
slaapkamer binnen, waarvan de ramen nog eenige smeltende ijsbloemen
vertoonden, fijn geëtst, als in kristal.

Als een apotheoze van tulle en kant stond daar een toilette-duchesse,
grillig omgeven met de satijnen cornets van oude balbouquetten,
en overladen met flacons en coupes van porcelaine-de-Sèvres en
kristal. Tusschen al dit wit en roze schitterde de spiegel als
gepolijst metaal. Het ledikant verschool zich achter roode draperieën;
een breede psyché, dwars in een hoek, ving in zijn glas een groote
watering van licht op.

Even zag Eline rond, of de meid alles naar behooren had geschikt;
toen, huiverend in de kilte van het juist geluchte vertrek, ging zij
opnieuw haar zitkamer in en sloot de deur. Het was er zeer behagelijk
in die iet of wat orientalische weelde, terwijl van buiten de sneeuw
een schelwitte weêrkaatsing naar binnen schoot.


II.

Eline voelde haar keel vol melodie. Zij zocht dus, in een aandrang
zich te uiten, tusschen haar muziek, en koos de wals van Mireille. Zij
zong ze met variaties van zichzelve, met lange points-d'orgue, fijn
uitgesponnen als zwellende glazen draden met jubelende trillers, als
die van den leeuwerik in haar lied. Zij vergat de sneeuw en de koude
daarbuiten. Toen kreeg zij een gewetenswroeging bij de gedachte,
dat zij in geen drie dagen gestudeerd had, en zij zong gamma's,
fileerde haar hooge tonen of zocht de smelting van een moeilijken
overgang te volmaken. En het metaal van haar stem klonk glansrijk op,
een weinig koud maar helder, vol kristal en parelen.

Ben, hoewel gewend aan dit gejubel, dat het geheele huis doortrilde,
bleef toch met open mond luisteren, zonder zijne illustraties verder
om te bladeren en opschrikkende bij de doordringende schelheid van
een hooge si of do.

Eline begreep nu zelve niet, waarom zij den vorigen dag zoo treurig
was geweest. Hoe was die bui van melancholie toch komen aandrijven,
zonder eene bepaalde aan te duiden oorzaak; hoe weggezweefd, eveneens
zonder een alles overstroomende vreugde? Nu voelde zij zich opgewekt,
vroolijk, gezond; het speet haar gisteren niet de tableaux te hebben
gezien, waarvan zij gaarne door Betsy meer had hooren vertellen, en zij
vreesde zeer, dat de heer en mevrouw Verstraeten haar ongesteldheid
niet ernstig zouden hebben opgenomen. Die goede, gezellige meneer
Verstraeten, altijd vol vroolijkheid en gekheid, en die lieve
mevrouw! En zij dacht, steeds voor haar piano, nu een roulade,
dan een paar voorslagen studeerende, aan andere lieve menschen, die
zij kende. Ze vond goede eigenschappen in al haar kennissen: in de
Ferelijns, Emilie De Woude, de oude mevrouw Van Raat, mevrouw Van
Erlevoort, ook in mevrouw Van der Stoor. Cateau was een poetje. En
zij betrapte zich op het idée, wel eens met dien komedietroep te
willen meêdoen: ze vond dat Frédérique, Marie, Lili, Paul en Etienne
een uitstekende levensopvatting hadden, altijd vroolijk samen, vol
plannen van pretjes. Het was wel aardig zich te laten bewonderen,
mooi gedrapeerd. En Paul had een lieve stem, ze vond het heerlijk
duo's met hem te zingen, en ze vergat, dat ze een paar dagen geleden
aan haar zangmeester had gezegd, dat hij hoegenaamd geen klank in
zijn orgaan had.

Ze was dus aangenaam gestemd en ze zong een tweede wals, die van
Juliette uit Gounods opera. Ze dweepte met Gounod!

Het was half elf, toen er geklopt werd aan haar deur.

--Binnen! riep ze en liet, omziende, haar fijne vingers rusten op
de toetsen.

Paul van Raat trad de kamer in.

--Bonjour Eline. Dag, kleine rakker.

--Zoo, Paul!

Zij stond op, eenigszins verbaasd hem te zien. Ben liep naar zijn
oom toe en trok zich aan zijn beenen op.

--Wat kom je al vroeg. Ik dacht, dat je vanmiddag zou komen
zingen. Maar daarom ben je niet minder welkom, hoor! Ga zitten,
en vertel mij van de tableaux! riep Eline opgetogen.... toen, zich
bedenkende, dat zij den dag te voren ongesteld was geweest, hernam
ze kwijnend:

--Het speet me vreeselijk, dat ik gisteren zoo ziek en akelig
was. Vreeselijke hoofdpijn....

--Ik kan het je niet aanzien.

--Heusch, Paul! Denk je, dat ik anders niet was gekomen om je talent
te bewonderen? Kom, vertel me, vertel me alles! en zij trok hem meê
naar de sofa, vanwaar zij de prachtwerken afwierp.

Paul had zich eindelijk bevrijd van Ben, die, aan zijn handen hangend,
zich op de hielen liet wiegelen.

--Kom, laat los, Ben, dikke jongen! En is de hoofdpijn nu over?

--O ja, heelemaal. Ik ga vanmiddag meneer Verstraeten nog feliciteeren,
en mijn excuses maken. Maar Paul, vertel me nu....

--Ik kwam je juist vertellen, dat ik van middag niet kom zingen,
hoor Elly. Ik heb geen toon in mijn stem; gisteren heb ik zóó moeten
brullen en brommen, dat ik er schor van ben. Maar we hebben veel
succes gehad....

En hij begon honderd uit te vertellen over de tableaux. Het waren
zijn idées en veel was zijn handenarbeid geweest, o.a. het kladderen
van de achtergronden; maar ook de meisjes hadden een maand lang zwaar
werk gehad met de costumes en duizenden kleinigheden. Dien middag zou
Losch komen om fotografies te nemen van de laatste groep; zelfs al was
hij dus op stem geweest, had hij niet kunnen komen zingen. En daarbij
gevoelde hij zich zôo stijf; hij had gewerkt als een timmerman, maar
de meisjes zouden zeker ook wel uitgeput zijn. Gepozeerd had hij niet;
hij had het reeds zoo druk met de organizatie der voorstelling gehad.

Hij liet zich een weinig achterover vallen in de Perzische kussens
der sofa, overlommerd door de aralia, en streek zich met de hand over
het haar. Het trof Eline, hoe hij op Henk geleek, ofschoon hij tien
jaar jonger, slanker en levendiger was, fijner besneden van gelaat
en verstandiger van blik. Maar een enkel gebaar, een optrekken der
wenkbrauwen, deed die gelijkenis soms treffend uitkomen, en al waren
zijn lippen dunner onder zijn blond kneveltje, dan die van Henk,
onder zijn dikken snor, toch lachte hij met den zelfden trek en de
zelfde volle diepe zachtheid van zijn broêr.


III.

--Waarom neem je toch geen goede schilderles, Paul? vroeg Eline,
als je toch talent hebt....

--Dat heb ik juist niet! lachte hij. Het zou de moeite niet loonen. Ik
klodder zoo wat, precies zooals ik wat galm. Het is allemaal niets.

En hij zuchtte om zijn gemis aan energie om zijn onbeduidende talentjes
tot iets hoogers te ontwikkelen.

--Je laat me denken aan papa, sprak zij, en er trok een waas van
weemoed over haar woorden, toen het gepoëtizeerd beeld haars vaders
voor haar blik verrees....--Hij had bepaald buitengewoon veel talent,
maar zijn gezondheid was in den laatsten tijd te zwak, dan dat hij
iets groots kon scheppen. Ik herinner mij, dat hij juist aan een
kolossaal doek bezig was, een scène uit Dantes Paradiso, geloof ik,
juist toen.... toen hij stierf. Arme papa! Maar jij, je bent nog
jong en flink, ik begrijp niet hoe je niet verlangt om wat te doen,
iets groots, iets bizonders.

--Je weet, dat ik bij Hovel werken ga; oom Verstraeten heeft het voor
mij bedisseld.

Hovel was advocaat en procureur en daar Paul inderdaad nog al vroeg,
na een afwisseling van hard blokken en lang luieren, in de rechten
gepromoveerd was, had oom Verstraeten gemeend den jongen meester een
dienst te doen, door hem zijn vriend aan te bevelen. Paul zou dus op
Hovels kantoor werken, tot hij zichzelven als advocaat zou vestigen.

--Bij Hovel? Een heele beste man! Ik mag zijn vrouw heel gaarne. O,
maar dat zal uitstekend zijn, Paul!

--We zullen hopen!

--Maar zie je, als ik een man was, zou ik maken, dat ik beroemd
werd. Kom Ben, wees nu niet lastig, ga nu de mooie plaatjes kijken,
hier op den grond! Zou je het niet heerlijk vinden beroemd te zijn? Zie
je, als ik niet Eline Vere was dan werd ik actrice!

En zij galmde een roulade uit, die van haar lippen viel als een
ris diamanten.

--Beroemd!--minachtend haalde hij de schouders op. Neen, dàt vind
ik zoo een kinderachtig idée! Beroemd te zijn! Dat kan me niets
schelen! Maar ik zou wel goed willen schilderen of... goed willen
zingen, soit.

--Maar waarom neem je dan geen les, hetzij in schilderen, hetzij in
de muziek? Wil ik mijn meester vragen?

--Dank je, laat dien brompot van een Roberts er maar buiten. En
daarbij, waarlijk Eline, het is de moeite niet waard, ik zou toch niet
kunnen volhouden in het een of ander. Ik heb vlagen, rages, weet je
en dan meen ik alles te kunnen doen, dan zoek ik groote onderwerpen
voor een schilderij...

--Zooals papa, glimlachte zij weemoedig.

--En dan ben ik vol ijver om van mijn stem te maken, wat er van te
maken is, maar heel gauw branden die mooie plannen uit als afgestoken
lucifers.

--Je moest je schamen.

--Ik ga mijn geniale aspiraties in proceszaken wegstoppen, weet
je! antwoordde hij lachend opstaande. Maar nu moet ik gauw naar de
Princessegracht, naar de Verstraetens. Je rekent dus niet op me,
van middag. We moeten nu nog het een en ander gereed maken, vóor
Losch komt. Adieu, dag Eline, dag Ben, dikke peuter.

--Bonjour, beterschap met je schorheid.

Paul ging en Eline zette zich weder aan haar piano. Een korte pooze
mijmerde zij er over, hoe jammer het was, dat Paul zoo weinig energie
toonde, en dit deed haar weêr aan Henk denken.

Maar ze gevoelde zich te opgeruimd om veel te peinzen en te
filozofeeren, en zij zong, vol van een weelde, die zich klaterend moest
uiten, tot het belletje van twaalf uur haar en Ben naar beneden riep.


IV.

Paul had zijn moeder gewaarschuwd, dat hij dien middag niet thuis
zou komen koffie drinken, daar hij dit bij de Verstraetens dacht
te zullen doen. Hij woonde met mevrouw Van Raat in de Laan van
Meerdervoort samen. Zij, eene oudere zuster van mevrouw Verstraeten,
was eene deftige dame met peinzende, lichtblauwe oogen, met eenigszins
ouderwets opgemaakt, zilvergrijs haar, en met een waas van berusting
en vermoeidheid over geheel haar wezen verspreid. Daar het loopen
haar moeilijk begon te worden, zat zij meestal neêrgebogen in haar
gemakkelijken stoel met hoogen rug, het matte grijze hoofd gezonken op
de borst, en de blauwgeaderde handen in de schoot gevouwen. Zij leefde
nog een stil, eentonig bestaan voort, na een kalm en tevreden, bijna
wolkeloos leven aan de zijde van haar echtgenoot, op wiens portret zij
vaak de doffe oogen sloeg, zooals het ginds, in generaals-uniform,
goed geschilderd, vóor haar hing: een knap, fiksch, open gelaat,
met een paar trouwe, verstandige oogen, en een innemenden trek om
den vastgesloten mond. Het leven had haar weinig groote smarten
aangebracht en zij was er, in de kleine poëzie van haar eenvoudig
geloof, God dankbaar voor; maar toch, nu was ze moê, zeer moê,
onherstelbaar getroffen door den dood van dien man, welken zij tot het
laatst had aangehangen met een genegenheid, kalm als een rimpelloos
meer, waartoe het bruisen harer jeugdige liefde vervloeid was. Toen
was zij een weinig gaan tobben, meestal over duizenden nietigheden,
dagelijks terugkeerende kleine beslommeringen met haar meiden en haar
leveranciers, hetgeen zich in hare gedachte alles aaneenschakelde tot
een keten van last. Zij gevoelde het, ze werd oud, en het leven kon
haar weinig meer geven, en ze vermijmerde zich met een stil egoïsme
in de vervlogen poëzie van haar weleer.

Zij had drie kinderen gehad; haar jongste, een meisje, was gestorven.

Van haar beide zonen beminde zij Henk het meest, die forsch en
groot haar uiterlijk het meest aan zijn vader liet denken, terwijl
zijn soezige goedmoedigheid, in haar oogen, meer naar de ronde,
oprechte flinkheid van dezen zweemden, dan Pauls fijner bezenuwde
wispelturigheid en vleugellooze genialiteit. Paul was haar steeds nu
te onrustig, dan te nerveus geweest, zoowel vroeger, in zijn telkens
afgebroken juridische studiën te Leiden--eindelijk, dank zij een weinig
moreelen dwang van oom Verstraeten, met een promotie bekroond,--als
nu, wanneer hij 's avonds laat uit bleef, rages had van schilderen,
tableaux-vivants en duetten of van luierend nietsdoen, waarin hij een
geheelen middag over een sofa hing, met een boek, dat hem verveelde.

Vóor Henk gehuwd was, had hij, rustiger en huiselijker dan Paul,
zich ook beter kunnen schikken in het huis zijner oude moeder; al
was hij stil, zijn zwijgen had haar nooit geërgerd: het was als de
gezellige stilzwijgendheid van een trouwen New-Foundlander, die met
zijn slaperige oogen over haar waakte. Zij gevoelde zich zoo veilig bij
haar Henk. Zij hield van geen eenzaamheid, waarin haar het verledene
te rooskleurig bij het grijze heden voor den geest placht te trekken,
en Paul zag zij zelden anders, dan in haast dineerende, daar hij een
afspraak had, of zich vervelende op zijn eigen kamer. Uitgaan deed zij
daarbij zelden, ongewend geworden aan de woelende drukte der straten,
of de gonzende conversatie van vele menschen te zamen.

Henk was haar lieveling, en zij betreurde, door den nevel harer
tobberigheid, waar het haar zoon aanging scherp en helder ziende,
zijn huwelijk met Betsy Vere. Dat was nooit een vrouw geweest voor
haar kind, en zij had hem ook niet van harte haar toestemming en
moederlijken zegen kunnen geven, toen hij haar zijn voornemen had
meegedeeld. Toch had zij den geliefden zoon niet in die keuze willen
tegenstreven, bevreesd anders wellicht zelve tot zijn ongeluk mede te
werken; zij had dus met een verloochening van gewone oprechtheid, een
verloochening, die haar somwijlen zelve verbaasde, haar afgunst voor de
indringster verborgen en deze ontvangen als een dochter. Intusschen,
zij bleef een zwaar hoofd hebben in de toekomst van Henk: zij had
mevrouw Vere een weinig gekend; driftig en heerschzuchtig was deze
haar steeds een onaangename persoonlijkheid geweest en deze dochter
deed haar veel aan die moeder denken. Ofschoon Henk, in haar oogen,
een veel vaster en flinker karakter bezat dan Vere, dien zij zich
slechts doodsbleek en met zware hoofdpijn kon voorstellen, terwijl zijn
vrouw voor hem dacht en handelde, ofschoon Henk, naar zij meende, de
ronde flinkheid van zijn vader had, en zich niet zou laten bedillen,
gelukkig, gelukkig als zij met Van Raat was geweest, zou hij nooit
met Betsy wezen. En zij zuchtte bij die gedachte met vochtig oog;
heur moederlijke liefde deed haar, trots haar moederlijke blindheid,
als door een onfeilbaar instinct iets van de waarheid gissen, en zij
had gaarne heur vroeger geluk gegund aan haar zoon, om in zijn plaats
te hebben geleden.

Met dwalende gedachten had zij nu gezien, hoe Leentje, de meid, in de
andere kamer de ronde eettafel voor de lunch had gedekt, voor haar
alleen, en met een matte berusting zette zij zich neêr, loodzwaar
gedrukt onder een hatelijke verlatenheid. Morgen zou zijn als heden;
het leven was haar een uitgebloeide zomer geworden en bleven herfst
en winter ook stormenloos, zij brachten dorre melancholie en kille
lethargie over. Waarom leefde zij nog....?

En ze gevoelde zich zoo moede onder het gewicht dier versuffende
eenzaamheid, dat zij Leentje niet eenmaal de les las over haar ruwheid,
ofschoon zij toch een porseleinen vleeschschaal in het oog kreeg,
waarvan de rand bij het vatenwasschen zeer gekarteld was geworden.


V.

Vroeger dan zij placht uit te gaan, ging Eline dien middag naar
de Verstraetens. Het was in de laatste dagen van November en een
strenge winter was vroeg ingevallen. Het vroor; de sneeuw knarste,
nog onbezoedeld en blauwig-blank, onder Eline's lichten, regelmatigen
tred, maar liever zocht haar voet de gladheid der schoongemaakte
trottoirs. De fijn geschoeide handen in het kleine mofje verschuilend,
soms van onder haar witte tulle voilette een kennis, vriendelijk
glimlachend, toeknikkende, nam zij haar weg door de Javastraat naar
de Princessegracht. Ze gevoelde zich nog zeer opgeruimd in haar
elegant, met bruin bont omzoomd, wintertoilet en in haar aangename
gemoedsstemming, zelfs niet verbroken door een kleinen twist met
Betsy, welke haar verweten had, hoe zij Grete werk liet doen,
dat Mina paste. Zulke kleine oneenigheden waren tegenwoordig geene
zeldzaamheid, echter steeds tot groote ontstemming van Henk, wien
niets zoo tegenstond als die lichte uitbarsting van huiselijk gekibbel.

Eline had zich echter Betsy's opmerking weinig aangetrokken en deze
met minder bitsheid dan gewoonlijk beantwoord; zij wilde zich niet
door zulke nietigheden uit haar goed humeur laten brengen, het leven
was er haar te lief voor....

En dankbaar, dat zij zich ingehouden had, sloeg zij de Javastraat om.

Bij de Verstraetens vond zij nog een ongewone wanorde. Dien gaf haar
niet-thuis, maar Eline verbrak het consigne en drong door in de groote
suite, waar zij mevrouw aantrof, die zich verontschuldigde over haar
peignoir. Losch, de fotograaf, was, half bedekt onder het groene kleed
van zijn toestel, bezig de reeds gepozeerde groep der Vijf Zinnen te
beschouwen. De meisjes, Etienne en Paul, lachten Eline toe, en zij
zeide, na mevrouw haar excuses gemaakt te hebben, hoe heerlijk zij
het vond nog iets van de tableaux te kunnen zien. Maar het tafereel
maakte in het kille, door den besneeuwden tuin weêrkaatste, daglicht,
niet meer dien indruk van gloed en weelderig kleurgeflonker als
den vorigen avond in een verheerlijking van Bengaalsch licht. De
draperieën hingen slap en verkreukeld, het goudlaken van Frédérique
had een vaal verlepte tint; haar hermelijn bleek molton te zijn, met
zwarte wol opgewerkt. Etienne's blonde pruik was een weinig uit de
krul. Tevergeefs maande Losch aan een weinig vriendelijk te kijken:
Lili, als de Reuk, lag half te sluimeren in haar kussen.

--Ik geloof, dat er niet veel van komen zal, zeide Marie, terwijl
Losch aan haar draperie schikte; maar Toosje Van der Stoor had er
wel idée op, en bleef liggen, onbeweeglijk, met een onuitstaanbare
kramp in haar middel, door heur moeielijke poze.

Eline was, om de gepozeerde artisten niet af te leiden, naar de serre
gegaan en zette zich neêr bij den heer Verstraeten, dien zij nog
met zijn verjaardag feliciteerde. Hij legde zijn boek uit de handen
en zijn bril af, terwijl hij met zijn tintelende, bruine oogen vol
welgevallen het elegante meisje beschouwde.

--Weet u wel, sprak ze, terwijl zij het, met bont omzoomde, manteltje
loshaakte; weet u wel, dat ik eigenlijk jaloersch ben van dat troepje
daar ginds. Je ziet ze maar altoos samen, altijd vroolijk, vol van
allerlei plannen en pretjes.... Ik voel me heusch oud bij ze....

--Verbeeld je! antwoordde mevrouw lachend, terwijl zij in haar
peignoir achter een stoel bleef staan; je bent even oud als Marie,
drie-en-twintig, niet waar?

--Ja mevrouwtje, maar ik ben niet zoo bedorven geweest als Marie en
Lili worden, en ik geloof, dat ik het me toch zoo goed zou hebben
laten welgevallen! Ach, u weet, vroeger bij ons, toen ik nog een kind
was.... papa was meestal ziek en dat maakte ons natuurlijk stil,
en later bij tante Vere.... tante was een allerliefste vrouw, maar
veel ouder dan papa en vroolijk was zij niet....

--Je mag geen kwaad spreken van tante Vere, Eline! zeide de heer
Verstraeten; ze was nog een oude vlam van me....

--O, en u mag niet met haar spotten; ik hield dol veel van haar, ze
was ook een tweede moeder voor ons, en toen ze, na die lange ziekte,
stierf, voelde ik mij verschrikkelijk verlaten, als alleen op de
wereld.... Ziet u, dat alles heeft me nu juist geen erg vroolijke
jeugd gegeven! en ze glimlachte met een weemoedig trekje, terwijl haar
oogen, bij de gedachte aan wat zij gemist had, vochtig werden. Terwijl,
als je Paul en Etienne en de meisjes ziet, dat is altijd een gelach
en een vroolijkheid.... heusch om er jaloersch van te worden. Die
Toos is ook een lief kind.

Men hoorde de artisten van de estrade springen. Losch was klaar. Paul
en Etienne kwamen met Freddy, Marie en Cateau in kostuum de serre
binnen, terwijl Lili naar bed ging, afgewonden door de drukte der
twee laatste dagen.

--Dag juffrouw Vere, sprak Cateau en reikte Eline haar hand. Eline
gevoelde plotseling een onbeschrijflijke, onberedeneerde sympathie
voor dat kind, zoo eenvoudig en onbewust-innemend, en ze moest haar
aandoening, terwijl ze opstond om heen te gaan, verbergen door Cateau
met een brusk gebaar, al spelende, te omhelzen.

--Dag schat! zeide ze dwepend. Kom mevrouwtje, ik ga u verlaten, u zal
nog veel te doen hebben, nu de drukte is afgeloopen. Alleen.... heb
ik Betsy beloofd u de kaartjes te vragen voor de opera.... Zou ik ze
mogen meênemen, als u ze bij de hand heeft?


VI.

Het was nog vroeg, even over halfdrie, en het kwam Eline in de
gedachte, hoe zij in vele dagen de oude mevrouw van Raat niet had
opgezocht, ofschoon zij wist, dat deze veel van haar hield en gaarne
des middags iemand ontving, om een praatje te kunnen maken. Henk ging
zijn moeder trouw iederen morgen bezoeken, nadat hij gereden had en
de twee, door zijn vrouw verbannen, Ulmerdoggen renden ongestraft de
trappen van het huis zijner moeder op. Betsy zag deze zelden: Betsy
zag wel in, dat mevrouw Van Raat haar weinig genegen was. Eline had
haar hart weten te winnen, door een zekere, allerinnemendste wijze,
waarop zij met oude dames omging, iets in haar toon van spreken, in
haar kleine attenties, iets als een geur van eerbied, die der oude
vrouw weldeed.

Eline ging weêr terug door de Javastraat naar de Laan van Meerdervoort,
en vond mevrouw Van Raat alleen, in haar hoogen stoel, de handen
gevouwen in den schoot. En zij scheen het jonge meisje een beeld van
zóo groote, onuitgesproken treurigheid toe; er zweefde over de rijke,
versleten meubels zulk een waas van vervlogen gezelligheid; er hing
in den corridor, in het vertrek zulk een atmosfeer van weemoed; er
lag over de plooien der donkergroene ripsen gordijnen zulk een nevel
van melancholie, dat zij zich bij haar binnentreden beklemd om het
hart voelde, als was het leven de moeite niet waard. Waarom waarom....?

Toen deed zij zich geweld aan. Zij verzamelde die gedachten, waarin
zij des morgens zoo opgeruimd was geweest, zij glimlachte en nam in
haar toon dien vagen eerbied, met iets van liefde en medelijden, aan,
en zij sprak opgewekt over Paul, over het diner van dien middag en de
opera.... en zij beloofde mevrouw Van Raat eenige boeken te sturen,
lieve, lichte lectuur, waarin men de wereld door roze glaasjes bekeek.

Het deed haar pijn zoo te ratelen, terwijl zij gaarne met de oude
vrouw had willen schreien, in een sympathie van weedom, maar zij hield
zich goed, en durfde zelfs een ernstiger onderwerp aan te vatten;
zij keurde het, steeds met haar lieven, eerbiedigen toon af, dat
mevrouwtje zooeven, toen zij binnen was gekomen, vochtige oogen had
gehad en dit nu niet wilde erkennen; zij was niet nieuwsgierig, maar
zij zou haar zoo gaarne willen troosten, zoo ze kon; had mevrouwtje
haar niet wel eens meer als confidente beschouwd..?

Zij doelde op klachten over Betsy, op andere, kleinere beslommeringen,
maar raakte ze niet verder aan.

En de oude vrouw schudde, reeds getroost en met een lachje, het hoofd;
waarlijk zij had niets, zij gevoelde zich alleen maar wat verlaten;
ach, het was, geloofde zij, dat ze zich verveelde; ze stelde in weinig
meer belang, maar dat was haar eigen schuld, niet waar? Andere oude
menschen lazen geregeld de courant, hielden zich op de hoogte, zij
niet; maar Eline was toch een lieve meid; waarom geleek Betsy niet
een beetje op haar, hé?

En ze begon, levendiger, te verhalen, over haar jeugd, over haar
lieven man; daar hing zijn portret....

Het was over vieren, toen Eline zich haastte weg te komen; het begon
donker te worden en het dooide en de duisterende wolken schenen op
haar te zullen vallen en haar te doen stikken.... Die oude vrouw was
gelukkig geweest, zeer gelukkig.... verbeeldde zij zich dat, of was
het waarheid? En zij, Eline, was nu reeds niet gelukkig; o, hoe zou ze
zich gevoelen, wanneer ze ook oud was, en leelijk en verschrompeld! Dan
zou ze zelfs geen herinneringen hebben, om zich te troosten, dat het
geluk bestond, voor haar bestaan had, dan zou alles droeviggrijs zijn,
grijs als die lucht! O God, waarom te leven, zoo niet gelukkig?

--Waarom, waarom? fluisterde ze en ze haastte zich, daar ze zich
verkleeden moest vóor het diner.


VII.

Het zou een eenvoudig, huiselijk dinertje zijn. Om halfzes kwamen de
Ferelijns en kort na hen Emilie met Georges. Betsy ontving ze in den
salon en vroeg Jeanne naar het kindje.

--Ze is nu veel kalmer, mijn kleine meid, ze heeft tenminste geen
koorts meer, maar toch, geheel beter is ze niet. Dokter Reijer was
nog al tevreden. Ik vind het heel lief, dat je ons gevraagd hebt:
ik heb waarlijk behoefte eens uit al die soesah te zijn, maar door
mijzelve kom ik er niet toe. Alleen, je ziet, ik heb vertrouwd op je
gezegde, dat het heel intiem zou zijn en er mij dus niet voor gekleed.

Zij keek een weinig ongerust van haar eigen eenvoudige, zwarte japon
naar Betsy's grijs satijnen toilet.

--Er komt werkelijk niemand meer dan, hier, Emilie en haar broêr,
dien ik een beleefdheid wilde doen. Maar je hadt mij gezegd vroeg
naar huis te willen gaan, en wij gaan dan later even naar de opera,
in de loge van oom Verstraeten. Maak je dus niet ongerust, je hebt
groot gelijk gehad, zoo te komen.

Henk kwam binnen, in zijn huisjasje, met zijn joviaal, vriendelijk
gezicht en dit stelde Jeanne nog meer gerust dan Betsy's
verklaring. Emilie, ruischende van de gitten, en levendig als
altijd, kende zij goed, en alleen Georges maakte op haar, in de
onberispelijkheid van zijn frac en zijn gardenia, een indruk van
gegeneerdheid.

Frans Ferelijn was, als Oost-Indisch ambtenaar, met verlof voor
herstel van gezondheid in Holland gekomen en zijn vrouw was een oude
schoolkennis van Eline en Betsy.

Jeanne scheen een eenvoudig vrouwtje, zeer stil en gebukt onder haar
huiselijk verdriet. Zwak, mager en van een bloedarmoedige bleekheid,
met een paar zachte bruine oogen, was haar de moederlijke zorg voor
drie ziekelijke kinderen bij bekrompen geldmiddelen te zwaar en zij had
een onbedwingbaar heimwee naar Indië, waar zij geboren was, waar zij
het eenzame leven in de binnenlanden lief had. Zij leed van de koude en
telde de maanden, die zij nog in Holland zou moeten doorbrengen. Aan
Emilie verhaalde zij, hoe zij bij Temanggoeng in de Kadoe gewoond
hadden,--Frans was controleur 1e klasse,--temidden eener menagerie
van Cochinchina-kippen, eenden, duiven, een Hollandsche koe, die
zooveel liter melk gaf per dag, twee geiten en een kakatoe,--als Adam
en Eva in het Paradijs, merkte Emilie op;--hoe zij des morgens haar
Perzische rozen en haar mooie crotons verzorgde en in den groentetuin
zelve haar groenten voor dien middag uitzocht, en hoe haar kinderen
in Holland aanstonds waren begonnen te sukkelen en te hoesten. Het is
waar, ze zagen wel bleek in Indië, maar ze behoefde daar toch niet
te vreezen voor elk tochtje, voor elke deur die open stond. En zij
betreurde zeer haar baboe, Saripa, die zij uit economie had moeten
achterlaten. Nu was zij in dienst bij andere menschen op Samarang,
maar zij had beloofd, dadelijk weêr tot haar te komen, zoodra zij
in Indië terug waren, en Jeanne zou haar uit Holland eenige mooie
katoentjes voor kabaia's medebrengen.

Emilie luisterde vriendelijk toe, en maakte haar goed aan het praten;
zij wist, hoe die herinneringen uit Indië Jeanne vermochten te wekken
uit haar gewone stilte. Betsy vond haar ongeschikt in een groot
gezelschap, en vroeg haar dus slechts alleen, met haar man, soms
met een paar goede kennissen. Eigenlijk vond zij haar vervelend en
onbeduidend, meestal slecht gekleed en zeurig, maar toch meende zij,
dat deze opinie niet uitsloot haar een enkele maal intiem te vragen,
Jeanne uit medelijden, Emilie voor de vroolijkheid en Georges, om
zijn kaartje met een invitatie te reciproceeren.

Terwijl Frans Ferelijn met Henk over zijn aanstaande promotie tot
assistent-rezident sprak, en Georges, na een paar frazen aan de
gastvrouw, luisterde, hoe Jeanne verhaalde van Frans' rijpaard, dat
eens tot in hun middengalerij was komen aanzetten om zijn pisang te
halen, lag Betsy met het hoofd op den rug harer causeuse en vond dat
Eline op zich wachten liet. Zij had gaarne wat vroeg willen eten,
om niet al te laat in de opera te komen, en ze hoopte maar, dat de
Ferelijns niet indiscreet zouden zijn en langer blijven, dan zij zich
eerst hadden voorgenomen. Amuzant waren ze toch zelden, dacht ze,
en stond op, heimelijk ongeduldig, verschikte de pauwenveêren in
een Makartbouquet, eenige kleinigheden op een peluche tafeltje, of
schoof met heur voet het tijgervel voor den vlammenden haard terecht,
kribbig op Eline.

Eindelijk ging de deur open en Eline trad binnen. En het trof Jeanne,
hoe mooi, vooral hoe elegant zij was in haar roze toilet van zijden
rips, zeer eenvoudig en zeer rijk, met enkele kleine strikjes, die als
vlinders wegscholen op haar, en-coeur opengesneden, corsage en heur
korte mouwtjes in den elleboog; strikjes, die zich luchtig schenen
neêrgezet te hebben op haar schouders en aan haar middel. In haar
lichtbruine haren, opgekamd in den vorm van een antieken helm, stak
een roze veêren touffe met aigrette; roze schoentjes schoeiden haar
voet, loom en licht als die eener fee; een enkel parelsnoer schakelde
zijn matwitte kralen om haar hals. In de hand droeg zij haar lange
handschoenen, haar roze veêren waaier en haar binocle van parelmoer.

Ferelijn en De Woude stonden op en zij drukte hun de hand en kuste
Emilie en Jeanne even op het voorhoofd, meêwarig naar de kleine Dora
vragend. Zij zag, hoe allen, zelfs Henk en Betsy haar opnamen, van
het hoofd tot de voeten, als getroffen door den rijken eenvoud van
haar toilet, en zij glimlachte, toen Jeanne haar van dokter Reijers
goede hoop sprak, het tobbende vrouwtje in den triumf en den glans
harer schitterende bevalligheid toe.


VIII.

Aan tafel schertste Eline onophoudelijk met De Woude, haar
buurman. Betsy zat tusschen haar beide mannelijke gasten, Emilie
tusschen Henk en Frans, Jeanne tusschen Eline en Henk. In de eenigszins
somber en antiek gemeubileerde eetkamer glinsterde de tafel van
damast, zilver en kristal onder den gloed van het gas, terwijl het
flikkerde langs karaffen en glazen, waarin donkerrood of bleekgeel,
de wijn scheen te sidderen. Uit de bloemen van een zilveren korf
verhief een ananas heur kroon van stekelig loof.

De Woude was met Eline begonnen te praten over de soirée bij de
Verstraetens en hij schilderde haar, hoe waarlijk vorstelijk freule
Van Erlevoort als Kleopatra en het Gezicht was geweest. Onder Emilie,
Frans en Betsy ontstond een druk gesprek over Indië, waarin zich
Jeanne eerst bijwijlen mengde, maar ze zat te ver, en werd afgeleid
door het gekakel van De Woude en het schelle lachje van Eline, die met
elkaêr zaten te flirten. Zwijgend lepelde Henk zijn soep en at zijn
vischpastei, een enkele maal Jeanne en Emilie met een paar woordjes
bedienend of inschenkend. En Jeanne werd al stiller en stiller,
zoowel uit malaise als uit vermoeidheid over haar druk gekout met
Emilie, na een dag vol zorg. Zij gevoelde zich weinig thuis naast het
coquetteerend paartje: Eline, en grande toilette, De Woude, in zijn
rok, die beide als een groepje vormden uit een galadiner, terwijl zij
er in haar zwart japonnetje povertjes bij afstak. Toch was zij blijde,
dat zij naast Henk zat en gevoelde zij in die nabuurschap iets als
de vage sympathie van haar misplaatstheid voor de zijne.

En zij kon niet nalaten zich te vergelijken bij Eline en Betsy; zij
tobbende met haar drie kinderen en haar klein verlofs-traktementje,
Eline en Betsy onbekrompen steeds verkeerende in een zwier van vermaak
en wereldschheid. Waar was de vroegere, gezellige vriendschap, die haar
samenbond, toen zij, nog ondeugende kinderen, met haar tasschen naar
school slenterden, Eline den capuchon van haar regenmantel vol kersen
had gestopt, en zij haar ondeugd en moedwil tegen de schooljuffrouwen
botvierden onder het commando van Betsy? Zij gevoelde zich als verkoeld
van de jonge vrouw, welke haar nu zelfs begon af te stuiten door dit
laatdunkend nonchalante in haar wijze van spreken, door dien toon van
overwicht tegenover haar man, verkoeld van dat jonge meisje, dat haar
wuft en ijdel toescheen in haar gesprek vol schitterende nietigheid
met dien fat. Vooral Eline begreep zij niet; zij vond iets ongewoons,
iets raadselachtigs in geheel haar wezen, dat steeds met zichzelve in
contrast was. Haar gelach om niets vermoeide haar en zij verwonderde
zich uit een fijn instinct er over, hoe iemand, die, naar men zeide,
zoo heerlijk zong, zoo onaangenaam en onnatuurlijk lachte. O, dat ze
toch een oogenblik stil ware....! En zij wenschte zich terug in hun
nauw bovenhuis, bij haar kleine Dora; hoe had ze die invitatie dan
ook aangenomen! Het is waar, Frans was er op gesteld geweest, dat zij,
nu de dokter het gevaar geweken zag, eenige verstrooiing zou zoeken,
maar dit, dit gaf haar geen verstrooiing: dit maakte haar zenuwachtig,
zelfs verlegen.

En zij bedankte Henk voor de zwezeriken met asperges, die hij haar
aanprees.

--Heb ik goed gehoord, freule, is meneer De Woude een broêr van
u? vroeg Frans zacht aan Emilie. Zoowel haar als Georges ontmoette
hij voor den eersten keer, en zoowel hunne gelijkenis als hun contrast
trof hem.

--Zeker, fluisterde Emilie. Een eigen broêr. En ik ben trotsch op
hem. Hij is een echte gommeux, maar een beste jongen. Hij werkt op
Buitenlandsche Zaken, hij is élève-consul.... Pas op, als u misschien
iets slechts van hem denkt! lachte zij fluisterend, en dreigde met
haren vinger, als ried zij Ferelijns gedachte.

--Ik heb nog nauwelijks meer dan een paar woorden met meneer De
Woude gewisseld, en zal dus wel oppassen, nu al een opinie over hem
te hebben! sprak hij een weinig verschrikt over Emilie's brusquerie.

--Dat is u geraden; de meeste menschen krijgen een geheel anderen
indruk van Georges, als zij hem eenigen tijd kennen, dan als zij hem
voor het eerst in gezelschap zien.... U ziet, ik spring als een trouwe
zuster voor mijn broêr in de bres.... Schenk u me nog maar eens in.

--En zelfs zonder dat hij wordt aangevallen! hervatte Ferelijn
glimlachend, en voldeed aan Emilie's verzoek.--Maar toch zooveel merk
ik al dat hij een bedorven kindje van de dames is, niet alleen van
zijn zuster, ook van mevrouw Van Raat en juffrouw Vere....

Betsy had zich in het gesprek van Eline en Georges gemengd,
aangetrokken door de levendigheid van den laatste, die van den hak op
den tak sprong, tal van onderwerpen even aanroerde: een conversatie,
zonder bepaald fond, zonder eigenlijke geestigheid, maar licht als
schuim en zeepbellen en flikkerend als vuurwerk. Zulk een gesprek
was haar element; een ernstig discours, al werd het met verve
gevoerd, was haar te zwaar, maar dit getintel van kleine vonkjes en
schuimspatjes, dat was als het geparel van den wijn in het kristal
der kelken, behaagde haar uitermate. Zij vond Georges veel amuzanter
dan gisteren bij de Verstraetens, waar hij tweemaal beweerd had, dat
het roode licht meer flatteerde dan het groene. Nu viel hij niet in
herhalingen, maar ratelde door, terwijl zijn stijfheid met een paar
fijne plooitjes kreukte, terwijl hij haar schertsend brutaal in de
rede viel, of zijn opinie opdrong, terwijl hij zijn frazen vlug en
onnauwkeurig afspon met een Fransche levendigheid.

Eline had een paar malen Jeanne willen medevoeren in dien cirkel van
schitterende nietigheid, maar Jeanne had slechts even geglimlacht
of geantwoord met een enkel woord en Emilie gaf het op haar te
amuzeeren. Het gesprek werd algemeener; Eline voegde zich er bij
met haar vrooliik sans-gêne en haar komische jovialiteit en Frans,
te midden van dien tooverkring, kon niet nalaten nu en dan een vonk
van luchtige geestigheid te laten flikkeren, al wierp hij vaak een
bezorgden blik naar zijn stil vrouwtje.


IX.

Het was Jeanne alsof het diner nimmer zou eindigen. Ofschoon zij
niet den minsten eetlust had, wilden zij niet meer weigeren en at
van de getruffeerde poularde, van de gâteau Henri IV, van de ananas
en het keurig dessert, haren wijn echter slechts even met de lippen
aanrakend. Henk, naast haar, at veel en met smaak, en verwonderde
zich, al kluivende, hoe zij steeds zulke kleine porties nam. Maar
ook De Woude at ternauwernood, daar hij er zich in het vuur zijner
levendigheid nauwlijks den tijd toe gunde. Emilie echter hield Henk
goed gezelschap en dronk een stevig glas wijn.

Het was over achten, toen men opstond en de dames zich naar den salon
begaven. Frans ging met Henk en De Woude een sigaar rooken, daar Jeanne
verklaard had nog wel een half uurtje te willen blijven. Betsy had
dit vriendelijk gevraagd; zij kon haar gasten toch niet op staanden
voet laten vertrekken en het bleef vroeg genoeg voor de opera.

--Is Dora dikwijls ziek, Jeanne? vroeg Eline, terwijl zij zich, met
het geruisch van haar roze rips, naast deze op een canapé neêrzette,
en haar hand nam. Den laatsten keer, dat ik haar zag, mankeerde haar
niets en toen vond ik haar al zoo bleekjes en fijntjes.

Jeanne trok zacht hare hand terug en gevoelde iets als een
ergernis over die vraag na de conversatie aan tafel; zij antwoordde
kortweg. Maar Eline liet niet af, als was ze bewust, nu in liefheid
te moeten inhalen, wat zij eerst had verzuimd, en zij kon zóó iets
gevoelvol-medelijdends in haar stem leggen, dat Jeanne er onwillekeurig
door werd bewogen. Jeanne begon te klagen, hoe zij niet geloofde, dat
dokter Reijer zorgvuldig genoeg haar meisje had onderzocht, en Eline,
die zich op het zilveren blad, dat Gerard, de knecht, voorhield,
haar mokka suikerde, hoorde vol belangstelling naar de moederlijke
klacht. Emilie en Betsy waren in het aangrenzend boudoir gegaan,
waar de eerste modeplaten wilde zien.

--Arme meid, wat heb je een moeite, en nauwlijks drie maanden pas
in Holland. Je bent immers in September gekomen? vroeg Eline het
doorzichtige Chineesche kopje op de peluche babbytafel zettend.

Jeanne zweeg, maar eensklaps richtte zij zich op, en op haar beurt
Eline's fijne, koele vingers vattende, zeide zij, in een verlangen
naar teederheid:

--Zeg eens, Eline, je weet, ik heb het hart op de tong, ik ben altijd
nog al oprecht geweest: mag ik je iets vragen?

--Natuurlijk, antwoordde Eline, een weinig verbaasd.

--Nu dan.... waarom zijn we niet met elkaâr, zooals we vroeger
waren, toen je ouders nog leefden? Het is nu vier jaar geleden,
dat ik trouwde en naar Indië ging, en nu we terug zijn gekomen,
nu ik je weêr terug zie, is het, of alles tusschen ons veranderd
is. Ik heb geen kennissen en bijna geen familie hier in Den Haag,
en ik zou gaarne mijn vroegere kennissen blijven behouden.

--Maar Jeanne....

--O, ik weet het, je vindt me misschien dwaas, dat ik zoo spreek,
maar ik voel me soms zoo gedrukt door al die soesah; ik zou zoo gaarne
eens aan een goede vriendin mijn hart willen uitstorten.... wat ik
natuurlijk niet aan mijn man doe....

--Maar waarom niet aan je man....?

--Ach, hij heeft al genoeg zorg van zijn eigen zaken; hij is ziek,
niet waar, en hij wordt ongeduldig....

--Maar Jeanne, ik weet niet, wat er tusschen ons veranderd zou zijn.

--Misschien verbeeld ik het mij ook; vroeger waren we meer samen,
nu leef je in geheel andere kringen, je gaat veel uit en ik.... we
zijn zoo langzamerhand aan elkaâr vervreemd.

--Maar als men elkaâr in vier jaar niet gezien heeft....

--We hebben toch correspondentie gehouden.

--Wat zeggen een drie, vier brieven in een jaar! Spreekt het niet van
zelf, dat men eenigszins andere ideeën krijgt, als men ouder wordt en
in andere omstandigheden komt. Vroeger was ik ook in zorgen, eerst
over mijn lieve papa, later over tante Vere, die ik in haar ziekte
heb opgepast...

--Voel je je gelukkig hier, kan je met Betsy overweg?

--O, zeker, uitstekend, anders zou ik immers niet bij haar inwonen.

Eline vond het, uit haar aangeboren terughoudendheid, niet noodig,
hierop meer te antwoorden.

--Zie je, je hebt je om niets te bekommeren, ging Jeanne voort; alles
gaat en gebeurt zooals je zelf wilt, je leeft vrij en onafhankelijk,
voor je genoegen.... bij mij is alles zoo geheel anders.

--Maar is dat nu een reden om ons vervreemd van elkaâr te noemen? Ten
eerste vind ik vervreemd een onaangenaam woord; ten tweede is het,
al duidt je het zachter uit, niet waar....

--Toch wel.

--Toch niet.... Ik verzeker je Jeannelief, kan ik je van dienst zijn
in het een of ander, je zal me altijd bereid vinden. Geloof je dat?

--Zeker, en ik dank je voor je belofte... Maar Eline...

--Nu?

Jeanne had iets als een vraag op de lippen: hoe ben je? verhaal mij
meer van je, laat mij je beter leeren kennen, zooals je nu bent! maar
het gemaakt vriendelijk lachje om die fijne lippen, in die droomerige,
amandelvormige oogen deed haar zwijgen. En zij gevoelde plotseling
berouw over haar openhartigheid tegenover dit coquette meisje, dat haar
veêren waaier in- en uitplooide; zij gevoelde als een onvoldaanheid
over het nuttelooze gesprek, dat er uit gevloeid was. Waarom had zij
zich door die opwelling laten medeslepen; zij pasten immers toch niet
bij elkaâr....

--Nu? herhaalde Eline, en toch vreesde zij in haar terughoudendheid
voor die vraag, die komen zou.

--Later, later, als we weêr eens alleen zijn! stotterde Jeanne en
zij stond op, ontevreden, over zichzelve geërgerd, op het punt in
tranen uit te barsten, na dat onaangename diner, na die vruchtelooze
wisseling van gedachten. Betsy en Emilie traden juist uit het boudoir.

Jeanne meende dat het tijd was van heengaan. De drie heeren
kwamen weldra binnen en Henk hielp Jeanne haar langen wintermantel
aantrekken. Zichzelve tot vriendelijkheid dwingend nam zij afscheid
en herhaalde Betsy, hoe lief zij haar intieme invitatie had gevonden,
en opnieuw overviel haar een rilling van ontevredenheid, toen Eline
haar op beide wangen kuste.

--Wat is die Jeanne toch gloeiend vervelend! zeide Betsy, nadat de
Ferelijns weg waren. Zij heeft bijna geen mond opengedaan.... Waarover
heb je het toch zooeven met haar gehad, Eline?

--Ik? Wel over Dora, en over haar man... niets bizonders.

--Arme meid! sprak Emilie medelijdend. Kom Georges, haal mijn sortie
eens.

Mina bracht echter de sorties der dames binnen, terwijl De Woude
zijn ulster ging aantrekken en Henk zich in zijn dikke handen wreef,
aangenaam gestemd, dat hij van avond thuis zou kunnen blijven na een
lekker diner. Het rijtuig stond reeds een half uur in de dooiende
sneeuw te wachten, met Dirk den koetsier en Herman den palfrenier,
onder hunne groote, bonten pélérines als verzonken, op den bok.


--Frans, dwing me nooit meer een invitatie bij de Van Raats aan te
nemen! sprak Jeanne smeekend, terwijl zij, rillend aan haar mans arm,
door de modder plaste, en de slippen van haar te wijden mantel, die
telkens openwoei, met haar kleine, verkleumde hand bij elkaâr poogde te
houden. Heusch, ik voel me niet meer thuis bij hen, bij Betsy en Eline.

Hij haalde even ongeduldig de schouders op en bleef zwijgen, en zij
stapten met hunne natte schoenen door, in het flikkerend licht der
lantaarns, die zich vervelend regelmatig herhaalden langs den weg,
en die haar doffen glans afspiegelden in de plassen, beverig en flauw.


X.

De derde acte van Le Tribut de Zamora was juist begonnen, toen Betsy,
Emilie, Eline en Georges hunne loge binnenkwamen. Deze komst gaf een
afleiding, eene plotselinge, lichte beweging in de stilte van het
luisterend en schouwend publiek; er ruischte een gekreuk van zijde
en satijn; men zag naar hen op en om; kijkers richtten zich naar
hen toe; in het publiek fluisterde men hier en daar, en vroeg men,
wie zij waren.

Emilie en Eline zetten zich vóor neder; Betsy en Georges achter haar,
en Eline zag een wijle, half glimlachend, in het rond, terwijl zij
haren waaier en haren parelmoeren binocle neêrlegde. Toen begon
zij langzaam hare sortie van wit peluche, met roze satijn gevoerd,
los te strikken, en deed die als iets rozigs en sneeuwigs van haar
schouders glijden, waarop De Woude ze over de leuning van haar fauteuil
schikte. En zij genoot in den triumf harer bevalligheid, toen zij, als
zonder er op acht te geven, zag, hoe men haar betuurde en bewonderde.

--Het is vanavond vol, we treffen het goed, fluisterde Emilie. Ik
vind niets zoo vervelend als een leêge zaal.

--O, ik ook! zeide Betsy. Kijk daar zitten de Eekhofjes, Ange en
Léonie, met haar mama. Gisteren waren zij ook bij de Verstraetens:
de volgende week geven ze een soirée dansante! en zij groette de
meisjes terug.

--Vanavond zingt de nieuwe baryton, die uit Brussel komt, Theo Fabrice,
sprak De Woude tot Eline. U weet, dat er sinds de débuts twee zijn
afgewezen, hij is eindelijk de derde.

--Wat duren die débuts vreeselijk lang dezen winter! merkte Eline
achteloos en zich waaiende op.

--Met den fort-ténor hebben we het nog al dadelijk getroffen, maar
ook hier, Fabrice schijnt heel goed te zijn, naar ik heb hooren
zeggen. Kijk, daar komt hij.

Het koor van Ben-Saïds odalisken was geëindigd, en de Moorsche vorst
zelve trad binnen, aan de hand Xaïma zijn paleis binnenvoerend. Eline
lette echter weinig op, daar zij nog de zaal rondzag, nu en dan een
kennis toelachte, en haar oogen niet weêr naar het tooneel richtte,
dan toen Ben-Saïd en zijn slavin onder hun troonhemel gezeten waren
en het ballet begon. Daarin schiep zij behagen en zij volgde de
danseuses, die, als glijdend op de tippen der teenen, zich rijden
onder de Moorsche arcades en zich groepeerden onder de opgeheven
sluiers en waaiers van zilveren franje, omgoten door haar corsages
van glanzig satijn, en schitterend van het klatergoud op de tulle
harer wijd uitgeplooide rokjes.

--Een lief ballet! zeide Emilie, gapende achter heur waaier, en vlijde
zich gemakkelijker in haar fauteuil, een weinig onder den indruk van
het genoten diner.

Eline knikte en terwijl zij achter zich het gefluister van Betsy en
Georges hoorde, bleef zij de kunstige evoluties volgen der eerste
danseuse die onder de op en neêr gezwaaide sluiers en waaiers tusschen
de anderen doorzweefde, steeds op de punten van heur satijnen, naar
omlaag gekromde voeten, de armen omhoog, in heur kapsel een flikkerend
aigrette van diamanten.

Uit den aard harer droomerig idealistische natuur, hield Eline dol
veel van de opera, niet alleen om er zich in haar loome elegance
te laten bewonderen, niet alleen om de muziek, en om eener beroemde
chanteuse de voordracht van een of ander aria af te hooren, maar ook
om de gespannen, zeer romantisch gekleurde intrigues, de eenigszins
ruw geschilderde melodramatische peripetieën, vol haat en liefde en
wraak, waarvan het conventioneele haar niet hinderde, en waarin zij
zelfs geen waarheid zocht. Zij behoefde geen oogenblik te vergeten,
dat zij acteurs en actrices, geen ridders en edelvrouwen voor zich
zag, dat zij zich in een vollen, verlichten schouwburg bevond, ziende
naar geschilderde coulissen en hoorend naar de tonenmassa's van een
zichtbaar orkest, en niet met held en heldin medeleefde in de tel
quel opgerakelde poëzie van de een of andere mediaevistische periode;
zij genoot desniettemin, zoo die acteurs niet te slecht zongen,
niet burgerlijk acteerden en er gesoigneerd in hun kostumes uitzagen.

Betsy integendeel ging alleen naar de opera om te zien en zich
te laten zien; zij zou Eline's genot, zoo zij hiervan geweten had,
kinderachtig hebben gevonden en er de schouders over hebben opgehaald,
maar Eline genoot in stilte, omdat zij Betsy's opinie vermoedde, en
liet haar zuster dus denken, dat zij eigenlijk geen ander genoegen
in den schouwburg smaakte dan, als zij, kennissen te zien en door
dezen gezien te worden.

Zij betreurde het nu bij zichzelve zoo laat gekomen te zijn; ze zag
Le Tribut de Zamora voor de eerste maal, en ze wist niet den inhoud
der twee voorafgaande actes. Emilie was onder den indruk van haar
vischpastei en haar getruffeerde poularde stil geworden en zat,
als zij, aandachtig te zien.

Het ballet was geëindigd. Ben-Saïd en Xaïma traden van hun troon af,
en hij zong na het recitatief:


    "Je m'efforce en vain de te plaire!"


de romance:


    "O, Xaïma, daigne m'entendre!
    Mon âme est à toi sans retour!"


De stem van den nieuwen baryton was vol en zwaar, meer die van een
basse-chantante, en hij voileerde haar in zijn lied als met een sluier
van melancholie.

Maar in zijn weelderig, Moorsch kostuum leek hij groot en zwaar
gebouwd; noch aan zijn houding, noch aan zijn mimiek vermocht hij
eenigen zweem van verliefde onderdanigheid te schenken, en hij
zag de chanteuse-légère, in haar zilverlaken en haar, met paarlen
doorvlochten, blonde haren, meer aan met iets dreigends en geweldigs,
dan met den deemoed van smeekenden hartstocht.

Eline voelde dit gemis in zijn actie, maar toch behaagde haar het
contrast dier uitdrukking van gebiedenden trots in zijn houding,
met die andere van deemoedigheid in zijn stem. Zij volgde den zang
toon voor toon, en terwijl de actrice bij een plotseling fortissimo
van Ben-Saïds koper orgaan scheen te sidderen van angst, vroeg Eline
zichzelve af:

--Waarom zou ze toch zoo bang zijn?.... Wat is er gebeurd? Hij ziet
er niet kwaad uit.

En zij zag, terwijl men, na de romance, in de handen klapte, de zaal
rond, toen haar blik bij toeval op een groep heeren viel, die in de
entrée der stalles zich op de trapjes geposteerd hadden. Zij bespeurde,
hoe zij juist naar hun loge tuurden, en denkelijk over hen praatten,
zoodat zij met haar gracieuze loomheid het hoofd weder een weinig
wilde afwenden.... maar tegelijkertijd merkte zij éen onder hen op,
die, hoed en stok in de hand, haar met iets hoffelijks en familiaars
toelachte.... Zij keek hem even aan, met groote oogen, groette in
haar verbazing niet dadelijk terug, maar wendde zich eensklaps om,
legde heur hand op Betsy's knie en fluisterde haar zuster toe:

--Zie eens, Betsy, zie eens wie daar staat!

--Waar, wie dan?

--Daar in de stalles.... Vincent.... zie je niet!

--Vincent! herhaalde Betsy, eveneens verbaasd; o ja, Vincent!!

Zij knikten beiden Vincent toe, die haar schertsenderwijze met zijn
binocle begon te fixeeren, waarop Eline zich coquet achter haar
waaier verborg.

--Wie, wie is dat, wie is Vincent? vroegen Emilie en Georges.

--Vincent Vere, een eigen neef! antwoordde Betsy. O, een dwaze jongen,
meestal weet niemand waar hij uithangt; dan zie je hem in geen maanden
en dan apparaisseert hij weêr. Ik wist volstrekt niet, dat hij in
Den Haag was. Eline, doe toch zoo gek niet met dien waaier.

--Hij hoeft me niet te fixeeren! zeide Eline, en hield zich met een
bevallige ronding van den arm den waaier voor het gelaat.

--Sedert wanneer heeft u uw neef gezien, mevrouw? vroeg Georges.

--O, zeker niet in anderhalf jaar. Ik geloof, dat hij, toen we hem
het laatst spraken, naar Londen zou gaan, waar hij iets gevonden had,
als reporter bij een courant, geloof ik, of iets dergelijks. Verbeeld
je, ze zeggen, dat hij een tijdlang in het Vreemden-Legioen in Algiers
is geweest, maar dat geloof ik nooit.... Hij heeft van alles gedaan,
en bezit nooit een sou....

--Ja, nu herinner ik me hem, ik heb hem vroeger wel eens gezien,
zeide Emilie gapend. Een raar individu.

--Ja, dat wel, maar hij weet, dat hij zich hier in Den Haag, waar
hij familie heeft, een beetje moet inhouden, en dat doet hij: we
tolereeren hem dus.

--Ach ja, merkte Emilie filozofisch op; je hebt meestal zoo een vuns
lid in de familie.

Eline choqueerde zich lachend om haar studentikoze uitdrukking en
plooide eindelijk langzaam de roze struisveeren van haar waaier in.


XI.

De derde acte verliep, zonder dat zij veel begreep van de scène met
Manoël, maar uit het groote duo van Hermosa en Xaïma ving zij een
draad op; de herkenning van moeder en dochter na het gebisseerde:


    "Debout, enfants de l'Ibèrie!"


en het scherm viel onder een daverend applaus, dat de beide actrices
driemaal voor het voetlicht, waar een paar bouqetten en een corbeille
haar overhandigd werden, terugriep.

--Ach toe, meneer De Woude, vertel me eens, waar komt toch de intrigue
eigenlijk op aan. Je n'y vois pas encore clair! vroeg Eline nu terwijl
zij zich een weinig tot Georges wendde.

Betsy sloeg echter voor, een oogenblik in den foyer te gaan en zij
stonden op en verlieten hunne loge. In den foyer, op de ottomane
gezeten, verhaalde Georges het verloop van de handeling der opera,
terwijl Eline met meer aandacht dan zij wilde laten blijken,
luisterde. Zij wist nu, waarom Xaïma huiverde voor Ben-Saïd en zij
had gaarne de loting der jonkvrouwen in de eerste, den verkoop van
Xaïma als slavin in de tweede acte gezien.

Eensklaps merkten zij Vincent op, die de trappen van den foyer af en
naar hen toekwam, eenvoudig en vrijmoedig, als had hij zijn nichten
nog pas den dag te voren gezien.

--Zoo Vincent, ben je weêr uit de lucht komen vallen? riep Eline.

--Dag Eline! Dag Betsy! Gecharmeerd je weêr eens te zien. Freule Van
Berg en Woude, zoo ik me goed herinner?

Hij drukte haar beiden de hand.

--Zoo ongeveer. Ik bewonder uw geheugen, ik was u vergeten, antwoordde
Emilie.

--Meneer De Woude Van Bergh, meneer Vere, prezenteerde Betsy.

--Zeer aangenaam. En hoe gaat het, goed?

--Totnogtoe een weinig verbaasd! lachte Eline. Je komt zeker om morgen
weêr te vertrekken, naar Petersburg of Constantinopel, niet?

Hij zag haar glimlachend aan met zijn fletse blauwe oogen, als van
verkleurd porselein achter hun lorgnet. Zijn gelaat had schoone,
regelmatige trekken, bijna te schoon voor een man, met den fijnen
rechten neus, den kleinen mond, waarom vaak iets spotzieks of
minachtends speelde, overdonst door het dunne, blonde snorretje; maar
een ongezonde, geelbleeke tint, en een vermoeide uitdrukking vaagde
de grootste bevalligheid ervan weg. Zeer slank en fijn gebouwd,
was hij in een donker, half gekleed kostuum, en opvallend waren
zijn smalle voeten en zijn slanke hand, met dunne, witte vingers,
een hand als van een artist, waarvan de fijnheid Eline steeds aan
die haars vaders deed denken.

Hij zette zich bij hen neder, en vertelde, op Eline's vraag,
met een matte stem, hoe hij juist in Den Haag was gekomen, voor
bezigheden. Het laatste was hij geweest te Malaga, in een wijnzaak;
vóór dien tijd in een assurantiemaatschappij te Brussel; daarvóór, in
een rijk oogenblik, als compagnon in een tapijtenfabriek te Smyrna,
die failliet was gegaan. Niets vlotte; nu verveelde hem dat gereis
en getrek; hij had genoeg blijk van energie gegeven, maar het noodlot
was hem tegen; alles waarin hij zich moeide scheen hem ongeluk aan te
brengen; wellicht zou hij echter bij een kinaonderneming op Java een
betrekking kunnen krijgen, maar hij moest eerst juiste inlichtingen
inwinnen. Morgen in den ochtend hoopte hij bij Van Raat te komen, dien
hij spreken moest. Betsy vroeg daarop, of hij dan kwam koffiedrinken,
daar Van Raat 's morgens nooit thuis was, wel 's middags. Hij nam
dit gaarne aan en praatte vervolgens over de opera.

--Fabrice, o, dat is de baryton, niet waar? Ja, een mooie stem maar
een leelijke, dikke baas.

--Vindt u? Neen, ik vindt, dat hij op het tooneel nogal een goed
figuur maakt! meende Emilie.

--Kom, freule, dat meent u niet....

Emilie bleef bij haar opinie en Eline lachte om hun verschil van
meening. Het belletje waarschuwde echter, dat de vierde acte begon
en Vincent nam afscheid, ofschoon Georges hem beleefd zijn plaats in
de loge wilde afstaan.

--O, dank u, zeer verplicht; ik wil u niet van uw plaats berooven,
ik sta in de stalles heel goed. Dus dan tot morgen, nietwaar? Adieu
Betsy, Eline.... au plaisir freule.... zeer aangenaam geweest, meneer
De Woude.

Hij boog, drukte Georges de hand en verwijderde zich langzaam,
lichtjes met zijn dunnen rotting zwaaiend.

--Het is een vreemde jongen! zeide Eline en schudde het hoofd.

--Ik ben altijd bang, dat hij ons nog eens compromitteeren
zal! fluisterde Betsy Emilie in het oor; maar, zooals ik zeide,
totnogtoe heeft hij zich nogal fatsoenlijk gedragen. En daarbij,
ik ben lief tegen hem, om hem te vriend te houden; ik heb een soort
vrees voor hem, men kan nooit weten....

--Ik kan niet zeggen, dat hij een charme van me is! sprak Emilie en
zij stonden op, om zich naar hun plaatsen te begeven.

--Kom, Emmy, dat zeg je nu maar, omdat hij Fabrice niet mooi
vond! plaagde Georges.

Emilie haalde de schouders op en zij gingen door den couloir.

--O, er is dus geen vijfde acte! Ik dacht, dat er vijf actes
waren! zeide Eline, bijna teleurgesteld, tot De Woude, die haar het
slot der opera verhaalde, snel, met een enkel woord.


XII.

In de vierde acte, in de door maanlicht beschenen tuinen van Ben-Saïd,
hoorde Eline vol belangstelling naar Manoëls cavatine, zijn duet met
Xaïma en hun beider trio met Hermosa, maar haar aandacht steeg, toen de
Moorsche vorst in de poort van zijn paleis verscheen, den krijgslieden
beval Manoël weg te voeren, en Xaïma, na zijn, tevergeefs smeekende
klacht, in plotseling woedenden hartstocht voortsleepte.... Het einde
der opera: Ben-Saïd vermoord door de moeder, die haar dochter redden
wil, greep haar meer aan, dan zij zou hebben willen bekennen. In zijn
scènes met de beide vrouwen speelde de nieuwe baryton met een vuur en
een kracht, die het melodrama als een gloed van romantische waarheid
bijzette, en toen hij getroffen op de trappen van het paviljoen
neêrzeeg, hief Eline haar binocle op, om zijn donker gekleurd gelaat
met den zwarten baard en de geloken oogen even te beschouwen....

Het scherm viel, maar de vier acteurs werden teruggeroepen en Eline
zag hem weder, buigende met een koelen, onverschilligen trek, die
afstak bij de glimlachjes van den tenor, de forte-chanteuse en de
chanteuse-légère.

Het publiek rees op, de deuren der loges openden zich...

Georges hielp zijn dames met haar sorties en zij gingen den couloir
door, de trappen af, om achter de glazen deuren te wachten, tot hun
rijtuig werd aangediend, door den afroeper met de hand aan den mond:

--Van Raa....aat!....

--Ik geloof toch niet, dat de Tribut een van Gounods beste opera's is,
is het niet, Eline? vroeg Emilie in het rijtuig. Niet te vergelijken
met Faust of Romeo et Juliette.

--Ik geloof het ook niet, antwoordde Eline voorzichtig, om haar bewogen
gemoedsstemming niet te doen blijken: maar men kan zoo moeilijk over
muziek oordeelen, wanneer men die voor het eerst hoort. Een paar
lieve melodieën hebben mij wel gefrappeerd. En daarbij, we hebben
maar de helft gezien.

--Voor een paar actes te gaan, vind ik wel aardig, maar eene geheele
opera te moeten hooren, verveelt me, dat wil ik wel bekennen, zeide
Betsy gapend.

En Georges neuriede:


    "Debout, enfants de l'Ibérie!"


De De Woudes werden eerst thuisgebracht op het Noordeinde en Betsy en
Eline reden vervolgens, mollig gedoken in het gebrocheerd satijn van
den landauer, naar het Nassauplein terug. Zij spraken nog even over
Vincent en toen zwegen zij beiden, en Eline dacht in een dwalende
mijmering aan de wals van Mireille, aan haar twist met Betsy over
Grete, aan de groep der Vijf Zinnen, aan Mevrouw Van Raat en De Woude,
aan heur roze japon en Ben Saïd.




Hoofdstuk V.


I.

Er was ongeveer een week verloopen na de tableaux-vivants, toen
Lili Verstraeten zich des middags in den kleinen salon neêrzette,
daar waar ze waren vertoond geworden. Het vertrek had sinds lang
weêr zijn gewoon aanzien hernomen, en in het open haardje vlamde een
vroolijk vuur. Buiten was het koud; er woei een gure wind, en het
dreigde te zullen regenen. Marie was met Frédérique van Erlevoort
commissies gaan doen, maar Lili had verkozen thuis te blijven en
vlijde zich nu behagelijk in een ouderwetschen, ruimen fauteuil,
bedekt met oud tapisseriewerk, een gezelligen stoel, die haar lief
was. Zij had Victor Hugo's Notre Dame de Paris medegenomen, maar zij
wilde zich niet dwingen tot lezen, zoo zij er nog geen genoegen in
nam, en zij liet haar boek, in rood leêr gebonden, verguld op sneê,
dus ongeopend in haar schoot liggen. Hoe heerlijk niets te doen dan
een beetje te droomen, en hoe dom van Marie en Freddy, uit te gaan
in dat vreeselijke weêr! Haar kon het niet schelen, het weêr; buiten
mocht het waaien en stortregenen, binnen was het heerlijk; de wolken
temperden het licht, de laag gedrapeerde meubelgordijnen lieten het
slechts zeer bescheiden doorglijden.... Dien had zij weggestuurd,
toen die ze wilde wegtrekken naar terzijde. Papa zat te lezen in de
serre, daar, waar het meeste licht viel; ze kon juist zijn lieven,
grijzen kop zien, en zij bespiedde, hoe gauw hij de blaadjes omsloeg;
hij las werkelijk niet zooals zij, die haar boek had medegenomen om
zich een houding te geven. Zij verveelde zich nooit, al deed zij niets;
integendeel, zij genoot dan van haar dwalende gedachten: rozeblâren,
als voortgeblazen door een lichte koelte; zeepbellen, broos en kleurig,
die zij behagelijk zag omhoog stijgen, en de rozeblâren woeien weg,
de zeepbellen spatteden uiteen, maar ze verlangde haar rozeblad geen
klimop te zijn, dat zich in haren geest vastrankte, en haar zeepbel
geen ballon captif! Mama was nog boven, steeds zeer bedrijvig; ach,
zij kon mama toch geen werk uit de handen nemen; die wilde toch
alles zelve doen, al deed Marie ook zoo een beetje het huishouden. Ze
hoopte, dat er geen visite zou komen; heerlijk, heerlijk alleen te
rêvasseeren! Hoe aardig, zoo een vlam te zien krullen om een verkoold
houtblok; de haard was net een hel, in miniatuur, de turven waren
rotsen, en daartusschen groeven zich afgronden, louter vuur en gloed,
iets van Dante! De vervloekten dwaalden rond over de rotsen en zagen
met ontzetting in den vlammengloed, brrr.... En glimlachend tegen
haar eigen fantazie wendde zij de oogen af, een weinig verblind
door het staren in die hel.... Nog geen week geleden, hadden zij,
ginds op die plek, gepozeerd voor hun opgetogen kennissen! Wat zag er
toen alles geheel anders uit! Nu waren de achtergronden, de lieren,
het kruis, al de rommeldebommel geborgen op den zolder. Dien had
de kostumes netjes opgevouwen in koffers bewaard. Het was toch een
gezellige tijd geweest, ook de beraadslagingen met Paul en Etienne
over de onderwerpen en de kostumes; de repetities, waar Paul iedere
poze moest voordoen! Wat hadden zij dikwijls geschaterd, wat een
moeite zich ook getroost voor enkele minuten....

Papa las maar ijverig door, en zij telde; eens na vijf-en-twintig, toen
na dertig tellen sloeg hij het blaadje om; wat repte hij zich! Hè,
wat kletterde de regen, en wat stroomde de goot! Freddy en Marie
waren voor haar pleizier uit.... heerlijk zich veilig te voelen, als
een poesje, voor die nattigheid.... En haar voeten nestelden zich in
de wol van de zwarte schapenvacht voor den haard; haar blond hoofd
drukte zich dieper in het tapisseriewerk van den ouden stoel.

Freddy ging dien avond naar een bal. Hoe was het mogelijk, dat zij er
tegen kon, bijna iederen avond uit te gaan! O, zij, Lili, hield er
ook dol van, een prettig bal, een amuzant soiréetje, maar ze bleef
ook heel gaarne thuis: ze las of ze werkte of ze.... deed niets,
maar verveling kende ze niet, en haar leventje.... het was net een
kalm beekje, ze was zoo geheel en al tevreden bij haar engelen van
ouders; ze wenschte maar dat het altijd zoo zou blijven; het kon
haar niets schelen een oude jongejuffrouw te worden.... Quasimodo,
Esmeralda, Phoebus de Châteaupers; ach, had ze maar liever Longfellow
medegebracht; ze had niets geen verlangen naar de Cour des Miracles,
maar wel naar Evangeline en The Golden Legend:


    My life is little,
    Only a cup of water,
    But pure and limpid....


Wat werd ze poëtisch gestemd! Ze lachte in zichzelve om zichzelve en
keek naar buiten in den tuin, waar de druipende, dorre takken als in
wanhoop geschud werden door den wind.

Daar werd gebeld en.... zij hoorde stappen en gelach in de gang, en
een aanhoudend geveeg van voeten op de mat. Freddy en Marie kwamen
thuis, maar zij gingen denkelijk naar boven; neen.... zij traden
binnen, steeds lachend, ontdaan van hunne druipnatte regenmantels en
beslikte overschoenen, en met zich een geur van wind en vochtigheid
in de warmte der kamer voerend.

--Heb je ooit! riep Marie uit; de freule zit bij het vuurtje zich te
warmen. Wel zeker, waarom niet!

--Wil de freule ook een kussentje in het rugje? spotte Freddy.

--Lach maar toe! murmelde Lili glimlachend en nestelde zich dieper in
den stoel; ik zit hier heerlijk en heb geen koude, natte voeten. Bagger
maar alleen in de vuiligheid, hoor!....

Freddy ging den heer Verstraeten even groeten, en Marie beweerde een
hartversterking noodig te hebben, en zou thee zetten.

Daarop zetten de meisjes zich bij elkander neder en Lili wilde ook
gaarne een kopje, heur afternoon-tea, al had ze niet gebaggerd in
de vuiligheid.

--Wat is het hier donker, Lili, hoe heb je hier kunnen zitten
lezen! Het is om je oogen te bederven! riep Marie.

--Ik heb ook niet gelezen, antwoordde Lili, genietende in haar
dolce-far-niente.

--De freule heeft zitten peinzen! spotte Freddy weêr.

--Heerlijk! sprak Lili, glimlachend haar oogen luikend. Zoo totaal
niets te doen.... alleen te rêvasseeren.

En zij schaterden het alle drie uit over de bekentenis van die
schaamtelooze luiheid, toen mevrouw Verstraeten beneden kwam,
zoekende naar het sleutelmandje, dat Marie verzuimd had in haar
kamer te brengen, en zij vond ze, alle drie lachende over heur kopje,
de sleutelmand naast de banketschaal.

Frédérique vertelde daarop, dat zij gauw weg moest; zij was dien
avond gevraagd op de soirée-dansante bij de Eekhofs, en zij moest
nog het een en ander voor haar toilet nazien, en mevrouw vond Lili
veel verstandiger dan Freddy en Marie, die commissies gingen doen
in hondenweêr.


II.

Er werd weder gebeld.

Het was Paul, die nog meer dan de meisjes dien geur van wind en
vocht medebracht, en die weêr naar buiten werd gestuurd, om beter
zijn voeten af te vegen.

--Wat een weêr! zuchtte hij en deed zich eindelijk na al die
pourparlers neêrvallen in een fauteuil.

Mevrouw liet de jongelui alleen en zette zich in de serre bij heur man,
maar deze, hoorende dat Paul er was, begaf zich naar de achterkamer.

--Dag oom.

--Zoo, dag Paul, hoe gaat het.... Ook goed met mama?

--O, het schikt nog al, oom, mama is heel wel; zooeven zat ze druk
te lezen in een boek, dat Eline haar gestuurd had....

--En hoe is het er meê, heb je al een visite bij Hovel gemaakt?

--Neen oom, nog niet!

--Maar doe dat dan. Laat er niet al te veel gras over groeien, Hovel
verlangt kennis met je te maken....

--Paul, je hebt nu al vier dagen geleden gezegd, dat je naar Hovel
zou gaan! riep Marie uit. Hoe is het mogelijk, dat je daar zoo lang
over moet denken. Het is, of het een reis is!

--Ik was van plan er morgen heen te gaan.

--Ga dan ook morgen, om halfzeven; na den eten vindt je hem altijd
thuis en is hij te spreken. Ik zou dat nu zoo maar vaststellen! zeide
oom Verstraeten, en er glom iets ontevredens in zijn anders zoo
vroolijke, donkerbruine oogen, toen hij naar de serre terugging,
gauwer dan hij anders zou gedaan hebben.

--Paultje, Paultje! zeide Frédérique, haar hoofd schuddend: hoe kan
je zoo lui zijn, nog luier dan Lili.

--Ach, het is immers morgen tijds genoeg, bromde Paul terug, en dronk
zijn kopje uit.

--Ja maar lui ben je! voer Marie hem tegen, onbevreesd voor een booze
bui. En om er oprecht over te spreken, we vinden dat allesbehalve
goed....

--Wel zeker, ga me nu maar eens de les lezen, oude grootmama.

--Oude grootmama, of geen oude grootmama, ik zeg je precies mijn
opinie.... En zie je, ik vind het jammer, dat je zoo bent, want je
zou veel meer kunnen presteeren, als je wat meer energie hadt. Let
op mijn woorden, als je je niet een beetje betert, wordt je net
als Henk.... een uitstekend goede, beste, brave jongen, maar een
doeniet. Je weet, ik dweep volstrekt niet met Betsy, maar ik kan
me begrijpen, dat je broêrtje haar soms gruwelijk moet vervelen,
met zoo een heelen dag niets doen.

--Zeg nu niets van Henk; Henk is een goede, beste vent! riep
Frédérique.

--En daarbij, voer Marie voort; je hebt meer capaciteiten dan
Henk; daarom vind ik die luiheid en dat gebrek aan energie dubbel
onuitstaanbaar in je....

--Ach, Marie, zeide Lili opstaande; zit nu niet zoo uit te varen
tegen Paul.... poor boy! Ga jij morgen naar Hovel, hoor! fluisterde
zij hem in; dan is alles weêr in orde....

Hij lachte haar toe, en beloofde zich te zullen beteren onder het
voogdijschap van haar drieën.

--Het schijnt, of ik onder curateele van mijn nichtjes en van freule
Van Erlevoort sta! zeide hij vroolijk. Mag het kleine jongetje nu
nog een kopje thee?


III.

De stortregen had opgehouden, maar de wind schudde nog steeds de
druppelende takken.

Het was over halfvijf, toen er opnieuw gebeld werd.

--Over halfvijf! riep Frédérique uit. Ik moet weg, ik had al lang weg
moeten gaan, om strikken op mijn japon te zetten.... O, ik zal adorable
zijn van avond, geheel en flot de tulle! Waar zijn mijn pakjes, Marie?

--Er is gebeld, zou daar visite zijn? vroeg Lili. Frédérique wachtte
even, daar zij in de vestibule haren regenmantel moest aantrekken,
en Dien kwam binnen om te vragen, of er belet was voor meneer De
Woude Van Bergh.

--Ik denk van niet, Dien, vraag maar even in de serre.

--O, die onuitstaanbare jongen! riep Lili. Dat pedante être!

--Ach, hij is zoo kwaad niet, meende Paul; en volstrekt niet pedant.

--Nu maar, ik maak de deur dicht, ik wensch hem niet te zien! hervatte
zij en zij wilde de porte-brisée dichtschuiven, toen Dien terugging
met de boodschap, of meneer zoo goed zou willen zijn binnen te komen.

--Kom Lili, wees nu niet zoo dwaas, kom nu meê! drong Marie aan.

--Dank je, ga maar alleen; sprak zij en schoof de beide deuren dicht,
juist toen De Woude in den salon binnentrad, waar hij door Marie
ontvangen en in de serre geleid werd.

Paul en Frédérique lachten, en namen afscheid van Lili; zij gingen
alle drie door de eetkamer naar de vestibule.

--Adieu, groet oom en tante van mij, en zeg oom dat ik bepaald naar
Hovel zal gaan, morgen na den eten! zeide Paul.

--Doe ook mijn complimenten, en zeg, dat ik waarlijk weg moest! sprak
Freddy.

--Goed, adieu, amuzeer je van avond, en flot de tulle! Brr, wat is
het hier koud in de gang!

Paul en Freddy gingen, en Lili keerde terug door de eetkamer. Georges
De Woude?.... O, hij kwam zijn digestie-visite maken voor de
soirée! Neen, zij kon hem volstrekt niet uitstaan. Zoo geaffecteerd
en altijd zoo stijfjes! Hoe was het mogelijk, dat Paul nog iets in
hem vond; zij vond Paul duizendmaal beter en flinker. Wat kon Marie
Paul de les lezen! Hij was toch een goede jongen; en dat hij wat lui
was uitgevallen.... ach, hij had immers geld, en kon best nu nog wat
plezier maken; later zou hij wel een betrekking zoeken, daar was zij
zeker van.... Zij zou het papa zeggen; Paul had bepaald gezegd morgen
naar Hovel te zullen gaan, en hij hield altijd woord.

Zij zette zich opnieuw in den ouden fauteuil en pookte het vuur op,
en wierp er kolen en turven in en een enkel blok hout. Zij verwarmde
even haar koud geworden vingers, en wreef zich de handjes, koel als wit
satijn. Door de gesloten deur hoorde zij het geruisch der stemmen in
de serre; meestal onderscheidde zij de fijne stem van Georges.... hij
scheen heele verhalen te doen! Zij moest toch eens even zien.... en
zij stond op en schoof een der deuren een weinig en voorzichtig ter
zijde. Zoo kon ze juist in de serre turen, langs de breede bladen
der palmen; papa en mama zag zij niet, maar zij zag Marie juist in
het gelaat en Georges op den rug.... Hoe grappig, als Marie haar nu
juist in het oog kreeg, maar zij scheen een en al aandacht te zijn
voor de historietjes van dat fatje. Lili kon net zijn glanzend boordje
bewonderen en de pandjes van zijn jas.... keurig! Daar.... daar, daar
keek Marie op.... nu bespeurde die haar juist door de breede reet
heen; adieu, bonjour, zij wuifde met haar hand Marie toe, zij boog,
zij trok gezichten en Marie werkte zenuwachtig met haar wenkbrauwen
en haar lippen, om het niet uit te proesten van het lachen!


IV.

Terwijl het donker werd, haastte Frédérique zich naar huis, naar het
Voorhout. Zij repte zich, toen Willem de knecht haar had opengedaan,
als een wervelwind de ruime vestibule door, de breede wenteltrap
op. Bijkans struikelde ze over Lientje en Nico, twee der kinderen van
mevrouw Van Rijssel, haar oudste zuster, die, sedert zij van haar
man gescheiden was, met haar viertal bij mevrouw Van Erlevoort was
komen inwonen.

--Juf, pas toch op, de kinderen zullen heusch vallen! sprak Frédérique
hijgend tot de dikke juffrouw Frantzen, die zij op het portaal der
eerste verdieping tegenkwam, in wanhoop zoekende naar de ondeugende
bengels. Ze ravotten op de trap, daar, Lientje en Nico!

--Weet u ook waar Ernestine en Johan zijn? vroeg juffrouw Frantzen
radeloos.

--Wel neen, ik kom zoo juist thuis! antwoordde Frédérique
verontwaardigd en zij repte zich verder, vloog haar kamer in, wierp
haar regenmantel uit en opende met zenuwachtige vingers een der drie,
vier pakjes, die zij in haar zak en in haar mof had meêgebracht.

--Ik zal nooit klaar komen! murmelde zij angstig en zij sloeg de
groene, damasten gordijnen van haar ledikant op, waar heur baltoilet,
als een ijle wolk van lichtblauwe tulle, in een wazige teederheid
lag uitgespreid.

Dien morgen was Frédérique's toilet van de naaister gekomen, maar
zij had er een paar strikken bij willen voegen, en zij durfde er
ternauwernood aan raken, uit vrees het ragfijne weefsel te zullen
verwarren.

--O, ik word wanhopig! sprak ze weêr; toen, met een invallende
gedachte, vloog zij op eens de kamer uit, en riep op het portaal:

--Tilly, Tilly, Mathilde!

Een der deuren werd geopend; haar zuster, mevrouw Van Rijssel, trad
verschrikt te voorschijn.

--Maar, Freddy, wat is er; is er brand, dat je zoo gilt?

--Neen, dan zou ik niet precies jouw hulp verlangen? Maar toe, help
me eens, ik ben wanhopig, ik kom nooit klaar.

--Waarmeê?

--Met mijn baltoilet. Je weet, ik woû hier en daar nog een strik
zetten. Ik vind het zoo kaal op zij, en ik heb lint gekocht.

Mevrouw Van Rijssel wilde antwoorden, toen de deur van mevrouw Van
Erlevoorts kamer openging, en de oude dame vroeg, wat er toch aan de
hand was. Tegelijkertijd weerklonk er een schel gegil en gelach van
kinderstemmen op de tweede verdieping, men hoorde luid getrippel van
levendige stappen en een meisje van zeven buitelde de trappen af,
achtervolgd door een jongen van zes.

--Mama, mama! schreeuwde het kind, terwijl zij de laatste trappen
afsprong.

--Maar Tine, Johan, is dat een leven maken! Wat voeren jullie nu weêr
uit? vroeg mevrouw Van Rijssel zeer streng.

--Jo plaagt me altijd, Jo, wil me kietelen en hij weet, dat ik er
niet tegen kan! hijgde het meisje, en ze verschool zich in de rokken
harer grootmama, terwijl Frédérique Johan in hare armen omstrengelde.

--Ik heb je al meer gezegd, dat ik al dat geren en geschreeuw in huis
niet hebben wil! hervatte mevrouw Van Rijssel ontevreden. Bedenkt toch,
grootmama wordt langzamerhand oud en kan niet meer tegen dat lawaai.

--Ach! sprak mevrouw Van Erlevoort goedig; ze speelden maar een beetje,
nietwaar Tien?

--Pas op, hoor, anders zal ik je kietelen! riep Frédérique en kietelde
Johan onder zijne kleine armen, zoodat hij spartelend en kraaiend op
den grond viel.

--Mais comme vous les gâtez, toutes les deux; ne les choyez donc pas,
quand je suis fâchée. Je perdrai tout mon pouvoir, si vous continuez
ainsi! riep Mevrouw Van Rijssel wanhopig, en keek over de trap,
want beneden gaven Madeline en Nikolaas dikke juffrouw Frantzen den
grootsten last en wilden niet met haar mede naar boven.

--Lientje, Nico! riep mevrouw van Rijssel met haar strenge stem.

--Ach, Mathilde, toe, laat de kinderen nu, en kijk eens even naar
mijn japon! smeekte Frédérique.

--Ik kan er geen orde meer onder houden, gedecideerd niet! zuchtte
Mathilde.

--Haast je, Freddy, we eten vandaag wat vroeger.... over een half
uurtje, als het kan! zeide mevrouw Van Erlevoort.

Men hoorde de huisdeur opendraaien; het waren Otto en Etienne Van
Erlevoort, die samen thuiskwamen en hun vroolijke stemmen vermengden
zich met het gegil der kinderen, de vergeefsche aanmaningen van
juffrouw Frantzen en het geblaf van Hector, Otto's zwarten hond.

--Kom nu, Mathilde, zie nu eens even naar mijn japon! vleide Freddy
met haar liefste stem.

Mathilde gaf haar moederlijke plichten in dat brouhaha op en liet
zich door Frédérique medetroonen.

--Gedecideerd, ik verlies al mijn macht....

--Komt kinderen, vecht nu niet meer, weest nu zoet! sprak mevrouw Van
Erlevoort tot Ernestine en Johan; gaat nu meê met oma naar beneden,
het is hier om te bevriezen....


V.

Mevrouw Van Erlevoort was steeds aan drukte gewend geweest en zij
had er zich steeds wel bij bevonden. Als moeder van zeven kinderen
had zij nooit anders dan gelach, gekibbel of gewoel om zich heen
gezien en zou zij niet begrepen hebben, hoe een talrijk huisgezin,
in een andere atmosfeer, rustiger en vrediger dan de hare, zou
hebben kunnen bestaan. Haar huis was dan ook van den beginne af
vervuld geweest met het schelle gejubel, de luidruchtige twisten en
het onophoudelijk door elkaâr gedraaf harer kinderen, en toen deze
opgroeiden, met al den levenslust en de dartele woeligheid hunner
bruisende jeugd; daarna was, eenige jaren na het verscheiden van haar
echtgenoot, mr. Théodore Otto Baron Van Erlevoort ter Horze, lid der
Tweede Kamer van de Staten-Generaal, een tijd van ongekende kalmte
ingetreden, toen vier harer kinderen de een na de ander huwden en
haar woning verlieten. Théodore, de oudste, het eerst, die nu hunne
goederen in Gelderland beheerde, en te midden van zijn jonge vrouw
en hun talrijk kroost op het Huis ter Horze zoowel in heereboer als
in jeugdigen patriarch scheen herschapen te zijn; daarna de derde
dochter, Mathilde, wier kort huwelijk zeer ongelukkig was geweest;
vervolgens de twee oudste meisjes, Cathérine en Suzanne, de eene
gehuwd met een Engelsch bankier, mr. Percy Howard, en nu te Londen
gevestigd; de andere met jhr. Arnold Van Stralenburg, griffier bij
de Arrondissements-rechtbank te Zwolle.

Zoo was mevrouw Van Erlevoort overgebleven met haar twee zoons,
Otto, adjunct-kommies bij Binnenlandsche Zaken, Etienne, te Leiden
studeerend in de rechten, en haar jongste, Frédérique, en zonder de
nieuwe bekoring en frissche emoties van haar grootmoederschap, zou zij
te midden dezer betrekkelijke kalmte zeker melancholiek zijn geworden,
gewend als zij was aan het gedribbel of gehuppel van voeten op de trap
en het gelach en gezang van heldere stemmen in haar ruime vestibule.

Eenige jaren na haar huwelijk keerde Mathilde met vier kinderen bij
mevrouw Van Erlevoort terug; na de scheiding van haar man, waren deze
haar toegewezen geworden. Van Rijssel leefde sedert in het buitenland,
en men hoorde weinig meer van hem.

Mevrouw Van Erlevoort beklaagde hare dochter, welke heur lot van
verwaarloosde en miskende echtgenoote zoo lang met waardigheid had
kunnen torsen, en zij nam ze vol liefde tot zich, in het diepste haars
harten overgelukkig, door het nieuwe, ontluikende leven, dat de vier
kleinkinderen in haar woning medebrachten. Zij bedierf hen allen,
zooals zij nimmer haar eigen kinderen had bedorven, kon bij hunne
grootste guitenstreken met den besten wil der wereld niet boos worden
en bracht Mathilde daardoor soms tot radeloosheid en wanhoop. Deze
wist niet wat er van hen worden zou bij zooveel toegevendheid;
zij smeekte mevrouw Van Erlevoort haar toch niet te wederstreven in
gerechtvaardigde strengheid en verdiende strafuitdeelingen; mevrouw Van
Erlevoort beloofde, maar vergat haar belofte bij de eerste gelegenheid
de beste, terwijl Frédérique, zelve bedorven, Mathilde wel bij haar
klachten steeds gelijk gaf, maar ook weinig het hare bijbracht tot
eenige billijk strenge pedagogie. Alleen bij Otto kon Mathilde nog
op eenigen vasten steun rekenen en de vier bengels hadden ook alleen
respect voor oom Ot. Hij paarde aan de goedhartigheid zijner moeder
het gezonde verstand en de degelijkheid van zijn vader, en scheen in
zijn beraden kalmte eenigszins ouder dan hij was, maar er lag zulk een
innemend waas van hartelijkheid over zijn flinke trekken, er sprak
zoo iets vertrouwelijks en sympathieks uit zijn donkere, lichtvolle
oogen, dat zijn ernst en zijn degelijkheid eerder aantrokken, dan voor
zijn acht-en-twintig jaren te somber en te straf schenen. Etienne
was daarentegen een en al vroolijkheid, onbedachtzaamheid en
lichtzinnigheid, en de lieveling van zijn moeder, wie de glans en
zonnegloed van zijn karakter de ziel scheen te koesteren. Frédérique
was dol op haar beide broêrs, maar noemde Otto dikwijls papaatje en
stoeide met Etienne bijna als Lientje met Nico en Tine met Johan.


VI.

Mevrouw Van Erlevoort had dien middag wat vroeger willen eten,--om
halfzes,--daar zij nog haar kleine siësta wilde nemen, voor zij zich
zou moeten kleeden. Zij zou dien avond, behalve met Freddy, ook met
haar beide zoons naar het bal bij de Eekhofs gaan, terwijl mevrouw
Van Rijssel thuis bleef, als een stille, melancholieke jonge vrouw,
wier glimlach uitgewischt scheen op haar wasbleek gelaat en die nog
slechts leefde voor haar kinderen. Het woelige viertal at steeds
apart met juffrouw Frantzen, op Mathilde's uitdrukkelijk verzoek,
daar mevrouw Van Erlevoort niets liever had gewild, dan de geheele
bende met de dikke juffrouw aan tafel te zien, onbevreesd haar fijn
damast met de saus overstroomd, eenige glazen gebroken, of kleine
vingertjes in de compôte aan het grabbelen te zien. Zoo had Mathilde
er dan ook niets aan kunnen doen, dat de kinderen, die vroeger aten
en sneller gedaan hadden, soms een voor een als kleine bandieten,
binnenslopen, tot wanhoop van juffrouw Frantzen, wier rond gezicht
dan met verschrikte oogen in de halfgeopende deur verscheen. Dit was
een paar malen door mevrouw Van Erlevoort goedig geduld en weldra
een regel geworden, waarin Mathilde zuchtend berustte. Etienne en
Frédérique maakten het kleine goed woeliger dan ooit. Otto schertste
meê en Mathilde haalde met een glimlach de schouders op; het ging,
zooals het ging....

--Dank je Otto, ik wil niets meer eten, zeide Frédérique aan tafel;
ik kan nooit eten, als ik naar een bal ga, dat weet je wel.

--Nog altijd? vroeg Otto. Ik dacht alleen, dat een jong meisje niet
at bij haar allereerste entrée in de wereld. Ben je nog altijd zoo
nerveus? Arme meid!

--Freddy, wat heb je nu aan je toilet gedaan? Ik hoop toch niets
bedorven? vroeg mevrouw Van Erlevoort angstig.

--Neen, moes, ik heb op Mathilde's raad maar alles gelaten als het
was.... O, je zal me zien vanavond: vervolgde zij tot Otto; ik zal
zoo etherisch zijn in mijn blauwe tulle.... zoo om weg te blazen,
weet je. Daar heb je de Filistijnen ....

Deze betiteling sloeg op de vier Van Rijsseltjes, die
binnenstormden. Nico met een oorverscheurende trompet in zijn mond. Zij
kwamen ieder hun sinas-appel met wijn en suiker binnen eten; mevrouw
Van Erlevoort nam Nico naast zich, bereidde zorgvuldig zijn dessert
en de blonde guit was weldra bezig, met van sap druipende lipjes,
de gesneden stukjes af te zuigen, nu en dan toeterend op zijn trompet.

Ernestine, Johan en Etienne pikten van ééne schaal om het gauwst,
en hunne vorken verwarden zich in elkander, onder een luid gelach,
terwijl Freddy aan Otto opsomde, wie er alzoo kwamen dien avond,
bij de Eekhofs.

--Nu, dan heb je de Hijdrechtjes, Eline Vere, de Van Larens, Françoise
Oudendijk.... Vindt je Françoise niet mooier dan Marguerite Van
Laren? Zeg eens Otto, aan wie van beiden ga je je cour maken? O,
Nico! Mijn trommelvlies! Nico!

Troe, troe, troe, klonk de bazuin.

--Nico, je maakt me dol met dat geschetter. Leg dat ding neêr en eet nu
netjes. Kijk, je doet alles op je buisje druipen! bestrafte Mathilde.

--Ach, hij maakt maar wat muziek, niet waar, kleine dot, sprak mevrouw
Van Erlevoort en sloeg haar arm om den jongen, die zijne grootmama zeer
oneerbiedig juist in haar oor bazuinde, met de krassende valschheid
van een draaiorgel.


VII.

Na den eten stoeiden Freddy en Etienne met de kinderen, terwijl mevrouw
Van Erlevoort zich in haar boudoir ging afzonderen en Otto, naast
Mathilde, die borduurde, zijn sigaar rookte. Rika, de meid, nam de
tafel af, zeer gehinderd door Nico, en duizend angsten uitstaande voor
een blad, waarop zij vuile glazen en borden had geplaatst. Eindelijk
sloeg het acht uur en juffrouw Frantzen kwam om de kinderen te halen.

--Ciel de mon âme! riep Frédérique, op de canapé half gesmoord door
Ernestine, Johan en Lientje, en zij bevrijdde zich van de armen en
beenen die haar als polypen omvingen. Ik moet naar boven; Mathilde
kom je me helpen?

--Goed, antwoordde Mathilde en stond op. En jullie kinderen, gauw
naar bed!

--Neen, ik wil niet, ik wil eerst tante Freddy mooi zien! riep
Ernestine met een zeurig stemmetje. En ik wil tante ook helpen.

--Tante kan je hulp wel missen en mooi is ze altijd! antwoordde
Mathilde. Kom, gaat nu allen meê met juffrouw Frantzen, allons,
als zoete kinderen.

Freddy vloog weg, en daar mevrouw Van Erlevoort sluimerde, kon Mathilde
haar macht laten gelden en het viertal werd naar boven gejaagd met
een aanmaning op elke treê, daar Nico hinkend weder de trap af wilde
gaan en Lientje op het portaal met Hector op den grond bleef sollen.

--Ik kom dadelijk, Freddy! riep Mathilde; zoodra de kinderen boven
zijn! en Freddy gilde van uit haar kamer, dat ze zich hield aanbevolen.

Ze was reeds bezig met het golvende haar uit te borstelen, den
lokkenvloed van Kleopatra.... Mathilde zou haar kappen: die kon
het zoo keurig doen. En ze schikte alles en ze zag alles na, haar
waaier, heur handschoenen, haar zakdoek, heur lichtblauwe, satijnen
schoentjes.... Een blos van zenuwachtigheid tintte de matheid van
haar melkwit teint, terwijl zij zich in den grooten spiegel bezag en
glimlachte, tot er een kuiltje zich groef in elke wang. Het zou wel
gaan, dacht ze.

Na een half uur kwam Mathilde terug met Martha, de linnenmeid, die
ook als kamenier dienst deed en Frédérique ging zitten, vlak voor
den spiegel, in haar onderlijfje en haar blauwe schoentjes.

--Net zoo eenvoudig en snoezig als verleden keer, Tilly! vleide
Frédérique, terwijl Martha nu de kam, dan een frizeerijzer, of een
haarspeld aangaf. O, het is hier koud geworden! Martha, gooi wat om
mijn schouders!

Martha legde haar een bonte pelerine om. Mathilde had met vlugge
vingers haar werk voltooid.

--Daar! sprak ze, en schoof de krullende franje van voren
terecht. Eenvoudig, keurig en stevig. Ben je tevreden?

Frédérique bezag zich en roerde even met de tippen harer vingers heur
kapsel van terzijde aan.

--Zeker, zeker, zeide ze; en nu.... nu mijn flot de tulle.

De bonten pelerine vloog op den grond, maar Martha regelde de wanorde
van kleedingstukken, die zich in het vertrek verspreidden. Mathilde
hief de wolk van teeder azuur op, en liet ze, licht als een zucht,
om Freddy heenglijden.

--Ik ben iets van een fee, van een ondine! sprak Freddy, haar armen
opheffend, en Tilly en Martha knielden neêr en haalden de wazige
plooien dier ragfijne nevels uit, La, la, la,.... Freddy's voetjespaar
bewoog zich op een maat, die zij neuriede....

--Freddy, Freddy, stil nu.... Martha, een speld; die strik zit los....

--Hoe vindt je het, Martha?

--Beeldig, freule!

--Is het nu niet kaal, op zij, Tilly?

--Och, wel neen, het is een en al strik- en lintenburg, wat wil je
nu meer. Het fladdert al alles om je heen.... toe, Freddy, ik bid je,
wees nu een oogenblik stil....

Daar ging de deur zachtjes krakend open, als door een geheimzinnige
hand....

--Wat is dat nu weêr! riep Mathilde, bijna ongeduldig en ze werd
woedend, toen ze Ernestine, rillende in haar witte nachtjapon,
als een tengere schim, zag verschijnen, een weinig angstig en toch
guitig-brutaal.

--Toe moes, ik wou zoo graag....

--Maar Tine, het is om doodziek te worden, zoo op die koude trappen en
door de koude gang te loopen! Ik begrijp niet, hoe je zoo ongezeggelijk
kunt zijn....

--Kruip in mijn bed, Tine, gauw, maar pas op voor mijn lijfje! riep
Freddy. Ach, laat maar, Tilly, fluisterde zij.

Tine was reeds in bed gekropen en nestelde zich als een duif in de
dekens, waarna haar dunne vingertjes met welbehagen het blauwe satijn
van Frédérique's corsage, dat nog op de kussens lag, betastten.

Mathilde haalde met een zucht haar schouders op, berustend als altijd,
maar zij nam het lijfje weg. Mevrouw Van Erlevoort verscheen in de
nog geopende deur, ruischende van haar moiré.

--O, wat is mama mooi! riep Frédérique opgetogen; je zal zien, Tilly,
ik ben weêr het laatste klaar. Toe, rep je wat!

Mathilde reeg het blauw satijnen lijfje van achteren dicht en mevrouw
Van Erlevoort zag bewonderend en glimlachend naar haar nevelige
ondine.... Daar hoorde zij echter iets sluipen, achter zich, en
omziende bespeurde zij Johan en Madeline, beiden verkleumd en in
nachttoilet....

--Neen maar, dat is te erg! Dat is om wanhopig te worden! riep
Mathilde uit en zij liet Frédérique half geregen staan en vloog naar
de bengels toe. Hoe kunnen jelui toch zoo ondeugend zijn en mama
zoo een verdriet doen! Morgen zijn jullie allemaal ziek.... Kom,
gauw naar boven en dadelijk!

Haar stem klonk gramstorig en de beide kinderen begonnen bijna te
weenen, maar mevrouw Van Erlevoort kwam ter hulpe.

--Ach Mathilde, laat ze nu maar een oogenblikje blijven....

--In mijn bed.... kruip in maar, gauw! riep Frédérique schaterend van
het lachen. Maar niet aan mijn tulle... afblijven, afblijven! en zij
week angstig terug voor die uitgestrekte klauwtjes der beide wandalen,
die in het luchtige gaas schenen te willen grijpen, en aan de lange
strikken te willen trekken.

Mathilde zelve begreep, dat de kinderen in Freddy's bed nog het beste
zouden zijn voor het oogenblik, en zij gaf voor de duizendste maal toe
en reeg zuchtend Freddy's corsage, waarvan het satijn kraakte, verder
dicht; Johan en Lientje kropen intusschen bij Tine onder de gewatteerde
deken en zagen met tintelende, guitige oogen naar de blauwe fee op.

--Doe je daar nog iets overheen, tante? vroeg Johan; of blijf je
zoo nakend?

--Ach, domme jongen? riep Tine verontwaardigd en zij duwde hem omver,
zoodat Lientje met een gil meêgesleept werd en Frédérique's bed
weldra een chaos geleek van wollen dekens, blonde krullen, kussens
en half ontbloote, roze beenen en armen, die zich alle onder een luid
gekrijt dooreenwoelden.

Mevrouw Van Erlevoort en Frédérique weenden bijna van het lachen
om dit tafereel, de laatste tot groote ergenis van Mathilde, welke
haar veters maar niet vermocht vast te strikken, en mevrouw Van
Erlevoort riep Otto en Etienne, die, gerokt en reeds geoverjasd,
de trap afkwamen, binnen om het schouwspel te zien.

--Kom er meê in, oom Eetje, kom er meê in, toe, kom er in! schreeuwde
Johan, maar Etienne bedankte voor de eer; hij was nu veel te mooi om
zoo te ravotten, hoor.

--Je bent om te schaken, Freddy! zeide Otto glimlachend.

--Om weg te blazen, niet waar, pf...t... Maar Tilly, ben je nu nog
niet klaar met die veters?

--Ach wat, Freddy, je staat geen oogenblik stil!

Tilly was ten laatste klaar en iedereen was klaar en mevrouw Van
Erlevoort ging reeds de trappen af, daar het rijtuig juist gekomen was.

--Kinderen, nu in bed blijven en niet rondloopen in de koû! riep
Mathilde met gezag, terwijl Frédérique zich met Martha's hulp in
haar sortie hulde, Otto belastte met een waaier en Etienne met een
handschoen.

--Kom, Freddy, mama is al lang naar beneden, zeide Otto en sloeg met
den waaier ongeduldig op zijn hand.

--Freddy, heb je niets vergeten? vroeg Mathilde.

--Zeg, waar is je tweede handschoen, Freddy, of trek je er maar een
aan? riep Etienne luid, om zich in het rumoer, dat de kinderen steeds
in bed maakten, te doen verstaan.

--O, wat maken jullie me allemaal geagiteerd!.... Ik heb hem al half
aan, mijn tweeden handschoen! Martha, mijn zakdoek! Dank je; alles
klaar? Goed! adieu, dag kleine schatten...

--Freddy je vergeet wat! riep Etienne.

--Wat, ach wat dan....?

--Je parapluie, hier!

--Flauwe jongen.... Mama zit zeker al in het rijtuig te wachten en jij
houdt me op met flauwiteiten! Nu adieu, dag Tilly, dag lievelingen,
ja Otto, ik kom al.... Dag Tilly, dank je voor je hulp. Dag Martha.

--Veel plezier, freule.

--Hier kinderen, kom hier! riep Mathilde.

Zij wierp hun alle drie iets om, een doek of een deken: Ernestine
Freddy's regenmantel, die haar een el voor de voeten sleepte.

--En waar is juffrouw Frantzen, dat jullui hier zoo maar gekomen
zijn? vroeg zij ontevreden.

--In haar eigen kamer bij Nico, moes, Nico slaapt, zeide Tine. Toe
moes, niet boos zijn!

En zij hief hare armpjes, omfladderd door de te wijde mouwen van den
regenmantel, liefkoozend op. Mathilde glimlachte en liet zich omhelzen.

--Kom nu allemaal, naar bed! sprak zij een weinig verzoend.

--Wat ziet de freule derledikant er uit, zeide Martha hoofdschuddend,
ik kan het heelemaal weêr gaan opmaken, stoute bengels!

--Zoete bengels! riep Lientje.

Mathilde nam haar in haar arm op en Tine en Johan volgden, bijna
struikelend over hun vreemde draperieën en gillende van de pret,
dat hun list gelukt was.

--St, stil zijn, anders maak je Nico wakker!

Juffrouw Frantzen wist van den prins geen kwaad; zij zat, met Hector
aan haar voeten, te breien in de kamer, waar Nico sluimerde en
ontstelde hevig, toen zij de karavaan zag aankomen. Die ondeugende
kinders, om zoo stilletjes weg te sluipen; ze was in de volle
overtuiging dat ze al lekkertjes sliepen in de kamer er naast!

Het drietal werd in bed bezorgd, rillend en verkleumd maar dol van
vroolijkheid en juffrouw Frantzen vermaande ze nu toch niet meer te
praten en zoet te gaan slapen....

En Mathilde boog zich over het bedje van haar Nico, die met geloken
oogen in de wol lag, de vochtige lipjes half geopend, en zijn blonde
krulletjes kruivend over het witte kussen. Engel van een jongen! En
ook de anderen, wat een schatten, echte lastposten, niet te regeeren
vooral met mama en Freddy als medebestuur.... Maar toch, hoe gelukkig,
dat zij ze had, alle vier, alle vier!

En zij boog zich en roerde even met de lippen Nico's open mondje aan,
en zij voelde zijn zachten, geurigen adem over haar wang strijken,
als een liefkoozing, en haar tranen drupten neêr op zijn voorhoofd,
zoo doorschijnend bleek, zoo zacht....

Engel van een jongen....




Hoofdstuk VI.


I.

De oude mevrouw Van Raat kwam een enkele maal des avonds thee drinken
bij haar zoon op het Nassauplein; zij werd dan zeer vroeg, om zeven
uur, door haar coupé gebracht, waarmede zij om halftien weder vertrok.

Dezen keer was Betsy nog boven, zeker met Ben, zooals Eline mevrouw
Van Raat verzekerde, hoewel zij wist dat Anna, de kindermeid, den
kleinen jongen naar bed placht te brengen.

Zij geleidde mevrouw Van Raat in het boudoir, waar het zachte schijnsel
der bougies van een kristallen kroontje neêrschemerde op het violette
peluche der causeuses en met het getintel der pendeloques weêrkaatst
werd in den ronden spiegel.

--En Henk? vroeg de oude dame.

--O, die dut zeker nog! lachte Eline. Wacht, ik zal hem even roepen.

--Neen, neen, laat hem, arme jongen! zeide mevrouw Van Raat. Laat
hem maar slapen, en blijf wat met mij keuvelen, kind.

Zij liet zich in de canapé neêr en zag glimlachend naar Eline die
zich op een lage pouffe zette aan haar zij.

Eline nam de dorre, geaderde hand der oude vrouw in de hare.

--En hoe maakt u het mevrouwtje, goed? U ziet er vandaag uit als een
jong meisje, zoo gladjes, ik zie geen enkelen rimpel op uw voorhoofd.

Mevrouw van Raat liet zich als altijd bekoren door die liefkoozende
stem, door dat glanzende lachje, waarin Eline nu iets naiëfs wist te
leggen, misschien onbewust.

--Dolle meid! Zoo te spotten met mijn grijze haren. Elly, je moest
je schamen! en zij sloeg haar arm om Eline's hals en kuste haar op
het voorhoofd. En hoe gaat het met Betsy tegenwoordig, is zij niet
erg lastig? fluisterde zij.

--Ach, mevrouwtje, heusch, Betsy is niet zoo kwaad, ze is maar een
beetje.... een beetje driftig, zoo in haar manier van spreken. Alle
Vere's zijn driftig, ik ook; papa alleen herinner ik me nooit driftig
gezien te hebben, maar papa was ook een man als er geen tweede
bestond. Ik kan uitstekend met Betsy overweg; och ja, je kibbelt
natuurlijk wel eens, als je altijd samen bent, maar dat zou ik zelfs
met u doen, geloof ik, als ik bij u woonde.

--Wel, ik woû, dat je er eens de proef van nam!

--Kom, ik zou u op den duur veel te lastig zijn, u vindt me nu lief,
omdat u me zelden ziet, maar als u me dikwijls zag....! en zij lachte
vroolijk.

--Heb je nu toch ooit zoo een kwade meid gezien, net alsof ik zoo
een humeur heb, hè?

--O, zoo bedoel ik het niet.... Maar waarlijk, Betsy is au fond een
hartelijke meid, en ik verzeker u, Henk heeft een charmante vrouw
aan haar.

--Nu, het is mogelijk, maar.... ik weet niet wie ik voor hem gekozen
had, Betsy, of.... iemand anders, als ik had kunnen kiezen voor
mijn jongen.

Zij legde de hand op Eline's hoofd en zag het meisje met iets
veelbeteekenends in haren doffen blik aan, een treurig glimlachje om
den ingevallen mond.

Eline schrikte een weinig. Mevrouw Van Raats toespeling bracht haar
oude gedachten voor den geest, lang vervlogen en bijna vergeten
gedachten waarin zij dat plotselinge verlangen naar Henk had gevoeld,
dien vagen wensch zich op hem te verlaten, als op een goedigen
steun. En het scheen, of die gedachten ver waren, uitgewischt,
als in een nevel, of het nog slechts schaduwen van gedachten waren,
schimmen van gedachten....

Zij misten alle bekoring, zij kregen zelfs iets grotesks, dat haar
bijna glimlachen deed....

--O, mevrouw, murmelde zij in haar parelend lachje; wie weet hoe
ongelukkig hij dan was geworden, terwijl nu.... hij zit een beetje
onder den pantoffel, maar Betsy heeft nogal kleine voeten....

--St.... stil! fluisterde mevrouw Van Raat, daar komt iemand.

Het was Henk, die de portière van het boudoir een weinig oplichtte
en zich verwonderde, dat het reeds zoo laat was. Eline lachte hem
uit en vroeg of hij zoet gedroomd had.

--Je eet veel te veel, daarom wordt je zoo lui 's avonds. U moest
eens zien, hoeveel hij eet....

--Nu hoor je, moeder, hoe je zoon in zijn eigen huis bedrild wordt,
zelfs door zijn schoonzusje. We hebben toch zoo een last van dat
kind....

--O, schei daar maar over uit; mevrouwtje gelooft toch niets kwaads van
me, zelfs niet van haar aangebeden Henk.... niet waar mevrouwtje? Durf
eens te zeggen, dat het niet zoo is?

Zij zag met iets kinderlijks in hare mooie, amandelvormige oogen,
met iets kinderlijks in hare houding naar de oude vrouw op, en er
straalde eensklaps zulk een gloed van sympathie uit geheel haar wezen,
dat mevrouw Van Raat zich niet weêrhouden kon haar te omhelzen.

--Je bent een dot! sprak ze, overgelukkig in de koesterende warmte
der genegenheid van haren dorren ouderdom voor die zon van jeugd.


II.

Toen Betsy beneden kwam, verontschuldigde zij zich vriendelijk,
dat zij zoo lang was opgehouden geworden en vroeg zij, of mama niet
liever in den salon kwam theedrinken, het was daar ruimer....

--Paul zou straks ook komen, sprak mevrouw Van Raat, terwijl Eline
haar een marmeren stoof onder de voeten schoof. Dan moest je samen
wat muziek maken, Elly, zal je?

--Goed, mevrouwtje, heel gaarne....

Mevrouw Van Raat haalde haar bril en haar haakwerk te voorschijn,
terwijl Betsy zich voor het theeblad, schitterend van zilver en
Japansch porselein, neêrzette. Zij sprak over het een en ander,
nieuwtjes van den dag, ook over het bal van eergisteren, bij de
Eekhofs, zij had zich goed geamuzeerd...

--En jij ook, Elly? vroeg mevrouw.

--Ja, uitstekend, mevrouwtje, heerlijk gedanst, en een magnifique
cotillon, heel aardig.

--En jij, Henk?

--O, Henk!

Betsy en Eline lachten beiden; Eline riep uit, dat hij veel te dik was
om te dansen; alleen een menuet zou hij nog heel elegant kunnen doen;
mevrouwtje wist, dat kwam nu weer langzamerhand in de mode.

Mevrouw lachte meê, en Henk dronk goedig zijn wasemend kopje thee uit,
toen er gebeld werd en Paul weldra binnentrad. Hij vertelde, dat hij
zoo juist van de Prinsengracht, van Hovel kwam, wien hij een visite
gemaakt had; gisteren avond had hij al naar den advocaat willen gaan,
maar hij was Vincent Vere tegengekomen, in de Hoogstraat, en hij had
zijn bezoek uitgesteld, om met nog een paar kennissen een glas wijn
op Vincents kamer te gaan drinken. Hovel was hem uitstekend bevallen
bij nadere kennismaking; hij was zeer humaan, zeer vriendelijk, en
zij waren overeengekomen, dat Paul met den volgenden Maandag beginnen
zou op zijn kantoor te komen werken.

Mevrouw Van Raat slaakte onwillekeurig een zucht van verlichting,
nu die lang besproken visite eindelijk was afgelegd. Den laatsten
keer dat zij haar zwager Verstraeten gezien had, meende zij, van
Paul sprekende, eenige ontevredenheid in hem bespeurd te hebben, en
zij rekende zeer, in zake haar jongste, op de hulp van Verstraeten,
die Pauls toeziende voogd was geweest, tijdens zijne minderjarigheid.

Betsy gevoelde, terwijl Paul sprak, iets, alsof het niet stond, dat
Henk toch zoo totaal zijn tijd "verlummelde" met zijn paard en zijn
honden.... Maar wat te doen; zij had al zoo dikwijls aangedrongen,
en het was er nu geen geschikt oogenblik toe, in het bijzijn der oude
mevrouw Van Raat.

--Kom Paul! riep Eline op eens, willen we wat gaan zingen?

Paul verklaarde zich bereid; hij stond op; Eline zette zich aan de
piano. Iederen Donderdag studeerden zij te zamen duo's in en zij
beroemden zich reeds op een klein répertoire. Paul had nooit les
gehad, kende nauwelijks pianospelen, maar van Eline ving hij nu en
dan een raadgeving, een aanwijzing op, die hij steeds trouw volgde,
en zij beweerde, dat wat hij met zijn stem vermocht te doen, hij aan
haar verschuldigd was. Hij hield nu reeds zijn mond goed open en zijn
tong tegen zijn ondertanden aan, maar heusch, hij moest les nemen,
bij Roberts.... Je kon eigenlijk zoo maar niet zingen zonder studie.

--Wat zullen we nemen? Une Nuit à Venise?

--Goed, best, Une Nuit à Venise!

Zij sloeg een muziekboek open, in rood leer gebonden, waarop in gouden
letters: Eline Vere prijkte.

--Maar galm hier en.... hier je hooge sol niet zoo uit, sprak
ze. Neem die liever in je middenregister en niet uit de borst. Dan
klinkt het veel melodieuser. En heel zacht beginnen, en hier, en
hier crescendeeren. En goed gelijk met me blijven op het laatst,
met het loopje, je weet wel. Nu... netjes Paul.

Zij speelde het voorspel van Lucantoni's duet, terwijl Paul met
een kuchje zijn stem verhelderde. En zij zetten te zamen gelijk en
zacht in:


    "Ah, viens, la nuit est belle!
    Viens, le ciel est d'azur!"


Zijn lichte tenor klonk een weinig broos en week, maar met een
aangeboren bevalligheid, op naast het glansrijke metaal van haar
sopraan. Zij vond er een genot in zoo samen te zingen, als Paul wat
bij stem was en naar raad wilde luisteren. Het scheen haar, of zij
steeds gevoeliger zong, wanneer een andere stem de hare vergezelde,
en vooral in de herhaling der fraze:


    "Laisse moi dans tes yeux,
    Voir le reflet des cieux!"


legde zij iets als het smachten eener Italiaansche liefde....

Het duet kreeg in haar geest meer dramatischen vorm; zij stelde zich
in gedachte voor met Paul, als den tenor, liggende in een gondel,
die tusschen de decors van een Venetiaansch kanaal voortgleed,
in den magneziagloed van het kunstmatige maanlicht. Haar droomende
verbeelding dacht heurzelve in het rijke toilet eener patricienne;
Paul in dat van een armen, jongen visscher en zij beminden elkaâr,
en lagen in zijn boot te droomen, al zingende, op de lagune. Voor
haar zat het publiek ademloos....


    "Devant Dieu même
    Dire: Je t'aime
    Dans un dernier soupir....


Daar was het loopje, zij vreesde, zij vreesde.... Paul zou blijven
steken, zij relentiseerde.... neen, Paul bleef met haar samen en zij
genoot in de samenstemming van maat, terwijl hunne stemmen wegstierven:


    "Dans un dernier soupir...."


III.

--Beeldig, beeldig, Eline! riep mevrouw Van Raat, die stil was
blijven luisteren.

--Je bent goed bij stem, Paul, sprak Betsy, om iets te zeggen.

--Nu, Eline, moet je alleen zingen! riep Paul, verheugd over zijn
succes.

Mina was onder het duet de couranten binnen komen brengen, het
Vaderland en het Dagblad, en Henk had er zich in verdiept, zoo
geruischloos mogelijk de krakende bladen omslaande.

--Maar Paul, wil je dan niet meer? vroeg Eline. Iets anders, of ben
je moê?

--Zing liever alleen, Eline....

--Ach neen, als je niet moê bent, wil ik liever nog een duet. Heusch,
ik vind het heerlijk zoo met je te zingen. Durf je uit de Roméo,
het groote duo?

--Heusch Eline, ik kan het nog niet goed, en het is zoo zwaar.

--Ach, verleden kende je het uitstekend, als je maar zacht en lief
zingt en je niet forceert met uit je borst te galmen. Kijk.... hier
deze heele passage in een tusschenstem zingen, vooral niet
schreeuwen....

Hij vroeg haar met een angstig gezicht nog eenigen raad over deze
fraze, over dien toon, en zij zeide, hoe hij doen moest.

--Kom, durf je? Maar vooral niet schreeuwen, dat is altijd
afschuwelijk, en.... blijven we steken, dan is het immers nog niets.

--Ach, wil je het probeeren, het is mij goed.


    "Va! Je t'ai pardonné, Tybalt voulait ta mort!"


zong zij daarop met rijk gekleurde voordracht, en Paul antwoordde
met zijn recitatief en te zamen murmelden zij het


    "Nuit d'hyménée, o, douce nuit d'amour!"


Opnieuw verrees de dramatizeering van het duo voor haren blik; het
vertrek van Juliette, Roméo, in zijn schitterend kostuum, op kussens
aan hare voeten liggend. En Roméo was Fabrice geworden, de nieuwe
baryton, en zij liet haar hoofd neêrzijgen op zijn schouder:


    "Sous tes baisers de flamme
    Le ciel rayonne en moi!"


Pauls stem wankelde zeer en klonk onzeker, maar Eline hoorde het
nauwlijks, dat hij het was, die zong: in hare gedachte bleef het
Fabrice met zijn zwaar geluid, en haar zang klonk op, klaterend en vol,
zonder dat zij meer dacht, hoe zij haar tenor overdekte.

Daar.... daar parelde de leeuwerik in den dageraad en zij stelde
zichzelve voor, ontsteld hangende in Fabrice's armen, terwijl zij
vroeg:


    "Qu'as tu donc.... Roméo?"


    "Ecoute, o Juliette!"


antwoordde Paul met vaster klank, nu hij een pooze had kunnen
rusten. Maar zij betuigde: het was niet de leeuwerik, het was nog
steeds de nachtegaal; het was niet de eerste zonnestraal, het was
nog steeds de teedere weêrschijn der maan en Fabrice bleef en het
orchest ruischte door in de akkoorden, welke zij der piano ontsloeg,
terwijl zij zwijgend in elkanders armen vielen. Bijwijlen, in de
korte pauzen van het duo, doemde de werkelijkheid ruw en wreed voor
Eline's geest terug, en dan zag zij niet meer het tooneel en Fabrice,
maar hun salon, en Paul, die het blad omsloeg. Maar nu, opnieuw viel
zij in: zelve begreep Juliette het gevaar, zoo Roméo langer toefde;
zij drong zelve, dat hij zou gaan en hij antwoordde:


    "Ah! reste encor, reste dans mes bras enlacés!
    Un jour il sera doux, à notre amour fidèle,
    De se ressouvenir de ces douleurs passées!"


Dit was een passage waarin Pauls lyrische weekheid tot zijn recht kwam
en Eline hoorde, als glimlachend en voor goed uit den droom ontwakend,
hoe melancholiek en lief hij dit vermocht voor te dragen. Een wroeging
omving haar: zij gevoelde het, dat zij zooeven hem in haar genot
overjubeld had; ze zou nu oppassen....

En zij droeg de finale, minder in overweldigende wanhoop, dan in weeke
smachting voor, zoodat Pauls hooge borsttonen beter uitkwamen dan in
het begin, maar het visioen was voorbij, het tooneel, het publiek,
Fabrice waren verdwenen.


    "Adieu, ma Juliette!"


zong Paul haar toe en zij antwoordde met een lichten kreet, waarin
hij instemde:


    "Toujours à toi!"


VI.

--Heerlijk, heerlijk zoo te zingen! riep Eline in extaze uit en ze
vloog op en omhelsde mevrouw Van Raat met bruisende onstuimigheid. En
zingt Paul nu niet lief, mevrouwtje, en is het niet onverantwoordelijk,
dat hij geen les wil nemen? U moest hem eigenlijk dwingen....

Maar Paul beweerde, dat Eline hem reeds mooi genoeg les gaf, en dat
ze hem nog eens zich zou laten doodzingen met hare moeilijke duo's;
Eline echter meende, dat hij het er perfect had afgebracht.

Betsy zuchtte, in stilte, van verademing na het bruyante afscheid
der Veroneesche geliefden, dat onder het geschilderd plafond en
tusschen de peluche draperieën van haar salon haar te zwaar en te
luid in de ooren had geklonken. Eigenlijk vond ze het een vreeselijk
geblèr! Waarom zong Eline liever niet iets aardigs, iets luchtigs
uit de een of andere bouffe!

Het gesprek begon, nu Eline en Paul zich hadden neêrgezet, weder
algemeen te worden, over kleine nieuwtjes van den dag, over de drukte
in de straten, nu het weldra St. Nicolaas was, tot het halftien sloeg
en Mina zeggen kwam, dat het rijtuig voorstond.

--Het is ook mijn uurtje, sprak mevrouw Van Raat, langzaam opstaande,
en Eline huppelde neuriënd weg, om haar goed in het boudoir te halen,
een bonten rotonde, een wollen doek, een capuchon.

Zij liet zich zorgvuldig inmoffelen door haar lieveling, en pakte
voorzichtig haar bril en haar handwerk bijeen in hare réticule. Daarna
kuste zij hen allen, zich tot hen buigend met de langzame bewegingen
eener vermoeide, oude vrouw en Henk en Paul lieten haar uit en hielpen
haar in de mollige, satijnen kussens van den coupé.

Het rijtuig rolde weg, en mevrouw Van Raat hoorde nog een geruisch
in haar ooren als van zingende stemmen en zij glimlachte weemoedig,
terwijl zij het beslagen glas van het portier afwischte, om naar
buiten te zien, waar de sneeuw vuil en bezoedeld neêrlag in den glans
der lantarens, en ze dacht aan den tijd, toen ze naar de opera ging,
met haar man....

Paul bleef nog een uurtje en stapte toen op, na een stevig glas
wijn op zijn duo's gezet te hebben.... Toen hij vertrokken was,
ging Eline naar boven, om wat op te redderen, zooals zij aan Betsy
zeide. Het was koud in Eline's zitkamer, maar de koelte verfrischte
hare wangen en hare handen, verhit door de lauwe atmosfeer van den
overwarmen salon. Zij wierp zich neêr op de Perzische kussens, hief
heur hand omhoog en streelde het blad der aralia, in een houding, die
haar lief was. En zij glimlachte, terwijl haar oogen zich vergrootten
in een droomerig gestaar, en dacht aan Fabrice met zijn mooien baard
en zijn prachtige stem. Hoe jammer, dat Betsy niet meer van de opera
hield! Zij gingen er zeer weinig heen en zij was er toch zoo dol
op. Ze zou mevrouw Verstraeten eens netjes, op een discrete wijze,
doen blijken, dat zij haar wel eens een enkelen keer kon vragen; meneer
ging toch nooit, en mevrouw inviteerde meestal den een of den ander op
haar vierde plaats, nu eens Freddy, dan Paul.... waarom haar ook niet?

Eensklaps sprong zij op, geprikkeld door een plotselinge gedachte:
Fabrice had gisteravond voor de derde maal gedebuteerd: de eerste
maal was hij opgetreden in Hamlet, daarna in le Tribut de Zamora,
waarin zij hem gezien had, gisteren in Guillaume Tell....

Zij liep haar kamer uit en boog zich over de leuning der trap.

--Mina, Mina! riep ze.

--Ja juffrouw! antwoordde Mina, die juist in de vestibule liep met
een blad vol wijnglazen.

--Breng me de couranten eens, als meneer en mevrouw ze gelezen hebben,
wil je?

--Goed juffrouw, dadelijk.

Zij keerde terug en wierp zich weêr op den divan. En ze lachte om
zichzelve, daar heur hart klopte van nieuwsgierigheid. Het idée! Wat
kon het haar eigenlijk schelen!

Daar hoorde zij Mina de trap opkomen; zij bracht beiden, het Vaderland
en het Dagblad.

--Als u blief, juffrouw.

--Dank je wel, Mina, zeide Eline onverschillig en nam de couranten
loom aan.

Nauwlijks echter had de meid de deur achter zich gesloten, of zij
vouwde kreukend en krakend het Vaderland open, en zocht met tintelende
oogen in het Kunst- en Letternieuws, en ze las:


    "De Fransche Opera."

    "Niemand zal het zeker na Hamlet en Le Tribut de Zamora
    betwijfeld hebben of de heer Theo Fabrice zou genade vinden in
    de oogen van de abonné's onzer Fransche Opera, en men kan zich
    dus alleen verwonderen, dat er zich nog drie stemmen tegen den
    schitterenden baryton verklaarden. Opnieuw gaf de heer Fabrice,
    in Tell, bewijs hoe hij ten volle geschikt is om het emploi
    van Baryton van den Grand Opéra alhier te vervullen, zoodat
    wij ons van harte in zijn aanneming verheugen kunnen. Aan een
    forsch en goed geleid orgaan paart de verdienstelijke artist
    een hartstochtelijke en toch gepaste actie, die van studie
    getuigt. In het duo met Arnold (1e acte) en het groote trio,
    in de scène met Jemmy, gaf Fabrice een grootere volmaaktheid
    dan men meestal op ons tooneel gewend is, te hooren...."


En Eline knikte glimlachend, goedkeurend; het was inderdaad volkomen
waar; en zij las het artikel uit, zich verheugend in zijn succes,
en zocht vervolgens hoe het Dagblad over hem oordeelde.




Hoofdstuk VII.


I.

De Ferelijns bewoonden in de Hugo de Grootstraat boven een kruidenier
een klein appartement, een suite met een keuken en een kabinetje op de
eerste, en twee kamers met twee kabinetjes op de tweede verdieping. Zij
leefden daar in een drukkende bekrompenheid, een benauwde zuinigheid;
Frans was door zijn ouders weinig nagelaten geworden en moest dus met
vrouw en kinderen leven van zijn klein verlofstractement. Zij hadden
zich in Den Haag gevestigd, in de stad, waar zij beiden, van hun
kindsheid af, hadden gewoond, waar zij elkaâr hadden leeren kennen,
waar zij hun vrienden en hun meeste souvenirs dachten terug te zullen
vinden, hoewel Frans er wel eens over sprak, dat zij verstandiger
zouden handelen zich in een kleinere stad te vestigen. Maar ook
Jeanne's vader, de heer Van Tholen, gepensionneerd rezident, woonde
nog in Den Haag, zeer eenzaam, wegens zijn moeilijk karakter weinig
meer gezocht door oude vrienden en bekenden, en langzamerhand verlaten
door zijn kinderen, die huwden of eene betrekking zochten. Daarom had
Jeanne haar man ook overgehaald, niettegenstaande hun kleine beurs,
in Den Haag te blijven. Zij zou zuinig zijn, beloofde zij, en zij
hield woord, weinig spaarzaam van aard, maar nu gedwongen te zien op
iederen cent, dien ze uitgaf.

Zoo bleven zij in Den Haag, trots vele teleurstellingen, Jeanne
vond heur vader in de vier jaren, waarin zij elkaâr niet gezien
hadden, oud geworden, ontevredener en prikkelbaarder, dan zij hem
zich vroeger herinnerde. De tijden van vroeger waren voorbij,
dacht zij; de vroolijke jeugd in de ouderlijke zonnige woning,
met haar moeder en haar broers en zusters; haar onschuldige
guitenstreken met vriendinnetjes van school; haar meisjesdroomen
onder de seringen en jasmijnen van hun tuin; haar engagementstijd,
vol idealistische hersenschimmen, met Frans. De souvenirs, die zij
in Holland meende terug te vinden, waren wijd en zijd verspreid,
als verdorrende bladeren, en hoe zij in Indië's hitte ook heimwee
had gehad naar de vocht en den mist van het vaderland, nu, gebukt
onder haar teleurstellingen, gebukt onder haar gedwongen zuinigheid,
verlangde zij weder naar dat materieel kommerlooze buitenleven, dat
zij in de Kadoe, tusschen haar koe en haar kippen, genoten had. En
toch, dapper trots haar zwakte, hield zij den kamp met de duizende
kleine beslommeringen van het dagelijksche leven vol. Dokter Reijer
kwam hare Dora steeds om den anderen dag bezoeken, maar ze meende
in den gezochten, jongen dokter een zenuwachtige haast te bespeuren,
die hem zijne visite als bij seconden deed aftellen. Hij bleef even,
luisterde aan Dora's borstje, zeide geruststellend, dat haar hoest
losser werd, drukte Jeanne nog eens op het hart, het kind niet
uit te laten gaan en vertrok in zijn coupé, terwijl hij met een
gouden potlood in zijn boekje noteerde en de namen zijner drukke
clientèle nazag. Frans zelven had hij, om zijn zware hoofdpijnen en
zijn koortsen, een consult aangeraden met een professor in Utrecht,
wien hij over den patiënt reeds lang uitvoerig geschreven had en
Frans was naar Utrecht gegaan en teruggekomen, ontevreden over de
vage, bedekte wijze, waarop de professor zich had uitgelaten. Zoo
dokter Reijer nu Dora bezoeken kwam, ging Frans weg, geërgerd over
hem en zijn Utrechtschen professor, die met hun beiden hem nog
niet konden genezen, en hij begroef zijne hoofdpijn, die hem in het
achterhoofd hamerde en zijne rillende huiveringen, die over zijn rug
als sijpelingen van koud water vloeiden, in eene norsche eenzaamheid
op zijn eigen kantoortje, het kabinet der eerste verdieping. Iets als
eene wroeging omving hem dan wanneer hij Jeanne, alleen, boven met den
dokter hoorde praten en Dora met haar zeurig stemmetje hoorde krijten,
als het kind tegenstribbelde en zich niet wilde laten onderzoeken,
maar toch: hij stond op; alle doktoren waren kwakzalvers, die hem
wel veel wijsheid konden vertellen, maar die hem, als hij ziek was,
toch niet genezen konden....


II.

Jeanne ging met den dokter, nog pratende, de trap af, en Frans hoorde
in zijn kabinet hoe Reijer naar hem vroeg, hoe zij iets antwoordde
en de meid riep, om den dokter uit te laten. Daarop kwam zij binnen,
terwijl het koetsje weldra op straat wegratelde.

--Stoor ik je? vroeg zij met hare zachte, onderdrukte stem.

--Neen, zeker niet, waarom?

--Waarom ben je niet even boven gekomen, Frans? Reijer heeft tweemaal
naar je gevraagd.

Hij haalde de schouders op.

--Het is toch voor niets! sprak hij wrevelig; ze sturen je naar
beroemdheden in Leiden en Utrecht, die je een tientje laten betalen
voor een praatje van een paar minuten....

--Maar wat wil je dan? Je kan toch niet met een tooverslag genezen
van iets, waar je al twee jaren aan souffreert. Ik vind, je bent niet
verantwoord, als je niet meer voor je gezondheid doet, dan je in die
drie maanden, die wij hier zijn, gedaan hebt. Je bent er toch voor
in Europa gekomen, niet waar?

--Zeer zeker, maar ik moet eerst iemand vinden, die meer vertrouwen
inboezemt dan Reijer. Reijer is een dokter à la mode, jou door de Van
Raats aangeraden, heel beleefd en heel aardig, maar mij te oppervlakkig
en te vluchtig. Hij is weg voor je hem gezien hebt.

--Maar je spreekt ook niet open met hem. Ik vraag hem uit over Dora en
dwing hem als vanzelf langer te blijven, en waarlijk, nu hij ons reeds
beter kent, schijnt hij ook meer belang in ons te stellen. En men zegt
algemeen, dat hij knap is, niet alleen de Van Raats dwepen met hem....

--Ja, ik zal wel eens zien, ik heb allen tijd, we zijn hier immers
nauwlijks. Je bent soms net een druppel water op een steen, tèk, tèk,
tèk.... Je zit altijd door te draven over die doktershistorie! riep
hij, ontevreden over zichzelven en ongeduldig uit, en hij sloeg zijne
schrijfportefeuille open, als om haar te beduiden, dat hij geen tijd
meer had.

Zij ging zonder een zucht en sloot de deur zacht achter zich toe. Boven
vond zij in de kinderkamer hunne eenige meid, een jonge deern van
zestien jaar, met een vuil schort en ponyhaar, bezig de bedden
op te maken, terwijl Dora met de beide jongens, Wim en Fritsje,
in het andere vertrek aan het spelen was met eene groote bouwdoos,
een geschenk van grootpa, den heer Van Tholen.

--Ik zal de deur dicht doen, dan kan je de kamer luchten, Mietje,
sprak Jeanne en zij schoof de porte-brisée toe, en zette zich,
glimlachend tot de kinderen, neêr bij het raam aan eene tafel,
bezaaid met eenig linnengoed, dat zij moest nazien, kousjes,
schortjes, rokjes, hier zoo kort geleden aangeschaft, en reeds te
verstellen... O, wat waren hare kinderen slijtsch!... Ze zuchtte en
hare kleine, magere hand woelde een weinig in het goed, terwijl hare
oogen zich met tranen vulden. Waarom was ze niet sterker van gestel,
wat zou ze dan flink haar huishoudentje geregeld hebben! Het was haar
soms zoo moeilijk zich te verheffen boven de moedeloosheid, waarin
zij zich voelde wegzinken als in een afgrond, uit de lusteloosheid,
die haar als met fluweelen armen omving, en toch ... er moest zooveel
gedaan worden; ze mocht niet toegeven aan ijdele mijmerij, niet hare
oude, verspreide herinneringen bij elkander rakelen, als uitgebrande
sintels, en zich in een verlangen naar vroegere illuzies vergeten;
de werkelijkheid doemde voor haar op met een groote scheur in Dora's
nieuw wollen rokje en de vuile wasch, die geteld moest worden.

En toch nu, terwijl hare hand steeds woelde tusschen de kleine kousjes
en de kleine hemdjes, nu liet ze zich meer en meer neêrzijgen in het
weeke dons harer vermoeidheid; ze richtte zich niet met geestkracht op,
om aan het werk te gaan en ze hoorde niet het gekibbel der kinderen,
toen Dora en Fritsje beiden zeurend vochten om eenige blokjes. Zij had
zoo gaarne veel zonneglans en harmonie in hare kleine woning willen
brengen, maar zij was geene fee, en ze voelde zich zoo zwak en reeds
niet bestand tegen de kleine lasten van het leven, en ze dorst niet
te hopen op een rooskleuriger toekomst, daar de gedachte er aan haar,
uit een aangeboren vrees, steeds huiveren deed, en haar een vaag,
onduidelijk schrikbeeld voor den geest bracht, van iets sombers en
rampzaligs, dat zij niet in woorden had kunnen schetsen.

Haar hoofd viel neêr op haar andere hand en een traan drupte nu en dan
op het linnengoed. O, wat had ze zoet kunnen sluimeren, gestreeld door
eene liefkoozing, van iemand, die haar beminde en in wiens teederheid
zij zich kalm en kommerloos en veilig zou gevoeld hebben! En ze dacht
aan haar Frans, en hoe hij haar gevraagd had in hun tuin onder de
bloeiende seringen, en zij dreef hem en ze was een druppel water op
een steen, tèk, tèk, tèk....

O, ze wist het, ze maakte hem niet gelukkig; ze was hem een groote
teleurstelling geworden, maar zij kon het niet hebben, dat hij meer
in haar had willen zien en vinden, dan zij was: een dom, eenvoudig,
zwak vrouwtje, met een groote behoefte aan veel, veel liefde, en veel
zachtheid en innigheid, en met iets als een tikje sentimenteele poëzie
in haar kleine ziel....

En zij richtte zich zuchtend op en vermaande de kinderen niet zoo een
leven te maken: papa zat beneden en papa had hoofdpijn... Toen zocht
zij op tafel naar heure werkmand, maar zij had hem in de huiskamer
gelaten en zij vermaande Dora, als eene groote meid, even op de
broêrtjes te passen. Zij sprak meestal tot het meisje met iets in haar
stem, alsof zij tot eene volwassen dochter sprak, en Dora hielp haar
dikwijls, gestreeld, dat moes haar al zoo bruikbaar vond. Zich aldus
heffende uit hare weeke traagheid, ging Jeanne naar beneden, naar haar
huis- en eetkamer, en ze zocht naar de mand, toen Frans binnenkwam.

Hij had haar de trap opnieuw hooren afkomen, en hij had behoefte
haar even te zien, in een gevoel van wroeging en ontevredenheid over
zichzelven. Hij naderde haar, terwijl zij terzijde van den schoorsteen
zocht, op de punt zijner pantoffels. Hij vatte haar zacht bij heure
armen.

Zij schrikte even en toen zij opzag, bespeurde ze in zijn oogen die
zachtheid, waar ze zoo naar verlangen kon, en hij vroeg haar met een
vragend glimlachje, waarin bijna iets als vrees school:

--Ben je boos, zeg?

Hare oogen vulden zich plotseling vol vocht en ze vleide heur hoofd
neêr op zijn schouder en legde haren arm om zijn hals en knikte
van neen.

--Heusch niet?

Nog eens knikte zij van neen, lachende onder haar neêrdruppelende
tranen, en zij sloot de weenende oogen en voelde zijn ruigen snor
op hare lippen, toen hij haar zoende. Wat had hij toch gauw berouw,
wanneer hij onvriendelijk was geweest en wat deed het haar goed zoo
te kunnen vergeven.

--Kom, huil dan niet, zoo erg is het niet geweest....

Zij loosde een zucht van verademing en klemde zich vaster aan zijn
hals.

Als je maar een beetje vriendelijk tegen me bent, o, dan voel ik me
zoo.... zoo sterk, dan voel ik me tot alles in staat.

--Lief wijfje!....

Nog eens zoende hij haar en, onder de warme teederheid zijner lippen,
vergat zij de ijskoude der ongestookte kamer, die haar rillen deed
in zijne armen.




Hoofdstuk VIII.


I.

Het was den 5den December en er heerschte van den vroegen morgen af
een geheimzinnige drukte, een glimlachend gefluister, een angstig
weggemoffel voor onbescheiden binnentredenden, in het huis der Van
Erlevoorts.

Des avonds even over zevenen kwamen de Verstraetens; de twee neefjes
Jan en Karel, die in de tableaux hadden meêgedaan, vergezelden hen;
vervolgens kwamen de Van Raats en Eline; daarna de oude mevrouw Van
Raat en Paul; Henk echter en Jan Verstraeten traden niet den salon
binnen, maar verstopten zich aanstonds geheimzinnig in een kabinetje,
waar Marie en Lili reeds een pak kostumes hadden gebracht.

In den grooten salon ontving mevrouw Van Erlevoort, stralend van
vreugde, heure gasten, die door de Van Rijsseltjes en Hector met
oorverdoovend gejuich werden welkom geheeten, wat door Mathilde en
dikke juffrouw Frantzen nauwelijks kon worden getemperd.

--En waarom heb je Ben nu niet meêgebracht? vroeg mevrouw Van Erlevoort
verontwaardigd aan Betsy.

--Heusch, mevrouw, Ben is nog te klein, u moet bedenken, hij is pas
drie jaar en het wordt te laat.

--Hij had wel even met onze Martha naar huis kunnen rijden, als de
kinderen naar bed zouden gaan. Ik had juist iets aardigs voor hem,
sprak mevrouw teleurgesteld....

In den anderen salon, waar de jonge meisjes met Otto, Paul en Etienne
praatten en lachten, ontstond een beweging en de Van Rijsseltjes
keken zenuwachtig en nieuwsgierig op. Martha, de linnenmeid, was
binnengekomen en had glimlachend iets aan Frédérique medegedeeld.

--Menschen, kinderen! riep Frédérique met een waardig gelaat;
stilte! St. Nicolaas is gearriveerd en vraagt, of hij zijn entrée
mag maken. Vindt u het goed, mama?

Men hield zich zoo ernstig mogelijk en zag steelsgewijze naar de
Van Rijsseltjes.

St. Nicolaas kwam intusschen reeds aangestapt in een witten tabbaard
en een langen, rooden mantel, met goud galon omzoomd; hij droeg lange,
grijze haren, een langen, witten baard en een gouden mijter op het
hoofd. Statig deed hij zijn entrée-de-salon, steunende op zijn staf
en achter hem ging zijn zwarte page, gekleed in een fantazie-kostuum,
dat zij, die de tableaux onlangs bij de Verstraetens gezien hadden,
wellicht herkend zouden hebben. De drie meiden en Willem, de knecht,
volgden hen als een achterhoede en bleven vroolijk toekijken in den
kleinen salon.

De groote menschen bogen allen met een zelfbewust glimlachje voor
den Spaanschen bisschop.

St. Nicolaas mompelde een groet en begaf zich, bijna struikelend over
zijn te langen tabbaard, naar de canapé, waar de oude mevrouw Van Raat
en mevrouw Verstraeten zaten, omringd door mevrouw Van Erlevoort,
den heer Verstraeten, Mathilde, Betsy en Otto. Men stond voor het
gemak niet op en mevrouw Van Erlevoort verwelkomde den hoogen gast
met een familiaire vriendelijkheid.

Waarom blijft oma zitten? fluisterde Ernestine verwonderd, en zij
hief haar fijn verstandig gezichtje naar Marie omhoog. Dat doet ze
toch nooit als er zoo een oude, vreemde meneer komt....

--Mais, écoute donc, comme elle est fine! fluisterde Marie tot Eline,
die naast haar stond.

Eline echter hoorde niet; zij stond te lachen met Paul en Etienne
om St. Nicolaas wiens tabbaard bepaald afzakte en reeds een halve el
over zijn voeten golfde, terwijl een blonde reep tusschen zijn grijze
lokken en zijn mijter zichtbaar was.


II.

Daar verhief St. Nicolaas zijn volle, zware stem en wenkte hij,
terwijl hij met een flinken ruk zijn tabbaard in zijn gordel optrok,
de Van Rijsseltjes tot zich. Zij vertrouwden de zaak nog niet goed,
maar toen St. Nicolaas een der zakken uit de handen van zijn knechtje
nam en zij nu beiden ze openden en begonnen te strooien, toen straalden
de Van Rijsseltjes van blijdschap, vergaten hunnen angst, en wierpen
zich tegelijk, over Hector rollend, op den grond neder om te grijpen,
wat maar te grijpen viel, peperappels, vijgenmandjes, hazelnoten,
mandarijntjes, chocolâ....

--Pak maar op, pak maar op! moedigde St. Nicolaas aan; we hebben nog
een heele boel meer, zie maar! Kom jullie, groote jongens, moet je
ook niet wat hebben?

De neefjes Verstraeten lieten zich de uitnoodiging niet herhalen en
grabbelden meê.

--Wil u dit voor mij bewaren, oma! gilde Nico en stortte een regen
van opgezamelde lekkernijen in den schoot zijner grootmama; dan ga
ik nog meer halen!

--Nico, Nico! vermaande Mathilde.

--Ach! zeide mevrouw Van Erlevoort goedig.

St. Nicolaas en het knechtje schudden echter hunne groote zakken,
die hoe langer hoe slapper waren geworden, uit en keerden ze om,
als blijk, dat ze nu waarlijk geledigd waren.

--O, nu gaan we zeker naar de eetkamer! riep Ernestine, en ze sprong
op en klapte in hare handen.

--O ja, naar onze tafeltjes! stemde Johan in.

Ieder stond op en men volgde den bisschop en de kinderen naar den
kleinen salon, en de meisjes gichelden weêr om St. Nicolaas' afgezakte
pruik, maar de heilige riep de meiden en Willem toe:

--Gauw, gooi de deuren maar open, gauw!

De porte-brisée werd opengeschoven en de kinderen stormden de verlichte
zaal binnen, waar in plaats van de eettafel, nu vier kleine tafeltjes
stonden; op elk lag de naam in chocoladeletters gespeld; op elk
verhief zich een toren van speelgoed.

De Verstraetens en de Van Raats fluisterden tegen de meiden en lieten
hunne cadeaux voor de kleinen ook binnenbrengen, één voor één hoepels,
zweepen, panoplies, ballen, tinnen soldaatjes, een koe, die melk
kon geven....

Intusschen had St. Nicolaas zich met zijn knechtje uit de voeten
gemaakt, en daar het langzamerhand halfnegen begon te worden, meende
Mathilde, dat er aan alle pret een einde kwam. Maar zij zou, zelfs
met behulp van dikke juffrouw Frantzen, niet zoo heel spoedig haar
doel bereiken. De kinderen verwarden zich in eene administratie
om hun speelgoed en hunne lekkernijen bij elkander te houden;
hazelnoten regenden uit de zakken van Ernestine over den grond:
Johans tinnen soldaten, die in een oogwenk waren uitgepakt geworden,
konden onmogelijk meer allen in hunne spanen doos en Lientje met haar
hoepel en Nico met een nieuwe trompet renden met Hector de eetzaal
door, zonder zich veel meer over hunne andere ordeloos verspreide
bezittingen te bekommeren.

--Kom kinderen! riep Mathilde; gauw nu, het wordt tijd om naar bed
te gaan.

Maar zij hoorden niet meer, de kleine Van Rijsseltjes, dol van de pret
en weêr in wanorde omverwerpende wat de anderen bijeengezameld hadden,
en Frédérique deed meê en nam Nico op haar rug, terwijl hij haar als
zijn paard sloeg met een zweep.

Ook de kleine Verstraetens wonden Tine en Johan op, en liepen hen na,
over den langen, marmeren corridor, stampende met hunne laarzen.

Mathilde sloeg hare handen wanhopig in elkaar. Niemand lette op haar,
daar juffrouw Frantzen de meiden hielp met het speelgoed, en de jonge
meisjes weêr met Paul en Etienne kakelden. Daar zag zij gelukkig Otto,
die met Betsy en mevrouw Verstraeten sprak en zij ging naar hem toe
en vatte zijne handen.

--O, ik bid je, Otto, help mij toch, de kinderen moeten heusch naar
bed en ze hooren zelfs niet meer naar me. Mama helpt je ook niets in
die dingen.

Mevrouw Van Erlevoort was namelijk juist bezig in de andere kamer het
theeserviesje van Lientje voor de kleine meid te vullen met water,
melk en suiker, en de oude mevrouw Van Raat en de heer Verstraeten
zagen lachend toe.

--O, Otto moet weêr de boeman zijn! zeide deze vroolijk.

--Ach, neen, geen boeman, maar mijn hoofd loopt me om, als je mij niet
even helpt. Heb je ooit zulke woelwaters gezien als mijn kinderen,
Betsy? Toe Otto, kom je?

Betsy lachte.

--Ik zou maar even mijn gezag als oom doen kennen, meneer Van
Erlevoort, zeide mevrouw Verstraeten.

Otto ging met Mathilde meê, eerst naar Freddy.

--Kom Freddy, Nico moet naar bed. Kom Nico, gauw. Morgen mag je weer
paardje rijden op tantes rug. Stil Hector, liggen.

--Je hebt niets te zeggen over mijn rug, hoor! zeide Freddy; hoor je,
papaatje! Kom Niek, papaatje zegt dat we moeten uitscheiden.

Niek gehoorzaamde, pruilend en vragend om zijn trompet, en Mathilde
nam hem bij de hand. Daarna ging Otto in den corridor en de twee
oudsten werden als hollende paarden gestuit, terwijl zij renden,
en Otto zijn armen openbreidde.

--Kom Tine, en Jo, mama wil, dat je nu naar bed gaat, niet waar! Wees
nu niet meer ongezeggelijk, anders doe je mama verdriet.

--Wat hebben we dit jaar een boel gekregen, oom! riep Ernestine
buiten adem.

Mathilde kwam nu met Nico en Lientje aan de hand eveneens in de gang.

--Verbeeld je, daar zat mama heel kalm theetje te spelen niet
Line! zeide zij en haar wanhopig gezicht deed Otto glimlachen. Waarlijk
het zou twaalf uur worden, zonder dat mama....

--Moesje, moeten we niet eerst goedennacht zeggen, aan de
menschen? gilde Johan.

--Neen, neen! riep Mathilde verschrikt en klemde vaster zooveel kleine
handjes als ze maar kon; ik zal wel je groeten overbrengen aan alle
menschen, aan allen hoor! Dank je Otto.

Zij knikte hem vriendelijk toe en hij knikte haar terug, met zijn
hartelijken glimlach en zijn flinke oogen.

En Mathilde bracht de kinderen naar boven.


III.


--U kan dus goed tegen al die drukte? vroeg de oude mevrouw Van Raat
aan mevrouw Van Erlevoort, en zij keek haar glimlachend, maar bijna
verwonderd aan met haar doffen, treurigen blik.

Er heerschte een plotselinge kalmte na den uittocht der kinderen. Men
verliet de eetkamer, waar hun speelgoed nog slingerde; het vertrek
werd gesloten en men dwaalde rond in de twee salons, terwijl mevrouw
Van Erlevoort thee schonk en Willem ronddiende. Otto was teruggekomen.

--Of ik er tegen kan, mevrouw? Ik voel mij er in herleven, ik voel mij
er opnieuw jong in worden. Ik heb behoefte aan jeugd om mij heen. Ik
heb geen treuriger leven gekend, dan toen mijn dochters en mijn zoon
Théodore getrouwd waren, en toch had ik nog drie kinderen behouden en
Freddy en Etienne zijn uitgelaten als kinderen.... Maar ik moet van dat
kleine goed om mij zien dwarrelen; er is niets wat een mensch jonger
doet blijven dan hun vroolijk rumoer.... Mag ik u nog eens inschenken?

Mevrouw van Raat reikte haar kopje over en zij benijdde mevrouw
Van Erlevoort dien levenslust met zóo grijze haren. Zij vergeleek
haar met zichzelve, en haar eigen melancholieke eenzaamheid, die zij
dubbel gevoelde, nadat het leven haar zoo bedorven en geliefkoosd had,
doemde in wreed contrast op naast den, door jeugd omringden ouderdom,
van die gelukkige grootmama, met haar gezond gestel, dat geen nevroze
scheen te kennen.

--En o, u weet niet, hoe het mij spijt, dat ik het zestal van Théodore
zoo zelden zie, maar de jongen dweept met het buitenleven en wil er
niets van weten, wanneer ik hem poog over te halen in Den Haag te
komen wonen.

--Uw dochter in Engeland houdt zich bij haar éene kindje, niet
waar? vroeg mevrouw Verstraeten. En mevrouw van Stralenburg?

Mevrouw Van Erlevoort boog zich een weinig tot mevrouw Verstraeten en
fluisterde haar iets geheimzinnigs in, terwijl zij tegen den heer
Verstraeten, die haar vragend en glimlachend toeknikte, schalks
knipoogde.

Daarop vertelde mevrouw Van Erlevoort, hoe de Van Rijsseltjes
gisterenavond hunne schoentjes hadden uitgezet, toen Henk en Jan
Verstraeten binnenkwamen, glimlachend, en Henk met een rood gezicht.

Mathilde kwam eveneens terug en men zeide haar tal van aardigheden
over de kinderen. Maar er werd hard aan de huisbel gerukt, zóó,
dat het zelfs, trots de vele vroolijke gesprekken, de opmerkzaamheid
gaande maakte.

Ieder zag naar de deur, die openging. Willem, Truitje en Rika torsten
te zamen een groote kist binnen, naar mevrouw Van Erlevoort toe.

--O! riep Frédérique; dat is de kist uit Londen!

Mevrouw Van Erlevoort verhaalde aan mevrouw Van Raat, dat haar
schoonzoon Howard hun ieder jaar op St. Nicolaas eene groote kist
stuurde, die steeds voor ieder iets bevatte. Willem maakte met
een beitel en nijptang de schroeven en nagels los, geholpen door
Etienne. Een ieder zag vol verwachting toe. En de stortvloed van
geschenken en surprises begon.


IV.

Eline had reeds van hare cadeaux eene kleine étalage gemaakt, en zij
beweerde, dat men haar verschrikkelijk bedorven had en straalde van
blijdschap in haar sympathieken glimlach. Glimlachend ook nam zij
nu een pakket uit Martha's hand aan; langzaam brak zij het touw,
voorzichtig ziende of een cachet of een onbewaakte letter haar niet
op het spoor van den gever zou brengen. Maar niets verried haar dit;
het adres gaf eenvoudig te lezen: Mlle E. Vere. Het was een waaier-étui
van grijs leer; zij opende het, reeds met verwondering bedenkend van
wien dit kon wezen. In den étui, op het gecapitoneerde grijze fluweel,
lag een waaier van zeer fijn gesneden parelmoêr: zij nam dien op en
ontplooide hem langzaam. Bewonderend zag zij er op neêr.

--Bucchi! murmelde zij, den naam des schilders lezende onder aan den
waaier, Bucchi!

De waaier was inderdaad geschilderd door den Italiaanschen kunstenaar,
een fantazie van rozen en elven op ivoorwit satijn.

--Van wien kan dat zijn? sprak zij. Hoe prachtig!

Ieder stond op, ieder verdrong zich om Eline, die voorzichtig
den waaier hield opengeplooid en men bewonderde het kostbare
voorwerp. Eline was zeer verbaasd. Van mevrouw Van Raat had zij een
odeurstelletje, dat wist zij zeker; van Henk en Betsy....

--Betsy, lieveling, moet ik jou hiervoor bedanken? vroeg zij oprijzend.

Betsy schudde haar hoofd.

--Parole d'honneur, mij niet, Eline!

Ja, zij had immers een armband van Betsy en Henk, maar van wien dan
dezen waaier?

--Zou het misschien van.... Vincent zijn? vroeg zij weder.

--Van Vincent? Ach wel neen, hoe kom je daar nu op? Welk jongmensch
geeft zoo een cadeau. Laat eens zien.

Eline reikte haar den waaier over.

--Het is magnifique, zeide Betsy; magnifique!

Eline schudde, zich bedenkend, langzaam het hoofd, geheel en al het
spoor bijster.

De waaier ging intusschen voorzichtig van hand tot hand, en Eline
bespiedde onderwijl ieders gelaat, maar op niemands trekken las zij
ook maar de minste verklaring. Toch richtte Frédérique eensklaps
haar hoofd met iets verwonderds op. Zij verdreef echter aanstonds
die uitdrukking van haar gelaat en schijnbaar onverschillig naderde
zij de plaats, waar Eline gezeten was.

--Mag ik den étui eens even zien? vroeg zij.

Eline reikte haar den étui en Frédérique bezag en betastte het grijze
leêr en het grijze fluweel.

--Kan je ook soms in de verste verte vermoeden, van wien ik dat kan
gekregen hebben? vroeg Eline en bewoog hare armen met een gemaakte
wanhoop.

Frédérique haalde haar schouders op en zette den étui neêr.

--Neen.... ik weet het heusch niet! sprak zij, een weinig koel en zij
zag Eline nieuwsgierig in haar lichtbruine oogen. Iets onverklaarbaar
antipathieks scheen haar uit dien gazellenblik toe te lichten, straalde
haar ook uit die affectatie, die wanhoop over den onbekenden gever
tegen. Zij keek niet meer naar den algemeen bewonderden waaier, en was
het verdere gedeelte van den avond stiller dan zij ooit placht te zijn.


V.

De stortvloed van geschenken was opgehouden. Mevrouw Van Erlevoort
had heur gasten verzocht haar beide ontredderde salons, vol papier,
stroo, zemelen en aardappelschillen te verlaten, nu Willem de deuren
der eetzaal voor de tweede maal openschoof en de eettafel, voor het
souper gedekt, vroolijk glinsterend allen tegenlachte.

Het was zeer vroolijk aan tafel. De heer Verstraeten amuzeerde
mevrouw Van Erlevoort en Betsy, tusschen wie hij gezeten was, met
zijn kluchtige scherts en Mathilde naast Betsy lachte vaak meê, Henk,
tusschen zijn moeder en zijn tante gezeten, ontbrak het aan niets,
terwijl Otto en Eline in een druk gesprek waren en Etienne zeer
rumoerig tusschen Lili en Marie het hoogste woord voerde.

--Freddy, wat ben je stil, chère amie? vroeg Paul, terwijl hij een
kreeftensalade verorberde en zich tevergeefs uitputte, zijn, anders
genoeg luidruchtig buurvrouwtje aan den praat te maken. Heb je soms
niet genoeg gekregen naar je zin?

--Ik stil? Hoe kom je er aan! antwoordde Freddy en zij begon te
kakelen met een overstelpende levendigheid, welke als de echo was
van die van Etienne. Maar toch, de hare was een weinig opgeschroefd,
zij lachte niet altijd meê uit den grond van haar hart en zag vaak
steelsgewijze naar Eline om, schitterend van bevalligheid in haar
vroolijk gesprek met Otto. Ja, ze had toch wel een bizonder waas over
zich, iets betooverends, als een sirene, terwijl haar droomerige oogen
zich half sloten, wanneer zij lachte, en de mollige lijn harer fijn
besneden lippen zich in twee kuiltjes verloor. En die mollige handjes,
die zoo blank tusschen de zwarte kant en de donkerroode strikken van
haar toilet woelden, en die coquette brillant, een enkele, als een
droppel, trillende in de zwarte tulle aan heur hals... Frédérique
vond haar betooverend, maar toch, zij vond haar antipathiek .... en
haar oogen bespiedden bijna angstig Otto's blik, die vol licht op de
sirene neerzag.

Maar onderwijl praatte en lachte zij door met Paul, met Etienne en Lili
en Marie, en de oude mevrouw Van Raat riep van den overkant haar toe,
dat de familie Pretmaker de eer van haren naam weer goed ophield.

Champagne stroomde in de kelken en de heer Verstraeten dronk op de
immer jeugdige gastvrouw, met haar mooie grijze haren en bedankte haar
met een kus, dien zij wilde afweren, voor het prettige feest. Eline
klonk met Otto op iets, dat Frédérique niet verstond, en waarvoor
zij haar mooiste cadeau had willen geven, om het te weten. Toch vroeg
zij het niet....

--Etiênne, wat maak je een leven! riep zij bijna ongeduldig haar
broêr toe, die iets galmde van:


    "Buvons jusqu'à la lie!"


terwijl hij zijn bevenden kelk bijna uitstortte over Lili's taart. Maar
zij had berouw over dat dwaze verwijt: waarom mochten anderen niet
vroolijk zijn, al was zij nu ontstemd?

Het souper liep ten einde, de rijtuigen stonden reeds voor
en de gasten, beladen met allerlei, vertrokken onder herhaalde
dankbetuigingen voor de gewisselde geschenken. Mathilde was moê en
ging spoedig naar boven, terwijl mevrouw Van Erlevoort en Otto een
oog hielden op de overal verspreide cadeaux en ze een weinig bij
elkaâr schikten.

--Wat zien de kamers er uit! zeide Frédérique en zij schopte
een gescheurde kartonnen doos terzijde naar een hoop verkreukeld
pakpapier. Daarop naderde zij de tafel; de waaier..... Eline had
hem meêgenomen. Vervolgens kuste zij haar moeder en Otto, maakte
schertsenderwijze Etienne's haar in de war en bracht haar cadeaux
naar boven.

Langzaam ontkleedde zij zich, dralende in de kilte, die haar
huiverend omving.... En terwijl zij zich rillende tusschen haar
dekens uitstrekte, zag zij weder Eline voor zich, in haar betooverende
elegance, in haar zwarte kant, glimlachend tegen Otto.... Het dwarrelde
voor haar heen als een ordelooze kaleidoscoop, Henk als St. Nicolaas
gedost met zijn afgezakten tabbaard, en Jan Verstraeten als knechtje,
de kist uit Londen, de waaier van Bucchi....




Hoofdstuk IX.


I.

Het was een paar dagen na den St. Nicolaasavond, toen Eline des
middags uitging met den kleinen Ben aan haar hand. Den vorigen avond
was zij met mevrouw Verstraeten, Marie en Lili naar de opera geweest,
waar zij de Trouvère gezien had, en dien morgen had zij Roberts,
haar ouden brompot van een muziekmeester, Léonore's air voorgezet,
opdat hij haar zou accompagneeren:


    "La nuit calme et sereine..."


Hij had zijn hoofd geschud; hij hield niet van die bravour-aria's der
Italiaansche school, waarvoor Eline dikwijls met hem redetwistte;
zij vond Bellini, Donizetti, Verdi elegant en melodieus, muziek
als geschreven voor haar kristallen sopraan, hij vond ze dikwijls
kinderachtig, met hun huppelende, lichte wijsjes en wees haar op de
rijkere diepheid van Wagner. Maar ze had hem onder den duim en hij
had gespeeld wat ze hem voorgezet had.

--Kom Ben, niet zoo hangen, goed loopen! sprak Eline tot den kleinen,
dikken jongen, die op zijn loome beentjes haar een pas achterna
bleef. Kom, gelijk met tante blijven. Vindt je het niet prettig,
meê naar de winkels te gaan?

Eline had gisteren in de opera, tijdens de cavatine van den Comte de
Luna, een gedachte in zich voelen opkomen. Achter het raam van een
platenwinkel had zij portretten van Fabrice gezien, gecostumeerd, in
verschillende pozes, en zij had het plotselinge verlangen gevoeld er
een te bezitten. Nu was zij op weg gegaan, om zich dat portret aan te
schaffen. En zij stelde met een lichten glimlach, als genoot zij in een
geheime weelde, zich hem voor met zijn groote, forsche gestalte en zijn
mooien kop met den zwarten baard. Hoe heerlijk toch acteur te zijn!

Van Fabrice dwaalden hare gedachten af op haar nieuwen waaier,
dien zij gisteren had gebruikt.... Betsy had haar gezegd, dat zij
dwaas deed dien te gebruiken, voordat zij den gever kende, nu zij
in het minst niet vermoeden kon van wien het geschenk haar toekwam,
maar zij had zich niet aan het bezwaar harer zuster gestoord; zij
vond integendeel iets pikants in dat onbekende, en haar romantische
geest schepte er aanstonds een kleinen roman uit: Fabrice had haar
opgemerkt in de loge der Verstraetens, hij was gecharmeerd op haar
geworden, hij zong voortaan slechts voor haar, alleen voor haar, en
de grootste teleurstelling vervulde zijn hart, wanneer hij haar niet
in de opera zag... Hij was het, die haar den waaier gestuurd had, met
dat bescheiden: Mlle E. Vere, op het adres; hij had gezien, dat zij
gisteren den waaier gebruikt had, en hij zou het haar wellicht eenmaal
laten raden uit een enkelen blik, uit een enkelen klank zijner stem....

Zij glimlachte om dat romantizeeren harer fantazie en eensklaps schoot
er als een bliksemstraal door haar geest... Het heugde haar: verleden
zomer, op de tentoonstelling van schilderijen in de Akademie, had zij
waaiers van Bucchi gezien, onopgemaakt, en uitgespannen achter glas, en
zij herinnerde zich nu plotseling ze zeer bewonderd en den wensch geuit
te hebben er een te bezitten.... Wie had de fijne opmerkzaamheid gehad,
haar nu dat verlangen te bevredigen? Met wie was zij geweest in die
tentoonstelling? Met Emilie De Woude, met Georges misschien.... Georges
kon toch niet.... Of, haar danseur, die haar ten huwelijk had gevaagd,
dien zij had afgewezen? Ach, het was te dwaas, ze gaf het op, ze wilde
er niet meer over denken.... eenmaal zou ze het toch wel weten....

Door de Parkstraat en de Oranjestraat was zij in het Noordeinde
gekomen en zij naderde reeds den platenwinkel, toen haar op eens de
vrees omving, of de winkelier het niet dwaas zou vinden, dat een jong
meisje het portret van een acteur kwam koopen. Zij geloofde, dat zij
nooit zou durven... maar daar stond zij reeds voor den spiegelruit,
waarachter groote gravures en fotografieën, beelden in biscuit en
terracotta, tal van andere kleinere kunstvoorwerpen uitgestald waren,
en haar oog viel dadelijk op een ris portretten, acteurs en actrices
van de opera, met hun namen er onder geschreven: Estelle Desvaux,
Moulinat, Théo Fabrice...

--Kom Ben! sprak ze en duwde het kind zachtjes de deur in. Eenige
dames zochten in den winkel fotografieën uit en zagen haar aan. Zij
kon het niet helpen, maar ze meende waarlijk, dat zij even bloosde
onder haar witte tulle voiletje.

--Mag ik nieuwjaarskaartjes van u zien, zooals er voor aan het raam
liggen? vroeg zij den winkelier, die haar naderde, Niet aan die
beeldjes komen, Ben.

Een menigte van kaartjes werden haar getoond. Ze bezag ze aandachtig,
nam ze met de tippen harer geschoeide vingeren op, en legde er eenige
terzij. Daarna zag zij hier en daar rond, bespeurde een stapel
portretten en vatte die met haar loome onverschilligheid aan. Er
waren er bij van Fabrice.

Welke zou ze nemen? Dit melancholieke, in het zwart fluweelen kostuum,
met den kanten kraag, van Hamlet; dit als Tell? Neen, hier dit, als
Ben Saïd, zooals ze hem voor het eerst gezien had. Maar zij zou er
ook nog een nemen van Moulinat, den tenor, en een van Estella Desvaux,
de forte-chanteuse; dan frappeerde het niet, dat zij eigenlijk alleen
voor Fabrice was gekomen. Maar dàn kon zij nog wel een tweede van
Fabrice er ook bij nemen, als Hamlet.

--Wil u me die kaartjes geven en, hier, deze vier portretten.

--Mag ik ze u laten bezorgen?

--O, neen, geeft u het maar meê, ik zal u dadelijk betalen. Hoeveel
is het te zamen?

Zij betaalde en nam het enveloppe aan, waarin de winkelier de platen
gesloten had, en ze ging heen met Ben aan haar hand, en verbeeldde
zich, dat de dames, nog altijd bezig met haar fotografieën, haar
weder aanzagen, als wilden zij heur gedachte doorgronden.


II.

Een glans van genoegen overstraalde Eline's gelaat, nu zij weder buiten
was, en nu zij gedurfd had, en zij gevoelde zich zeer vriendelijk
en sprak telkens als een lief moedertje tegen Ben. En toen zij in
de Hoogstraat Jeanne Ferelijn bespeurde, die melancholiek, in haar
wintermantel wijd als een zak, en met haar eenvoudig zwart hoedje op,
aan de overzijde liep zonder haar te bemerken, stak zij haastig, Ben
medetrekkend, de straat over, tusschen twee rijtuigen, en zij sprak
Jeanne aan, glimlachend en vol hartelijkheid. Zij liepen te zamen een
eind op, en Jeanne vertelde haar, dat het zeer goed met Dora ging,
maar dat zij een kindermeisje had moeten nemen, dat zij de kinderen
niet altijd onder de hoede van Mietje durfde laten, die zoo slordig
was en zoo weinig attent en dat dit haar financieël wel eenigszins
drukte. Eline dwong zich oplettend te zijn bij het verhaal der nieuwe
beslommering; Jeanne sprak echter weldra opgewekter over haar vader,
den heer Van Tholen, en over dokter Reijer, waarmede zij thans beter
overweg kon. Nu zij opmerkte hoe sympathiek Eline haar aanzag, en
hoe lief zij Ben een enkele maal vermaande, rakelde zij eenige oude
herinneringen op uit haar schooltijd, en zij lachten beiden om een paar
guitenstreken, eertijds bedreven, en om de kersen, die zij snoepten uit
Eline's capuchon. Jeanne berispte zichzelve, dat zij op het dinertje,
onlangs bij de Van Raats, zulk een onaangenamen indruk van Eline had
kunnen ontvangen; zij vond haar nu eenvoudig en hartelijk.

--Maar laat mij je niet langer ophouden, Eline, sprak zij, eensklaps
stilstaande; ik heb eenige vervelende commissies te doen; ik moet
een paar pannen bestellen, en een melkkan. Mietje heeft kans gezien
me er een te breken.

--O, ik heb niets te doen, ik ga zoo ver met je meê, wanneer je het
niet vervelend vindt, en wanneer Ben niet moê is. Ben je moê, kleine
baas? Neen, niet waar? Hij kan al zoo flink loopen!

Zij liepen verder op en Jeanne bestelde de pannen en Eline koos in
een porceleinwinkel een melkkan voor haar uit. Intusschen bleef zij
vol van haar eigen gedachten over Fabrice en zij gevoelde soms een
onweêrstaanbaar verlangen, om het enveloppe, dat zij in haar eene hand
droeg, te openen en zijn portretten te zien. Ze hield zoo dol veel
van muziek, en Fabrice zong met zoo iets innigs, met veel meer gevoel
dan andere acteurs. Hij was nog jong, geloofde zij; hij zou later
zeker zeer veel naam maken en in Parijs worden geëngageerd. Jeanne
ging nooit naar de opera en had hem dus denkelijk nooit gezien....

Zou zij, Eline, hem wel eens tegenkomen in de straten? En hoe zou
hij er uitzien in zijn gewone kleeren? Ze zou eens, des morgens
vroeg, een boodschap verzinnen, ten einde de opera te passeeren;
mogelijk was het dan repetitie geweest, en zou zij de artisten in den
omtrek van het gebouw ontmoeten. Vervuld van haar eigen berekeningen,
hoorde zij niet altijd wat Jeanne haar verhaalde, maar zij bleef haar,
wandelende aan heur zijde, aanzien met die oogen en dien glimlach,
welke zoo betooverend lichtvol en Eline's grootste innemendheid waren.

Zij waren intusschen omgekeerd en zij nam nu afscheid bij den Hoogewal.

--Nu adieu, ik kom je eens gauw opzoeken, Jany, en mijn groeten aan
Ferelijn. Zal je het doen? Kom Ben, geef mevrouw een handje.

Jeanne gevoelde, in haar behoefte aan teederheid, iets als een lauwe
warmte haar doorstroomen bij den klank van dien naam, Jany, een
herinnering aan vroeger, aan haar jongemeisjesjaren, toen iedereen
haar Jany noemde, Jany....

En zij haastte zich naar de Hugo de Grootstraat vol moed en
vroolijkheid, verlangende naar haar klein binnenhuisje, haar man en
haar schatjes van kinderen....

Eline glimlachte heimelijk, terwijl zij zich door het Willemspark
naar huis begaf. De dorre takken boven haar glinsterden van den rijp,
en in de vriezende lucht was het helder en klankrijk, als vol van
onbestemde echo's.... Zij gevoelde een aandrang om haar geluk in die
ruime atmosfeer uit te galmen met een schitterende roulade....

Was zij dan een klein beetje.... gecharmeerd.... op dien cabotin?

Ach, het was te dwaas, hij zong alleen maar goed!




Hoofdstuk X.


I.

Groote, zich rekkende schaduwen, als dansende, zwarte schimmen,
wierpen de vlammen in de kachel over den muur en het plafond der
donkere kamer. Voor een seconde bleef er dan een lichtglans hangen
aan een antieke zilveren kan op een gebeeldhouwd buffet, dat, als een
donkere massa, een hoek vulde, aan eenige antieke borden en pullen
tegen den wand....

Vincent Vere lag uitgestrekt op zijn divan, en zag bij die telkens
herhaalde lichtflikkeringen met halfgesloten oogen rond. Die vreemde,
met rossen gloed doorschoten, somberheid van het vertrek deed hem
aangenaam de alledaagschheid van zijn in de Spuistraat gehuurde kamers
vergeten, waar een enkel kostbaar voorwerp van hemzelven vloekend
afstak tegen de versleten burgerlijkheid van het ameublement. En hij
mijmerde een pooze in die dantesque schemering....

Hij gevoelde zich in de laatste dagen zeer uitgeput. Een matheid
verlamde zijn ledematen; het scheen hem of er lauw water door
zijn aderen vloeide in plaats van bloed; een mist scheen somwijlen
over zijn hersenen te hangen, zoodat hij niet denken of zich iets
herinneren kon. Zijn geaderde oogleden vielen kwijnend over zijn
fletsen, lichtblauwen blik; zijn onderlip scheen als moede neêr te
hangen en er groef zich daardoor een trek om zijn kleinen mond, die
hem iets zeer lijdends gaf. Vaak had hij zich zoo gevoeld, maar thans
gaf hij de schuld aan de atmosfeer van Den Haag, die hem deed stikken,
en hij verlangde naar veel ruimte en veel lucht, en begreep niet hoe
hij er toe gekomen was, zich te begeven naar een stad, die zoo weinig
aantrekkelijkheid voor hem gehad had.... Ja, het heugde hem, door den
nevel van zijn uitputting heen: hij had een wijle van rust gewild,
na al zijn rusteloos trekken en reizen, maar nu reeds werd hij, trots
zijn vermoeidheid, door een nervoziteit geprikkeld om zich opnieuw
in een maalstroom van veranderingen te werpen. Rust en eentonigheid
verdoofden hem, en niettegenstaande zijn zwakte, bevocht hem steeds
een aandrang naar veel beweging, naar veel handeling; een verlangen
naar telkens wisselende verschieten, naar een horizon, die steeds
week. Toch miste hij alle energie om zich aan eenig werk met kracht
te wijden, terwijl zijn veranderlijkheid hem steeds voortdreef in
een rusteloos zoeken, naar een kring, een omgeving, een betrekking,
waarin hij zich thuis zou gevoelen, en die hij niet vond.

De twee weken, welke hij thans in Den Haag had doorgebracht, schenen
hem een eeuw van verveling toe. Den dag, nadat hij Betsy en Eline in
de opera gezien had, was hij bij de Van Raats komen koffiedrinken
en had hij Henk vijfhonderd gulden te leen gevraagd: hij wachtte,
binnen een paar dagen, geld uit Brussel, naar hij zeide, en zou zijn
neef zoo spoedig mogelijk deze schuld afdoen. Henk, die hem kende
als zeer vergeetachtig in zulke kwijtingen, had echter niet willen
weigeren en hem de gevraagde som ter hand gesteld, en Vincent leefde
nu, terwijl het geld hem den eenen dag als water tusschen de vingers
slipte, en hij den anderen, met een bijna bekrompen gierigheid,
een dubbeltje poogde uit te winnen, in zijn doffe zwakte voort,
terwijl de wissels uit Brussel zich wachten lieten.

Over de toekomst bekommerde hij zich weinig, hij had steeds geleefd van
het eene uur op het andere; hij had dagen van weelde gekend in Smyrna,
en honger geleden in Parijs en Londen, maar in welke omstandigheden
ook, steeds had hem die koorts naar afwisseling voortgejaagd in een
ontevredenheid met het tegenwoordige; nu gevoelde hij zich eensklaps,
terende op zijn vijfhonderd gulden, zoo gedésoeuvreerd, dat de last
zijner lusteloosheid hem somwijlen zijne zwakte vergeten deed.

Zoo mijmerde hij voort, starende in de duisternis, doorschoten met
de rosse vlammen, die de meubels telkens met spookachtig relief uit
het donker deden verschijnen. Hij mijmerde voort in een troosteloos
pessimisme.... Waarom zou hij niet zijn zooals hij was? Hij zou weder
geld noodig hebben en hij zou het krijgen op welke wijze ook, quand
même; waarom niet? Er was geen goed en geen slecht in de wereld; alles
was zooals het wezen moest en het gevolg van een aaneenschakeling
van oorzaken en redenen; alles had recht van bestaan; niemand kon
iets veranderen aan wat was of zijn zou; niemand had een vrijen wil;
ieder was een gestel, een temperament en kon niet anders handelen,
dan volgens de eischen van dat temperament, overheerscht door omgeving
en omstandigheden; dàt was de waarheid, die de menschen steeds met
hun kinderachtig idealisme, zeurend over deugd en met een handjevol
religieuze poëzie, zochten te bedekken....

--O God, wat een bestaan is toch het leven! dacht hij en vatte
het hoofd in de handen, terwijl zijn vingers door het krullende
lichtbruine haar woelden. Dit leven tenminste dat ik nu leid, zou
mij binnen een jaar dood of dol maken. Morgen is als vandaag, niets,
niets, eentonig flauw....

En hij wierp zich als in een zee van herinneringen en overdacht wat
hij doorleefd had, en verschillende oorden en steden doemden voor
zijn geest op....

--En toch, wat een gezwoeg voor niets! murmelde hij en zijn oogen
sloten zich, terwijl eensklaps een sluier over zijn heugenis scheen
neêr te dalen, en een licht zweet hem op het voorhoofd parelde. Het
suisde in zijn ooren en een onbepaalde ruimte, iets schrikwekkend
wijds rolde zich plotseling uit voor zijn gesloten blik....

Maar die zwakheid, een flauwte nabij, duurde slechts eenige seconden;
een diepe zucht slechts hief zich nog op uit zijn borst....


II.

Daar hoorde hij vlugge stappen de trap opdraven, en een vroolijke
stem wisselde eenige woorden met de juffrouw uit den galanteriewinkel
beneden. Hij wachtte eenige kennissen dien avond.

De deur werd geopend....

--Bliksems wat donker! Het lijkt hier wel de hel met dat vuur.... Waar
zit je, Vere? riep Paul Van Raat, bij de deur stilstaande.

Vincent rees op en kwam hem te gemoet en vatte Paul bij de schouders.

--Hier, old chap, schrik niet.... Wacht, ik zal de lamp opsteken.

Hij zocht lucifers, stak twee ouderwetsche lampen aan, die op den
schoorsteen stonden, en knipte met de oogleden, door het schijnsel
verblind. Het dantesque waas, dat over de kamer hing, was aanstonds
door het gele petroleumlicht weggewischt, en de eenige gezelligheid
bleef nog de goed brandende kachel, terwijl het antieke buffet met
de zilveren kan en enkele Oostersche voorwepen verdwaald schenen
tusschen het oude ameublement van rood Utrechtsch trijp, versleten tot
den draad, en het antieke porselein tusschen de leelijke, goedkoope
gravures en chromolithografieën aan den muur in een aristocratische
misplaatstheid scheen opgehangen.

Het was de eerste maal, dat Paul Vincents verblijf binnentrad en hij
bezag de kan en de borden en bewonderde ze.

--Ja, ze zijn nogal mooi in hun soort; de kan lekt, maar het drijfwerk
is heel fijn, zie eens. Ik ben vandaag naar een ouden jood gegaan,
een antiquaire, om die dingen van de hand te doen. Het is au fond
ballast. Hij zou morgen komen. Of misschien heb jij er lust in? Zij
zijn à prendre!

--Neen, mijn kamer, of mijn atelier, zooals je wilt, is al zóo vol.

--Nu, een paar borden meer of minder....

--Neen, merci.

--Ja, ik doe ze ook liever aan den jood weg. Als ik kan, zie ik hem
dan nog in den nek, weet je, en daarvoor zou ik met jou natuurlijk
te eerlijk zijn.

--Zeer verplicht. En als hij fijner is dan jij?

--Ach, dan ziet hij mij in den nek. Dat is altijd zoo in de wereld,
nietwaar? Je hebt zeker al thee gedronken?

--Ja .... neen, dank je, laat maar .... maar zeg, hoe lang blijf je
nu hier in Den Haag?

Ze hadden zich neêrgezet en Vincent trok zijn schouders en zijn
wenkbrauwen op. Dat wist hij werkelijk niet; hij had nog geen
inlichtingen ingewonnen omtrent de betrekking bij de kina-onderneming
op Java, maar hij had gehoord, dat men er liefst een chemist voor
wilde hebben, en dat was hij niet. Hij zou er dus denkelijk van afzien,
en daarbij geloofde hij, dat hij het Indische klimaat niet zou kunnen
verdragen. Intusschen, blijven in Den Haag, en er iets zoeken, daar
was geen kwestie van. Den Haag begon nu al te vervelen; het was er
kleinsteedsch: iedereen kende elkander, ten minste van aanzien, en
men ontmoette er overal de zelfde menschen, criant vervelend! Hij
wist nog niet, wat hij zou doen, maar hij wachtte eerst brieven en
geld uit Brussel. En hij eindigde met Paul te vragen of deze hem,
voor een paar dagen, honderd gulden kon leenen. Paul geloofde wel,
dat hij zou kunnen, maar hij wist het niet zeker.

--Je zou me waarlijk er meê een dienst doen. Hoor ik het dan van je,
morgen bijvoorbeeld? Of vindt je me indiscreet?

--O, volstrekt niet, in het geheel niet. Ja, goed, ik zal zien, morgen.

--Nu, ik dank je bij voorbaat. Je weet, de beide Erlevoorten en De
Woude komen van avond ook. Ik had gevraagd, of ze een glas wijn kwamen
drinken, sprak Vincent op een anderen toon.

--Ja, ik sprak ze vanmiddag op de Witte, antwoordde Paul.

Vincent leunde achterover tegen de oude, roode bank en het licht van
de lampen wierp een vale tint op zijn geelbleeke gelaatskleur. Een
zeer vermoeide trek grifte zich om zijn lippen. Het trof Paul, hoe
Vincent geleek op een portret van zijn oom Vere, Eline's vader,
terwijl hij, in zijn liggende houding, zijn arm met een gebaar,
dat Paul bij Eline zelve vaak had opgemerkt, onder het hoofd boog.


III.

Na eenigen tijd, over negenen, kwam Georges De Woude van Bergh en
het laatst Etienne Van Erlevoort binnen, die de verontschuldigingen
van zijn broêr, welke verhinderd was geweest mede te komen,
overbracht. Otto gevoelde geen sympathie voor Vincent, ofschoon hij
met dezen nooit de minste onaangenaamheid gehad had; in zijn eigen
degelijk, kalm, mannelijk karakter, waarvan het gezonde evenwicht zich
nooit verbrak, in zijn hartelijke flinkheid kon hij geen vriendschap
koesteren voor iemand, die zich, naar zijn meening, geheel en al
beheerschen liet door een ziekelijke nervoziteit, zonder ooit eenige
geestkracht in te spannen, om er zich boven te verheffen. Otto was
een van de weinigen, die Vincent niet vermocht tot zich te trekken;
bijna ieder gevoelde in zijn omgang wel iets, dat terugstiet, maar
dat tevens later zeer aantrok; iets als een zoet vergift, waarmede
men eerst bekend moest zijn, als een bedwelming van opium. Door
zijn voortdurend reizen had Vincent veel menschenkennis, of liever,
veel tact verkregen om met allerlei lieden om te gaan, en hij kon,
zoo hij wilde, den schijn van welk karakter ook aannemen, met het
zelfde gemak, waarmede een slang zich lenig wringt in verschillende
bochten of een goed acteur verschillende rollen vertolkt. Maar Otto,
in een onbewuste fierheid op zijn gezonde kracht, die recht door zee
ging, minachtte Vincent om de vergiftige bekoring welke hij van zich
kon doen uitstralen en waardoor een ander zich verleiden liet.

Een blauwige rook wolkte weldra door het vertrek, daar Vincent
sigaren had geprezenteerd; alleen hijzelve rookte niet. Hij had een
paar flesschen St. Emilion uit een kast gehaald, ontkurkte ze en
zette vier wijnglazen op de tafel. Etienne, luidruchtig als altijd,
verhaalde in een sterk gekruid jongelui's-patois tal van anecdoten
en histories, met een mimiek en gebaren, die hem iets gaven van een
gentlemanlike comiek uit een café-chantant. Paul en Georges lachten,
Vincent echter haalde met een blasé-glimlachje zijn schouders op,
en terwijl hij inschonk, murmelde hij minachtend met zijn lichte stem:

--Wat een kind ben je toch, Eetje, Eetje!

Etienne trok zich de opmerking niet aan, en voer voort, terwijl hij
in het geheel geen gaas meer over zijn stijl plooide, en de anderen
luisterden toe, behagelijk de bouquet van hun wijn genietend. Vincent
bleef Etienne echter voor den gek houden.

--Wat een stoute jongen is die kleine Erlevoort, om zulke dingen te
durven vertellen, hè? Wat een ondeugd! sprak hij en de spotzieke lach
om zijn lippen had zoo iets aanmoedigends en innemends, dat Etienne
nog niet uit het veld geslagen werd.

Vincent schonk nog eens in en Georges prees zijn wijn. Hij was onder
jongelui weinig spraakzaam en amuzeerde zich met een stil genot,
daar hij alleen voor dames de moeite nam al het schitterende schuim
zijner conversatie te doen sprankelen. Vincent vroeg hem het een en
ander omtrent zijn werkkring op Buitenlandsche Zaken, terwijl Etienne
ernstige waarschuwingen aan Paul deed, die hem ongeloovig aankeek.

--En later wordt je dan zeker naar de een of andere plaats
gedetacheerd, nietwaar? vroeg Vincent.

--Dat kan gebeuren, antwoordde Georges.

--Het is ten minste een betrekking, waarin je nog het een of ander
zien kan. Maar hoe iemand zijn gansche leven op een bureau slijten
wil, is me onbegrijpelijk. Ik zou dood zijn voor mijn tijd. Daar heb
je nu Erlevoort, ik meen je broêr, Eetje....

--Nu, laat Otto maar loopen, sprak Paul. Die maakt een schitterende
carrière, dat zal je zien....

--Je weet, Otto is voor minister of gouverneur-generaal in de wieg
gelegd.... ten minste dat beweert de oude vrouw altijd. Ik ben alleen
de verschoppeling van de familie! riep Etienne.

--Ja, het bedorven jongetje, hè, lachte Vincent. Hoe ver ben je nu
met je studies?

--Ik, wel ik moet candidaats doen, maar ik loop geen college, ik
studeer hier in Den Haag.

--Vindt je het hier dan zoo genotvol in jullie Den Haag? vroeg Vincent
met een toon van minachting op dien plaatsnaam.

--Ja, het gaat vrij wel....

--Hoe is het in godsnaam mogelijk! Jullie zijn dan toch al met
bitter weinig tevreden, of liever jullie weten volstrekt niet wat
er eigenlijk in de wereld is. Den Haag maakt mij slaperig en suf,
er hangt iets soezigs in de lucht....

--Kom, dat zal wel aan jou liggen, lachte Paul.

--Het is mogelijk en het ligt ook zeker aan mij, dat ik zoo een leven
als de meesten van jullie leiden, geestdoodend vind. Wat voeren jullie
nu uit! Je loopt hier altijd rond in een heel klein kringetje, net
een paard in een tramwayspel op de kermis. Je hebt in je betrekking,
als je er een hebt, altijd dezelfde bezigheidjes en daarna dezelfde
amuzementjes. Het is insipide, hoor!

--Maar wat wil je dan hebben, dat we doen? vroeg Georges.

--Mijn God, leidt voor mijn part zoo een plantenleven voort, maar
ik begrijp niet, dat jullie niet eens verlangen er uit te gaan,
de wereld eens te zien....

--En jij, jij hebt nu, zooals je het noemt, de wereld gezien,
nietwaar.... en wat heb je nu....? Je hebt twaalf ambachten en
dertien ongelukken gehad, en je hebt op het oogenblik het toch ook
niet schitterend ver gebracht! riep Paul, een weinig ontstemd over
de minachting, waarmede Vincent hem beoordeelde.

Er lichtte even achter zijn lorgnet een vinnige schicht uit Vincents
fietsen, blauwen blik, terwijl zijn dunne lippen zich vastsloten in
hun glimlach.

--En je vergeet je plichten als gastheer met je filozofie! riep
Etienne, op zijn leêg glas tikkend.

--Ach, het is mogelijk, dat ik wat onrustiger van temperament ben
dan jullie; dat zal de heele chose zijn! sprak Vincent kwijnend;
hij schonk de glazen nog eens in en liet zich mat neêr op de bank,
naast Georges, en zijn oogen dwaalden vermoeid door het vertrek.


IV.

Het was zeer warm geworden en de rook der sigaren scheen, als een
tastbaar waas van het plafond neêr te hangen. Vincent zette de deur
open. Etienne, die weinig wijn verdragen kon, was zeer opgewonden
geworden, had roode kringen onder zijn oogen gekregen en zijn
glas gebroken. Georges en Paul amuzeerden zich steeds om zijn
grappen. Vincent echter bleef hem flauw glimlachend aanhooren.

En er rees in hem een vreemde verwondering op, een verwondering,
dat een mensch steeds zichzelve, steeds zijn eigen individu was,
zonder zich ooit te kunnen verwisselen in de persoonlijkheid van een
ander. Dikwijls, zonder de minste aanleiding, doemde die verwondering
bij hem op, te midden van de vroolijkheid der anderen en zij vulde
hem met een groote verveling bij de gedachte aan het onherroepelijke
noodlot, dat hij steeds Vincent Vere was en wezen zou, dat hij nimmer
herboren kon worden in een geheel ander schepsel, dat ademde onder
geheel andere omstandigheden in een geheel anderen kring. Hij zou
gaarne verschillende gemoedslevens hebben doorleefd, in verschillende
eeuwen hebben bestaan, en in telkens wisselende metamorfozen zijn
geluk hebben willen zoeken. En dat verlangen scheen hem tegelijkertijd
zoowel zeer kinderachtig, om de bespottelijke onmogelijkheid, als
zeer verheven, om de grootsche onbereikbaarheid, die het omvatte,
en hij meende, dat niemand dan hij zulk een verlangen koesterde en
gevoelde zich zeer hoog boven andere menschen geplaatst.... In die
mijmering was het hem, of de drie anderen zeer ver van hem waren,
als van hem gescheiden door den nevel van rook.... Een gevoel van
lichtheid doorzweefde eensklaps zijn hersenen; het werd, of hij elk
voorwerp met heller kleuren zag, hun gelach en gepraat harder hoorde
klinken in zijn oor, als op een plaat van metaal, den geur van de
tabak, vermengd met een aroom van gestorten wijn, in meerdere scherpte
rook, terwijl de aderen in zijn slapen en zijn polsen klopten, alsof
zij barsten zouden....

Die prikkeling zijner zenuwen duurde eenige seconden; toen zag hij
de jongelui hem lachend aanzien, en ofschoon hij niets begrepen had
van wat zij gezegd hadden, lachte hij zachtjes meê, om hen te doen
gelooven, dat hij in hun scherts meêstemde.

--Zeg Vere, het wordt hier verbazend benauwd, mijn oogen doen me
pijn van den rook! sprak Georges; zouden we niet even een raam kunnen
openzetten?

Vincent knikte, en deed de deur dicht, terwijl Paul, die bij het raam
zat, dit openschoof. Een koelte drong aanstonds binnen. Op straat was
het stil; slechts een enkele maal hoorde men een paar stemmen, bij
een regelmatig geklink van stappen, voorbijtrekken, of een straatdeun,
krijschend uitgestooten, door de kalmte daarbuiten heengalmen.

De kille lucht bracht Vincent geheel tot zichzelven, en zijn
zonderlinge verlangens verdwenen, nu zijn zinnen tot rust
kwamen. Integendeel, thans benijdde hij den drie anderen dat zelfde
fyzieke en moreele plantenleven, hetgeen hij kort te voren in hen
geminacht had; Paul benijdde hij zijn goede, krachtige gezondheid,
slechts een weinig ontzenuwd door eenige energielooze artisticiteit;
Georges zijn kalme gelijkmoedigheid en tevredenheid; Etienne zijn
kinderlijke jeugd.... Waarom was hij niet als zij, gezond, tevreden
en jong, waarom genoot hij niet het leven, zooals het zich gaf, en
zocht hij steeds naar iets, dat hij zelve niet had kunnen beschrijven?

Het was bij eenen, toen de drie jongelui opstonden en Paul beweerde,
dat zij Etienne moesten thuisbrengen, daar hij van zijn eerste
opgewondenheid vervallen was in een droeve melancholie en van
zelfmoord sprak.

--Zeg eens, Eetje, heb je wel je sleutel bij je? vroeg hij.

--Sleutel? vroeg Etienne met doffe oogen en doffe
stem. Sleutel? herhaalde hij nadenkend. Ja in mijn zak, ja.... een
sleutel.... in mijn zak .... Hier....

--Nu, kom dan, laten wij dan gaan! spoorde Georges aan.

Etienne naderde Vincent en vatte hem bij de armen, terwijl de anderen
vroolijk toeluisterden.

--Vere, adieu, dank voor je hospi-, hospitaliteit. Ik heb je altijd
mogen lijden, Vere, je bent een bliksems goede kerel, hoor je, Vere. Ik
voel bepaald veel, heel veel sympathie voor je. Ik heb het vanmiddag
nog verteld op.... op de Witte; Paul kan het getuigen, ik heb verteld,
Vere, dat je een hart van goud hadt. Ze miskennen je, Vere, maar....

--Kom, allons! riepen Paul en Georges ongeduldig, hem bij een arm
vattende; maak het kort!

--Neen, neen, laat me zeggen, wat.... wat ik op mijn tong heb;
ze miskennen je, Vere, maar stoor je er niet aan, oude jongen; het
gaat mij ook zoo in de wereld, ze miskennen mij ook. Het is treurig,
treurig, maar het is zoo; dag Vere, nu, slaap lekker, Vere.

Vincent deed hen uitgeleide met een kandelaar en Etienne, tusschen
Georges en Paul, nam beider arm op straat.

--Vere, wees nu niet zoo onvoorzichtig. Vat geen kou, zoo aan de
deur, en stoor je er niet aan; ze miskennen je, maar ik zal je wel
verdedigen....

Vincent knikte glimlachend Paul en Georges toe en sloot de deur van
den donkeren winkel.

--Bliksemsgezellige kerel, die Vere! stotterde Etienne.




Hoofdstuk XI.


I.

Na vieren waren de Verstraetens meestal thuis, en het was nu een dag,
waarop het omstreeks dat uur storm liep van visites, geheel en al bij
toeval. Betsy en Eline waren even aangewipt en hadden er de Eekhofs
en de Hijdrechten, Emilie De Woude en Frédérique ontmoet; later was
mevrouw Van der Stoor met Cateautje gekomen.

Eline, met hare hand op den schouder van Cateau, boog zich over de
fotografie, die deze bezag.

Zij was bewust een indruk op Cateau gemaakt te hebben, door haar
elegance en haar vriendelijkheid, en daar zij, uit een behoefte aan
genegenheid, gaarne sympathie verwekte, kweekte zij Cateau's liefde
aan, als een dierbare plant. Maar er mengde zich in die behoefte tevens
een zweem van zegevierenden trots tegenover Frédérique, in wie zij,
na den St. Nicolaasavond, waarom wist ze niet, een geheimen afkeer
jegens haar, Eline, vermoedde.

Terwijl Cateau haar toesprak, met haar innemend stemmetje, zag Eline
even naar Frédérique op, om te zien, of deze wel de bewonderende
sympathie van die kleine bespeurde. Maar Frédérique schertste met
de Eekhofjes.

--U zingt veel met meneer Van Raat? Heeft hij een mooie stem? vroeg
Cateau.

--Een beetje zwak maar heel lief....

--Hé, ik zou u zoo gaarne eens beiden willen hooren!

--Nu, dat kan wel gebeuren, bij gelegenheid....

--U heeft zoo een prachtige stem; o, ik vind het een genot, als u
zingt, ik vind het iets goddelijks....

Eline lachte zachtjes, gestreeld door Cateau's oprechte extaze.

--Heusch waar? Maar toe, Toos, noem me toch niet altijd zoo deftig:
juffrouw Vere; zeg maar Eline voortaan, wil je?

Cateau bloosde van genoegen en streelde het bont van Eline's mofje
glad. Ze liet zich geheel en al inpalmen door die melodieuze stem,
dien zachten, kwijnenden gazellenblik....

Meer dan gewoonlijk gevoelde Eline een behoefte aan liefde, veel liefde
om zich heen. In het geheimste harer ziel was haar bewondering voor
Fabrice ontvlamd in een hartstocht, die haar geheele gedachte vulde,
en waaraan zij lucht moest geven zonder zich te verraden. Den rijkdom
van liefde, dien zij in zich waande en dien zij niet vermocht te
openbaren, scheen zij te willen verdeelen onder wie het waard waren,
als een kostbaar bouquet, waarvan zij ieder een bloem toewierp. Zij
overstraalde die verkorenen met den glans van haar glimlach en genoot,
wanneer zij bespeurd had, dat men haar lief vond, in een welbehagen
van koesterende warmte, maar ook leed zij bijna, wanneer zij in
iemand eenige koelte te haarwaarts ontdekt had. Zoo deed haar de
onverklaarbare stugheid van Frédérique pijn, en hoewel zij die eerst,
uit zekeren trots, niet had willen opmerken, had zij thans moeite
gedaan Frédérique voor zich te winnen, en deze toegesproken met al
de bekoring harer lieflijkheid. Maar Frédérique antwoordde steeds
kortweg, op een luchtigen, nonchalanten toon, terwijl zij een anderen
kant opkeek; zij vermoedde wel, dat Eline die koelheid opmerkte,
maar zij kon haar gevoelens nooit verbergen, oprecht als zij was,
zonder eenigen tact voor diplomatieke veinzerij.

Het gesprek liep over portretten en mevrouw Verstraeten passeerde
even Eline en Cateau om een album van een tafeltje te nemen, dien
zij aan mevrouw Van der Stoor en mevrouw Eekhof wilde toonen.

Mijmerend en half luisterend naar Toos, dacht Eline aan Fabrice en zag
zij den album in de handen van mevrouw Verstraeten.... En er schoot
eensklaps een gedachte in haar op, als een onbesnoeide rank van haar
levendige fantazie, die over haar hartstocht bloeide.... Zij zou zich
een album aanschaffen, voor verschillende portretten van hem, Fabrice;
het zou een klein heiligdom harer liefde zijn, waarin zij over de
beeltenis van haar afgod zou kunnen dwepen, en waarvan niemand het
bestaan zou gissen. Een heimelijk genoegen overglansde haar gelaat
bij het voornemen en bij de gedachte, dat zij zooveel te verbergen
had voor het oog van anderen; zij kreeg iets zeer belangwekkends voor
zich zelve, en zij gevoelde een leegte in haar ziel zich al meer en
meer vullen met de schatten van haar passie. Zij was gelukkig, en haar
geluk was gemengd met een ondeugende, schalke dartelheid, dat zij iets
verheelde, wat haar omgeving natuurlijk zeer dwaas en zeer berispelijk
zou gevonden hebben, hadde die er van geweten.... Een jong meisje
als zij, verliefd op een acteur.... wat zouden mevrouw Verstraeten en
Betsy en Emilie en Cateau en Frédérique, wat Henk en Paul en Vincent
wel hebben gedacht en gezegd, zoo zij hadden kunnen vermoeden....

En zij zag bijna spottend rond op haar familie, op haar kennissen,
waar zij zich bewogen door den salon; zij vond zich moedig, dat zij hun
conventioneel fatsoen in zichzelve tartte, dat zij gecharmeerd durfde
zijn op Fabrice! Zij lachte bij een grappige uitdrukking van Emilie
meer dan noodig was; ze lachte tegelijkertijd hen allen uit, die daar
waren, overmoedig trotsch op haar verborgen en verboden hartstocht.

--En meneer Van Raat, meneer Paul, bedoel ik, wordt nu zeker later
advocaat? vroeg Cateau.

Wat had dat kind het vandaag toch telkens over Paul, dacht Eline. Er
kwam geen einde aan Paul, Pauls lieve stem en Paul advocaat....

--Ik geloof, dat je Paul nog al aardig vindt, niet? vroeg Eline.

--O, ja, ik mag hem heel gaarne! zeide Cateau zonder blikken of
blozen; maar alleen, soms kan hij zoo boos zijn, vind ik; verbeeld
je.... verleden bij de tableaux....

En Eline moest het verhaal aanhooren van Pauls woede, verleden bij
de tableaux, en ook van Pauls kunstvaardigheid in het drapeeren.

--Die windt er geen doekjes om, dacht Eline; maar ach, ze behoeft toch
niet dadelijk gecharmeerd te zijn, al spreekt ze wat veel over hem;
denkelijk zou zij dan doen zooals ik en.... zwijgen....

Het liep naar halfzes toe, men nam afscheid.

--Dus ik zal u samen eens hooren? drong Cateau aan.

--Kom maar eens op een Donderdagmiddag, dan zingen wij geregeld.

--Ach, dan ben ik op school....

--Nu dan eens op een avond, nous verrons....

--O, heel gaarne.... Eline....

Zij sprak den naam voor het eerst sedert Eline's verzoek uit, en liet
dien thans van haar lippen vallen in een glimlach, gestreeld door die
gemeenzaamheid. Daarop nam zij afscheid, aangespoord door haar moeder.

Eline bleef een oogenblik alleen staan, bij toeval naast
Frédérique. Zij had reeds afscheid genomen en wachtte op Betsy, die
nog terloops met den heer Verstraeten sprak, en zij was op het punt
iets tot Freddy te zeggen.... Maar zij toefde, tot deze wellicht
beginnen zou.... en zij zwegen beiden.

Cateautje vertelde op straat, in extaze, allerlei liefs aan mevrouw
Van der Stoor over Eline en Paul.


II.

Nieuwjaar was gekomen met harde vorst. Betsy had op Oudejaarsavond de
Verstraetens en Erlevoorten, ook mevrouw Van Raat en Paul, geinviteerd
op oesters en het was zeer vroolijk geweest in de warme luxe van haar
salons. Nu volgden de winterdagen elkander in een zelfde eentonigheid
op, terwijl de avonden voor Betsy en Eline als een onafgebroken reeks
van diners en soirées voortgleden. De Van Raats zagen veel menschen en
vooral was Betsy als het ware beroemd om haar keurige dinertjes, nooit
van meer dan tien, hoogstens twaalf personen, en steeds aangeboden met
de meest onbekrompen en gedistingueerde weelde. Zij leefden in een
côterie, wier verschillende leden elkaar vaak en met gemeenzaamheid
zagen, en zij waren zeer tevreden over haar kring van kennissen.

Eline intusschen, in dien lichten roes van wereldschheid, voedde
de vlam harer geheime liefde in een stil geluk aan, en zij vond
er zich zeer romantisch om. Op een morgen, dat zij commissies had
gedaan en langs de Princessegracht terugkeerde, zag zij Fabrice,
die langzaam uit het Bosch kwam, bij de Brug. Zij voelde haar hart
kloppen en durfde nauwelijks opzien,--toch had zij ten laatste met
een schijnbare onverschilligheid haar oogen even op hem wagen te
richten. Hij was gekleed in een korten duffel; een wollen bouffante
was achteloos om zijn hals geslagen; en hij liep, de handen in de
zakken, met een ietwat norsche uitdrukking op zijn donker gelaat,
beschaduwd door den breeden rand van zijn flambard. Hij maakte op
haar een indruk van trotsche ongenaakbaarheid, en zij idealizeerde op
dien indruk voort: wellicht was hij van goede familie, want zij vond,
dat hij iets zeer gedistingueerds had in zijn krachtvolle gestalte;
zijn ouders waren er tegen geweest, dat hij zich wijden zou aan de
kunst, maar hij had een roeping in zich gevoeld, die niet te weêrstaan
was; hij had zijn muzikale opleiding ontvangen aan een conservatoire,
en hij had gedebuteerd, en nu gevoelde hij een bittere melancholie in
zijn ziel; hij bespeurde, dat de omgeving van acteurs, waarin hij moest
leven, hem te ruw en te onbeschaafd was; hij gevoelde zich vreemd van
hen en trok zich terug in zijne fiere eenzelvigheid en hij dacht aan
zijn jeugd, aan zijn kinderjaren, en zag zijn moeder weder voor zich,
hem, met gevouwen handen, smeekend zijn voornemen vaarwel te zeggen
en niet meer aan het tooneel te denken....

Sedert dien dag kreeg Eline de caprice, zooals Betsy het noemde, om
des morgens groote wandelingen te doen. Zij vond het Bosch 's winters
zoo prachtig, zeide zij; ze dweepte met die hooge, rechte stammen,
aan marmeren zuilen gelijk, als het gesneeuwd had: het was als een
kathedraal. Henk vergezelde haar een paar malen met Leo en Faust, de
twee Ulmerdoggen, maar hij betreurde zijn gewoonlijken rit te paard, en
zij ging nu alleen, nadat zij in den stal bij Dirk de twee honden had
afgehaald, die met hun groote pooten blijde tegen haar opsprongen en
haar, als twee ruwe pages, beschermend omstuwden met hun dartel geren.

Het was goed voor haar gezondheid, beweerde zij, zoo men haar
verwonderd naar die wandelingen vroeg; zij liep veel te weinig, en
vreesde zoo dik te zullen worden als Betsy werd, wanneer zij altijd
maar reed. Dokter Reijer vond haar dagelijksche ochtendwandelingen
uitstekend.

In het Bosch ontmoette zij steeds enkele wandelaars, meestal dezelfde;
iederen dag een ouden, grijzen heer in een pels gehuld, en die steeds
kuchte, met de hand aan zijn mond. Fabrice echter ontmoette zij
slechts zelden. Hij was zeker op de repetitie, meende zij, wanneer
zij den baryton niet gezien had en in een teleurstelling, die haar
vermoeid maakte, naar huis ging, smachtende naar heur boudoir, haar
warme kachel, haar piano. Maar toch zette zij heur wandelingen door
en zij merkte nu op, dat Fabrice geregeld des Vrijdags de zijne deed;
op andere dagen kon zij geen staat maken; soms zag zij hem dan, soms
zag zij hem niet... En zij had het er voor over vroeg op te staan,
soms nog uitgeput door een soirée, die tot drie uur geduurd had,
of afgedanst, half gebroken en niet uitgerust, met blauwe kringen
onder haar vermoeide oogen. Het is waar, zij zag Fabrice nu zeer
dikwijls in de opera, van uit een loge, of de stalles; ze ging nu
met de Verstraetens, dan met Emilie De Woude en Georges, eens had
zij de Ferelijns geinviteerd,--maar toch, nu zag zij hem anders,
niet van haar gescheiden door het voetlicht en den idealen toestand,
waarin hij al zingend verkeerde: nu zag zij hem voor zich, op drie
passen van haar af, als een gewoon mensch.

Op die dagen, dat zij Fabrice ontmoette, scheen het wijde gewelf der
besneeuwde takken als te nauw om haar geluk te bevatten. Zij zag
hem nader komen met zijn flinken, veêrkrachtigen pas, de flambard
een weinig schuin, de bouffante met de franje affladderende van
zijn schouder, en hij ging haar voorbij, terwijl hij haar, of de
honden, die hem snuffelend naderden, even aanzag met een blik zonder
gedachte.... Wanneer zij daarna omkeerde en langs de Maliebaan zich
naar huis begaf, was zij overvol van een blijdschap, die haar een
kleur op haar koele wangen joeg en haar niet de minste afmatting deed
gevoelen, en, thuis gekomen, zong zij die weelde uit met een jubelende
kracht, klaterend in helderheid van klank. Den geheelen dag bleef
zij vroolijk en opgeruimd, en levendiger bevalligheid verving haar
loome elegance. Haar oogen tintelden, zij schertste voortdurend, werd
geërgerd door Henks luie goedigheid en Bens soezige zoetheid en plaagde
vader en zoon, terwijl de vestibule galmde van haar schitterenden
lach en de trappen kraakten, wanneer zij die bijna afsprong....

Eenmaal, dat zij Fabrice op een Vrijdag haar tegemoet zag komen,
nam zij een besluit. Zij vond het kinderachtig in zich, dat zij hem
nooit goed durfde aanzien; hij was toch een acteur en zou wel eens
meer door dames, die hem op straat herkenden, worden opgenomen. Hij
kwam nader en met iets brutaal hoogmoedigs en bijna uittartends
wierp zij haar hoofdje in den nek en zag hem vlak in de oogen. Hij
beantwoordde dien blik met den zijne, als gewoonlijk zonder gedachte,
en ging verder. Toen, in een overmaat van moed, zag zij om.... zou
hij ook....? Neen, hij liep door, met de handen in de zakken, en zij
zag alleen zijn breeden rug, die zich verwijderde....

Dien morgen haastte zij zich naar huis, en ze neuriede tusschen haar
gesloten lippen, waarom een trek van schalke ondeugd speelde. Ze
dacht aan niets dan aan hem, Fabrice, en ze belde op het Nassauplein
aan.... Grete deed open.... Leo en Faust renden naar binnen. Daar
schaterde ze het uit: ze had vergeten de doggen naar den stal terug
te brengen! Luid daverde het geblaf der honden door de vestibule als
een duo van bassen.

Betsy kwam uit de eetkamer, brieschend van woede.

--Mijn God, Eline, ben je dol, die lamme honden hier te brengen!... Je
weet, dat ik ze niet zien wil.... Ik begrijp niet, hoe het je in je
hersens komt, als ik het toch niet hebben wil! Je zou op het laatst
geen meester meer zijn in je eigen huis.... Breng ze alsjeblief weg
en dadelijk....

Haar stem klonk hard en ruw, als een bevel tegen een mindere.

--Ze hebben dorst en ik wil ze laten drinken, zeide Eline kalm,
hoogmoedig, om haar vergeetachtigheid te bedekken voor Betsy's blik.

--En ik wil niet, dat ze hier komen drinken, zeg ik je! Kijk die gang,
kijk dien looper, overal vuile pooten....

--Dat kan Grete in een minuut weêr schoonmaken....

--Daar weet jij niets van! Jij leeft hier als een prinses, die
niets doet, dan wat mij onaangenaam is! Ik zeg je, breng die smerige
beesten weg!

--Ze moeten eerst drinken.

--Mijn God, ik wil niet, dat ze hier drinken! riep Betsy buiten
zichzelve van nijdigheid.

--Ze zullen drinken, in den tuin! antwoordde Eline rustig.

--Dat wil ik wel eens zien! schreeuwde haar zuster. Als ik toch....

--Leo, Faust! riep Eline, steeds met een aanhitsende kalmte en lokte
de honden tot zich, terwijl zij op haar knie klopte.

Betsy kookte van woede. Haar lippen sidderden, haar handen trilden,
haar adem schokte in de keel. Ze kon niets meer zeggen, zij had Eline
wel kunnen slaan, maar deze ging langzaam met de opspringende honden
door het gangetje naar den tuin, en vulde zelve een emmer met water
aan de kraan. Zij vond er een verfijnd genot in Betsy vandaag woedend
te maken. De honden dronken en zij bracht ze terug in de vestibule.

Betsy stond daar nog steeds en haar nijdige oogen vlamden van
gramschap over haar machteloosheid. Zij had Eline willen naloopen,
haar den emmer uit de handen willen rukken, maar zij vermocht het
niet van zenuwachtigheid.

--Ik verzeker je, Eline, bij alles wat heilig is, dat ik
Henk....! begon zij met een bevende stem en een kleur als vuur.

--Ach, vlieg op! riep Eline in een plotseling stijgende drift, en zij
ging met de honden het huis uit, terwijl zij de voordeur dichtsloeg.


Na een kwartier kwam zij terug, zingende en nog vol blijdschap over
haar ontmoeting met Fabrice. Zij ging de trap op, terwijl zij een
langen triller deed parelen, als om Betsy, die, bijna weenend, in de
eetkamer zat, te plagen.

Toen Henk bij twaalven thuis kwam deed Betsy haar beklag over Eline's
brutaliteit in hun huis, maar Henk werd ongeduldig, wilde niets
beslissen, en zij schold haar man uit, om zijn flauwheid, in een
hevige scène.

Een week lang spraken de zusters bijna geen woord met elkaâr, tot
wanhoop van Henk, wien deze bouderie al zijn huiselijke gezelligheid
vergalde, vooral aan tafel, waar zij snel aten, hoewel Eline
voortdurend kakelde tegen hem en Ben.




Hoofdstuk XII.


I.

Het had Frédérique getroffen, hoe Otto op Oudejaarsavond bij de
Van Raats zeer veel met Eline had gesproken en geschertst, wel niet
in het oog loopend, maar toch meer dan zijn gewoonte was met jonge
meisjes in het algemeen. Er waren een paar dagen voorbijgegaan, en
zij had steeds een vraag aan haar broêr op de lippen, zonder dat er
zich een gelegenheid voordeed, om die te uiten. Zij was soms brusk
tegen Etienne, als deze met haar schertsen wilde, en zij had iets van
haar goed humeur verloren, meenden Lili, Marie en Paul. Zij speelde
ook weinig met de kinderen.

Het was een avond, dat zij thuis bleven; alleen Etienne was met
eenige jongelui, die hem waren komen halen, uitgegaan. De kinderen
waren naar bed en mevrouw Van Erlevoort zat met Mathilde in den
kleinen salon bij het theeblad, mevrouw met een boek, Mathilde met een
handwerk. Frédérique kwam binnen, en zij knikte haar moeder glimlachend
tegen en streelde liefkoozend het grijze haar op heur slapen glad....

--Freddy, wil je even Willem bellen? vroeg Mathilde, Otto wou een
kop thee op zijn kamer hebben: hij zit te werken en zal pas later
beneden komen.

--O, schenk maar in, ik zal het wel even brengen, antwoordde zij.

Mathilde schonk en Frédérique ging met het kopje naar boven. Op de
trap bedacht zij zich, of ze zou durven; misschien, dat Otto zelve
een woord zou zeggen, maar anders wilde ze het toch wagen.

Zij trad Otto's kamer binnen. Hij liep rond als in een vage droomerij,
het hoofd gebogen, de handen op den rug, geheel en al tegen zijn
arbeidzame gewoonte in.

--Zoo, dat vind ik pas een lief zusje! zeide hij schertsend en nam
haar het kopje uit de hand. Dat zal tienmaal zoo lekker smaken als
anders, uit zulke lieve vingertjes....

--Maar Otto! riep Frédérique; hoe kan je zoo schrikbarend banaal
zijn! Ik had tenminste een frisscher complimentje verwacht, niet zoo
iets gewoons.

Zij bleef hem glimlachend aanzien, maar hoorde niet wat hij
antwoordde, daar zij bij zichzelve overwoog, hoe haar vraag in te
kleeden. Wellicht zou hij het kwalijk nemen. Toch wilde zij, en zij
bedacht een inleiding, een voorwendsel om tot haar doel te geraken,
maar haar natuurlijke oprechtheid deed haar niets vinden, en zij
begon met eenvoudig te zeggen:

--Otto, ik.... ik heb je iets te vertellen, ik heb iets bij je te
biechten.

--Een zonde....?

--Een zonde.... neen, dat geloof ik niet.... Een.... indiscretie,
die ik onwillens jegens je begaan heb.... Maar vooraf moet je me
pardonneeren....

--Zoo maar op goed vertrouwen....?

--Ik zeg je, de indiscretie was onwillekeurig en.... ik ben niet
eens zoo indiscreet geweest als ik had willen zijn.... Ik heb dus
zelfs recht op een kleine belooning.... maar ik vraag alleen maar,
of ik vooraf op je pardon kan rekenen....

--Nu, ik zal barmhartig zijn, maar vertel dan....

--Zal je heusch niet boos worden?

--Heusch niet.... wat is er?

--Ik weet.... bij toeval, zie je.... ik weet, wie op St. Nicolaas....

Hij verbleekte een weinig, terwijl hij haar vol verwachting aanstaarde.

Het ontging haar niet, dat hij gespannen luisterde.

--.... aan Eline.... dien waaier heeft gegeven.... dien waaier van
Bucchi....

Zij bleef vóór hem staan, met iets als van een stout kind, zeer
verlegen om hare bekentenis. Hij blikte haar steeds toe, een weinig
verschrikt, met groote oogen.

--Weet je....? begon hij stamelend.

Zij knikte van ja.

--Toe, wees niet boos! vervolgde zij. Ik kon het heusch niet helpen. Ik
kwam 's morgens even op je kamer, ik wilde er lak van je schrijftafel
halen en.... je hebt me toch nooit verboden op je kamer te komen,
nietwaar? Ik klopte, maar je was al uit, en toen ik naar het lak
zocht, zag ik in dat loketje.... den étui staan, dien ik 's avonds
dadelijk herkende.... Ik dacht een oogenblik, dat het iets voor mij
zou zijn en wou.... en wou het openmaken.... je weet hoe nieuwsgierig
ik ben.... maar ik heb het niet gedaan, omdat ik al spijt genoeg had,
dat ik je cadeau had ontdekt.... Zeg, ben je nu boos, ik kon het
heusch niet helpen, wel?

--Boos, maar lieve meid! Is dat nu iets om boos te zijn! antwoordde
hij met een gedwongen luchtigheid. Een surprise kan geen eeuwigheid
duren, en daarbij.... je hebt het toch zeker niet aan Eline verteld?

--O neen, natuurlijk niet....!

--Nu, wat is er dan?.... Dan is er immers niets! sprak hij
achteloos. Of ben je bedroefd, dat de waaier niet voor jou bestemd was?

Ze haalde minachtend de schouders op.

--Ik wist niet, dat je me voor zoo kinderachtig hield. Alleen....

--Nu wat?

Zij zag hem onderzoekend aan met haar heldere, oprechte oogen en hij
gevoelde zich een weinig verlegen onder dien uitvorschenden blik.

--Alleen.... een jong mensch.... geeft toch niet.... zulke
cadeaux.... aan een jong meisje, als hij niet heel veel van haar
houdt....

--O, ik mag Eline heel gaarne, waarom zou ik haar niet op St. Nicolaas
iets geven....

--Neen, Otto, je bent niet oprecht! sprak zij ongeduldig en trok
hem mede naar de canapé. Kom, ga eens zitten en hoor eens even, wat
ik je te vertellen heb. Een degelijke, verstandige, zuinige jongen
zooals jij, geeft geen waaier, van ik weet niet hoeveel, aan een jong
meisje, als.... hij niet verliefd op haar is.... Dat zul je mij niet
wijsmaken. Je hebt Eline vroeger nooit iets gegeven en je hebt dezen
keer aan Lili en Marie ook niets gegeven. Je ziet dus, ik doorzie wel,
dat er meer achter schuilt! ging zij voort en legde hem hare handen
op de schouders.... Maar eensklaps hield zij op.

--O, je vindt me misschien.... je wil misschien niet, dat ik er met
je over spreek! stamelde zij bijna verschrikt.

--Freddy, integendeel! sprak hij zacht en trok haar tot zich op de
bank. Ik wil heel gaarne met je spreken over.... over Eline. Waarom
zou ik niet....? Maar stel nu eens, dat ik misschien veel, heel veel
van Eline hield, vindt je het dan nog zoo onverstandig en ondegelijk
in me....?

--Dus waarlijk.... je houdt.... je houdt van Eline?

--Vindt je dat dan zoo erg onbegrijpelijk? vroeg hij glimlachend.

--O, Eline is niet iemand voor je! barstte zij eensklaps
hartstochtelijk los. Neen, Otto, neen, Eline kan je nooit waard
zijn; ik weet het, ze is mooi, en ze heeft iets.... iets wat
aantrekt.... maar ze is mij.... ze is mij antipathiek, ik verzeker je,
geloof mij, je moet niet meer aan haar denken, je zou nooit gelukkig
met haar kunnen zijn.... Je bent zoo lief en goed; als je heusch
heel veel van haar ging houden, zou je misschien geheel en al in
haar willen opgaan, geheel en al voor haar willen leven, en ze zou je
nooit een tiende, nooit zooveel! kunnen teruggeven van wat jij haar
gaf. Ze heeft geen hart, ze is een koude steen vol egoïsme.... Alles
is egoïsme in haar....

--Maar Freddy, Freddy! viel hij haar in de rede. Lieve meid, wat hol
je door! Hoe zou jij aan zooveel menschenkennis komen om precies te
weten wat Eline is.

Het ergerde haar, hoe zacht hij haar naam uitsprak, als een liefkoozing
die op zijn lippen verwijlde.

--Menschenkennis? Ik weet van geen menschenkennis, ik weet alleen wat
ik voel, en ik voel, dat Eline geheel en al voor zichzelve bestaat,
niet de minste opoffering voor een ander zou kunnen doen.... Ik voel,
neen, ik verklaar je, ik ben er overtuigd van, dat als je met Eline
trouwde, je nooit, nooit, nooit gelukkig zou zijn.... Ze zou een tijd
van je kunnen houden, maar haar liefde zou egoïsme zijn, zooals alles
in haar egoïsme is.

--Freddy, je bent hard! sprak hij zacht en verwijtend. Ik vind het lief
van je, dat je zoo voor me voelt, maar je bent hard, heel hard voor
Eline.... Ik geloof niet, dat je haar kent, en ik geloof integendeel,
dat ze voor iemand, van wien zij hield, zich geheel en al zou kunnen
opofferen.

--Je zegt, dat ik haar niet ken: hoe ken jij haar dan? Wanneer zie
je haar anders, dan als ze een en al glimlachje en lievigheid is....

--Vindt je het een fout in haar, dat zij liever innemend is dan stug?

Frédérique zuchtte.

--Ach Otto, ik.... ik weet niet wat ik vind; ik voel het alleen, je kan
niet gelukkig met haar zijn! sprak zij met een onwrikbare overtuiging.

Hij vatte haar glimlachend bij de hand.

--Je spreekt werkelijk, of we morgen gingen trouwen....

--O toe, zeg me.... vind me niet.... nieuwsgierig.... Je hebt
haar.... toch nog niet gevraagd...?

Hij zag haar aan, steeds glimlachend, en schudde langzaam van neen.

--Denk dan goed er over na, zal je, laat je niet ineens meêsleepen....

Zij vlijde zich liefkoozend tegen hem aan, en haar oogen stonden
vol tranen.

--Je bent een lieve meid, Freddy, maar heusch....

--Je vindt me misschien ridicuul, dat ik je zoo een raad durf geven!

--Volstrekt niet. Ik ben je er integendeel innig, innig dankbaar voor,
maar toch, je moet je niet zoo door een gevoel, laat me zeggen door een
antipathie, die niet eens eenige aanleiding heeft, laten meêsleepen
om zoo hard te oordeelen over een ander. Neem dien raad aan, dan zal
ik je niet ridicuul vinden, maar wel een lief, klein zusje....

Hij kuste haar herhaaldelijk op het voorhoofd, en zij verschool zich
een weinig verlegen tegen zijn schouder.

--Toe, neem me niet kwalijk, ik ben misschien onhandig geweest,
ik had niet zoo moeten spreken....

--Je bent me het liefst, wanneer je precies uitspreekt wat je op het
hart hebt, en ik reken er ook op, dat je dat voortaan altijd zal doen.

--Dan word ik misschien stug en niet innemend! antwoordde zij met
bedoeling.

--En nu ben je een beetje hatelijk. Ben je dan jaloersch van Eline?

--Ja, antwoordde zij kort.

--Om den waaier zeker? schertste hij.

--Och, je plaagt me! steunde zij boudeerend. Niet om den waaier,
ik heb er wel tien, maar wel om... omdat jij van haar houdt.

--Laten we dan eens een verdrag maken... Jij zoekt voor me een meisje,
dat je lief vindt en geschikt om mijne gemalinne te worden, en waarvan
je niet jaloersch bent; heb je haar dan gevonden, en bevalt ze mij ook,
dan denk ik nooit meer aan Eline.... Vindt je dat goed?

Zij antwoordde niet en stond op, terwijl zij haar tranen
afwischte. Zijn scherts mishaagde haar en deed haar vreezen, dat hij
haar dwaas had gevonden. Zij naderde de tafel, wees hem even op het
kopje thee en zeide:

--Je thee wordt koud, Otto, ik zou ze uitdrinken.

Voordat hij had kunnen antwoorden, was zij weggewipt vol tegenstrijdige
gevoelens, verheugd, dat zij zich geuit had, dat zij nu Otto's
vertrouwen had, en toch in onzekerheid of zij niet liever had moeten
zwijgen.


II.

Sedert vijf dagen had Eline op haar ochtendwandelingen Fabrice niet
ontmoet, en die teleurstellingen van den morgen verbitterden haar
geheelen dag. Eerst was zij stil, somber, kribbig geworden; weldra
werd zij zeer melancholiek: zij zong niet meer en had op een morgen
Roberts, haar muziekmeester, op een Donderdagmiddag Paul Van Raat
afgeschreven. Op een morgen, na haar wandeling, omstreeks half elf,
kwam zij thuis en wierp zich peinzend neêr op haar divan, terwijl zij,
liggende, met dwalende vingeren, haar manteltje loshaakte. Zij duldde
Ben niet bij zich en zond hem naar de kindermeid. En vermoeid, met
haar groote, lichtbruine oogen vochtig en glanzend van een onvoldaan
verlangen, tuurde zij haar kamer rond en liet zij haar blik dwalen
over de platen, de palmen, de groep van Canova. Een droefgeestige
zwaarmoedigheid omving haar als met een nevel en zij vroeg zichzelve
af, waarom zij leefde, zoo zij toch niet gelukkig kon wezen. Om haar
onbestemde smart een bepaalden vorm te geven zocht zij naar grieven
en stapelde ze opeen; zij had behoefte aan liefde en er was niemand,
die haar beminde. Met Betsy kon zij niet meer overweg, naar het scheen;
herhaaldelijk had zij twist met haar zuster en de schuld lag toch niet
altijd bij haar; Frédérique was in het oog loopend koel tegen haar;
waarom, kon ze ook maar in de verste verte niet vermoeden; alleen de
oude mevrouw Van Raat bleef haar steeds genegen, maar zij gevoelde
zich tegenwoordig in geen humeur voor die beminnelijke vrijmoedigheid,
getemperd door een geur van eerbied, die haar het hart der oude vrouw
had gewonnen. Haar leven was een nutteloos bestaan; zij slingerde
zonder doel van den eenen dag op den anderen en zij verlangde
naar.... iets als een vaag droombeeld, zonder bepaalden omtrek,
dat oprees in een sfeer van liefde, soms zeer ideaal als een idylle,
soms ook zeer eenvoudig, met een waas van huiselijkheid en stil geluk.

Zij zuchtte, terwijl zij haar hand ophief naar de aralia en het blad
bijna verkreukelde in haar zenuwachtige vingeren, en ze dwong zich
haar mijmering een gestalte te geven, in beeld te brengen, en zij
zag zich eensklaps, door een grilligen wiekslag harer fantasie,
met Fabrice samen, beiden geëngageerd in een groote stad aan het
tooneel. Zij hadden elkaâr lief en zij waren beroemd; men overlaadde
hen met kransen, met bouquetten, en duidelijk voor haar geest rees
het geheele visioen op, zooals het opgerezen was, terwijl zij eens
gezongen had met Paul.

Maar haar fantazie, door geen nieuwe indrukken gevoed, daar zij Fabrice
in zoo lang niet gezien had, kwijnde; het vizioen verkleurde, en het
liet haar alleen, in een grijze, sombere stemming, die de afspiegeling
scheen van den hemel daarbuiten, zwaar van donkere regenwolken. Ze
voelde de tranen, als warme druppels, van haar wimpers glippen; zij
voelde een dringend verlangen naar Henk, wien zij haar verdriet wilde
klagen; hij ook had haar zoo lief, en kon haar zoo vriendelijk in zijn
onhandigheid troosten; zijn stem alleen reeds, zoo goedig en zwaar,
was als een balsem.

En zij snikte langzaam voort en bedacht, hoe onaangenaam toch die
bouderie met Betsy was. Morgen was zij, Eline, jarig; zou Betsy dan
een eersten stap doen ter verzoening, of lag eigenlijk de oorzaak van
den twist bij haarzelve? Zoo zij geweten had, hoe zij ontvangen ware
geworden door haar zuster, had zij gaarne een toenadering gewaagd,
desnoods excuus gemaakt, maar nu vreesde zij Betsy's koelheid. Zij
zou dus wachten, wachten.

De middag ging langzaam voorbij, de uren sleepten zich voort, als moede
onder den last harer melancholie. Toen kleedde zij zich voor een diner
bij de Hijdrechten, zonder de minste illuzie te maken, dat zij zich
amuzeeren zou. Gaarne had zij Betsy willen verzoeken te zeggen, dat zij
ziek was en thuis bleef, maar het ging niet; wat zij verleden zich bij
de Verstraetens had veroorloofd, konden de Hijdrechten kwalijk nemen,
en daarbij zou Betsy haar verzoek misschien ronduit weigeren. Zij
ging dus en schroefde zich op tot een coquette vroolijkheid, die men
niet doorzag, daar zij veel tact had haar gevoelens te verbergen.


III.

Den volgenden dag was het de 20ste Januari; heur verjaardag. Zij
bleef lang te bed, omvangen door de warmte der dekens, in de zacht
roode schemering der gordijnen, zonder eenigen lust tot opstaan,
zonder eenig verlangen naar heur wandeling..... Zij zou hem toch
niet zien, al ging ze, docht haar in een voorgevoelen. Bijgeloovige
denkbeelden maakten zich van haar meester; zij meende--het was nu bij
negenen--als Mina nog vóor negenen kwam om haar waschtafel te ordenen,
zou zij morgen Fabrice in het bosch ontmoeten. Maar Mina kwam na
negenen, en toen de meid alles gereed gezet had en vertrokken was,
verzon zij iets nieuws.... Zij zou hem toch nog ontmoeten, wanneer
zij hare braceletten gisterenavond in de groote coupe had gelegd;
niet, zoo ze in een der kleine lagen, en ze richtte zich op, sloeg
het roode damasten bedgordijn terzijde en zij zag naar heur toilet
uit.... daar lagen de armbanden op de groote vaas! Met een glimlach
zonk zij weêr terug in de kussens....

Zij streed met zichzelve om op te staan, maar waarom niet te blijven
liggen in de lauwte der wol, daar zij mat van treurigheid was; waarom
een nieuwen dag te beginnen?.... Straks zouden haar kennissen komen
om haar te feliciteeren; zij zou lief moeten zijn, hun cadeaux in
extaze moeten aannemen, en zij was in een weinig vriendelijk humeur,
zij had geen lust iemand te ontvangen....

Het sloeg reeds halfelf, en zij dacht, of Betsy misschien niet weldra
boven zou komen, om met een paar vriendelijke woorden de bouderie
bij te leggen; zij luisterde, of zij den tred harer zuster niet op
de trap vernam, maar haar verwachting bleek ijdel, en ten laatste,
ontzenuwd door haar loomheid, stond zij op en kleedde zich traag aan.

De spiegel weêrkaatste haar beeld met iets droevigs in de oogen en iets
bitters om den mond, en zij vond zich bijna leelijk zoo.... Maar wat
deerde het: voor wie mooi te zijn, voor wie, daar niemand haar liefhad
met zulke innigheid, als zij meende, dat heur hart bevatten kon!

Zij was nu gereed en op eenmaal overviel haar een huivering.... Zij kon
zich niet naar beneden begeven; hoe zou zij Betsy moeten naderen? Zou
zij geheel en al een afwachtende houding aannemen? Waarom kwam
Betsy haar dan toch ook niet tegemoet. Zij was toch eigenlijk zeer
kwalijknemend, zoo lang boos te blijven, om een kleinigheid....

Eline gevoelde bijna een vrees, Betsy in de eetkamer te zullen zien
en zij begaf zich naar heur boudoir, waar de kachel reeds vlamde,
en wierp zich op haar divan, diep ongelukkig in een smart vol wanhoop
en verlatenheid.... Waarom, waarom leefde zij....

Zoo werd het haar als een redding uit een afgrond van droefgeestigheid,
waarin zij al dieper en dieper wegzonk, toen zij Henk en Ben beiden
de trap hoorde opkomen.... Zij naderden, zij vernam hun stemmen,
er werd luidruchtig gebeukt op haar deur.

--Waar ben je, meisje, nog in je bed? riep Henk.

--Neen, ik ben hier, in mijn boudoir! riep zij terug, met lichte
verheffing van stem.

De deur werd opengedraaid en Henk verscheen in de portière, zijn
hoofd schuddend, terwijl Ben tusschen zijn vaders hooge rijlaarzen
doorslipte, een bouquet in de vuistjes.

--Tante, wel gefeliciteerd met uw verjaardag.... en dit is van
Ben! zeide het kind als een van buiten geleerd lesje, terwijl het
den ruiker in haar schoot legde.

--Maar meisje, is dat lang boven blijven; anders ben je op dit uur
al van je wandeling terug! riep Henk.

Zij antwoordde niet, maar omhelsde den kleinen jongen, terwijl haar
oogen bijna vochtig werden.

--Zet.... zet hem in water, Ben, zal je, in wat lauw water.... Dank
je, dank je wel, lieve vent.... Daar, in die vaas, voorzichtig.

Ben, steeds gehoorzaam en gewillig, ging aanstonds weg met de vaas,
tusschen de beenen van Henk door. Eline viel weêr in de kussens neêr
en zag haar zwager aan met een flauw lachje.

--Ik voel me akelig vandaag.... niets wel! sprak zij kwijnend. Henk
kwam nader met de handen op den rug.

--En dat op je verjaardag? vroeg hij opwekkend. Kom, ik zou maar
beneden komen, luie meid, maar laat mij je eerst flink zoenen.... van
harte hoor! en hij drukte zijn lippen op haar beide wangen, terwijl
zij glimlachend liggen bleef.

--En hier is een kleinigheid voor je, Elly.... ik hoop dat het je
bevallen zal! vervolgde hij, terwijl hij haar een étui overhandigde.

Zij lachte even.

--Hoe grappig, dat je me mijn cadeau hier boven komt brengen.... Dank
je, Henk, dank je.

Zij opende den étui, en zag een haarspeld, in den vorm van een
diamanten spin.

--Maar Henk! riep zij uit. Wat bederf je me toch.... Ik herinner
me: verleden zag ik dat bij Van Kempen, en ik zei, dat ik het zoo
aardig vond.... ik ga heusch beter op mijn woorden passen, in het
vervolg.... durf niets meer zeggen! sprak zij bijna verlegen, en zij
dacht aan haar waaier van Bucchi.

--Betsy had het in haar ooren geknoopt, antwoordde hij. We geven je
gaarne iets wat je verlangt.

Nu was zij bijna geërgerd over hun cadeau, maar ze sloeg haar armen
om zijn hals en kuste hem.

--Heusch, heusch, je bederft me! stamelde zij.

--Kom, lariflang hoor! riep hij uit. Maar nu ga ik nog een beetje
rijden; kom nu ook beneden, meisje, anders draag ik je de trappen af.

--Neen maar, dat zal je laten....

--Goed, maar dan ook als de....

--Ja, ja, dadelijk; maar Henk, hoor, geen gekheid! riep zij verschrikt
en ernstig gebiedend, daar zij een plagerij voorzag en in geen stemming
was die te dulden.

Hij stelde haar gerust, terwijl hij het op de lippen had haar te
vermanen tot een verzoening met zijn vrouw, maar hij vreesde, dat hij
haar niet voorzichtig genoeg zijn verlangen zou kunnen meedeelen;
hij vreesde, dat zij driftig zou worden, en daarbij.... alles zou
zich wel spoedig schikken, dacht hij, en ging weg.

Zij stond op, en vermoedde, al dralende, hoe Betsy zeker aan Henk
gezegd had, haar het cadeau boven te brengen, om het niet zelve te
moeten overhandigen. Zij gevoelde zich verlegen met haar houding;
zij was nu wel genoodzaakt den eersten stap der verzoening te doen
en dit krenkte haar fierheid. Het zou wezen, als ware zij zoo
opgetogen over hun cadeau, dat alle vroegere onaangenaamheid nu
was goedgemaakt.... Het was vervelend, maar toch, zij kon nu niet
beneden komen, en na een korten, koelen groet, ontbijten zonder iets
te zeggen. Het speet haar zeer, dat zij haar ingeving van den vorigen
dag niet gevolgd had en reeds een toenadering had gepoogd. Eigenlijk
was het toch te dwaas, dat gekibbel alleen om die honden!

En zij hield zich behaagziek de diamanten spin tegen heur haar,
tegen haar hals aan....


IV.

Voordat zij beneden kwam, opende Eline een loket van het
schrijftafeltje. Heimelijk glimlachend haalde zij er een album uit, een
cadeau aan zichzelve, en ontsloot het.... Het bevatte enkele portretten
van Fabrice, in verschillende kostumes, en die zij reeds eenigen tijd
met veel tact, maar steeds met een kloppend hart gekocht had, nu eens
in dezen, dan eens in genen winkel, nooit er voor terugkomende in
denzelfden, steeds bevreesd, dat de winkelier iets van haar gedachten
raden zou.... Eenmaal was zij voor een dag naar Amsterdam geweest,
om kennissen op te zoeken; daar was zij eens goed brutaal geweest,
en had in een boekwinkel er met een front d'airain zeven tegelijk
gekocht; men wist er toch niet wie zij was, en zij beloofde zich
voortaan in geheel haar leven geen voet meer over den drempel van
dat magazijn te zetten....

Met een oog vol dartele ondeugd bezag zij nu haar collectie, en welk
blad zij ook omsloeg steeds blikte zijn donker gelaat met den zwarten
baard haar toe, een enkelen keer zelfs zooals zij hem tegenkwam in het
Bosch, met zijn flambard en zijn bouffante.... O, zij gevoelde het
nu: het was een inniger gevoel dan bewondering, dat haar doortrilde
bij die beschouwing, dat haar, in een jonkvrouwelijke zedigheid en
schaamte voor zichzelve, huiveren deed even haar lippen te drukken op
die geliefde beeltenis; zij gevoelde het nu, het was een hartstocht,
die haar gedachte vervulde als met een schat van zaligheid, een liefde,
waarvoor zij alles zou kunnen opofferen, wat hij zou kunnen vragen....

En romantische voorstellingen verhitten haar hersenen, die den last
der melancholie een weinig hadden afgeschud na Henks opbeurende
woorden, waarin zij somwijlen als de echo van een vervlogen wensch
hoorde.... Vluchtende met Fabrice zag zij zich aan een station,
wachtende op den trein en vreezende, dat men hen achtervolgen zou....

--Tante, tante, maak open! riep Ben aan de deur.

Zij sloot den album weg en opende de deur. Ben kwam binnen, voorzichtig
met beide handjes de vaas omknellend, vol met water.

--Netjes hoor, kleine baas! zeide Eline. En niet gemorst op de trap?

Hij schudde van neen, verheugd over zijn handigheid. Mina had hem
geholpen. Terwijl hij den bouquet in de vaas zette, bedacht Eline,
hoe dit cadeau van den kleinen jongen ook een attentie van Betsy
was.... Het was eigenlijk maar lastig....

Zij trok nu echter de stoute schoenen aan, en ging met Ben naar
beneden. Betsy zat in de eetkamer en beraadslaagde met Grete.

--Dag Betsy, zei Eline.

--Dag Elly, wel gefeliciteerd! antwoordde Betsy, zonder uitdrukking.

Eline wilde niets meer zeggen; de meid moest eerst weg zijn. Ze zou
ook niet ontbijten; ze had geen honger.

--Grete, je kan wegnemen, ik zal niet eten! sprak zij, en schertste,
om zich een houding te geven, met Ben.

Betsy bleef verdiept voor haar schrijftafel, in rekeningen en boekjes
als een naarstige menagère, met den rug naar haar toe.

Na een pijnlijke stilte van eenige seconden, toen Betsy wrevelig
Ben verboden had te hangen en hem naar de kindermeid gestuurd had,
stond Eline op. Zij naderde haar zuster en legde heur handen op
dier schouders.

--Betsy.... begon zij.

Maar zij vermocht nog niets te zeggen over het cadeau, de diamanten
spin.

--Betsy, toe, zou het niet beter zijn, als.... je weet niet, hoe
het mij spijt, dat we zoo.... Toe, wees nu niet boos op me, ik heb
ongelijk gehad....

--Wel Eline, het doet me plezier, dat je dat erkent. Boos ben ik niet.

--Is dan alles vergeten?

--O, wel zeker. Je weet, ik vind niets vervelender dan
onaangenaamheden, ik hoû veel van den vrede. Laten we er dus niet
meer over spreken....

Haar koele toon was Eline als ijs; toch boog deze zich en gaf Betsy
een zoen.

--Neen waarlijk, het spijt me; ik heb natuurlijk geen recht je in je
eigen huis.... ik heb er vreeselijk verdriet van.

Ze had nog iets willen zeggen, maar kon haar woorden niet vinden
en nogmaals zochten haar lippen Betsy's voorhoofd, toen deze zacht
haar afweerde:

--Nu goed; laten wij er dan niet meer over spreken, ik ben niet meer
boos.... Maar niet zooveel zoenen; je weet daar hoû ik niet van....


V.

Die verjaardag ging Eline somber voorbij. De verzoening met Betsy
had op haar niet den gewenschten indruk gemaakt; zij had zich iets
hartelijkere voorgesteld: een zusterlijke omhelzing, een vermenging
van tranen, waarna zij langen tijd vriendelijk en minzaam met elkaâr
zouden zijn omgegaan. De werkelijkheid echter was een, van Betsy's
kant, ijskoude neêrbuigendheid geweest, waaronder zich Eline nu haar
houding eenigszins als een dwaas figuur voorstelde. Zij wist zich
zwakker dan haar zuster en toch wilde zij zich tegen die overheersching
verzetten, maar bij iederen opstand en nog meer, zooals nu geweest
was, na een tijdelijke overwinning, gevoelde zij zich krachteloozer en
krachteloozer om dien strijd met zoo ongelijke moreele wapenen voort
te zetten. Haar fierheid was haar thans als een zwak riet gebleken,
dat knakte bij iedere vlaag, en haar mistroostigheid bleef daarom
een donker waas als een rouwfloers over haar gedachte verspreiden.

Toch was zij schijnbaar vroolijk, dien middag, te midden van de
vroolijkheid harer kennissen, die haar kwamen gelukwenschen. Maar
mevrouw Van Raat, uit wier peinzende, lichtblauwe oogen zij gaarne
een straal van sympathie had opgevangen, was ongesteld, en liet zich
door Paul verontschuldigen, en deze teleurstelling woog haar zwaar
op het harte. Mevrouw Van Erlevoort en Mathilde voegden daar Freddy's
excuses aan toe, die verkouden was en liever thuis had willen blijven,
en Eline overdacht weêr met verwondering, waarom Frédérique haar toch
een kwaad hart scheen toe te dragen. Jeanne Ferelijn overstelpte haar
met tal van huiselijke klachten, en zij had al haar wellevendheid en
innemendheid noodig, om die niet al te blijkbaar ongeduldig aan te
hooren. Cateautje Van der Stoor, die zij evenals mevrouw Van Raat
gaarne had gezien, scheen haar verjaardag vergeten te hebben; zij
kwam niet en liet ook niets van zich hooren. Maar Emilie De Woude
bracht haar eigenaardige, bruyante vroolijkheid mede, die haar tot
schaterens toe opwond. De tintelende kout verlichtte haar een weinig
de doffe atmosfeer der salons, waar het gas nog niet was opgestoken,
waar langs de laag geplooide meubelgordijnen een schemerende somberheid
binnenzonk, die de vroolijkheid van het verguldsel, van het havanna
satijn, van het vieil-or der draperieën en meubels in treurige
schaduwen scheen uit te wisschen.

Emilie wilde Eline's cadeaux zien, sierlijke kleinigheden, enkele
bouquetten, op een tafel geschikt om een groote mand vol bloemen
en vruchten.

--Wat een heerlijke corbeille! riep Emilie. Perziken, druiven, rozen,
prachtig! Van wie, Elly?

--Van Vincent; charmant, vindt je niet?

--Ik wou, dat ik ook zulke galante neven had....

--Cht, stil, fluisterde Eline.

Vincent was juist binnengekomen, terwijl hij, naar de gastvrouw
zoekende, zijn oogen een weinig toekneep. Betsy ontving hem als
altijd met zekere warmte en voorkomendheid, in een voortdurende vage
vrees voor dien neef. Eline bedankte hem, zijn beide handen in de
hare drukkend.

Vincent verontschuldigde zich, dat hij zoo laat kwam; het was kwartier
over vijven en de Verstraetens namen afscheid in de toenemende
schemering, waarna Gerard binnenkwam om het gas op te steken, de
blinden te sluiten, de gordijnen dicht te plooien.

--Vincent, blijf eten vanmiddag, wil je? vroeg Betsy.

Betsy vreesde namelijk voor een vervelende avond. Zij waren nergens
geïnviteerd, en daarbij had zij gemeend op den verjaardag harer
zuster geen plannen te moeten maken om uit te gaan, had dit ook niet
kunnen doen, daar zij, tijdens de bouderie, dien morgen pas bijgelegd,
haar nauwelijks een woord had toegesproken. Vincent kon een half uur
voor het diner familiaar gevraagd worden. Vincent had conversatie als
hij in een goede luim was en bracht ten minste een ander gezicht meê
aan tafel.

Vincent nam met een onverschillig: "o, heel gaarne!" de uitnoodiging
aan. Intusschen beweerde Henk behoefte te hebben om even een loopje
te maken en wipte de deur uit, alleen zijn hoed nemend en zijn
kraag opzettend, met de handen in de zakken. Anna, de kindermeid,
kwam Ben halen om hem wat op te knappen, daar zijn mond vol gelei en
room zat van de taartjes. Ook Betsy verdween even naar boven en Eline
en Vincent bleven alleen in de groote salons, nu hel van gasgloed.

--Kom, laten wij in het boudoir gaan zitten! zei Eline, en Vincent
volgde haar in het kleine vertrekje. De zacht heldere gloed van het
kristallen kroontje over den zilveren weerschijn van het violette
peluche gaf er iets geheimzinnigs vertrouwelijks aan, iets als
om uit te lokken tot intieme mededeelingen. Vincent scheen echter
geen anderen indruk te krijgen, dan dien van een rustig bien-être;
hij liet zich met een zucht op de sofa neêrzijgen, in zijn gewone
matheid, en deed Eline eenige onverschillige vragen over de kennissen,
die hij zoo even had afscheid zien nemen. Terwijl zij hem antwoordde,
gevoelde zij een groote sympathie voor haar neef in zich opwellen. Het
was weer die behoefte, welke haar hartstocht voor Fabrice verwekt
had: veel liefde om zich heen te voelen, de schatten harer liefde te
verspreiden. En evenals het Paul getroffen had onder den valen schijn
eener petroleumlamp, trof het haar nu onder het, door de pendeloques
tintelende, gaslicht: Vincent geleek haar overleden, dierbaren vader,
zoo treffend, dat zij zich bij zijn aanblik, als in haar jeugd kon
terugdenken; zóó, met dien smartelijken trek om den mond, met die
oogen vol meemoed, lag haar vader neêr, wanneer hij uitgeput was van
artistieke vizioenen, te ver af om in zijn onmacht te grijpen: zóó
hing zijn hand over de leuning van zijn stoel, wanneer het penseel
haar ontgleden was.

En Eline voelde haar sympathie voor Vincent doortrillen met
medelijden en poëtischen weemoed, terwijl zij luisterde naar zijn
vermoeid murmelende stem, die haar over Smyrna sprak; hij scheen haar
belangwekkender toe, dan de meeste jongelieden bij hun côterie; hij
werd haar martelaar, in de kleinheid der wereld, terwijl hij haar
klaagde, dat hij Den Haag kleinsteedsch en vervelend vond en naar
veel ruimte verlangde; zij ook, zij wilde....

--Maar ik verveel je met mijn klachten, parlons autre chose! viel
hij zichzelven met veranderde stem in de rede. Ik ben niet beleefd
zooveel over mijzelven....

--O, volstrekt niet, je verveelt mij in het geheel niet! antwoordde
zij wat haastig, een weinig verdrietig, dat hij den draad harer
fantasie eensklaps afsneed. Denk je, dat ik mij niet geheel en al
in je gedachten verplaatsen kan, dat ik niet begrijp, hoe je anders
wilt, dan den alledaagschen sleur, waarin wij willens en wetens
ronddraaien? Ik zelf zou somtijds.... er wel eens uit willen! riep
zij met een beweging harer armen, als ware zij een gevangen vogel, die
zijn vleugelen uitslaat. Ik voel mij soms zeer geneigd een vreeselijk
dollen streek te doen! en zij glimlachte schalks en dacht aan Fabrice.

Hij schudde, glimlachend ook, zijn hoofd en tikte haar even op heur
omhoog geheven hand, die bevallig neêrviel.

--Waarom zou je nu dwaasheden willen? vroeg hij. Je vervalt in een
uiterste. Onafhankelijk te leven van iedereen, je niet storen aan de
praatjes van een côterie, maar je wil te volgen, zoolang die verstandig
is; zoo dikwijls van omgeving te veranderen, als men verkiest, dat
is mijn ideaal.... niets dat zoo jong doet blijven als afwisseling.

--Maar om onafhankelijk te zijn, om zich aan niets te storen.... moet
men meer moreele kracht bezitten, dan wij gewoonlijk in onze
overbeschaafdheid durven hebben! antwoordde zij, zich vermeiende in
de epicuristisch-filozofische tint, die hun gesprek een weinig kleurde.

--Moreele kracht? Ach neen, je moet er eenvoudig geld voor
hebben! hernam hij kortweg en practisch. Als ik rijk ben, en vormen
heb, geen dwaasheden doe, maar mij netjes hoû voor de wereld, ben ik
volkomen in staat mijn ideaal verwezenlijkt te zien, zonder dat men
mij iets anders zal ten laste leggen, dan misschien.... een beetje
excentriciteit.

Zij vond de zienswijze te nuchter, te banaal en drong hem de hare op,
die haar meer romantisch scheen.

--Nu goed, geld.... natuurlijk! hernam ze, met vrouwelijke
gemakkelijkheid zijn stelling afwerend. Maar zonder genoeg kracht om
zijn eigen wil door te drijven, wordt men toch dadelijk meêgesleurd
door alle oude gewoonten. Zie je, en daarom--hij lachte om haar
allerbeminnelijkste logica--daarom zou ik zoo gaarne.... eens iets
dwaas doen, iets vreeselijk dwaas. Ik gevoel me sterk om mijn eigen
gang te gaan en mij te verzetten tegen de wereld, ik voel soms zeer
veel bravoure in mij....

Hij had schik in de dartelheid, die uit hare glanzende oogen straalde
en hare geheele elegante figuurtje scheen hem, terwijl zij aldus
coquetteerde met haar loszinnigheid, een kapel toe, op het punt weg
te fladderen.

--Maar Eline! riep hij lachende. Wat voor dingen haal je je toch in
je hoofd! Wat zou je dan wenschen, wat voor dwaasheden zou je dan
eigenlijk willen doen? Toe, biecht eens op, ondeugd!

Zij lachte meê.

--O, minstens me laten schaken!

--Door mij?

--Waarom niet? Maar ik geloof, je zou me gauw aan mijn lot overlaten,
ik zou een te duur luxe-artikel zijn en ik zou met hangende pootjes
terugkeeren. Merci dus, als je vraag een invitatie insloot; ik wacht
liever op mijn rijken mylord....

--Geen hutje dus met maneschijn?

--O, Vincent, hoe afgezaagd! Jamais! Ik bestierf het van verveling:
dan noch liever actrice.... en wegloopen met een acteur....

En zij schitterde van schalkschheid en overmoed, zij genoot met
geheime vreugde in haar gedachte aan Fabrice, en zag Vincent driest
in de oogen; hij kon toch die gedachte niet raden....

Hij schaterde het uit; de levendige dartelheid, die haar loome elegance
gedurende hun gesprek vervangen had, de gloed in haar amandelvormige
oogen, en het behaagzieke tikken harer kleine hand op hare knie
vermaakten hem nog meer dan haar woorden, en toch, deze waren hem ook
sympathiek; er verschool zich een verlangen naar afwisseling onder,
dat gelijk was aan het zijne. Zij zagen elkander daarna een wijle
glimlachend aan, en Eline gevoelde in de zachtheid van zijn fletsen
blik die langzaam omstrikkende bekoring als van het staren eener slang.

--Hoe frappant.... lijkt hij op mijn lieve papa, hoe frappant! dacht
zij, bijna verwonderd over de sympathie, die zij voor Vincent gevoelde,
terwijl zij opstonden, nu de bel hen naar de eetkamer riep.




Hoofdstuk XIII.


I.

Mevrouw Verstraeten was bij Lili, die zwaar koude had gevat,
thuis gebleven, terwijl Marie en Frédérique met Paul en Etienne,
de schaatsen over den schouder, naar de IJsclub aan de Laan van
Meerdervoort waren getogen. De oude heer zat te lezen in de warme
serre tusschen het glanzige groen der aralia's en de palmen. Lili was
uit haar humeur; zij antwoordde haar moeder, die nu en dan een fraze
zeide, niet anders dan met kwijnende monosyllaben, terwijl zij, tot
stikkens toe, een kuch zocht in te houden. Want zij had verklaard,
dat zij beter was en niet meer hoestte; dat dit lange thuis blijven
haar toch niet goed zou doen en haar zou verwennen, en dat zij over
een paar dagen uit wilde. En toch, niettegenstaande dit voornemen,
scheen het haar buiten Siberië toe, zooals zij in den tuin de bevroren
sneeuw hard en blank zag liggen op de dorre takken der boomen, en op de
onbezoedelde, in lang niet betreden paden, die marmer geleken. Mevrouw
haakte ijverig door en de vlugge beweging der haakpen, die den wollen
draad tot een mollig weefsel verstrengelde, hinderde Lili, evenals
het regelmatig omgeslagen blad van haar vaders boek, daar ginds, haar
hinderde. Zijzelve deed niets en heure handen lagen mat in den schoot,
maar, genoot zij anders van zulk een dolce-far-niente, nu verveelde
zij zich, zonder toch tot eenige bezigheid aandrang te gevoelen.

Heimelijk gevoelde zij zich ijverzuchtig op Freddy en Marie, die
gezond en vroolijk waren, terwijl zij zwak was en zich voor ieder
tochtje in acht moest nemen, maar zij had haar zuster, toen deze
aarzelde met Freddy en Etienne mede te gaan, zelve aangespoord haar
schaatsen te gaan halen; Marie kon toch niet altijd bij haar, Lili,
thuis zitten, als ze zoo dwaas was ziek te worden, en daarbij, mama
bleef haar gezelschap houden.

Een zucht ontglipte haar lippen, terwijl zij uit den bon-bonnière
een cough-lozenge nam, en mevrouw zag haar even tersluiks aan,
daar zij wist, hoe het openbaren harer moederlijke bezorgdheid
Lili in deze prikkelbare stemming meer ergeren kon, dan de grootste
onverschilligheid gedaan zou hebben.

Zoo dreef de middag langzaam voorbij onder Lili's stille bouderie
en geen visites kwamen die doffe rust verstoren, toen er over vieren
gebeld werd en Dien Georges De Woude binnenliet. Lili was geërgerd;
Dien had hem best eerst kunnen aandienen en hem niet dadelijk in
den salon laten, meende zij. Zoo intiem kwam hij toch niet bij hen
aan huis. En zij groette, terwijl mevrouw Verstraeten hem de hand
reikte, eenigszins koel, dralend haar witte vingertjes reikende,
dralend ook volgende, toen mevrouw hem naar de serre leidde, naar
den ouden heer. Haar ouders zaten reeds met hem ter neder, toen zij
langzaam een rottingstoel wat aanschoof, en zich langzaam er in neêr
liet zijgen, als wilde zij hem goed doen merken, dat zijn bezoek haar
stoorde, en dat zij zich bij hen voegde, alleen omdat de beleefdheid
dit eischte. Zij zag bij de eerste frazen, die hij met haar ouders
wisselde, een weinig gemaakt verstrooid in den tuin, als stelde zij
geen belang in hun gesprek. Mevrouw was begonnen met een vraag over
Berlijn, waar hij drie maanden gedetacheerd was geweest, maar hij
antwoordde eenigszins haastig, zich half tot Lili wendend, en hij
vroeg beurtelings mevrouw en haar aanziende, naar hare gezondheid;
was zij waarlijk zwaar ziek geweest? Lili murmelde iets, terwijl haar
mama eigenlijk antwoordde, maar het trof haar, hoe zijn vraag gedaan
werd met zekeren angst, zonder banaliteit, alsof hij inderdaad in
haar welvaren belang stelde. Wat kon het hem schelen of zij ziek
was of niet!... Maar hij scheen haar koelheid niet op te merken,
nu hij, daar de vraag haar onbehagelijk scheen, met zijn levendige
gemakkelijkheid doorpraatte en op Berlijn terugkwam, en op zijn
aangename wijze de vragen van meneer en mevrouw beantwoordde. Telkens
zag hij haar aan, als om haar in het gesprek te voeren, en uit
beleefdheid glimlachte zij dan een enkele maal, of vroeg zij iets,
zonder al te veel belangstelling. Wat ratelde hij toch altijd,
dacht zij, zooals zij vroeger dacht wanneer hij causeerde als nu;
maar toch, het was of die gedachte gedwongen bij haar oprees, en
niet geheel en al gemeend was. Hij ratelde, het was waar, maar er was
iets gezelligs en aangenaams in zijn geratel, iets dat haar, al wilde
zij het zich niet bekennen, onderhield na den eenzamen achtermiddag,
dien zij, zich vervelend, had doorgebracht aan de zijde heurer hakende
moeder. Hij sprak niet kwaad, een beetje druk, maar vervelend was hij
niet en--het was, of zij het nu voor het eerst zag--zoo vreeselijk
geaffecteerd was hij toch ook niet. Hij had een wat al te nauwkeurige
en daarom gekunstelde uitspraak, maar dat was alles; zijn gebaren waren
eenvoudig, en door zijn lichte gemaniëreerdheid blonk iets hartelijks
door, zoo vaak hij zich tot haar wendde. En zijn kleeding, ze was
precies, precies, neen maar zie je, zóó precies.... toch niet poenig,
moest zij erkennen, netjes, al te netjes misschien, maar eenvoudig.

Hij praatte door, nu de heer Verstraeten hem over zijn betrekking
sprak, terwijl zij hem aldus opnam, en onwillekeurig, zonder het te
bespeuren, hartelijker glimlachte en vriendelijker vroeg, maar hij,
hij bespeurde het, en hij waagde het nog eens te vragen: gevoelde zij
zich nu beter, ging zij nog niet uit? Wat kon het hem toch schelen,
dacht zij weêr, bijna kribbig; één keer uit beleefdheid gevraagd, was
meer dan genoeg, maar toch, zij antwoordde nu zelve, en zeide, dat zij
niet meer hoestte,--een kuch logenstrafte haar aanstonds--en dat zij
zich voelde bijkomen onder de goede zorgen van mama en Marie. Hij was
haar dankbaar voor die woorden, maar hij had de kuch hooren krijschen
in haar keel, en hij had het op de lippen, haar aan te raden, zich
nog in acht te nemen; het weêr was zoo bar.... toch deed hij het niet;
ze mocht eens meenen, dat het zijn zaken niet waren, en hij vroeg of
Marie het goed maakte.

--O ja, antwoordde Lili; ze is gaan schaatsenrijden met Frédérique
en Etienne Van Erlevoort en met Paul. Beklaagt u me niet, dat ik weêr
alleen thuis moet blijven, als het zieke kindje?

--Is het u zoo een groot verdriet niet te hebben kunnen meêgaan? Houdt
u van rijden?

--Ja, dat is te zeggen, ik hou er wel van, maar eerlijk gezegd, ik
kan het niet goed; Marie en Freddy rijden veel beter; die zwieren
dan rond, terwijl ik krabbel; ik ben te bang, weet u en....

--Maar helpen Paul of Etienne u dan niet?

--O, Paul zegt ronduit, dat hij het vervelend vindt met zoo een
sukkelaarster te rijden en Etienne, dat is zoo, die offert zich wel
eens een vijf minuten op.

--Maar Lili! sprak mevrouw; als je het niet kan, is het toch ook wel
vervelend voor hen.

--Ik was toch galanter in mijn tijd! zeide de oude heer.

--O, ik maak hun er geen verwijt van, zeide Lili; ik constateer alleen
een feit! en zij kuchte.

--Maar, als u nu beter is, als u nu weêr uitgaat, hernam Georges
aarzelend,--hij wist wel, dat hij zich waagde op dun ijs,--mag ik
me dan eens een enkelen keer als uw cavalier offreeren; ik ben wel
meestal op mijn bureau, maar toch....

--U rijdt? riep Lili; ze had het nooit van hem gedacht.

--Ik ben er dol op! betuigde hij. Neemt u aan?

Zij bloosde bijna, en antwoordde glimlachend, met neêrgeslagen wimpers.

--O, dan heel gaarne.... met heel veel plezier. Maar u zal zoo een
last van me hebben.... Ik ben zoo bang, ik hoor het ijs altijd kraken;
weet u.... u vermoedt niet, wat u me eigenlijk wel aanbiedt....

--Toch wel! antwoordde hij. Ik geloof niet, dat het me ooit berouwen
zal u dit gevraagd te hebben....

Hoe was het toch, dat hij een fraze zeggen kon met zoo
iets.... gemeends, iets hartelijks, dacht Lili, en zij vond niets om
hem te antwoorden, en lachte alleen een weinig. Er ontstond een kleine
pauze in het gesprek, en eertijds zou Georges zeker zijn hoed gegrepen
en afscheid genomen hebben, maar nu, hij bleef, hij verlevendigde de
conversatie opnieuw, als had hij nog geen plan om in het eerste uur
op te stappen; totdat Janbroêr met zijn boeken onder den arm thuis
kwam, bleef Georges met gemakkelijk gekeuvel zijn visite rekken, toen
werd het donker, en zich verontschuldigend over zijn lang bezoek,
rees hij ten laatste op.

--O, volstrekt niet, integendeel! zeide de heer Verstraeten. Het doet
me plezier je weêr eens gezien te hebben.... Groet den ouden heer en
je vroolijke zus van me.

--Emilie beweerde, dat ze het niet zonder je kon stellen! voegde
mevrouw er bij. Ze zal zeker wel blij zijn....

Lili begreep nu eenigszins, dat Emilie Georges gemist kon hebben, en
zij bood hem gul haar hand en bedankte hem nogmaals voor zijn aanbod.

--Een goede jongen, die De Woude! sprak de heer Verstraeten, toen hij
weg was en Lili ging naar den kleinen salon terug, terwijl zij haar
mama ook iets gunstigs over Georges hoorde zeggen, ingenomen als zij
was door Georges' beleefde voorkomendheid....

--Hij komt altijd geregeld eens aan.... natuurlijk, hij zou het niet
doen, als er geen jonge meisjes in huis waren, als we geen menschen
zagen, maar toch....

Lili hoorde niet verder; ze glimlachte haar fantazie toe, die zich
haar voorstelde met Georges, glijdende over het ijs, de handen gekruist
over elkaâr....


II.

Marie kwam thuis, gebracht door Freddy, Paul en Etienne, die aan de
deur afscheid namen; zij was doodmoê, koud en rozig van wangen met
schitterende oogen. Het was heerlijk geweest: veel menschen op het ijs,
de Eekhofjes, Eline met Henk....

--De Woude heeft hier een visite gemaakt, zeide mevrouw. Hij was
sedert drie dagen terug.

--Zoo! sprak Marie onverschillig en begon haar manteltje los te
knoopen.

--En hij heeft me gevraagd met hem te gaan schaatsenrijden, als ik
beter was, zeide Lili, bijna verlegen en kuchend.

Marie hield eensklaps op den mantel uit te trekken en zag haar zuster
verbaasd aan.

--De Woude?.... Met jou! En wat heb je gezegd?

--Natuurlijk, dat ik het heel vriendelijk vond.... wat zou ik anders
gezegd hebben....

Marie proestte het uit.

--Jij rijden met De Woude? Met dat "pedante être", dien "geaffecteerden
fat"? Maar Lili, dat zal nooit gaan, je vond hem altijd zoo
onuitstaanbaar.

--Qu'est ce que ça fait? Hij is tenminste galanter dan Paul of Etienne,
en als hij me helpen wil....

Marie lachte steeds.

--Hij kan immers niet rijden! riep zij minachtend uit.

--Hij zegt, dat hij er dol van houdt....

--Och, geloof het toch niet.... Praatjes....

Lili haalde ongeduldig haar schouders op.

--Hij zal er toch niet om jokken....

--Mon Dieu, wat ben je in eens vol ijver om hem te verdedigen. Vroeger
was er geen haar goed aan....

--Ik heb hem altijd heel vriendelijk gevonden, heel beleefd....

--Lili, hoe kan je zoo schandelijk jokken....! Je vond hem
onverdragelijk!

--Maar Marie, daarom mag ik toch wel eens met hem gaan
schaatsenrijden? riep Lili bijna smeekend. Je danst toch ook niet
altijd met charmes van je.

--Ik weet toch niet, wat ik er van denken moet, hield Marie plagend
vol. Zoo maar in eens, samen op het ijs.... Mama, vindt u het wel goed?

Lili wendde zich af met een voorname minachting.

--Kind! was alles wat zij, neêrziende op hare zuster, zeide, en
zij was wrevelig op zichzelve, dat zij weêr een kleur had gekregen,
voor niets immers....


III.

--Papa slaapt? vroeg Georges, terwijl hij Emilie's zitkamer binnentrad,
des avonds na het diner.

Emilie schrikte een weinig; zij was eenigszins onder den indruk van
een copieusen maaltijd; haar stoel was zoo gemakkelijk en het vuur
zoo gezellig.

--Ja, papa slaapt, herhaalde zij, met de oogen knippende. Georges
lachte.

--En Emilie, heeft die ook geslapen? vroeg hij luimig.

Emilie stemde meê in zijne vroolijkheid. Neen, ze had niet geslapen,
ze had alleen maar wat zitten soezen. Bleef Georges thuis thee
drinken? Dat was gezellig.

En zij zag hem, met haar hartelijke oogen, vol vriendelijkheid, aan; ze
gevoelde een moederlijke genegenheid voor dien veel jongeren broeder,
dien zij van kind af aan had opgevoed en bedorven en vertroeteld, die
nu weêr terug was onder de vleugelen van haar zorg, na twee maanden
in het buitenland geweest te zijn. Gelukkig, hij zag er goed uit,
hij was zelfs dikker geworden, en zij merkte met trots op, dat er
iets mannelijks lag over zijn fijne trekken, of was het, omdat haar
blik hem een wijle ontwend was?

Georges zette zich bij haar neêr, sprak over dit en vroeg naar dat. Ze
kende hem goed, meende zij, en aanstonds begreep ze, dat hij haar iets
te verzoeken had. Zij was inwendig verheugd, dat hij haar noodig had,
maar toch ondeugend genoeg, om hem uit zichzelven voor den dag te
laten komen, zonder zijn woorden uit te lokken. Hij draalde zeer
lang, en toen hij uit haar voorgewende achteloosheid meende, dat
het oogenblik van vertrouwelijkheid niet goed gekozen was, scheen
hij eensklaps beslist zijne mededeeling uit te stellen, en sprak
op vasteren toon over iets onverschilligs. Nu gevoelde zij berouw
en antwoordde weinig, terwijl zij een middel zocht om hem tot zijn
eerste voornemen terug te brengen. Maar zij vond er geen aanleiding
toe en eensklaps hakte zij den knoop door met bondigweg te vragen:

--Zeg, Georges, wat is er? Wat heb je me te vertellen?

Het was nu zijn beurt te veinzen en verwonderd antwoordde hij:

--Je iets te vertellen? Hoe meen je dat?

--Ach.... ik weet niet, ik dacht.... ik meende zoo iets in den krul van
je knevel te zien! schertste zij. Is er waarlijk niets? Geldzaken?....

Zij wist wel beter, het waren geen geldzaken, het waren nooit
geldzaken, want hij was daarin zoo wanhopig accuraat, dat zij, die haar
ouden vader zoowat alle beheer uit handen had genomen, zich nimmer een
aanmerking of een vermaning behoefde te getroosten. Hij schudde dan ook
ontkennend zijn hoofd, maar toch, hij zag haar slechts glimlachend aan,
hij kwam niet verder, zijn vraag scheen dan wel moeilijk in woorden
te brengen, voor iemand, die zoo ratelen kon?

--Ach neen, antwoorde hij. Alles is gezegd in een paar woorden maar er
zijn soms oogenblikken, nietwaar, dat woorden goud schijnen te kosten.

--Ik bid je, Georges, niet van die ambages; heb je me iets zeggen
of te vragen, zeg het ronduit, flinkweg, zonder je woorden te wikken
en te wegen, dat is tegenover mij volstrekt niet noodig! hernam zij
bijna verwijtend, maar met zoo aangemoedigde innigheid, dat hij haar
groote, blanke hand greep, en ze met zijn speelsche galanterie aan
de lippen bracht.

--En nu, gommeux, allons, biecht op! drong Emilie aan, met de
geliefkoosde hand hem een tik onder de kin gevend.

Hij moest zoo, er was geen terugwijken meer mogelijk en hij verzamelde
zijn moed, hij begon te spreken, langzaam, met afgebroken zinnen,
maar het eigenlijke kwam spoedig genoeg. Zijn pozitie.... zou zij
het erg dwaas van hem vinden zoo hij.... aan trouwen dacht?

In zijne woorden trilde een heimelijke vrees, alsof zijn geluk aan
haar antwoord zou hangen.

Het was zoo: zijn woorden verrasten haar, zij beschouwde hem,
niettegenstaande zijn vier-en-twintigste jaar, nog zoo een beetje als
haar jongen, als haar troetelkind en.... hij dacht aan trouwen! Maar
tevens kende zij hem, niettegenstaande het oppervlakkig vernis
zijner lichte affectatie, als degelijk en verstandig; hij zou haar
zoo iets niet vragen, wanneer hij niet nagedacht had, en ze mocht hem
niet krenken, met een woord van scherts, in een willicht allerinnigst
gevoel. Scherp te midden dier gedachten, gevoelde zij echter een vrees,
hem aldus vroeg of laat te moeten verliezen.

--Trouwen! Georges, waarlijk denk je er aan....?

Hij glimlachte heimelijk, als gestreeld door een lieflijk vizioen.

--Waarom niet? fluisterde hij bijna.

--Ben je dan.... ben je dan zoo.... verliefd? vroeg zij zacht. Is
het....? en een naam welde haar op de lippen, zonder door te klinken.

Hij knikte haar lachend toe, als wist hij, dat zij het geraden had. Zij
plaagde hem reeds, eenigen tijd voor zijn vertrek naar Berlijn,
met Lili Verstraeten, waar hij het steeds zoo druk over had. Maar
dat hij het toestemde, stelde haar teleur. Wist hij dan, dat Lili
van hem zou kunnen houden? Bouwde hij niet het tooverpaleis zijner
verwachtingen op zand? Zij echter uitte die gedachte niet; zij wilde
hem geen illuzie ontnemen, hij scheen zoo gelukkig in zijn stille hoop.

--Georges, als het je ernst is, nietwaar.... eh bien raisonnons! hernam
zij en schoof haar fauteuil dichter naar zijn stoel. Veronderstel,
dat alles eerst rozengeur en maneschijn is, dat je haar vraagt, dat
zij je accepteert, wat dan? Hoe lang zal je dan niet moeten wachten,
eer het tot een huwelijk komt?

--Waarom?

--Maar Georges, hoe heb ik het nu met je? Wat een naïveteit! Je wil
toch niet trouwen op je traktement van leerling-consul? Twaalfhonderd
gulden, niet waar? Het is waar, je kan natuurlijk je aandeel krijgen
van wat mama heeft nagelaten, maar het is een bagatel, ce ne sera
pas le Pérou, alles te zamen! Ik vraag je dus, hoe.... wat....? Je
kunt ook niet rekenen, dat de Verstraetens je veel zullen meêgeven,
ze leven goed maar eenvoudig! bepaald fortuin hebben ze niet.

--Beste Emilie, als je rekenen wilt, reken dan juist. Het is waar,
op ondersteuning van mijn aanstaande schoonouders--zoo zij het ooit
worden, fluisterde hij glimlachend--reken ik niet; het zou me zelfs
niet eens aangenaam zijn.

--Afslaan, zoo ze een duit in het zakje legden, zou je toch niet,
geloof ik.

--Ik weet het niet; dit is een factor, dien ik buiten rekening laat,
waar ik ook waarlijk nog niet aan gedacht heb, maar je was zoo even
aan het optellen, en je telde wat slordig op. Stel, dat ik dit jaar
mijn examen voor vice-consul nog niet doe; is ons aandeel niet elk
vijftienhonderd gulden?

--Zoo ongeveer.

--Nu, twaalfhonderd plus vijftienhonderd gulden maakt...

--Zevenentwintighonderd gulden! Wil je daarvan leven met een vrouw?

--Maar waarom niet, Emilie?

Zij sloeg de handen van wanhoop te zamen.

--Maar Georges, je bent.... pardonnez-moi le mot.... je bent
niet wijs! Wees toch geen kind en schep je geen illuzies uit
onmogelijkheden. Heb je soms bij toeval dat boekje in handen
gekregen, hoe heet het ook weêr? De kunst om van vijftienhonderd
gulden fatsoenlijk en getrouwd....

--Neen, ik ken het niet, maar vijftienhonderd is geen
zevenentwintighonderd gulden, en ik maak me sterk....

--Jij maakt je sterk! Ja, jij zal wat! Ben jij iemand om met een paar
ellendige duizend gulden met een vrouw een geheel jaar van Januari
tot December te moeten doortobben! Ja, jij zal wat! vervolgde zij
opgewonden en bijna boos, toen hij haar in de rede wilde vallen,
en zij rees driftig van haar fauteuil op. Ik zie je al op een klein
bovenhuis met zeker eens in de week een biefstuk, hè? Nu enfin,
dat leven je te beschrijven, kan ik niet. Ik heb er geen idee van,
wil ik wel bekennen. Je bent het goed gewend, Lili ook, hoe willen
jullie samen....? Och kom, het is kinderpraat, het is onzin. Wees
toch verstandig. Ik ken je te goed....

--Het schijnt toch niet geheel en al! kon hij eindelijk in het midden
brengen, met zijn zachte stem, die zoo kalm afstak bij den klank harer
levendige verontwaardiging. Ten minste, ik meen wel mijn behoeften
te kunnen inrichten naar mijn middelen.

--Jij misschien, soit, maar je vrouw dan? Wil je een jong meisje,
in zekere aisance groot gebracht, forceeren ook hare behoeften in te
richten naar jouw middelen? Geloof mij, Georgeslief, de tijden zijn
voorbij, dat je alleen leeft van den wind, en....

--Ze hebben nooit bestaan, meen ik.

--Laat me uitspreken. Jongelui, zooals jij, zooals Lili, hebben
behoeften, willen luxe, willen uitgaan....

--Och uitgaan, dat eeuwige uitgaan! Ik ben als jongmensch uitgegaan;
een mensch behoeft toch niet eeuwig en altijd uit te gaan!

--Egoïst! Omdat jij dus als jongmensch bent uitgegaan, wil je,
getrouwd zijnde, uit economie thuis blijven, en met je vrouw op je
bovenhuis bij je wekelijksche biefstuk zitten koekeloeren.... Prettig
perspectief voor haar!

--Maar Emilie, in ernst, waarom op den voorgrond te stellen, dat men
iederen avond zoogenaamd moet uitgaan. Ik zie daar geen reden toe,
ik stel mijn geluk in iets anders ....

--Tot op dit oogenblik heb je toch met genot gefladderd op bals,
op soirées, ben je, en un mot, uitgegaan.... Je bent nu verliefd,
je hebt nu zowat poëzie misschien in je idées, maar geloof me, dat
slijt.... en als je eenigen tijd getrouwd bent, vind je het heel
gezellig een aangenamen kring van kennissen te hebben.

--Toegegeven wat den kring van kennissen betreft, maar dien af te
danken, zou ook niet in mijn plan liggen, en ze te blijven zien,
kost zooveel geld niet....

--Kost wel veel geld, Georges, geloof me, drong Emilie beslist
aan. Je wordt geïnviteerd, je wilt niet achterblijven; je moet eens,
hoe eenvoudig ook, een dinertje geven.... dat herhaalt zich, en dat
moet gebeuren van je zevenentwintighonderd gulden, niet waar? Nu,
ik zie je al! Vooral zie ik je vrouw, die het huishouden moet doen
van die zevenentwintighonderd gulden, of liever, van wat je haar er
voor afstaat... Nu, ik kom niet bij je logeeren, hoor!

Hij lachte om haar komische woede, maar hij gaf haar niet toe.

--Ja, zusje, je mag nu praten wat je wilt, ik blijf bij mijn opinie,
dat men van weinig geld met veel verstand ook een heel eind komt en
ook gelukkig kan zijn....

--O ja, natuurlijk, dat weet ik.... je mag praten als Brugman,
meneer Georges hoort je allerliefst aan en maakt allerliefst zijn
aanmerkingen.... maar koppig.... stokstijf bij wat hij denkt,
dat is....

Zij kon niet uit haar woorden komen; ze was zeer boos ....

--Emilie, wind je nu niet op voor niets! zeide hij bedarend. Totnogtoe
hangt alles in de lucht, nietwaar? Ik heb nog.... geen stap
gedaan.... Ik weet niet eens, of ik....

--Ja Georges, dat begrijp ik, antwoordde Emilie, eenigszins gestild
door de kalmte zijner fijne stem; maar toch, financieele overwegingen
zijn niet iets van later zorg; dat zal je me toestemmen.

--Natuurlijk, maar je zou alleen mijn budget hooger stellen dan.... à
propos, wees eens lief! viel hij zichzelven in de rede met een
innemenden glimlach. Van een budget gesproken.... help mij eens er
een te maken.

--Totaal zevenentwintighonderd gulden? Onmogelijk Georges, dat kan
ik niet.... Wanneer je als jongmensch op kamers woonde, zou je meer
noodig hebben....

Hij zuchtte.

--We kunnen het daarover dus niet eens worden? vroeg hij. Ze haalde
haar schouders op.

--Je bent een kind dat je nog blijft bij die dwaze idees. Je kent
het leven niet.

Zij was verstoord, dat hij zoo eigenzinnig was niet naar goeden raad
te luisteren, maar hij.... ofschoon hij er niet voor zou hebben willen
uitkomen: hij gevoelde zich een weinig wankelen in de onwrikbaarheid
zijner, toch zoo langdurig overpeinsde meeningen: hij gevoelde een
moedeloosheid drukkend op zijn vertrouwen zinken, den grond zijner
verwachting voor zijn voeten wegdeinzen.... Langzaam streek hij de
hand over het voorhoofd: beter zoo hij.... zoo hij wachtte....

--Het is misschien beter, als ik.... als ik wacht!.... fluisterde hij,
zijn gedachte uitende, en er klonk zoo treurige verslagenheid uit
die berusting, dat zij Emilie, trots haar voorloopige overwinning,
smartte....

Zij ging achter hem, ze vatte zijn hoofd in beide hare handen en
ze keek hem lang in de weemoedig lachende oogen, die hij op de hare
richtte....

--Droomer, die je bent! sprak zij vol moederlijke innigheid voor zijn
verdriet.... Wie weet, nietwaar? Je bent zoo jong.... en misschien,
wie weet misschien....

--Nu.... wat misschien?

--Misschien heb jij wel gelijk en redeneer ik als een kip zonder
kop! riep zij uit, haar overwinning verwerpende bij het leed, dat
deze haar verwenden jongen toebracht; alleen ik bid je: overleg,
weer verstandig, Georges!

En zij drukte twee lange kussen op zijn oogleden, die zich sloten,
en waaronder zij iets vochtigs ried.




Hoofdstuk XIV.


I.

--Adieu, Betsy, dag Henk! Ik ga slapen, ik ben moê! zeide Eline in
één adem, nog in de vestibule.

--Kom je nog niet wat eten? vroeg Betsy.

--Merci, wel verplicht....

Zij ging naar boven, terwijl Betsy haar schouders ophaalde. Betsy
hoorde in den korten, beslisten klank van Eline's woorden, dat zij
in die nerveuze prikkelbaarheid was, waarin zij kon haten wie haar
af wilde brengen van haar voornemens.

--Wat heeft Eline? vroeg Henk in de eetkamer, ongerust over de
dreigende wolk.

--Ach, weet ik het! riep Betsy uit. Het is begonnen op het concert,
en in het rijtuig antwoordde zij me zelfs niet, zooals je hebt kunnen
merken. Ik doe of ik het niet zie, maar ik vind Eline onuitstaanbaar
met die kippenkuren....

Eline ging, statig, als een beleedigde vorstin, in het zwanendons
en peluche harer sortie de trap op, haar zitkamer binnen. Mina had
de oplettendheid gehad het gas aan te steken; zelfs brandde er nog
een blok hout in den haard. Ze zag even rond, rukte zich de witte
kant van heur haren en het witte manteltje van haar schouders, en,
het hoofd gebogen op de botst, met starende oogen, zag zij bijna
wezenloos voor zich uit, als verpletterd onder het gewicht eener
ontzettende teleurstelling.

In het Venetiaansche spiegeltje, door de roode koorden sierlijk
opgebeurd, boven de blanke groep van Amor en Psyche, wier bevallige
idylle in hatelijk spotziek contrast was met de satire harer gedachte,
zag ze zichzelve weêrkaatst, schitterend in haar roze rips, het hoog
opgekamde haar gekapt met een roze aigrette, hetzelfde toilet waarin
ze drie maanden geleden voor het eerst.... Fabrice had gezien....

En nu....

Zij lachte bijna luid, ze vond zich bespottelijk, ze walgde van
zichzelve, als had zij zich bezoedeld.

Het was Diligentia-concert geweest, in het Gebouw voor Kunsten en
Wetenschappen, en Henk en Betsy waren er met haar, op haar aandringen,
heengegaan. Fabrice zou er zingen: "de populaire baryton der Fransche
opera was uitgenoodigd geworden zich ook in de concerten van het Gebouw
lauweren te plukken," zooals Het Vaderland vermeldde.... Eline had
niet gerust voor zij zeker was te gaan; zij had eerst de Verstraetens
gevraagd; Mevrouw had geen lust, Lili was nog ziek.... zij had toen
Emilie aangespoord; Emilie had een invitatie; eindelijk Henk en
Betsy, die, ofschoon zij geen van beiden veel met concerten dweepten,
hadden toegegeven. En Eline had zich veel voorgesteld Fabrice op
een nieuw terrein, in een nieuwe gedaante, die van concertzanger, te
zien optreden. Gelukkig hadden zij hun plaatsen op het balkon, vlak
bij het tooneel; hij.... o, hij had haar zeker in de opera opgemerkt;
hij zou haar nu een teeken geven, hij had haar lief.... de waaier van
Bucchi!.... En Eline had zich illuzies geschapen zonder eind; haar
hartstocht vulde haar ziel meer en meer met een tweede, denkbeeldig,
fantastisch bestaan, waarin Fabrice en zij held en heldin waren;
een roman van onwaarschijnlijkheid en zich steeds al meer en meer
opschroevende romantiek....

Hij vond haar schoon, hij aanbad haar, zij zouden vluchten, zingen
op een tooneel, armoede lijden, tot roem en weelde geraken.... Een
koorts van gelukzaligheid, nu zij hem weer zien zou, had de geamberde
bleekheid harer wangen getint met een lichten blos, als van een donzige
perzik; haar oogen hadden gefonkeld in den schemerenden gloed harer
kwijnende blikken; en.... zij waren gegaan, zij had zich neergezet,
schitterende van een schoonheid, die binocle bij binocle op haar
had doen richten, die Henk, Betsy zelfs weder was opgevallen, en de
eerste symphonie, was een ruischende hymme geweest, die haar juichte
van liefde en geluk....

Toen, toen was hij opgetreden, ontvangen door een kletterend
handgeklap.

Terwijl Eline nu, steeds wezenloos, in den spiegel blikte, zag zij
hem in haar verbeelding zoo optreden, een tweede maal.

Onhandig, als een dikke timmerman in een rok, die hem te nauw scheen;
zijn korte kroesharen, vet van cosmétique, geplakt langs zijn
wangen; zijn gelaat zeer rood boven het spiegelwitte plastron van
zijn overhemd, geleek hij burgerlijk en plomp, met een onbehaaglijk
norsche uitdrukking om zijn behaarden mond, in zijn toegeknepen oogen,
overhangen door zware wenkbrauwen. En het was Eline geweest of ze hem
voor het eerst zag. Al de bekoring, waarmede hij door zijn levendige,
talentvolle actie, in schitterende kostumes, welke zijn gestalte
op het voordeeligst deden uitkomen, haar onbewust omstrikt had,
verbrak haar tooverkoorden als dooreen enkelen ruk, en al klonk in
zijn prachtige stem het zelfde krachtvolle koper, dat haar in de opera
met zaligheid doortrilde, nu hoorde zij ternauwernood dat hij zong,
ontzet als zij was over haar reusachtige vergissing.

Had zij dan nooit oogen gehad? Die burgerlijke timmerman het
ideaal harer fantastische hersenschimmen! In snikken had zij kunnen
uitbarsten, wanhopig van ontsteltenis, maar geen trek verroerde zich
op haar gelaat en zij bleef recht, bijna stijf zitten, slechts met
een lichte huivering de witte peluche sortie zich om de schouders
trekkend. Zoo lang hij zong, blikte zij hem toe, bezag hem van top
tot teen, als wilde zij zich nu ook niet sparen, en de adem onttrilde
bijna hijgend haar lippen, nu zij zich alzoo dompelde in haar verdriet,
zonder er lucht aan te kunnen geven. Had zij hem dan nooit zóó gezien,
wanneer zij hem in het Bosch ontmoette, in zijn duffel, met zijn
bouffante en zijn flambard, die hem iets romantieks, als van een
Italiaanschen roover, gaf? Had zij zich zoo vergeten?

Zij blikte even met een rillenden angst de zaal rond. Niemand sloeg op
haar acht, niemand vermoedde den storm van teleurstellingen in haar
hart; men was een en al oor voor Fabrice. Gelukkig, men wist niet,
men zou nooit weten.

Maar de gedachte, dat zij gered bleef voor het oog der wereld,
schonk haar geen troost. Vóór haar, in scherven, lag het luchtige,
glazen paleis harer teedere vizioenen en hersenschimmen, dat zij,
zuil voor zuil, broos en luchtig had opgezet, schitterend en, hooger,
steeds hooger, in fantastische, kristallen pracht, hooger, steeds
hooger, tot het als met een apotheoze aan de wolken reikte.

En nu, alles was verbrijzeld, alle vizioenen en hersenschimmen
vervlogen, weggevaagd als door een enkelen windstoot, en zelfs geen
chaos bleef over, slechts een ontzettende leegte, slechts die man
daar met zijn rood kruideniersgezicht en zijn wit hemd, en zijn nauwen
rok en zijn geplakte haren.

Zij herinnerde zich niet ooit zoo geleden te hebben als dien avond.

Drie maanden lang had die roman van liefde haar hart doen kloppen;
iederen keer, dat men achteloos zijn naam voor haar uitsprak, iederen
keer, dat zij zijn naam op een aanplakbiljet vermeld zag, en nu:
een enkelen blik op dien--Vincents woorden ruischten haar als een
echo van spot in het oor--"dikken, leelijken baas", scheurde haar
dien roman uit de ziel, en alles was weg, weg.

Zij sprak bijna niet, en toen Betsy, later in den foyer, het strakke
masker harer trekken, overtogen met een vale bleekheid, opviel en
zij haar zuster vroeg, of ze ziek was, stemde Eline koel toe; ja,
ze voelde zich wat flauw. Men ontmoette er de Oudendijks en de Van
Larens, men lachte en schertste, men noemde Fabrice's naam, maar
Eline bleef, als een gewonde duif, op een bank neêrliggen en hoorde,
bijna zwijmend van smart, niets begrijpend en bête glimlachend,
naar een verhaal van den jongen Hijdrecht.

In het tweede gedeelte van het concert trad Fabrice ook ten tweede male
op, nogmaals met jubelende toejuiching ontvangen, en het werd Eline of
ze duizelde, of het publiek, dol van bewondering, in een satanischen
rondedans zou rondvliegen om den baryton, altijd even norsch en rood
en plomp. Het zweet parelde haar op het voorhoofd, heur handen waren
ijzig en klam in het strakke schoeisel van peau de Suède, en haar
boezem hijgde boven een langen, benauwden ademtocht.... Gelukkig,
het concert was uit.


II.

Nu was zij alleen, zij kon zich vrij door dien storm van smart laten
meêslieren, zij behoefde niet al haar geestkracht bijeen te zamelen
om zich glimlachend en vriendelijk te houden tegenover de wereld,
en zij viel ook met een snik van wanhoop op haar knieën neêr voor de
Perzische sofa en begroef haar kloppend hoofdje in het goudborduursel
der weeke kussens. Heur handen verstikten het hikkend gehuil, dat
haar tenger lichaam schokte, terwijl heur haren in den val losraakten,
en langzaam zich ontwindend, haar omgolfden met hun glanzende kronkels.

Na de eerste smart en teleurstelling had haar een bitter gevoel
omvangen, alsof zij zich, ware het ook slechts in haar eigen oogen,
aan een onuitwischbare bespottelijkheid had overgegeven, aan iets
onwaardigs en belachelijks, dat voor altijd met een smet haar gemoed
bezoedeld had, dat haar voor altijd met een spottende herinnering
zou achtervolgen, als een komisch spooksel....

Zeer lang bleef zij aldus gedompeld in haar verdriet en in haar
kussens. Zij hoorde eerst Henk en Betsy zich naar hun kamers begeven,
toen Gerard, den knecht, de huisdeur op het nachtslot sluiten en
den bout verheffen, hoorbaar klinkend in de stilte, die het geheele
huis doorsuisde.

Toen bewoog zich niets meer en Eline gevoelde zich zeer eenzaam,
als verdronken in een oceaan van leed.

Eensklaps schrikte een gedachte haar op.... Snel hief zij zich
omhoog, terwijl het bruine haar zich warrelde om haar schouders, en
een uitdrukking van gekrenkten trots schemerde over haar, met tranen
besproeid, gelaat als een glans. Beslist trad zij op haar schrijftafel
toe, schijnbaar zelfs kalm, en zij opende met trillende sleutel het,
eens zoo dierbare, loket, zij nam er den album uit... Het roode
fluweel scheen haar als vuur de vingeren te schroeien ... Zij schoof
een stoel bij den haard, waar het houtblok nog gloeide in de asch,
zij ontsloot het boek... Dat was dan het heiligdom harer liefde, de
tempel van passie, waarin zij gedweept had over de beeltenis van den
afgod.... En terwijl zij de bladen omsloeg, ging de processie dier
portretten haar blik voorbij: Ben Saïd, Hamlet, Teil, Luna, Nélusco,
Alphonse, de Nevers... Het was voor het laatst... Ruw, terwijl de
vergulde albumbladen scheurden, schoof zij de fotografies er uit,
één voor één, en zonder eenige aarzeling scheurde zij ze doormidden,
daarna in vieren, éen voor éen, het harde bordpapier der portretten
kreukende, in den wraakzuchtigen greep harer fijne vingeren. De
stukken wierp zij in den haard, éen voor éen, en terwijl de vlam ze
omkrulde, volgde zij haar werk van vernietiging, en wierp er steeds
meer, steeds meer in het vuur, met den pook er in woelende, tot alles
verbrandde... Dat was voorbij, de schande was gelouterd...

Toen rees zij op, eenigszins verlicht...

Maar de gescheurde album, dien zij nog in de vingers hield, schroeide
haar nog steeds de huid, en het fluweelen boek eensklaps zoo ruw
aangrijpend, dat haar nagels scheurden, slingerde zij het met een
onderdrukten kreet van afgrijzen verre van zich weg, tegen de piano
aan, waarvan de gewekte snaren een doffen zucht slaakten...

Toen raapte zij haar sortie, heur witte kant op, streek de verkreukelde
zijde van haar toilet glad en begaf zich naar heur slaapkamer, waar een
kleine, melkwitte nachtlamp een zachten, weemoedigen glans verspreidde.

En het was haar of zij opnieuw diep, diep neêrzonk in dien oceaan van
leed, dien afgrond van teleurstellingen, waaruit slechts de zwarte
schim harer melancholie verrees.... terwijl haar eensklaps een twist
met Betsy heugde.... Zij had namelijk een paar dagen geleden beweerd,
dat Roberts, haar muziekmeester, oud werd en niet meer deugde, dat zij
van een artist wilde les nemen, van Fabrice bijvoorbeeld, en Betsy had
haar afgevraagd of ze dol was geworden, en beweerd, dat dit gedecideerd
nooit gebeuren zou, zoolang Eline bij hen in huis woonde....

Het hoefde nu ook niet te gebeuren....




Hoofdstuk XV.


I.

De strengheid des winters verzachtte zich en het voorjaar viel in,
druipende van regen en kil van mist, die haar sluiers in flarden
ophing aan de nog bladerlooze boomen. En men praatte veel over Otto
Van Erlevoort, die Eline Vere zoo het hof maakte; o zeker, het zou een
engagement worden, meenden de Eekhofjes, de Hijdrechten, de Van Larens
en mevrouw Van der Stoor. Henk was met Etienne in Gelderland geweest;
zij hadden gelogeerd op het Huis ter Horze, het landgoed der familie
Van Erlevoort, waar Theodore, de oudste zoon, zomer en winter met
zijn vrouw en zijn kroost woonde, en in dien tijd was Otto veel op het
Nassauplein gekomen, bij Betsy en Eline, wel meestal in gezelschap van
anderen, geïnviteerd er familiaar den avond te passeeren, maar toch,
bleef het niet opmerkelijk in hem, die anders stil leefde en weinig
uitging, dat hij nu de Van Raats zoo dikwijls bezocht? Intusschen,
kwam het eens tot een engagement, dan zou het uitstekend zijn: Otto was
een charmante jongen, had een goede pozitie. Eline was allerliefst,
elegant, rijk naar men meende: zij waren voor elkander geknipt, en
daarbij, Eline zou heel blij zijn een baron te krijgen! Men vond hen
zoo goed voor elkander geschikt, dat men eigenlijk leed had er maar
weinig kwaads van te kunnen zeggen, en men zocht, tot men eindelijk
iets gevonden had; au fond was het Betsy, zie je, die, zooals je wist,
niet al te best met zusje overweg kon, en die haar gaarne fatsoenlijk
het huis had uitgebonjourd.... Betsy haalde Otto aan; het was waar,
Eline wilde wel, maar zonder Betsy hadden misschien noch hij, noch
zij er aan gedacht.... O ja, Betsy, ze was heel goed in gezelschap,
maar in huis! Een maîtresse femme? Wel neen, erger.... een feeks! Die
goede dikke Henk zat geheel onder de pantoffel, en als Eline niet
zoo ongemakkelijk was, en flink van zich afbeet, was ze ook onder den
duim geraakt! Het scheen oppervlakkig zoo lief, een zusje, dat wees
was, in huis te nemen, maar als je zoo schatrijk was als de Van Raats,
beteekende het financieel niets--daarbij, de Vere's hadden óok geld--en
of het in huis alles zoo couleur de rose was, men geloofde er niets
van! Daarom, Betsy vond, Eline moest maar trouwen; het werd tijd; ze
had het ook al zoo dikwijls kunnen doen, met dien, en met dien, maar
ze was mooi, en ze was moeilijk, enfin.... het was haar zaak, nietwaar?

Eline wist, dat men zoo over haar sprak, maar zij trok er zich met
een vorstelijke onverschilligheid bitter weinig van aan. Zij ook
dacht het: Otto zou haar zeker vragen, en zij meende, dat zij hem
zou aannemen.... Zij gevoelde wel is waar geen liefde, zooals zij die
bedoelde, voor Van Erlevoort, maar er bestonden niet de minste termen
om hem af te wijzen; het zou in alle deelen een uitstekende partij
zijn; meer fortuin zou haar niet onwelkom geweest zijn, maar zij,
meende zij, met haar verfijnde zuinigheid, zou genoeg tact bezitten,
om een schijn van weelde om zich heen te verspreiden.

Dat Betsy echter Otto aanhaalde, was een weinig bezijden de waarheid:
Betsy, hoewel zij het huwelijk zeer gewenscht achtte, gevoelde geen
persoonlijke sympathie voor Otto, die haar te strak en gepozeerd was,
en zij was vriendelijk en beleefd tegen hem, maar deed geen zweem
blijken, dat zij hem een gewenschten zwager vond....

Ook bij de Van Erlevoorts had men van de buitenwereld wel eens
onbescheiden vragen vernomen, maar Frédérique haalde nog altijd
haar schouders op, met een gebaar, alsof zij totaal van niets wist;
Eline was immers al zoo dikwijls geëngageerd geweest, in de oogen
harer kennissen altijd,--met dien en met dien, waarom ook niet eens
met Otto? vroeg zij zoo ironisch, dat men de waarheid niet gissen
kon. En toch wist zij, dat er thuis soms raadselachtige gesprekken
gevoerd werden tusschen mevrouw Van Erlevoort, Mathilde en Otto,
een soort van familieraad, die nog tot geen beslissing scheen te komen.

Zij gevoelde er zich een weinig uit ter zijde geschoven, en ze was te
fier, nu men haar raad versmaadde en haar opinie niet noodig scheen
te hebben, er zich in op te dringen; eens zelfs, toen zij mama, zuster
en broêr na het diner te zamen had gevonden, en bespeurd had, hoe het
gesprek bij heur binnenkomst eensklaps was opgehouden, hoe men haar,
terwijl heure hand den deurknop nog had vastgehouden, aangezien
had met eenige lichte verlegenheid, was zij, zonder een woord,
weder verdwenen, de deur zacht sluitend, in een stille bouderie,
vol gekrenktheid. Ook alleen met Otto zocht zij, na heur gesprek
over den waaier, geen vertrouwelijk samenzijn meer; hij beschouwde
haar immers als een kind; nu goed, zij zou hem niet lastig vallen
met haar kinderachtigheden.... En alleen bij Lili en Marie voer
zij uit tegen Eline, dat coquette nest, zonder een sprankje gevoel
in al haar gedraai en gelach; maar zij zweeg, als Paul er bij was;
hij verdedigde haar ook al; Eline had hem ook al ingepalmd, evenals
Etienne, die geen kwaad woord van haar hooren kon! Wat al die jongens
toch in haar vonden, ze begreep het niet, zij vond Eline een en al
onnatuur en affectatie, een actrice, Eline speelde altijd comedie....

En al was zij geërgerd over Etienne's pleitredenen voor Eline, zij
gevoelde zich zonder hem, nu hij op de Horze logeerde, wat eenzaam
in het groote huis te midden van het gewoel der Van Rijsseltjes en
het geblaf van Hector, waartusschen dikke juffrouw Frantzen zich met
wanhopige pogingen roerde om den vrede te herwinnen.


II.

Het was Zondag en Paul Van Raat had zich voor eene pooze gezet aan
zijn ezel, waarop een half voltooid stilleven prijkte: eenig oud
Delftsch, een antieke Bijbel, een antiek Rijnwijnglas en een zilveren
drinkkan,--die van Vincent, welke hij toch had overgenomen,--los
geschikt op een breed gekreukeld Smyrnaasch tafelkleed. Maar het
werk vlotte niet; het licht bleef vaal, hoe hij ook zijn gordijnen
ophaalde of neêrliet, en hij betreurde het, dat zijn vingers veel
gemakkelijker de voorwerpen zelve in een oogwenk smaakvol wisten te
plaatsen, dan ze daarna in kleur op het doek na te beelden. Het was
de schuld van het weêr: bij zoo een regenachtigen hemel tintelde
er geen licht in den wijn van zijn glas, en geleek de zilveren kan
tin.... En hij legde het penseel weg en wandelde met de handen in de
zakken en fluitende zijn atelier op en neêr, een weinig geërgerd door
zijn gemis aan werkkracht. Hij had toch zoo gaarne gewild, maar hij
kon niet, al dwong hij zich....

Zijn kamer geleek een chaos van artisticiteit, zooals zijn machteloos
dillettantengemoed een chaos was, waaruit zelden een schepping
voortkwam. Boven een gebeeldhouwde eikenhouten kast hing een tropee
van antieke wapens; de muren waren, tot het plafond toe, bedekt
met porselein, schilderijen, platen en etsen, en vrouwenbeelden in
marmer en terra-cotta schenen hem te omringen, als in een harem van
krijtwitte en amberkleurige schoonheid. Overal slingerden boeken;
uit losgestrikte portefeuilles slipten schetsen en gravures; op den
grond, om den ezel, lagen penseelen, kwasten en tubes. Een groote
aschbak was vol asch en overal lag stof. Leentje, de werkmeid, mocht
slechts bij groote gratie dit verblijf binnentreden.

En terwijl hij in zijn teleurstelling op en neêr wandelde scheen
het hem, dat hij een verluchting zou gevoelen, wanneer hij al dien
artistieken rommel eens opruimen, zijn ezel op zolder brengen, en
nooit meer aan een penseel denken zou. Het scheen hem toe, dat, ware
zijn kamer gezuiverd van kunst, zijn geest van zelve ook geen kunst
meer verlangen en geen teleurstellingen ondervinden zou.... Het was
tijd verknoeien; hij kon toch niets, hij kon zich beter amuzeeren dan
met dit gekladder.... En hij bedacht, hoe hij zijn kamer dan opnieuw
zou inrichten, ruim en eenvoudig, zoodat men er zich in bewegen kon,
zonder nu een beeld om te gooien of dan over een Oostersche draperie te
struikelen. Maar toch, iets als weemoed overviel hem bij die gedachte;
het was toch illuzie.... wel reeds lang gebroken en neêrgestort van
haar voetstuk, maar waarvan hij nu ten laatste de scherven nog weg
zou vagen....

Eensklaps hoorde hij Eline's schertsende stem op den corridor, en
hij ging naar beneden, de achterkamer in, waar zij zijn moeder reeds
omhelsde. Zij was met Ben gekomen; Betsy liet mevrouw Van Raat vragen,
of zij genoegen zou hebben dien avond op het Nassauplein te komen:
er kwamen alleen mevrouw Eekhof met hare dochters, Ange en Léonie,
Frédérique met haar twee broêrs en Vincent.

--We rekenen natuurlijk ook op jou, Paul! sprak zij, terwijl zij hem
de hand reikte, Cela s'entend, n'est ce pas....? Kom, mevrouwtje,
u moet het maar doen, wees nu niet zoo onaardig te weigeren; u mag
op uw gewone uurtje weêr weg. Ce n'est pas à refuser....

Enfin, mevrouwtje zou het dan maar doen, maar eigenlijk gevoelde zij
zich niet thuis bij al die jeugd.

--Dat doet u juist goed, die vroolijkheid .... zie mevrouw Van
Erlevoort eens! sprak Eline. Aan die moest u een voorbeeld nemen....

Mevrouw, niet bestand tegen de verlokking van de stem harer lieveling,
werd overwonnen; ook Paul beloofde te komen. En mevrouw zag Eline, die
naast haar op de canapé zat, met nieuwsgierigheid aan, als overwoog
zij iets bij zichzelve. Paul had Ben aan het ravotten gebracht,
geërgerd over de zoetheid van het kind, dat stil op een bankje aan
de voeten zijner grootmama was gaan zitten.

--Zeg Eline, ik moet je toch eens vragen....! begon mevrouw Van Raat
fluisterend. Is het zoo?

Eline voelde een lichten blos haar wangen kleuren, maar zij deed,
of zij de vraag niet begreep.

--Wat mevrouwtje? Hoe meent u?

Mevrouw glimlachte, maar verklaarde zich niet verder, Alleen vroeg zij:

--Frédérique komt vanavond, nietwaar...?

--Ik denk het wel, tenminste.... begon Eline.

--Alleen....?

--Neen, met.... zooals ik u zooeven zeide, met haar broêrs, Otto
en Etienne....

--O zoo! sprak mevrouw achteloos, maar zij zag haar weder van terzijde
aan, terwijl iets als een schalkschheid in haren doffen blik speelde.

--Ik geloof, dat u erg ondeugend is! sprak zij, over haar mofje
strijkend.

--Ach, de menschen praten zooveel, niet waar? Je hoort dit, je hoort
dat.... maar toch, soms hoor je ook wel eens de waarheid.

--En wat heeft u gehoord?

--Iets dat je me al lang had moeten vertellen, als je vertrouwen in
mij gesteld had. Nu moest ik het waarlijk door Betsy het eerst weten.

Eline schrikte.

--Heeft Betsy gezegd....? stamelde zij.

--Ja, liefje, en ik had het liever voor het eerst van jou
gehoord! herhaalde mevrouw Van Raat, in de lichte gekrenktheid eener
oude dame, die meent te kort gedaan te zijn.

Eline werd heimelijk ongeduldig. Het is waar, Otto had haar gevraagd,
maar zij kon zich nog niet beslissen, en het hinderde haar, hoe
iedereeen er van scheen te weten en ongevraagd raad gaf, hoe iedereen
in bedekte en onbedekte termen tegen Betsy toespelingen waagde te
maken en sommigen, gedekt door den sluier van intimiteit, haar zuster
zelfs ingefluisterd hadden, bij Eline aan te dringen, opdat zij zich
verklaren zoude.... Zij had ten laatste genoeg van die indiscreties,
en zij was op het punt mevrouw Van Raat een bits antwoord te geven,
maar zij bedwong zich en liet niets van haar ergernis blijken,
terwijl zij aan mevrouws oor murmelde:

--Ach, wat had ik u moeten zeggen....? Het is zoo, Erlevoort heeft
mij gevraagd.... maar ik mocht er toch niet over spreken, voordat ik
zelf wist, wat ik zou doen.

En zij zag even naar Paul, schielijk haar blik afwendend, geërgerd ook
op hem, daar hij met Ben op zijn rug, een pooze het ravotten gestaakt
had, haar nieuwsgierig aanzag en haar woorden poogde op te vangen. Zij
zou hun toch geen voldoening op die ongepaste onbescheidenheid geven,
meende zij, en zij stond op, en brak mevrouw Van Raats overwegingen,
waaruit bleek, dat de oude dame Otto gaarne mocht, zoo spoedig zij
kon af, door een omhelzing en een paar lieve woordjes.

En zoowel de meerdere innigheid van mevrouw Van Raats bevenden kus,
als de dartelheid in Pauls oogen hinderde haar tot kribbig wordens toe,
terwijl zij op Ben wachtte, daar zijn grootmama hem nog liefkoozend
in haar armen sloot.


III.

Neen, Eline wist niet wat te beslissen. Zij huiverde een stap te doen,
die haar gelukkig of ongelukkig voor haar leven maken kon; het was haar
als hing heur toekomst thans alleen af van een enkel woord, dat zij
draalde te uiten. Zij huiverde er voor een mariage-de-raison te doen,
daar zij in heur hart een grooten drang gevoelde naar veel liefde, al
had zij dien ook, willens en wetens onderdrukt na heur teleurstelling,
en Otto.... zij had met hem gedanst, met hem gelachen en geschertst,
maar nooit had zijn beeld haar gedachte ook maar een wijle vervuld,
en zij had hem vergeten, zoodra zij hem niet meer zag en hoorde. Toen
zij echter zijn hartelijken eenvoud doorzien had, toen zij ried,
dat hij haar liefhad, was dit vermoeden haar zoet geweest, en zij
maakte zich wijs, dat het haar zou gehinderd hebben hem leed te doen,
hem iets te moeten weigeren, zelfs heur hand.... Bij die vrijwillige
verbinding scheen de zachtheid van zijn stillen hartstocht een balsem
uit te gieten over haar gemarteld hart.

De gedachte zijn vrouw te worden had haar onder dit zelfbedrog vervuld
met eene kalme vreugde: iets als een lieflijk verschiet was haar voor
den blik gerezen, en.... zij had financiëele overwegingen gemaakt.

Ook, meende zij, lachte het haar toe, geheel onafhankelijk te zullen
worden, en het huis harer zuster te verlaten, daar zij er zich, trots
haar eigen fortuintje, als geketend gevoelde, als een lastige logée,
die men duldde ter wille van de opinie der wereld. Maar onder al die
schijnredenen, welke haar lokten Otto met een stille behaagzucht toe
te lachen, school, een adder gelijk, onzichtbaar voor haar eigen blik,
de bittere spijt over de ruïne harer ingestorte fantazieën weg, en
zou zij zich ooit aan Otto geven, het zou zijn om zich te wreken op
Fabrice, om zich te wreken op zichzelve.

Intusschen, zoodra hij gevraagd had, zoodra zij nadenken moest,
en zich niet in een overstelpende weelde van passie kon overgeven,
was zij vol angst teruggedeinsd een beslissend woord te spreken.

Hij, Otto wachtte; hij ten minste was bescheiden.

Hij had gedurende eenige dagen het huis der Van Raats gemeden, en zij
wilde hem beloonen voor zijn discretie; zij had blozend Betsy verzocht
hem een intieme invitatie te sturen, evenals aan Freddy en Etienne.

Hij zou komen, zij zou hem spreken en het scheen haar of zij door
onzichtbare machten werd voortgestuwd op een hellend pad, of zij anders
wilde dan zij handelde, maar onmachtig was den dwang van haar noodlot
te ontgaan; het scheen haar of zij geblinddoekt zocht naar haar geluk,
angstvol luisterend haar handen uitbreidde naar iets wat er de echo
van scheen, en toch zeker was het nimmer te zullen vinden, nimmer.


VI.

Betsy schonk thee. Mevrouw Van Raat en mevrouw Eekhof zaten bij haar
op een canapé en praatten met Emilie De Woude; Henk hoorde, met de
handen in zijn zak, aandachtig naar Vincent, en Eline bladerde met
Ange en Léonie Eekhof en Paul in haar muziek op de piano, toen Otto
en Etienne binnenkwamen.

--En Frédérique? vroeg Betsy verbaasd, terwijl zij Otto de hand reikte.

--Frédérique gevoelde zich wat moê, ze laat zich excuzeeren, antwoordde
hij eenvoudig.

--Ze is tegenwoordig meer onwel! sprak Etienne met overtuiging,
als wilde hij de woorden van zijn broêr kracht bijzetten.

Eline's hart klopte. Zij gevoelde zich zeer zenuwachtig, al wist zij
die nervoziteit te verbergen onder haar lieflijke vroolijkheid. Het
was haar plotseling of ieder haar aan zou zien, zou raden wat
zij dacht, en zij huiverde bijna haar wimpers omhoog te heffen,
uit vrees het aanzicht van den salon eensklaps geheel veranderd te
zullen vinden.... Maar toch, toen zij opzag, was alles het zelfde:
de oude dames praatten met Betsy en Emilie door, Vincent fluisterde
bijna aan Henks oor, en de meisjes en Paul drukten Etienne de hand.

Otto trad echter naar haar toe. Zij wist bijna niet meer hoe zich te
houden en meende, dat zij zeer onhandig stond, maar juist die aarzeling
teekende in haar slank figuurtje iets weifelend schuchters af,
dat haar een nieuwe bekoring gaf. Zij hoorde, hoe hij haar eenvoudig
goedenavond zeide, maar in zijn stem klonk iets vols en rijks, als een
belofte van teederheid. Zij gevoelde eensklaps een nieuwe aandoening,
een smeltende weekheid in haar hart, die zij niet begreep.

Hij bleef bij hun groepje, bij de piano; hij stond vlak naast haar,
maar sprak met Ange, terwijl Léonie luid schertste met Etienne,
die haar brutaal het hof maakte. Een enkele maal zag Otto Eline aan,
om haar te doen deelen in hun gesprek over niets, en zij glimlachte
zonder te hooren. Zij kon haar gedachten niet meer volgen; die
fladderden in haar geest als kapellen en het werd haar, of stemmen
aan haar ooren zongen....

Zij begreep, dat zij zich niet mocht laten neêrzinken in de zachte
weelde, die haar als met donzen armen omving, dat zij niet droomen
kon te midden van een salon vol menschen. En zij ging, na een paar
schertsende frazen, terzijde, terwijl zij zich verwonderde over haar
gedempte stem, die klonk als door een gaas....

--Vincent, je speelt ook, nietwaar? hoorde zij Betsy vragen, terwijl
zij de oude dames en Emilie zag opstaan en Henk in den anderen salon
aan het speeltafeltje bespeurde, bezig de parelmoeren fiches uit
een Japansche doos te nemen. Het was haar, als bewoog zij zich in
een droom....

Zij zag de kaarten in den vorm van een S uitgespreid op het ronde,
roode laken; zij zag op de hoeken der tafel de bougies branden en de,
van ringen glinsterende vingers van mevrouw Eekhof een kaart trekken.

Het werd haar, als was zij buiten dat alles, ver af.... Vincent
ging zitten tegenover mevrouw Van Raat, Henk zou spelen met mevrouw
Eekhof. Betsy keerde met Emilie terug, zij zou later invallen.

--Mevrouw, wij hinderen toch niet, als we muziek maken, of is het
daar een vreeselijk ernstig partijtje? vroeg Léonie aan Betsy, naar
de speeltafel wijzend.

--O, volstrekt niet, amusez-vous toujours....! antwoordde Betsy en
zij voerde met een vraag Otto en Emilie mede naar de canapé. Zij was
voor vreemden steeds zeer innemend.

--Toe, Eline, laat je dan hooren, kindlief, we smachten naar je
sirenengeluid! ging Léonie door in een onuitbluschbare levendigheid;
ik zal je accompagneeren met mijn doigts de fée.

--Heusch niet, Léo, niet vanavond.... Ik ben niet bij stem.

--Niet bij stem? Ik geloof er niets van! Kom! Allons, chante, ma
belle! Wat moet het zijn....?

--Ja, Eline, toe zing! riep mevrouw van Raat uit den anderen salon
en vroeg verlegen aan haar partner wat troef was.

--Heusch mevrouwtje, heusch Leo, ik kan niet, ik voel het altijd
wanneer ik niet kan.... Ik laat me anders nooit bidden, nietwaar....?

--Maar je hebt immers muziek meêgebracht?

--Ja, maar dat zijn geen airs om meê te beginnen, dat is voor later
op den avond....

--Eerst iets ernstigs, kom Eline, allons!

--O, gedecideerd niet! sprak Eline en schudde het hoofd. Het was haar
waarlijk onmogelijk; zij gevoelde zich als in een koorts, die haar een
zachten blos op de wangen joeg, haar oogleden kwijnend neêrvallen,
haar pols jagen, haar vingeren sidderen deed. Zij zou gevibreerd
hebben, haar keel was klankloos.

--Gedecideerd niet? hoorde zij zacht herhalen en zij zag om. Het was
Otto, die, bij Betsy en Emilie gezeten, het haar vroeg en haar met
zijn hartelijke oogen aanzag. Opnieuw schudde zij het hoofd, steeds,
naar zij meende, onhandig, maar vol onbewuste bevalligheid.

--Waarlijk, ik zou niet kunnen....

En zij wendde zich dadelijk af, vreezende, dat hij vermoeden zou,
waarom.... Daarbij gevoelde zij zich zeer verlegen, zoodra haar
blik den zijne ontmoette, ofschoon niet het minste verwijt er uit
straalde. En het werd haar nu of er iets scheefs was in de verhouding
dier kennissen, welke hunne salons vulden met hun gescherts en gelach,
iets wat niet was zooals gewoonlijk en de regelmatige banaliteit ervan
verbroken had; maar toch, zoo dacht zij, alleen Betsy en mevrouw
Van Raat wisten, dat Otto haar gevraagd had, en dat zij hem dezen
avond haar antwoord zou geven.... Wat de anderen mochten vermoeden,
zij zouden geen woord laten ontslippen, dat haar zou noodzaken den
sluier van hun geheim op te beuren, vóór zij het verkoos. En dit
vertrouwen op de discretie hunner welopgevoedheid stelde haar gerust.

Léonie echter boudeerde en vond Eline een vervelende meid. Paul en
Etienne riepen nu, dat zij, Léo, zingen moest en wilden hare muziek
halen, die het meisje uit eene affectatie van schuchterheid in de
vestibule gelaten had. Alle drie vlogen ze lachend naar de deur,
maar Léonie wilde hun niet permitteeren de muziek te zoeken, en zij
maakten een plotselinge, vroolijke drukte, die de whisters in den
anderen salon glimlachend over de kaarten deed opzien. Etienne echter
zegevierde en bracht weldra met opgeheven armen de partituur van de
Mascotte binnen, die aan een draad uit zichzelve hing. De Eekhofjes
werden overgehaald en zij neurieden nu lachend en hakkelend, met twee
dunne, schelle stemmetjes het duet van Pipo en Bettino:


    "O, mon Pipo, mon Dieu, qu't'es bien!"


terwijl Etienne haar met dikwijls twijfelachtige akkoorden begeleidde.

Toch had het duet groot succes en in een stijgende vroolijkheid
galmden zij weldra met hun vieren, Ange, Léonie, Etienne en Paul,
zoowel uit de maat als uit den toon, nu het langoureuse:


    "Un baiser est bien douce chose!"


dan het comique:


    "Le grand singe d'Amérique!"


en hun muziek dartelde als een gefladder van luchtige melodie vroolijk
door de salons.

Eline was op een pouffe naast de piano gaan zitten, en zij leunde
er heur koortsig hoofdje tegen aan, bijna verdoofd door Etienne's
hard gerammel. Hare hand sloeg de maat op hare knie: zoo scheen zij
nog eenig belang te stellen in wat zij deden. Zij hoorde de snaren
der piano gonzen in hare ooren, en dit gegons verhinderde haar na
te denken en eene beslissing te nemen. Telkens slingerde zij van
het een op het ander.... Ja, zij zou aannemen; zijne liefde, schoon
niet beantwoord, zou toch haar geluk zijn, het was de vervulling van
haar noodlot.... neen, zij kon zich niet dwingen, zij kon zich niet,
zonder een zweem van liefde, laten vastketenen. En het was haar of
heure gedachte, tot bezwijmelens toe, gewiegeld werd naar twee zijden;
het was haar of een klok hard in heur hersenen tikte, ja, neen, ja,
neen.... Verluchting zoude het zijn in den blinde te grijpen.... neen,
slechts met juist overleg mocht zij haar besluit nemen.... o, dat die
klok toch bedaarde, zij vermocht niet zoo te strijden met zichzelve,
zij was er te zwak toe....

Zij wilde niet meer nadenken, zij zou zich laten medesleepen door de
onzichtbare machten, die haar op haar hellend pad dreven, zij zou
zich geheel overgeven aan den drang der omstandigheden; die zouden
beslissen voor haar.... en zij gevoelde een rilling kil over haar
huid glijden, toen hunne blikken elkaâr ontmoetten, en stond op.


V.

Vincent was uitgevallen, Betsy viel in.

--En Elly, heb je nu al een dollen streek verzonnen, iets vreeselijk
dwaas? vroeg Vincent in de laatste woorden hare stem nabootsend.

Aan de piano was het kalmer geworden, Léonie was bij Emilie gaan
zitten praten en verhaalde zeer levendig van een kleine sauterie
bij de Van Larens, Etienne had zich omgedraaid op den tabouret en
maakte nu gekheid met Ange, die in een schaterlach op den pouffe
was neêrgevallen, terwijl zij haar gelaat met de handjes bedekte,
Paul lachte meê en bladerde in de muziek.

--Hoe? Wat?.... Hoe meen je? stotterde Eline, die niet begreep.

--Je vertelde me immers verleden, dat je iets vreeselijk dols zou
willen doen; nu ik vraag je of je misschien al iets weet. Ik doe
gaarne meê.

Zijn scherts was haar een wanklank. In de, haar ongewoon ernstige,
stemming, waarin zij onwillekeurig door haar gedachten was gekomen,
scheen de herinnering aan die pooze van wuftheid haar een echo van
vervlogen wenschen toe. Neen, zij wenschte zich aan geen berispelijke
onzinnigheden toe te geven; zij wilde verstandig zijn als Otto
was. Berispelijk onzinnig: haar teleurgestelde liefde, zoo zij dien
naam aan haar dwaasheid mocht geven, was het al geweest; zij wilde
zich voortaan niet meer zoo laten medesleepen.

En zij drong in haar hart de bittere spijt terug, die er als een
adder den kop scheen op te beuren.

Terwijl zij nauwelijks woorden vond om Vincent met een luchtige
fraze te kunnen antwoorden, omving haar eensklaps een plotselinge
schrik. Het was een gedachte, die nieuw bij haar oprees. Neen, er was
geen terugdeinzen meer mogelijk. Otto, Betsy, moesten verwachten, dat
zij zoude aannemen, Zou zij anders hem met de intieme invitatie haar
wensch te kennen hebben gegeven, dat zij hem wilde zien? Zou zij hem
anders niet geschreven hebben? Het was beslist, het kon niet anders
en een groote rust verspreidde zich, na haar plotselingen schrik,
door haar geheele wezen.

--Maar lieve meid, ik geloof, je lijdt aan distracties! riep Vincent
lachend uit. Hij had haar gevraagd, waarom Georges De Woude er niet
was en zij had kwijnend gelispeld:

--O ja, dat is wel zoo....

Ze lachte nu zelve, zij werd nu weêr zichzelve in de zaligheid van
die rust. Zij ging zitten.

--Neem me niet kwalijk; ik heb wat.... en ze bracht de hand aan de
lokjes op haar voorhoofd.

--O, zeker hoofdpijn. Ik ken dat! viel hij ironiek haar in de rede
en zag haar onderzoekend aan. Ik geloof, dat het een familiekwaal
bij ons is; we hebben dikwijls hoofdpijn.

Verschrikt hief zij haar blik naar hem op. Hij kon toch niets weten?

--Ik heb ook hoofdpijn gekregen onder het spelen, onder dat gerammel
aan die piano. Het was, alsof ik er allerlei schelle kleuren zag,
groen, geel, oranje. Als die kleine, vroolijke meid daar zingt,
Léonie, geloof ik, zie ik altijd oranje.

--En als ik zing? vroeg zij coquet.

--O, dan is het heel iets anders, hernam hij ernstig. Dan zie ik altijd
een harmonieuzen climax van zeer licht roze tot purper toe, en alles
smelt zacht in elkaâr. Je lage tonen zijn roze, je hooge purper, en
schitterend. Als Paul zingt wordt het me grijs, soms iets van violet.

Zij begon zeer vroolijk te lachen, en Paul, die hem gehoord had, ook.

--Maar Vincent, dat zijn vizioenen van een overspannen fantazie.

--Misschien wel. Soms is het toch iets heel moois. Heb je het nooit
gehad?

Zij dacht even na, terwijl Ange en Etienne, die het laatste van hun
gesprek gehoord hadden, naderbij kwamen en luisterden, evenals Paul.

--Neen, ik geloof het niet.

--Heb je ook niet, dat sommige tonen de gedachte aan een geur bij je
opwekken, bij voorbeeld opoponax of réséda? Orgeltonen zijn net als
wierook. Als je die scènes van Beethoven zingt: Ah, Perfido! dan ruik
ik altijd verveine, vooral bij een der laatste hooge passages. Als
je het eens later zingt, zal ik je zeggen wanneer.

Ange schaterde.

--Maar, meneer Vere, hoe heerlijk zoo geparfumeerd te zijn!

Allen lachten meê en Vincent scheen ook zeer opgewekt.

--Het is toch waar, parole d'honneur.

--Neen, ik heb wel, dat sommige menschen me aan beesten laten denken,
fluisterde Etienne. Henk bij voorbeeld, laat me aan een grooten hond
denken, Betsy aan een kip, mevrouw Van der Stoor aan een krab.

Men gierde het uit: Otto, Emilie en Léonie stonden op en kwamen
naderbij.

--Wat is dat toch voor een vroolijkheid? vroeg Emilie nieuwsgierig.

--Mevrouw Van der Stoor is een krab! gilde Ange met tranen in de
oogen van het lachen.

--En zeg eens, Eetje, waar laat ik je dan aan denken? vroeg Léonie
met glanzende oogen, nadat Eline haar op de hoogte van het gesprek
had gebracht.

--O, jij en Ange zijn net twee kleine puckjes, roaff, roaff! riep
Etienne uit en blafte. Freule De Woude met haar onderkin is een
kalkoen! fluisterde hij, overmoedig door zijn succes, Ange in,
die bijna stikte. Juffrouw Frantzen is ook een kalkoen, in een
ander genre. Willem, onze knecht, is een deftige ooievaar en Dien,
de keukenmeid van de Verstraetens, een kakatoe.

--Het is een menagerie, een arke Noachs! gierde Léonie.

--En Eline! vroeg Paul ten laatste.

--O, Eline! herhaalde Etienne en dacht na. Soms.... een pauw,
soms.... een slang, op het oogenblik.... een duifje.

Men schudde het hoofd over den dollen jongen, maar men bleef vroolijk
lachen, zeer vroolijk.


VI.

--Etienne is altijd opgeruimd, sprak Eline tot Otto, nadat men
zich verspreid had en zij knikte mevrouw Van Raat, die Emilie haar
plaats aan de speeltafel had afgestaan, vriendelijk toe. Vincent werd
intusschen zeer geplaagd door de Eekhofjes, die hem vroegen of hij
een parfumeriewinkel ging opzetten.

--O ja! antwoordde Otto. Hij heeft ook geen reden anders te zijn,
niet waar? Hij heeft alles wat hij verlangt.

Er klonk iets weemoedigs in die woorden, als was dit met hem,
Otto, niet het geval, en het was Eline onmogelijk hem nog iets te
antwoorden. Een pooze bleven zij zwijgend naast elkaâr staan, terwijl
haar bevende hand in de pluimen van den Makart-bouquet woelde, en
zij gevoelde haar gedachten opnieuw wiegelen.

--Heb je niets te zeggen? fluisterde hij ten laatste zacht, maar
zonder eenig verwijt.

Zij haalde diep adem.

--Waarlijk, ach... ik... ik kan nog niet, vergeef me, maar
heusch... later, later.

--Goed later, ik heb geduld, zoolang ik het nog mag hebben, sprak
hij, en zijn kalme toon stilde dat gewiegel in haar hersenen. Toch,
zij kon niet meer weigeren, maar zij kon zich ook niet uitspreken.

En zij bewonderde nu ook zijn tact vol eenvoud, terwijl hij met haar
voortsprak over zaken, die hun op dat oogenblik geen van beiden
veel belang inboezemden. Die eenvoud was zijn grootste bekoring,
voor iedereen; hij was zoo geheel en al die hij was, dat het scheen
alsof er achter zijn oprechtheid niet het minste school, dat hij
behoefde te verbergen. Terwijl hij praatte scheen hij noch haar,
noch zichzelven wijs te willen maken dat dit gesprek belangrijk was;
scheen hij het alleen voort te zetten, omdat hij gaarne bij haar
was, gaarne naast haar stond, en dat zij iets tegen elkander moesten
zeggen. Het klonk haar zoo duidelijk uit de volle diepte zijner stem;
hij dacht aan iets anders en hij poogde dit niet te verhelen. En voor
het eerst gevoelde zij nu voor hem iets als medelijden; gevoelde zij,
dat zij wreed was, en dat hij moest lijden, en deze erbarming wekte
opnieuw de smeltende weekheid in haar op, die zij niet begreep.

Gerard ging rond met een zilveren blad vol glazen, wijn en sorbets,
daarna met twee groote porseleinen schulpen vol gebakjes.

--Wil u een sorbet, mevrouw, en een taartje? vroeg Eline aan mevrouw
Van Raat, wat verlaten op de canapé, nu en dan glimlachend tegen het
vroolijke troepje der jongelui, die elkaâr kaart legden.

--Wacht! vervolgde zij tot Otto; mevrouwtje zit daar zoo alleen,
ik ga haar wat gezelschap houden.

Hij knikte haar vriendelijk toe en ging hooren naar de horoscoop,
die Ange voor Paul trok.

Eline wenkte Gerard en zij nam een sorbet, legde een taartje op een
schoteltje, en bood het mevrouw Van Raat. Daarna zette zij zich naast
de oude vrouw neêr en vatte haar hand.

Mevrouw Van Raat roerde echter de ververschingen niet aan, maar zag
tot Eline op, recht in heur oogen.

--Nu, hoe is het? vroeg mevrouw.

Eline kon in heur smeltende weekheid niet geërgerd worden over
de onbescheidenheid. En zij antwoordde alleen zeer zacht, bijna
onhoorbaar:

--Ik.... ik zal ja zeggen.

Zij zuchtte, en de tranen welden in haar oogen, toen zij voor het
eerst dat besluit uitsprak. Zij zou ja zeggen. En zij kon niets
meer vinden om de oude vrouw bezig te houden; dat eene woord,
dat zij zou moeten uitspreken, vervulde haar zoo geheel, dat alle
andere gedachten vervlogen. Een oogenblik zaten zij dus zwijgend
naast elkander, een weinig met den rug naar het vroolijke troepje,
dat zich om een babytafel verdrong en de kaarten raadpleegde. En
Eline hoorde eensklaps Ange's schelle stem, die schertste, terwijl
zij de kaarten een voor een naast elkaâr scheen te leggen.

--Hoort u nu goed, meneer Erlevoort.... ik ben veel geestiger dan
madame Lenormand.... dat is u, hartenheer.... u is omringd van veel
tranen, maar die klaren op in glimlachjes... u krijgt veel fortuin,
en gaat in een kasteel wonen op de Pyreneeën. Of koopt u liever een
villa bij Nice? Ah! daar is zij! Hartevrouw, ziet u! Roze Mie! U gaat
nogal ver van haar af, maar al de tusschenkaarten zijn gunstig... U
zal met veel bezwaren te kampen hebben, eer u tot haar doordringt,
want ze wordt nogal gecourtizeerd.... ziet u maar: klaverheer,
ruitenheer, zelfs een plebejer, een sociaal-democraat; schoppenboer!

--Zwarte Piet....! riep Léonie. Ah, fi donc!

Eline glimlachte een weinig verschrikt en wischte een enkelen traan af,
die aan haar wimpers hing en mevrouw Van Raat, die eveneens geluisterd
had glimlachte ook.

--O, kijk die azen heerlijk liggen! juichte Ange voort. Geen vrees,
meneer Erlevoort, geen vrees, alles klaart op...

--De kaarten schijnen gunstig, fluisterde mevrouw Van Raat.

Eline trok glimlachend een minachtend mondje, maar zij was wat
ontsteld: Zwarte Piet had haar aan Fabrice doen denken....


VII.

Men was van de whisttafel opgestaan en men praatte druk door elkaâr. De
vroolijkheid was door de voorspellingen nog meer gestegen, en Etienne
verweerde zich met een stortvloed van woorden tegen Ange, die hem
voorspelde, dat hij een oude vrijer zou worden; hij bedankte daar
hartelijk voor....

Terwijl Ange en Léonie Paul overhaalden nog iets te zingen en Léonie
hem een lied van Massenet accompagneerde, nam Betsy met aandacht
haar zuster en Otto op. En zij meende goed te zien: er was nog niets
tusschen hen verhandeld. Wat draalde Eline toch! Neen, dan had zij,
Betsy, het eenvoudiger gedaan; zij had Van Raat kalm geaccepteerd,
toen hij haar in zijn onhandigheid gevraagd had.... Waar zat Eline
toch over te zeuren? Waarom zou ze Erlevoort nu in 's hemels naam
niet aannemen? Zij waren geheel en al voor elkander geknipt.... En
ze ergerde zich zeer over die sentimenteele aarzeling harer zuster,
terwijl deze een huwelijk kon doen met iemand van goede familie,
met een redelijke pozitie.... Haar blik gleed koud over Eline's
ranke gestalte, waaraan steeds die weifelende schuchterheid een
nieuwe bekoring gaf, en zij merkte die op, zij merkte ook een waas
van ernst op, dat over haar schoonheid verspreid lag, en dat zij
nooit te voren bij haar bespeurd had... Wat een pourparlers toch, als
alles zoo eenvoudig was! Maar toen zij haar man, die met Otto sprak
in het oog kreeg, ergerde die haar nog meer dan Eline: wat was hij
toch dom! Zou hij waarlijk nog niets gemerkt en niet begrepen hebben,
waarom Otto eigenlijk van avond ten hunnent was!

Intusschen, mevrouw Van Raat was reeds vertrokken, later dan zij
gewoonlijk placht te doen en nog over Eline's besluit in eene
onzekerheid, die haar nieuwsgierig had doen dralen. Zij had zich
eenigszins de illuzie gemaakt van eene scène-de-familie en de avond was
haar dus een teleurstelling geweest. Nu--het was bij half-een--maakten
mevrouw Eekhof en haar dochters met Emilie, Vincent en Paul ook
aanstalten tot vertrekken, en zij gingen, terwijl de meisjes, in een
wervelwind van vroolijkheid, door Henk en Etienne naar de vestibule,
naar heur rijtuig werden geleid.

In het kleine boudoir waren Betsy, Eline en Otto een wijle alleen
gebleven, in stilte, die hen eenigszins verlegen maakte. Betsy echter
begaf zich opzettelijk naar den salon, naar de speeltafel, als wilde
zij de verstrooide fiches ordenen....

En het was Eline of de grond onder haar voeten wegzonk. Zij kon
heur verwarring niet voor Otto's blik verbergen, en hij, hoewel hij
geen voornemen had gehad dezen avond op zijn verzoek terug te komen,
gevoelde zich niet sterk genoeg tegen de verleiding der omstandigheden,
nu zij zich beiden alleen bevonden....

--Eline...! fluisterde hij met gebroken stem... O, waarlijk, moet ik
zoo weggaan....?

Bijna angstig hijgde zij haren ingehouden adem uit met een sidderenden
zucht.

--Otto... heusch, heusch... ik... ik kan nog niet...

--Adieu dan, vergeef me, dat ik je voor de tweede maal drong, sprak
hij, drukte even hare vingers en ging....

Zij echter gevoelde zich eensklaps geheel en al smelten in hare
weekheid. Bevende over haar geheele lichaam wankelde zij, maar zij
stortte zich naar de portière, en zich aan de draperie vastklemmende,
riep zij, terwijl zij zich geheel en al aan hare aandoeningen overgaf:

--Otto! Otto!

Hij kon een lichten kreet niet weêrhouden, hij snelde terug en ving
haar in zijne armen op en stralende van vreugde voerde hij haar terug
in het boudoir.

--Eline, Eline, riep hij uit. Is het waar?

Zij antwoordde niet, maar wierp zich snikkend, gebroken door haren
strijd, overwonnen, aan zijne borst en voelde, dat hij haar klemde
in zijne armen....

--Je wilt dus .... je wilt dus mijn vrouwtje worden?

Zij waagde heur gelaat tot hem op te heffen, terwijl zij, rillende,
geketend lag in zijne omhelzing en slechts haar blik vol tranen en
haar vage glimlach antwoordden hem.

--O.... Eline.... engel! fluisterde hij en zijne lippen drukten
haar voorhoofd.

Stemmen klonken in den salon. Henk en Etienne waren uit de vestibule
teruggekomen, Etienne met zijn overjas aan en zijn hoed in de hand.

--Maar waar blijft Otto toch? hoorde Eline hem eensklaps uitroepen
en zij onderscheidden tevens de stem van Betsy, die iets fluisterde.

Otto zag glimlachend neêr op het weenende hoofdje, dat, nu verschrikt,
tegen zijn borst lag.

--Kom, willen we dan gaan? sprak hij, en in zijn eenvoud straalde
hij van geluk.

Zij liet zich langzaam, zeer langzaam medevoeren, steeds snikkende
in zijn armen, het hoofd verborgen op zijn schouder. Betsy kwam
hen glimlachend te gemoet en drukte Otto de hand met een blik van
verstandhouding. Henk en Etienne waren ietwat verbaasd.

--Van Raat, mag ik je.... mag ik je mijn aanstaande prezenteeren,
sprak Otto.

Ook Henk glimlachte nu, ook Etienne, met zeer groote oogen.

--Die oolijkert, die schalk! riep hij uit en dreigde zijn broeder
met den vinger. Als ik dat nu toch vanavond had kunnen denken.

Eline echter, steeds snikkende, maakte zich uit Otto's arm los en viel
Henk om den hals. Hij kuste haar en zijn zware stem mopperde goedig:

--Nou, van harte, zusje... maar drommels, kom, niet zoo huilen... wat
moet er dàt nu bij.... Kom, lach eens, kijk eens lief....

Verlegen verborg zij echter heur hoofd in de handen en ook Betsy
meende haar nu even te moeten zoenen, en schoof heur verwarde lokjes
wat recht.

--Ik ben erg tevreden over mijn soiréetje, erg tevreden! sprak zij
met bedoeling.


VIII.

Henk wilde Otto nog doen blijven, Etienne was reeds zoo bescheiden
zich uit de voeten te willen maken, maar Eline murmelde smeekend,
dat zij zeer moê was en Otto drong niet aan. Hij was te gelukkig om
nog iets te verlangen, hij zou gaan, overvol van vreugde.... En zij
vond hem zeer lief, dat hij afscheid nam alleen met een handdruk,
terwijl zij gevreesd had, dat hij haar kussen zou, voor de anderen ....

De beide broêrs vertrokken en Eline vluchtte naar heure kamer,
waar zij Mina trof, die het lampje ontstak. De meiden hadden door
Gerard, die zoo even te ongelegener tijd in den salon was gekomen,
het nieuws gehoord en Mina feliciteerde haar en keek haar nieuwsgierig
glimlachend aan.

--Dank je, dank je.... Mina.... stotterde Eline.

Gelukkig, zij bevond zich alleen.... Even zag zij in den spiegel en
zij schrikte over haar betraande bleekheid. Maar toch was het haar of
heur ziel weggleed in een stil, blauw meer, dat roerloos zijn wateren
over haar sloot, en waar een eeuwige vrede scheen te heerschen,
een Nirwana, waarvan de zaligheid geheel nieuw was.




Hoofdstuk XVI.


I.

Het was een frissche, heldere dag in Mei, na een week van regen en
kille mist. Jeanne had haar kinderen, Dora, Wim en Fritsje met de bonne
een wandeling laten maken naar de Scheveningsche Boschjes; zijzelve
echter was thuis gebleven, daar zij voortdurend veel te doen had, en
het bovenhuisje scheen haar uitgestorven toe, nu zij eenzaam zat te
naaien en te stoppen in een bleeken zonnestraal, dien zij, onbevreesd
voor haar tapijt en haar gordijnen, binnen liet vallen. Frans was uit
de stad, naar Amsterdam, waar hij een geneesheer consulteerde. Het was
nu halftwee, dacht Jeanne met een blik op de pendule, die hoorbaar in
de stille kamer tikte; om halfzes ongeveer zou Frans terugkomen, en de
uren, die zij nog zoude moeten wachten, schenen haar eeuwen toe, hoewel
zij het toch heerlijk vond eens ongestoord veel werk te kunnen doen.

De bleeke zonnestraal was schuins op haar neêr komen zinken, maar
het hinderde haar niet en zij koesterde zich integendeel in zijn
zwakken lenteglans. Het licht tintelde langs heur lichtbruin haar,
en gaf haar ingezonken, witte wangen een weêrschijn van dof albast;
het glinsterde ook over haar dunne, fijne vingers, terwijl zij met een
regelmatige beweging de naald haalde door den zoom van een hemdje. En
zij verlangde naar den zomer; o, Mei, met haar nattig, mistig weêr,
en haar zeldzamen helderen dag, mocht zich zoo snel mogelijk ten einde
spoeden; hoe had zij zich nog eenige illuzie kunnen maken, dat Mei
een maand van lente-weelde zou zijn, zooals de dichters het logen! Zij
glimlachte een weinig weemoedig, zich over het hemdje bukkend en den
zoom met haar nagel dicht persend; zij glimlachte er over, dat iedere
illuzie, de minste zelfs, verstoof, terwijl heur leven voortrolde
en de toekomst, waarvoor zij in een grooten, geheimen, onzegbaren
angst vreesde, steeds week voor de eentonige werkelijkheid en nu,
nu rilde zij, nu rees weder dat bange voorgevoelen in haar ziel,
als een gesluierd spook; hun zou iets overkomen; een, niet af te
wenden, ramp zou hen verpletteren. Zij haalde huiverend diep adem,
met de handen geprangd aan haar borst, huiverend, niet voor haar,
niet voor hem, voor de kinderen.

Zij stond op, het werd haar onmogelijk meer te werken, en toch, zij
mocht niet lui zijn, den enkelen zomerschen dag, dien de kinderen
haar in rust lieten. O, waarom was zij niet sterk!

En zich leunende tegen den post van het venster, liet zij zich
geheel beschijnen door den zonnestraal, als een bleeke kasbloem,
die naar licht en lucht verlangt, en zij zag, verloren in haar
grauwe gedachten over wat komen zou, in het vierkante tuintje van
den kruidenierswinkel beneden. Een sering begon er in blad te komen,
maar in het middenperkje en in de perkjes aan den muurkant was nog
niets geplant en voor Jeanne's gedachten doemde eensklaps een vizioen
van Perzische rozen op, zooals die op hun erf te Temanggoeng bloeiden,
groot als roze bekers vol zoeten geur. Het was of zij dien geur genoot;
het was of de blozende kleur dier bloemen de grauwe gedachten verdreef
en alleen maar wat heimwee opwekte naar warmte en liefde.

Zoo stond zij, toen er gebeld werd en Mathilde Van Rijssel binnenkwam.


II.

Zij hadden elkaâr eenige malen ontmoet bij de Van Raats, en zij wisten
nu dat zij sympathie voor elkaâr gevoelden.

--Ik kom eigenlijk met het booze voornemen je eens meê te troonen voor
een wandeling! sprak Mathilde glimlachend. Het is heerlijk buiten en
het zal je goed doen.

--Maar Tilly, de kinderen zijn uit en Frans ook. Heusch, ik kan niet,
ik moet ook werken.

--Waarlijk onoverkomelijke bezwaren! schertste Mathilde vriendelijk. Je
hoeft toch niet op het huis te passen!

--Neen, maar als de kinderen thuis komen, en ze vinden mij niet....

--Heusch, Jeanne, dat is verwennen, ze kunnen toch wel een oogenblikje
zonder je! En dat je man uit is.... is dat ook al een bezwaar? Kom,
ik zou maar hoed en mantel aandoen en meêgaan als een verstandige
meid. Zoomen? Dat doe je als het regent....

Jeanne gevoelde een week genot zich de wet te laten voorschrijven
door die zachte stem, die zelfs schertsend steeds een toon van weemoed
liet doorschemeren. En zij gaf zalig toe, terwijl zij bijna neuriënd
de trap opging om zich te kleeden.

Weldra was zij gereed en na tal van vermaningen aan Mietje, ging zij
met Mathilde de deur uit. De koele wind hief iets als een nevel van
haar geest op, terwijl haar bleeke wangen koud werden en bijna een
kleurtje kregen. Zij luisterde verschrikt naar haar vriendin, die haar
vertelde, dat zij eerst Tina en Jo naar de Van Raats had gebracht;
Betsy en Eline hadden hen gevraagd om met hen en Ben te gaan toeren.

--En de anderen?

--O, Lientje en Nico moesten absoluut met mama gaan wandelen; mama
was al wanhopig, dat de oudsten uitgingen. Ik had ze niet meê durven
nemen! sprak zij lachend. Die goede mama!

Zij waren door de Laan van Meerdervoort op den Scheveningschen weg
gekomen en sloegen dezen in. Er waren weinig wandelaars. Mathilde
liet zich meêsleepen door haar gevoel, liet zich opwekken door de
heldere frissche lucht, hoe weinig spraakzaam zij ook anders zijn
mocht en teruggetrokken in haar stille smart.

--Je weet niet hoe.... hoe goed mama is, sprak ze. Ze leeft zoo
geheel en al voor de haren, voor haar kinderen en haar kleinkinderen:
ze heeft nooit de minste behoefte voor zichzelve; wat ze ook denkt of
doet, het is voor ons. En ik geloof, als je vroeg van wie ze het meest
hield, dat ze het niet zou kunnen zeggen. Ja, ze is dol op Etienne;
Etienne is altijd vroolijk als een kind, en omdat ze ook vroolijk is
en nog heel gaarne eens goed lacht, doen zijn grappen haar goed, maar
of ze niet evenveel van Frédérique of van Otto of van mijn kinderen
houdt, daar twijfel ik heusch niet hard aan. Als mama naar Londen of
naar de Horze schrijft, zijn het klachten zonder eind, dat zij die
verloren schapen nooit ziet! Je kan begrijpen, hoe ongelukkig mama
was, toen Cathérine en Suzanne trouwden en ze haar verlieten.... Ik
geloof, ze zou het liefst een soort van hôtel laten bouwen, waar ze
ons allemaal in kon herbergen, Théodore en Howard en Stralenburg en
al de anderen.... Goede, goede mama!

Ze zwegen beiden een pooze. De Scheveningsche weg slingerde zich
als een lang, grijs lint voor haar uit, met een ver perspectief van
boomstammen, onder het netwerk der bladerende twijgen. Zonneglanzen
vonkelden op het jeugdige, geelgroene loof, hel en vroolijk wuivend
onder de strakke, blauwe lucht; op de oude stammen gloeide een nieuw
mos, fluweel gelijk. Een zacht getjilp van vogelen doortrilde de
heldere atmosfeer als kristal.

--Wat is het hier heerlijk! zeide Mathilde. Men herleeft. Maar laten
we een zijpaadje ingaan. Die menschen vervelen me, denkelijk moeten
wij hen ook vervelen. Wij detoneeren, hier in de natuur, ik vind
menschen altijd zoo leelijk tusschen groen, vooral als het zoo jong
is.... Je ziet, ik begin te filozofeeren....

Jeanne lachte even, overvol van geluk. De wereld scheen haar schoon
en goed toe, vol liefde. En zij dacht aan Frans...


III.

Zij waren op een bank gaan zitten en Jeanne waagde te vragen:

--Maar jijzelve, Mathilde? Je spreekt altijd zooveel over je mama en
nooit over jezelve.

Mathilde zag met iets huiverends op.

--Over mijzelve? Ik doe mijn best mijzelve te vergeten. Ik ben.... ik
ben niets meer voor mijzelve. Ik ben.... alleen nog iets voor de
kinderen. Voor hen denk ik nog en leef ik nog; als zij er niet waren,
was ik dood.

Er klonk uit haar woorden de herinnering eener doffe smart, die in
berusting was weggewischt.

--Als je je verbeeld hebt zeer gelukkig te zijn, gelukkig door en
met iemand, voor wien je lichaam en ziel zou willen opofferen en je
merkt.... Maar ach, waarom daarover te spreken....

--Doet je de gedachte daaraan dan zoo lijden?

--O neen, ik heb geleden; er is een tijd geweest, dat ik gek dacht te
zullen worden en God vloekte, maar dat leed is een lethargie geworden,
dat is voorbij.... Ik denk er nooit aan, ik denk alleen aan mijn vier
schatjes. En die gedachte vervult mij genoeg om geen levende mummie
te worden.... Je weet, ik leer ze totnogtoe zelve, en toch wordt het
al langzamerhand voor Tina en Jo tijd om naar school te gaan. Otto
zegt dat ten minste wel eens, maar ik zou ze te zeer missen, en mama
is natuurlijk op mijn hand.... Lievelingen!

Misschien verbeeldde zij het zich, maar Jeanne meende door die doffe
berusting een onderdrukten, bitteren toon te hooren doorklinken, en zij
kon niet nalaten Mathilde's hand te nemen en medelijdend te fluisteren:

--Arme meid!

--Ja, jij... zeker, je bent rijker dan ik, je hebt je kinderen en je
hebt je man! antwoordde Mathilde met een treurigen glimlach, terwijl
haar oogen zich met tranen vulden; en al heb je natuurlijk verdriet
en akeligheid op je tijd, je hebt meer... meer dan ik... Laat dat je
troost zijn, denk in een treurige bui maar aan mij, denk er aan, dat
ik je nog zou kunnen benijden, als... als alles niet dood in mij was,
behalve dat eene.

--Mathilde! O, hoe kan je zoo spreken! Het doet me pijn....

--Dat moet het toch niet, want mij doet het geen pijn meer... Het
is alleen maar zoo een flauwe herinnering van iets wat geweest is,
weet je... Verder niets... Maar toch is het beter er over te zwijgen:
die herinnering op te rakelen doet me geen goed, al ben ik bijna
een mummie...

--O Mathilde, hoe is het je mogelijk dat altijd te verkroppen: ik,
ik zou niet kunnen, ik zou moeten uitspreken wat me zoo ongelukkig ...

--Neen, neen, Jeanne! O, waarlijk neen, nooit meer! Spreek daar ook
nooit meer over... ik... ik voel... me anders... herleven!... Ik bid
je... nooit... nooit meer...

Zij leunde achterover tegen de bank en enkele tranen drupten van haar
wimpers, terwijl zij, wasbleek in haar zwarte kleeding, een beeld
geleek van oneindige, bovenmenschelijke smart...

Zij wilde niet meer herleven, zij wilde dood zijn...


VI.

Jeanne wenschte gaarne niet al te laat thuis te komen, opdat zij de
kinderen en Frans vóor mocht zijn. Zij gingen dus terug.

--En ik heb je nu zeker treurig gemaakt, terwijl ik je had willen
opfrisschen met een prettige wandeling? vroeg Mathilde glimlachend. Dat
komt van al die filozofie, vergeef het me maar....

Jeanne vond niets te zeggen en knikte haar even vriendelijk ontkennend
toe, als wilde zij daardoor te kennen geven, dat zij waarlijk niet
treurig was. En in het binnenste van heur hart moest zij het zich ook
bekennen; hoe diep Mathilde's stille wanhoop haar ook in het eerst
bedroefd had, nu deze zelve weer haar gewonen schijn van berusting
had aangenomen, vervloeide dat medelijden voor haar vriendin in een
gevoel van kalmte en rust, wat haar eigen kleine ellenden betrof:
bij die eene groote, zich steeds opkroppende, smart leken haar deze
nietig en onbeduidend toe, licht te torsen lasten des levens, terwijl
zij onder Mathilde's leed verpletterd zou zijn neergezonken. Zij
gevoelde een wroeging, dat zij ondankbaar was voor al het goede, dat
haar geschonken was en haar behouden bleef, een wroeging, dat zij wel
eens, o, altijd in stilte! zoo rampzalig durfde zijn over haar noodlot,
terwijl toch zooveel verdriet haar bespaard was geworden! Frans,
hij mocht zijn fouten hebben, hij mocht driftig en onaardig zijn,
als hij ziek was, toch had hij haar lief, en was hij steeds, na een
pooze nadenkens, bereid om zijn ongelijk te bekennen; toch stelde
hij haar op prijs. En in die zoete gedachte, welke haar fier maakte,
was het haar niet meer mogelijk treurig te zijn uit medelijden; alleen
vond zij er zich egoïst om, maar ach! ze gevoelde zoo zelden zulk een
zalige fierheid haar kleine ziel doortrillen; zou het dan slecht zijn,
een weinig egoïst te genieten, voor een kort oogenblik?

Mathilde bracht haar weder thuis en Jeanne verlangde, alleen gebleven,
vol opgewektheid naar de kinderen. Zij kwamen weldra, frisch van de
buitenlucht, en zij omhelsde hen bijna onstuimig en liet hen vertellen
waar zij geweest waren, wat zij gedaan hadden. En toen haar Dora wat
zeurde, maakte zij het zwakke poppetje met allerlei gekheid aan het
lachen; het leven scheen nu zoo somber niet, of zij kon vroolijk zijn.




Hoofdstuk XVII.


I.

Lili zat in den salon te lezen, toen Frédérique binnen kwam. Zij
had eenige visites gemaakt en zij eindigde nu haren middag bij de
Verstraetens.

--Is Marie uit? vroeg Freddy.

--Neen, antwoordde Lili; wij zijn uit geweest. Marie is nog boven.

--Wat doet Marie daar toch? hernam Frédérique met eenige
bevreemding. Wat voert ze tegenwoordig toch altijd boven uit? Wanneer
ik hier ook kom, zit ze boven. Jullie hebben toch niet gekibbeld?

--O, neen, volstrekt niet! antwoordde Lili. Marie teekent, geloof ik,
of dikwijls zit ze ook te schrijven.

--Te schrijven, een brief?

--Ach, neen... een novelle, of zoo iets... maar je moet er maar niet
over spreken, misschien wil ze het niet weten.

--Vindt je Marie niet veranderd? vroeg ze daarop.

--Veranderd? Marie? Neen, ik heb niets gemerkt. Waarom zeg je dat?

--Ach, nergens, om; ik dacht alleen: Marie heeft het tegenwoordig
altijd zoo druk; dan dit, dan dat.

--Maar dat heeft ze toch altijd gehad; ze zoekt zich altijd te
occupeeren, net als Jan; papa zegt, dat ik alleen de luie van de
familie ben....

Frédérique zweeg, maar in zichzelve verbaasde ze zich, dat Lili niet
opgemerkt had, hoe Marie in den laatsten tijd iets nerveus kreeg, dat
afstak bij haar vroegere gezonde beweeglijkheid. Intusschen, misschien
verbeeldde zij het zich slechts, dacht zij, in haar meening een weinig
aan het wankelen gebracht door Lili's verwondering over haar vraag.

--Je weet, we gaan van avond naar de Oudendijken, zeide zij, om over
iets anders te spreken.

--Het is waar, je vertelde verleden, dat je er geïnviteerd was.... Je
gaat dus weêr meer uit? Je bent immers een tijdje blasée geweest, niet
waar; ten minste je werd altijd onwel na een invitatie? schertste Lili.

--Ach, ik had ook verdriet! antwoordde Frédérique ronduit. Het
was.... je weet wel.... om die dwaasheid van Otto... Maar nu er niets
meer aan te doen is, wasch ik mijn handen in onschuld... Hij is wijs
genoeg, nietwaar... Ik heb ten minste geen lust mij te verkniezen,
omdat...

Zij voltooide niet, en haar oogen werden vochtig terwijl een trek
van spijt zich trotsch om haar lippen groefde.

--Maar Freddy, betuigde Lili zacht. Hij kent haar toch zoo lang, al den
tijd, dat zij bij de Van Raats inwoont, en als hij nu van haar houdt...

--O, ik wensch niets liever, dan dat alles goed gaat en dat ze gelukkig
worden. Maar ik kan Eline nu eenmaal niet uitstaan. Natuurlijk,
ik doe me nu geweld aan, ik ben nu lief tegen haar, maar je weet,
ik kan me zoo moeilijk anders voordoen dan ik ben... Ach toe, laten
we over iets anders spreken; er is niets aan te doen en ik denk er
liefst zoo min mogelijk over... Willen we naar boven gaan, naar Marie?

Lili vond het goed en zij gingen. In de zitkamer der beide zusters zat
Marie voor een kleine schrijftafel; een paar bladen lagen beschreven
voor haar, maar zij leunde met het hoofd in de hand en haar pen trok
op een blank vel papier, als in verstrooiing, rechte schrapjes dwars
door elkaâr. Zij schrikte op, toen Freddy en Lili binnenkwamen.

--We komen je verrassen te midden van je drukke bezigheden! begon
Freddy te schertsen. Ten minste, als je ons niet liever kwijt bent...

--Wel neen!... Je weet wel beter, nietwaar... Die Lili is ook zoo
ongezellig om alleen beneden te gaan zitten...

Lili antwoordde niet; het was immers niet haar beider gewoonte des
namiddags op haar kamer te blijven, en Marie zelve was ongezellig
dit te doen....

--Is het een geheim wat je schrijft? vroeg Freddy met een blik naar
de beschreven vellen.

--O neen! antwoordde Marie schijnbaar achteloos. Ik was al vroeger
iets begonnen.... een soort dagboek, een beschrijving van onze reis
in Thüringen en het Schwarzwald, van verleden jaar, en ik wou er een
schets, iets romantisch van maken, maar het verveelt me... Ik begrijp
eigenlijk niet, hoe ik er toe gekomen ben, voegde zij er zacht bij. Het
is niets voor mij om te willen gaan schrijven, vindt je wel...?

--Dat weet ik niet! sprak Freddy bemoedigend. Lees er ons iets
van voor.

--Verbeeld je! Je te vervelen met mijn schoolmeisjes-stijl! Pas si
bête, hoor, riep Marie lachend. Ach, een mensch moet iets uitvoeren;
ik verveel me; toen ben ik gaan schrijven, net als Lili is gaan
lezen... Weet je wat, Frédérique! vervolgde zij, terwijl zij hare
vriendin ernstig-komisch aanzag: ik vind, dat we zoo oud worden! Oud,
weet je, bepaald oud, we worden vervelend... Weet je wel, dat we
zeker in geen twee maanden zoo hebben gelachen, als we vroeger wel
eens deden?

--Met Paul of Etienne! voegde Lili er bij, terwijl zij glimlachte
bij de herinnering.

--Met ze of zonder ze! Wij amuzeerden ons ook zonder die jongens,
onder ons meisjes! Maar nu... ik weet niet hoe jij er over denkt, maar
ik vind ons criant vervelend! We krijgen onze beslommeringen... Jij
hebt een tijdlang onder den druk van een antipathie tegen Eline
rondgewandeld... Lili zegt geen woord tegenwoordig, maar rêvasseert
den heelen dag of vertelt me poëtische droomen, en ik... ik ga van
verveling schrijven over blauwe bergen en wazige verschieten....

--Wat zal daar het einde van wezen! lachte Freddy. Ik zie de toekomst
duister in, vooral voor jou. Achter de blauwe bergen en die wazige
verschieten schuilt iets, wed ik...

--Schuilt iets?.... herhaalde Marie. O neen, niets, volstrekt niets.

Frédérique meende een traan te zien glijden tusschen Marie's vingers,
die zij voor de oogen hield. Lili was in een boekenkastje aandachtig
eenige deeltjes aan het ordenen....

--Marie! fluisterde Frédérique zacht... Toe zeg me: is er iets,
kan ik iets voor je doen, vertel het me dan... Ik zie toch wel,
dat je over iets verdriet hebt; waarom schroef je je dan op?

Marie stond op en wendde het gelaat af...

--Ach, wel neen, Freddy, verbeeld je toch niet zoo iets! Je wordt
net zoo romanesk als Lili... Ik heb niets... Ik verveel me alleen,
ik verlang naar vroolijkheid... Zoo, dag Janneman!...

Janbroêr was binnengekomen, eenigszins verbaasd.

--Wat zitten jullie hier met je drieën te koekeloeren? Zeker over
heeren te praten! riep hij met eene luidruchtige, brutale stem.

--Heb je ooit zoo een wijsheid gehoord! antwoordde Marie en sloeg
haar handen in elkaâr. Dat is je ingeboren mannelijke ijdelheid, die
je dat laat zeggen, al ben je zelf nog maar een kwajongen... Wacht,
ik zal je leeren...

Zij liep hem om de tafel na, terwijl hij behendig en met haar
spottende, een paar malen over een stoel wipte dien hij haar vlug
voor de voeten zette.... Freddy en Lili schaterden om hun beider,
komieke zwenkingen rondom de tafel en de stoelen.... Plotseling
stormde hij weg en zij achtervolgde hem.

--Die Marie! riep Freddy en zij verwonderde zich. Zij begreep niet. Na
een pooze kwam Marie terug, ademloos...

--Heb je hem gepakt? vroeg Lili.

--Natuurlijk niet! antwoordde zij. Die jongen is als een geit zoo
vlug.... Hup.... hup.... hup... hij vliegt over alles heen! Hé,
heerlijk zoo eens te rennen.... Ik wou dat ik een jongen was.

Toen Frédérique wegging, vergezelde Lili haar de trap af; Marie zou
dadelijk beneden komen....

Maar zij toefde even aan het venster en keek uit.... In de schemering,
die als een doorzichtige, als een aschkleurige mist, neêrzonk, lag het
Kanaal groen en stil onder het vage loovernet der boomenrij. Daarachter
dommelde de Maliebaan weg, uitgewischt in schaduw, met een vochtig
gaas van grijzen dauw, recht oprijzende in hare vlakte.

Marie zag uit en ze zuchtte. Zij zou dat gevoel, die wreede spijt uit
haar hart wegspotten, zooals zij nu gedaan had. Zij werd oud, bepaald
oud, ze werd vervelend, ze kreeg hare beslommeringen. Onmeêdoogend
voor zichzelve, zou zij dien bloesem harer ziel verdrukken, altijd
afweren. Het was zelfkwelling, maar het moest.

En nu zij in dien droefgeestigen dauw, ginds over de vlakte stijgend,
zich moê staarde, rees voor haar vochtig oog een dierbaar gelaat op,
een flinke kop, met een oprechte hartelijkheid in een paar trouwe
oogen en stralend van een innemenden lach, maar niet haar, Eline
straalde die lach toe.


II.

De trammen van den Ouden Scheveningschen weg naar het Kurhaus waren
stampvol. Zij werden op de halte Anna Paulownastraat--Laan Copes
van Cattenburg bestormd door een wachtende menigte, die, in een
oogwenk, de wagens gevuld en de perrons overladen had of de imperiale
was opgeklommen. Men verdrong elkander, zeer ernstig van gelaat,
zelfs ter wille van het kleinste staanplaatsje, onbarmhartig voor
wanhopige lotgenooten, onder wie vele dames, met een overspannen
zenuwachtigheid en een bont gefladder van lichte toiletten den tram
omliepen, turende door de glazen of zij wellicht nog een zweem van
een open plekje bespeurden. De conducteurs belden; zij riepen driftig
tot de achtergeblevenen die wenkten, en daarop dadelijk den anderen
kant uitzagen, naar de, nog onzichtbare, volgende tram; want ach,
de paarden zetten zich reeds in beweging en de ernstige gezichten van
hen, die nu blijde op elkaâr gepakt zaten, glansden van gelukzaligheid,
na de overwinning.

--Wat een foule! Het is vreeselijk! zeide Eline, met een rustig
glimlachje op het gewoel neêrblikkend.

Zij zat naast Betsy in den open landauer, met Henk en Otto tegenover
haar. Dirk, de koetsier, was een oogenblik genoodzaakt geweest even
stil te blijven staan, maar nu kwam er opnieuw vlugger beweging in
de file van equipages op den rijweg. Het palfreniertje, Herman,
zat met gekruiste armen, als gegoten in zijn lichtgrijze livrei
met schitterende knoopen, onbeweeglijk en recht, de lippen bijna
aanmatigend op elkaâr gedrukt.

--Het zal stampvol zijn! meende Betsy. Maar het is natuurlijk buiten,
we behoeven dus niet bang te zijn voor een plaats....

Er woei geen zuchtje door het dichte bladerweefsel, en, na een dag
van straffe, broeiende zonnehitte, scheen er bij het eerste waas van
schemering nog een looden zwaarte in de lucht te blijven hangen. Eline,
een weinig afgemat door die warmte, welke haar zeer bleek maakte,
leunde achterover, en sprak weinig; alleen blikte zij Otto een enkele
maal tusschen hare kwijnende wimpers toe met een schalke coquetterie,
vol geluk. Betsy sprak voortdurend tegen van Erlevoort, daar Henk
ook niet spraakzaam was; hij overwoog namelijk bij zichzelven of het
niet gezelliger zou geweest zijn, thuis in den tuin thee te drinken,
dan zoo dadelijk na den eten naar Scheveningen te moeten oprukken.

Betsy intusschen, zeer gezond en opgeruimd, genoot van de lauwe lucht,
waarin zij behagelijk ademde; genoot van hare zachte gebombeerde
kussens, van geheel haar weelderige equipage, die zoo keurig uitblonk
boven andere eigen rijtuigen, genoot zelfs van Hermans onberispelijke
houding en van de zilveren initialen op de van den bok afhangende
dekken. Zij was tevreden over zichzelve, over de luxe, die zij, al
toerende, ten toon spreidde, tevreden over haar gezelschap. Eline was
zoo beeldig mooi, net een poppetje: haar toilet van lichtgrijs étamine
was bijna opvallend eenvoudig, terwijl de brides van het capothoedje
haar gelaat in een zijden lijst hielden omvat.... Erlevoort zag er
flink uit en zoo gedistingueerd: Henk zoo gezellig dik, zoo goed
doorvoed.... haar man was toch nog zoo kwaad niet, ze had slechter
kunnen treffen.

En zij groette hare kennissen, terwijl Dirk hunne equipages
voorbijreed, met allerinnemendste hartelijkheid: zij wilde vooral
niet trotsch schijnen, al vlogen hare mooie vossen ook nog zoo hard.

--O, heerlijk, de lucht wordt frisscher, ik voel me bepaald
herleven! murmelde Eline, zich, diep ademend, oprichtende, toen zij
de Promenade voorbij waren. Ik heb heusch behoefte aan frissche lucht
na zoo een temperatuur als van middag.

--Ach kom, kind, het was delicieus! beweerde Betsy op een toon van
tegenspraak. Ik teeken er voor altijd zulk weêr te hebben,

--Nu, ik zou binnen een maand dood zijn... Zeg Otto, je lacht, zeg
eens eerlijk, denk je nu, dat ik me aanstel, of geloof je waarlijk
dat ik niet tegen die warmte kan....

--Maar Elly, natuurlijk geloof ik je!

Zij keek hem opeens gemaakt boos aan en schudde verwijtend met
heur kopje.

--Alweêr Elly, fluisterde zij.

--O ja.... hoe dom van me; nu, ik geloof wel, dat ik iets
weet! fluisterde hij verrukt terug.

--Wat conspireeren jullie toch? vroeg Henk nieuwsgierig.

--Niets, nietwaar, Otto.... een geheimpje tusschen ons
alleen.... cht! zeide zij en hield zich den wijsvinger voor den mond,
genietende in hun mysterie.

Zij wilde namelijk niet, dat Otto haar noemde bij den verkleinnaam
waarmede iedereen haar mocht noemen.... Hij moest er een uitvinden
voor hem alleen, een, die niet afgesleten was op aller lippen, een,
die nieuw was en frisch.... hij vond haar toch niet erg kinderachtig,
wel? En hij had zich uitgeput met te verzinnen, maar zij was niet
tevreden geweest met wat hij verzonnen had... hij moest nog maar eens
zoeken.... nu, scheen hij dat gevonden te hebben?

--Ik ben heusch nieuwsgierig? fluisterde zij weêr, glimlachend.

--Straks! fluisterde hij terug en zij glimlachten beiden.

--Zeg eens, ik heb je totnogtoe altijd minder vervelend gevonden dan
de meeste geëngageerde menschen, maar begin nu ook niet met zulke
onuitstaanbaarheden! riep Betsy, verontwaardigd, maar toch niet
erg boos.

--Nu, jij vroeger met Henk! schertste Eline, nietwaar, Henk?

--Nou, of! antwoordde Henk en lachte haar vroolijk toe, terwijl zij
bij de gedachte aan de verloving harer zuster, thans jaren geleden,
een uitgewischte herinnering voelde oprijzen van hare toenmalige
gevoelens, als van iets, dat zeer ver en zeer zonderling was.

Maar zij waren reeds langs de villa's van den Badhuisweg, voorbij
de Galerie, langs de achterzijde van het Kurhaus omgereden en zij
hielden voor de trappen van het terras, aan den zeekant op.


III.

Om een tafeltje, dicht bij de muziektent, zaten de Eekhofs en de
Hijdrechten, toen Betsy, Eline, Otto en Henk door het tourniquet,
dat de controleur draaien deed, éen voor éen uitkwamen, terwijl Henk
de kaarten toonde. Zij echter zagen hun kennissen niet en wandelden
verder, terwijl Otto zijn hand op Eline's arm deed rusten.

--Kijk, daar heb je de Van Raats en freule Vere met Erlevoort! zeide
de jonge Hijdrecht. Ze komen hier tegenwoordig iederen avond.

--Wat kleedt Eline zich tegenwoordig bespottelijk eenvoudig! merkt
Léonie aan. Waarvoor dient dat nu? Niets dan aanstellerij. En verbeeld
je... een capotje! Ieder geëngageerd meisje meent dadelijk, dat ze
een capotje op moet zetten... Ridicuul!

--Het is toch een paar, waar je gaarne naar kijkt! meende mevrouw
Eekhof. Je hoort wel van onverstandiger engagementen.

--Ze loopen ten minste fatsoenlijk met elkaâr, zeide Ange. Soms zie
je er, die bespottelijk zijn; bij voorbeeld: Marguerite Van Laren,
die altijd de pluisjes van de jas van haar aanstaande wegplukt... weet
je nog, hoe we verleden gelachen hebben, Hijdrecht?

Betsy intusschen, rechts en links groetende, had verklaard, dat zij
goed zouden doen, niet langer te wandelen en naar een tafeltje om te
zien; het was zeer vol.

Gelukkig, buiten zat men overal prettig, zelfs was het te verkiezen
ver van de tent te zitten; anders verging men van het lawaai... Zij
zetten zich dus een weinig terzijde, aan den kant der Conversatiezaal,
waar nog tal van tafeltjes onbezet waren, toch vóor aan het wandelpad,
zoodat zij de menigte wandelaars konden zien en door dezen gezien
worden.

Het was dus een gewissel van groeten en knikjes en Betsy en Eline
vermaakten zich soms fluisterend met een scherpe critiek over een
bespottelijk toilet of een ridiculen hoed. Eline zelf was zeer tevreden
over den eenvoud, waarmede zij zich sedert haar engagement kleedde:
een eenvoud, die zeer elegant, zeer cossu en zeer overdacht bleef,
maar die toch in te groot contrast was met haar gewone weelderigheid,
om niet sterk in het oog te vallen. Zij vond, dat die eenvoud haar
lieftallige schoonheid als met plastischer lijnen deed uitkomen en
hare ranke gestalte als in het marmer van een beeld modelleerde;
zij vond, dat haar vroegere wuftheid er met een waas van gracieusen
ernst door gesluierd werd, een ernst, die Otto's ingeschapen eenvoud
zeker aantrekkelijk moest zijn.

Zij was nu zoo en niet anders; zij gevoelde het, dat zij moeilijk
zichzelve kon zijn, dat het haar integendeel gemakkelijker was, zich
steeds in de eene of andere rol te denken; nu de rol der eenigszins
pozeerende, maar altijd bevallige en overgelukkige aanstaande van
een degelijken, jongen man, iemand uit haar eigen wereld, en dien
men algemeen mocht om zijne, hemzelve onbewuste, innemendheid. En
overgelukkig--zij gevoelde dat tevens, met al de zaligheid van het
gestild verlangen in haar hart, dat naar geluk gesmacht had--zij was
het in de rust, die haar zijne groote, kalme liefde, welke zij meer
ried dan begreep, geschonken had; zij was het in de blauwe stilte van
dat meer, dat Nirwana, waarin hare, door fantazieën vermoeide, ziel
gegleden was als in een donzen bed, en zij was daarin zóó gelukkig,
zóó tot in hare fijnste zenuwen, welke waren als losgespannen snaren,
dat zij vaak, onverwachts, een traan in haar oog voelde opwellen van
innige dankbaarheid.

De stroom van wandelaars draaide zonder ophouden voor haar blikken
voort, en het duizelde haar een weinig, zoodat zij een enkele maal
niet teruggroette.

--Eline, waarom groet je niet....? Zie dan toch, mevrouw Van der
Stoor en Cateautje! fluisterde Betsy berispend.

Eline zocht met haar blik en knikte zoo lief mogelijk, toen Vincent
Vere en Paul Van Raat hen kwamen aanspreken. Zij bleven staan, leunende
op hunne stokken, daar er geene stoelen in den omtrek te zien waren.

--Willen jullie een oogenblik gaan zitten, ten minste als Eline wat
wil loopen? vroeg Otto en hief zich half op.

Eline vond zijn plan uitmuntend. Henk en Betsy bleven nu niet alleen,
en terwijl Vincent en Paul hunne stoelen innamen, wandelden zij
langzaam voort in den stroom der anderen. Zij naderden de muziektent
en de hooge vioolpassages van Lohengrins Vorspiel zwollen als
stralen van kristal voller en voller op.... Een groep van aandachtige
muziekliefhebbers had zich in een halven cirkel om de tent geschaard,
en tuurde den kapelmeester, die met het langzaam zwaaien van zijn
staf den stroom van melodie beheerschte, op den rug. Otto wilde Eline
laten voorgaan in den nauwen doorgang tusschen de bezette stoelen
der verandah en den halven cirkel der staande toehoorders, maar zij
wendde zich om en fluisterde:

--Even luisteren, wil je?

Hij knikte en zij bleven staan. En zij genoot in haar kalme stemming
van de statige zwelling dier tonenmassa's. Het was haar, als vloeiden
daar geen klanken, maar de blauwe wateren van haar meer, rimpelloos
als de vloed, waarop Lohengrins kaan was voortgegleden, en zij zag
zwanen, statig en schoon...

Bij het zwaarste fortissimo haalde zij diep adem en toen de glazen
toondraden der violen dunner en dunner uitsponnen, dreven ook de
zwanen weg, statig en schoon....

Een applaus weêrklonk, de halve cirkel der toehoorders verbrak zich.

--Mooi.... zoo mooi! murmelde Eline als in een droom. En zalig voelde
zij Otto's hand haar arm zoeken.... o, zij leefde zoo zoet....

--Vindt je het niet dwaas .... ik voel me altijd zoo .... beter dan
anders, als ik mooie muziek hoor; ik krijg dan bijna een gevoel of
ik je toch wel een beetje waard ben, lispelde zij bijna aan zijn oor,
onhoorbaar voor wie hen omringden. Het is misschien wel pedant van me,
maar ik kan het toch heusch niet helpen.

Zij zag hem glimlachend, maar bijna angstig aan, in spanning voor
wat hij zou antwoorden: zij gevoelde dikwijls, voor wat hij van haar
denken zou, een lichte vrees, als zou zij hem kunnen verliezen door
een enkel ondoordacht woord, want zij begreep nog niet, hoe hij haar
liefhad, waarom hij haar liefhad....

--Ach, zet me toch niet zoo hoog in de lucht! antwoordde hij
vriendelijk, terwijl zijn stem haar volheid dempte, waardoor hun
gesprek slechts tusschen hun lippen scheen voort te zweven. Ik voel
me zelf zoo doodgewoon, zoo niets bizonder verheven boven anderen,
je mag jezelve ook niet zoo beneden me stellen. Jij mij een beetje
waard! Waar haal je het vandaan? Kleine dwaas! Weet je wat, ik geloof
nooit, dat je jezelve goed kent.

Zou hij gelijk hebben, zou zij zichzelve niet kennen? Een heerlijke
verrassing vervulde haar; zij meende zichzelve zoo goed te kennen:
zou er nog waarlijk in haar ziel iets zijn, waarvan zij niet wist;
iets, waaruit wellicht haar liefde voor hem vloeide? Zou hij haar
zichzelve leeren kennen?

--O Otto! begon ze.

--Wat? vroeg hij zacht.

--Niets, ik hou zoo veel van je, als je zoo iets zegt van jou en
van mij! murmelde zij, vol van een zaligheid, die zij niet kon
uiten. Zijn hand drukte zacht haren arm en zij trilde even, terwijl
zij steeds voortgingen, en nu en dan groetende voortgingen te midden
der schertsende en dringende menigte, van de tafeltjes betuurd door
wie hen kende, al was het slechts van aanzien.

--Kijk, wat loopen Erlevoort en Eline daar zalig met elkaâr! perdus
dans le même rêve.... bepaald, ze zien ons alweêr niet! riep Léonie
bijna met dépit uit, terwijl zij met Hijdrecht hun op een afstand
voorbij ging.


IV.

Eline en Otto hoorden eensklaps hun namen zacht uitspreken. Zij zochten
even en zagen aan een tafeltje mevrouw Verstraeten met Marie, Lili en
Frédérique zitten. Georges De Woude was reeds van zijn stoel opgestaan
en wenkte hen glimlachend. Zij traden naderbij en gaven elkaâr de hand.

--Freddy! sprak Otto verrast.

--Mevrouw was zoo lief mij na het eten te laten vragen of ik meêging,
antwoordde zij, bij wijze van verklaring. Otto, we kregen, toen je
weg was juist een brief van de Horze: ze maken het allemaal goed en
je moet veel groeten hebben. Jij ook, Eline.

--O, dank je wel! antwoordde Eline hartelijk, terwijl zij een oogenblik
Georges' stoel naast mevrouw innam. Marie was zeer bleek geworden
maar het viel niet op onder haar witte voile.

--Théodore schrijft dat Suzanna en Van Stralenburg met de kleine bébé
over een week bij hen komen logeeren en mama was een en al agitatie.

--Wat, wou mama naar de Horze gaan? En Howard komt hier?

--Ja, dat was juist het dilemma.

--Die goede mevrouw Erlevoort, sprak mevrouw Verstraeten.

--Percy heeft immers geschreven, dat hij in de laatste dagen van Juli
komt; nu, Van Stralenburg kan niet langer blijven dan tot den 20sten,
schrijft Théodore. Je begrijpt--en zij dwong zich Eline vriendelijk
aan te zien--je begrijpt, hoe mama te moede is: naar Zwolle reizen,
daar komt ze nu eenmaal nooit toe, en vóor den 20sten uit Den Haag
te gaan terwijl Howard en Cathérine komen, dat kan natuurlijk niet....

--Maar Howard gaat immers later ook naar de Horze? vroeg Otto,

--Ja, maar hij zal toch eerst een beetje in Den Haag willen blijven
en van Scheveningen profiteeren, antwoordde Frédérique. Mama zit nu
allerlei bedenkingen te maken, hernam zij weder tot Eline; zij zou
wanhopig zijn, wanneer zij van den zomer haar nieuw kleinkind niet zag,
dat kan je begrijpen....

--Nu, dan zal ik mama wel overhalen met mij naar Zwolle te gaan een
dezer dagen: dat is toch het eenvoudigste! antwoordde Otto. Naar de
Horze is nog wel een omslachtiger reis.

--Je kan het probeeren, antwoordde Frédérique. Het zou zeker een
oplossing van het raadsel zijn....

Lili had intusschen aan mevrouw gevraagd, of zij het goed vond, dat
zij wat met De Woude ging oploopen, en mevrouw verzocht Otto nu ook
een oogenblik te gaan zitten, tot zij terug zouden zijn.

--Wat is Eline toch mooi, vindt je niet, De Woude? vroeg Lili. Zij had
hem, sedert zij met hem had schaatsen gereden, toegestaan haar bij
den naam te noemen, en zij noemde hem nu: De Woude, tout court. Het
frappeert me telkens, als ik haar zie....

--Ja, ze ziet er heel aardig uit! antwoordde Georges onverschillig.

--Neen, maar ik vind haar bepaald mooi, bepaald mooi! drong Lili
aan. Hoe is het mogelijk, dat je haar niet mooi vindt! Wat een
curieusen smaak heb jij dan toch!

Hij lachte vroolijk, in het genot eener geheime gedachte.

--Ik kan toch heusch niet helpen, dat ze me geheel en al koud laat:
ik heb een ander ideaal van mooiheid. Maar als je nu absoluut wilt
hebben, dat ik ze mooi vind, dan zal ik nog eens zien.

--O neen het kan me volstrekt niet schelen, hoor! antwoordde zij,
ook lachend: alleen, iedere heer vindt haar mooi, daarom begrijp ik
het niet van je. Ik begrijp ook niet, dat Frédérique niet van haar
houdt. Als ik een man was, werd ik smoorlijk op haar.

--En zou je dus duelleeren met Erlevoort....

De pauze was aangevangen en het gedrang der wandelaars, die zich in
een rechtschen en in een linkschen stroom hadden verdeeld, was zeer
dicht. Georges en Lili bevonden zich als ingesloten tusschen met moeite
voortbewegende schouders en hoofden. Er was geen doorkomen meer aan....

--Het is wanhopig! zeide Lili. Als het toch zoo vreeselijk vol is,
vind ik het niets prettig. Het lijkt wel een Zondag.

--Vindt je het goed, als we een beetje naar buiten gaan naar het
strand? vroeg hij zacht. We zijn vlak bij den uitgang....

--Kan dat? vroeg Lili, gestreeld door de verleiding. Zou mama het
goed vinden?

--Wel zeker, onder mijn hoede; het kan uitstekend, hoor! sprak hij
geruststellend, bijna trotsch.

Zij stonden voor het tourniquet en de controleur draaide. Als bevrijd
uit een klem van benauwdheid traden zij vlug de treden van het terras
af, staken den rijweg over en haastten zich over de breede trap,
die naar het strand leidt.

De groote mandstoelen stonden dicht bij elkaâr, als waren zij
opgeborgen. Hier en daar slenterde een Scheveninger op een langzamen,
plompen zwaaipas, die zich regelde naar het gedein van den hoop ronde
rokken zijner gezellin....

En over de zee, in de hoogte, ruischte voor de façade van het Kurhaus,
in een gloed van gaslicht, een hel gewoel.

--Oef! riep Lili uit. O, is het hier niet veel ruimer?

De zee zelve krulde haar, nauwlijks gerimpeld, satijn van wisselend
groen en azuur en violet, met tintelende plooien schuim, uit van den
einder tot het strand. Daarboven schitterden sterren en de melkweg
scheen een stof van parelen, verspreid aan die geheimzinnige eeuwigheid
van vaag blauw... Uit de zee steeg een bijna onzegbaar gesuis op,
als uit een eindeloos groote schelp....

--Wat is het hier heerlijk stil na dat rumoer daarboven. Het is om
te gaan dwepen! murmelde Lili in extaze.

--Ja, antwoordde Georges.

Zij was bijna over iets gestruikeld; hij had haar daarop gevraagd
of zij zijn arm niet wilde nemen, en zij had dit gedaan. Het werd
hem toen of hij haar veel te zeggen had, en alsof hij zich nooit zou
kunnen uitdrukken zonder belachelijk te schijnen. En ook zij gevoelde
een lieflijke behoefte zich geheel en al te uiten, te spreken over de
zee en de lucht, die haar zoo schoon schenen, maar zij schaamde zich
een weinig over de poëzie in haar hart, die te vreemd afstak bij de
gewone banaliteit der kringen, waarin zij elkander steeds zagen. Zij
was bang aanstellerig te schijnen en zij zweeg, en zij zwegen beiden,
terwijl zij langzaam voortgingen, met het gesuis van de zee in hun
ooren, en met een zelfde zacht wiegend gevoel in hun harten, dat zij
beiden in elkander rieden, en dat hun stilzwijgen scheen te vullen
met meer dan woorden.

Zij liepen langzaam voort, altijd voort, als verloren in hun
eenzaamheid, met de rust van de zee als eene, nooit te bewegen,
kalmte voor oogen.

En hij begreep, dat hij iets zeggen moest.

--Ik zou wel altijd zoo met je door kunnen wandelen, tot Katwijk
toe! sprak hij en zijn schertsende toon verheelde een weinig, dat
hij het meende.

Zij lachte; het was immers scherts.

--Dan zou het wel eens kunnen gebeuren, dat ik moê werd.

--Dan zou ik je dragen.

--Je zou niet kunnen, je zou bezwijken onder me.

--Heb je zoo een min idée van me, dan zal ik het je eens toonen.

--Maar Georges! Hoe durf je toch zoo brutaal zijn! Ik zal nog eindigen
met me boos te maken, ten minste, als je niet dadelijk vergiffenis
vraagt.

--Hoe moet ik dat dan doen? vroeg hij deemoedig.

Zij liet hem woord voor woord een lange tirade herhalen: Ik, Georges De
Woude van Bergh, vraag nederig excuus aan... voor... en hij herhaalde
elk woord, terwijl zij haar zin telkens meer uitspon, in het genoegen,
waarmede de echo, die hij er van gaf, haar doortrilde.

Zij was ook niet zoo toornig, als zij wilde doen blijken; haarzelve
scheen het toe, dat hun wandeling nooit zou eindigen, dat zij langs
dien licht schuimenden zeezoom zouden gaan, tot zij nieuwe kimmen
zouden zien opdagen.

--Kom, we moeten omkeeren! sprak hij eensklaps; we gaan te ver.

Zij keerden zich om, en verschrikten toen zij zagen, hoe ver het
Kurhaus in de hoogte lag, in een rossen gloed van licht, maar in
haar smolt die schrik eensklaps weg in een weekheid, een zachte
onverschilligheid; wat gaf zij om hen daar boven: zij waren samen,
aan de zee.

--Lili, heusch we moeten voortmaken, sprak hij, een weinig verlegen
lachende. Je mama zal niet weten, waar we blijven! Nu was zij werkelijk
gekrenkt, over zijn voortdrijven; hij voelde dan niet die weeke,
die zachte onverschilligheid; hij voelde niet voor haar dat egoïsme,
dat zij voor hem gevoelde; hij gevoelde niet, dat er niets bestond,
niets dan zij beiden, aan den suizenden oever....

--Ik kan heusch zoo gauw niet door dat zand stappen! sprak zij
een beetje geërgerd en zij klemde zich vaster aan zijn arm; maar
hij bleef onverbiddelijk, en zeide, dat zij maar op hem steunen
moest. Hij was toch eigenlijk verbazend koppig onder dat fijne waas
zijner lieve galanterie!

--Maar Georges, ik kan niet meer, ik ben doodaf! hijgde zij boos,
ofschoon de gewilde gramschap in haar stem versmolt tot een vleiend
smeeken. Hij echter vloog schertsend de breede trap op, haar bijna
medesleepend, en haar arm goed in den zijne sluitend, en zij moest toch
eigenlijk lachen. Het was wel curieus, dat gevlieg in het donker....

Zij waren nu ook, kalmer, de trapjes van het terras opgegaan en
terwijl Georges de kaarten zocht, sloeg Lili. een weinig het zand
van den zoom van haar japon af....

De pauze was geëindigd, en het orkest klaterde de koperen fanfares
van den marsch der Reine de Saba uit.... Er liepen nog wandelaars,
maar het gedrang was zeer verminderd. Zij haastten zich, schijnbaar
onverschillig, maar Lili met een kleur op de wangen, naar hun tafeltje
toe. Mevrouw Verstraeten zat alleen met Marie en Frédérique; Otto en
Eline waren weg.

--Groote goedheid, waar hebben jullie met elkaâr gezeten? riep Marie
uit, terwijl Georges en Lili plaats namen op de stoelen, die ter
bewaring met een paar mantels waren behangen geworden. Ik heb in dien
tusschentijd met Paul gewandeld en Eline en Otto konden heusch niet
langer op je stoelen blijven...

--We hebben bijna bovenmenschelijke pogingen gedaan, om ze te behouden,
nietwaar mevrouw? voegde Frédérique er bij.

--Maar ik heb je niet voorbij zien komen, waar ben je dan toch
geweest? vroeg mevrouw verwonderd. In de Conversatie-zaal naar het
dansen gaan zien?

Georges vertelde van hun wandeling aan het strand en Lili bewonderde
hem in stilte om den tact, waarmede hij haar moeder antwoordde.


V.

Henk en Vicent zaten alleen aan het tafeltje bij de Conversatie-zaal,
daar Betsy met den jongen Hijdrecht in eene, bijna te bruyante,
flirtation rondwandelde, en Eline en Otto een oogenblik bij mevrouw
Eekhof waren gaan zitten, die zij viermalen zonder groet hadden
voorbij gestevend zooals Ange beweerde.

--Ik was van middag half dood, van die warmte! mompelde Vincent.

--Ja, Eline kan er ook niet tegen, antwoordde Henk en dronk zijn
Pilsener uit.

Vincent dronk niets; hij was eenigszins duizelig door dat eeuwig
gedraai van al die menschen. Hij kwam zelden te Scheveningen: des
morgens verging men er van de hitte, die het zand roosterde en des
avonds was het hem te vermoeiend. Een enkelen keer ging hij; om er
nu en dan eens geweest te zijn....

Hij had een vraag aan Henk op de lippen, een vraag, die hij bijna
niet durfde doen, een vraag om geld. De tweede maal, dat Henk hem
geld voorgeschoten had, was dit niet meer met de gewone, goede gulheid
gedaan. Vere's eeuwigdurend geldgebrek begon Henk te vervelen.... het
was altijd het zelfde liedje! Vincent had dit opgemerkt, maar toch,
het kon niet anders, en hij bereidde zijn vraag voor met een inleiding,
geuit op schijnbaar luchtigen toon.

--Ik denk, dat ik je nog deze week een deel van mijn schuld zal
kunnen afdoen, Van Raat. Ik wacht geld. Alleen voor het oogenblik
zit ik wat in verlegenheid.... Als ik niet al zoo dikwijls misbruik
had gemaakt van je goedheid, zou ik nog eens je hulp durven inroepen,
maar het zou indiscreet worden... Ik zal wel zien, dat ik deze week
nog rondspring....

Henk antwoordde niet, maar sloeg met zijn stok een langzame maat:
men speelde de ouverture van den Guillaume Tell.

--Het is vervelend, dat ik met die kinahistorie niet klaar ben
gekomen! ging Vincent voort. Maar ik heb nu een brief gekregen van
een vriend uit Amerika; hij is rijk en heeft veel relaties en zou
in New-York aan een handelshuis eens voor mij rondzien.... Maar zie
je.... op het oogenblik.... Zeg. Van Raat, je zou me toch een immens
groot pleizier doen, als je me nog een vijftig gulden kon leenen....

Henk keerde zijn groot lichaam driftig naar Vincent toe.

--Zeg, Vere, komt er nog geen einde aan dat gezanik, hè? Ik moet
het gul bekennen, dat het me razend begint te vervelen. Het
is dan vijfhonderd gulden, dan honderd gulden, dan vijftig
gulden.... Waar.... waar wacht je dan toch op? Wat denk je te doen? Als
je toch geen cent in de wereld hebt, luibak dan zoo niet, maar zoek
iets. Ik kan je toch niet onderhouden, hè....?

Vincent had, in een vaag voorgevoelen, een uitbarsting verwacht,
en liet de korte zinnen, die Henk, met drift, log uitstootte, over
zich neêrplompen zonder tegenspraak. Onder dit zwijgen werd Henk
bijna verlegen en de klank zijner eigen stem bleef hemzelven ruw in
de ooren hangen. Toch ging hij voort:

--Dàn leuter je over geld uit Brussel.... of uit Malaga, dàn moet
het komen uit New-York.... Wanneer komt het dan? Je begrijpt, mij
ruïneert het niet, als je me niet terug geeft wat je me schuldig bent,
en ik val je er ook nooit lastig om, maar alles te zamen loopt het
nu toch naar de tweeduizend gulden en het begint me de keel uit te
hangen.... Blijf dan toch niet zoo ellendig hier in Den Haag lummelen,
zoek dan toch iets....

Henks toon van drift vervloeide reeds eenigszins in een van goediger
betuiging, maar Vincent bleef zwijgen, de oogen op de punten zijner
schoenen gericht, die hij zachtjes met zijn rotting tikte, en Henk
wist niet meer wat te zeggen.... En het was hem een verlichting,
toen Vincent eindelijk mat het hoofd opbeurde en fluisterde:

--Het is zoo.... je hebt gelijk.... maar het is niet mijn
schuld.... omstandigheden nietwaar....? Enfin, ik zal zien, wat ik
doe.... neem me niet kwalijk, dat ik je lastig viel....

Hij hief zich langzaam op, terwijl Henk bij die onderworpenheid zocht
naar een fraze....

--Nu adieu dan, tot weêrziens! sprak Vincent ten laatste met een flauw
glimlachje en hij knikte Henk toe, zonder hem de hand te reiken. Adieu
dan, ik moet weg.

Henk wilde zijn hand uitsteken, maar Vincent had zich reeds omgewend
en Henk zag hem zich langzaam een weg banen door de menigte, terwijl
hij een enkelen keer met een loom gebaar zijn hoed afnam.

Zeer ontevreden over zichzelven bleef Henk alleen aan het tafeltje.

Na een pooze kwamen echter Eline en Otto terug en beklaagden hem
schertsend over zijn eenzaamheid. En ook Betsy werd weldra teruggeleid
door Hijdrecht, die zij hartelijk lachend de hand drukte. Het was
reeds laat; tal van menschen waren reeds vóor het laatste nummer
vertrokken, en nu het concert uit was; vloeide de menigte langzaam
door de Kurzaal weg. Zachtjes aan temperde de luidruchtigheid van
die drukke atmosfeer vol muziek, gescherts, gasgloed en bonte kleuren
zich tot een leegte en een rust, terwijl de lantaarns reeds hier en
daar waren uitgedraaid, en slechts enkele groepjes bleven zitten,
genietende van de zachte lucht, die ruimer werd, als doorgeurd met
een zilte frischheid.... Men tuurde niet meer naar elkaâr, men zag
naar de zee, naar de lucht en den bleeken melkweg...

--Het is hier heerlijk, willen we nog wat gaan zitten? vroeg Betsy.

--Laten we liever gaan toeren! drong Eline aan; tenminste als het je
niet te laat wordt en je niet gelooft, dat de paarden moê zijn, Henk.

Betsy vond Eline excentriek om in den laten avond nog te willen
toeren, maar toch lachte zusjes idée haar ook toe. En zij begaven
zich naar de achterzijde van het Kurhaus, waar hun rijtuig wachtte,
te midden van enkele andere equipages.

Eline vond, dat de wind was opgestoken en wilde vóor zitten, onder
de half opgeslagen kap, naast Otto. Betsy beval Dirk door het Van
Stolkpark naar huis te gaan.

Stil en schimachtig schemerden de villa's tusschen de vage, donkere
massa's van het geboomte, waardoor een enkele zucht, slechts somwijlen
hoorbaar, scheen te suizelen. Maar het getrappel der paarden en het
lichte geratel der wielen over het grint bedekte dat hijgen der koelte
in het loof met een luidruchtigheid, die geen woorden verbraken. Betsy
lag gemakkelijk een weinig achterover en genoot. Henk was onder
den onaangenamen druk van zijn gesprek met Vincent, dien hij meende
leed gedaan te hebben, en Eline liet haar gedachte wegwiegelen in
een zachtstreelende weelde. Zij had heur hoed afgezet en zij boog
zich een weinig naar Otto toe en luisterde naar zijn ademhaling,
die zich regelmatig uit zijn borst ophief. Hij, onzichtbaar in de
schaduw der opgeheven kap, had zijn arm om haar middel gelegd, en
haar een weinig naar zich toe getrokken, zoodat haar wang bijna op
zijn schouder lag, terwijl haar hand over zijn knie hing. En zij was
zeer gelukkig, en verlangde niets meer, dan zoo, in zijn arm, zich
een nacht lang te laten voortrijden in de avondkoelte, onder het nauw
bewogen looverdak. Zij kon zich niets voorstellen, dat zoeter zoude
zijn, dan zoo tegen hem aan te leunen, het stijgen van zijn adem,
die, bijna een kus, heure haren deed trillen, te bespieden en zijn
arm als gordel van liefde om heur middel te voelen.

En overwonnen door haar weelde, liet zij haar hoofd ten laatste zinken
op zijn schouder.

--Wat is de naam dien je verzonnen hebt? fluisterde zij eensklaps
vragend aan zijn oor.

--Nily! fluisterde hij terug en terwijl zij zijn arm vaster haar leest
voelde omvatten, herhaalden haar lippen bijna onhoorbaar den naam,
die als een stille klank van liefkoozing haar geheel doorjubelde.


VI.

Mathilde Van Rijssel had aan het strand een tent gehuurd, en Jeanne
Ferelijn gezegd, dat zij maar, zooveel zij wilde, met haar kinderen bij
haar moest komen zitten. Jeanne had eerst, uit bescheidenheid, slechts
een enkele maal aan dit verzoek voldaan, maar Mathilde drong aan en
Jeanne kwam nu zeer dikwijls; soms spraken zij beiden af des morgens
reeds te vertrekken en boterhammen meê te nemen,--de kinderen konden
aan den wagen der melkinrichting melk drinken,--en zij zaten dan beiden
in het opgeslagen zeil der tent, waarop de zon broeide, en die slechts
voor een bewaarplaats van trommels en manteltjes werd gebezigd, en
werkten of lazen of praatten, terwijl haar beider kinderen óf vóor de
tent of in een grooten zandkuil met hun schopjes groeven óf dicht bij
de zee, als kleine ingenieurs, de wonderlijkste aquaducten schiepen. En
Jeanne meende, dat de hare flinker werden en minder zeurden, nu zij
door de woelige Van Rijsseltjes speelsch en vroolijk werden gemaakt,
en zij en Mathilde zagen met genot op het zevental neêr, dat als jonge
honden van hun kuil naar hun waterleiding draafde. Vooral Jeanne had
genoten van dat veelvoudig samenzijn met Mathilde, in wie zij een
vriendin had gevonden, die haar beslommeringen begreep en die haar
met de ondervinding eener treurigheid, waarin zij berustte, raad gaf
en zij spraken veel over hun kinderen en hun huishoudelijke zaken en
Jeanne vond Mathilde, al was deze dan ook steeds gewend geweest aan
eene omgeving van groot comfort, zeer practisch en zuinig.

Maar niet lang duurde dit geluk aan het zonnige strand, want de
Ferelijns moesten weldra vertrekken; zij zouden naar Boppard gaan, voor
de koudwaterkuur van Frans, en Jeanne tobde en rekende het vermoedelijk
totaal van hunne reis- en verblijfkosten uit. Hoe zouden zij het daar
nog anderhalve maand kunnen rekken, met drie kinderen, terwijl zij
haar bovenhuisje in de Hugo de Grootstraat toch niet konden opzeggen?

Mevrouw Van Erlevoort was met Otto en Eline, die de familie van haar
aanstaande wilde gaan opzoeken, voor een paar dagen naar Zwolle
geweest, en mevrouw was één en al verrukking over de kleine Van
Stralenburg: een baby, zoo mollig en dik als er geen tweede was en met,
o, zooveel donker, krullend haar! Zij was Otto dankbaar, dat deze
den tocht naar Zwolle had doorgezet; naar de Horze ging ze iederen
zomer, en de reis naar heur landgoed was haar zoo gewoon geworden,
dat zij er nimmer bezwaren in zag, maar de minste andere verplaatsing
uit haar tehuis deed haar pijn, als sleurde men er haar voor altijd
van weg. Zij genoot wanneer zij weder terug was in haar ruim huis
op het Voorhout, met zijn eenigszins ouderwetsche luxe, verwelkt
en verkleurd, maar vol gemak en gezelligheid. Eline vond de Van
Stralenburgen allerliefst; Suzanne een snoezig moedertje, niet mooi,
nu en dan wat nonchalant gekleed, maar zóo eenvoudig en vriendelijk,
en zóo dol op haar kleinen jongen, dat het heerlijk was om aan te zien;
hij, een goede, grappige vent, maar tot in het dolle toe bedorven door
zijn vrouw, die hem zóo bediende en zóo voor hem de trappen afdraafde,
dat Eline het soms moest uitproesten van het lachen.... neen, zoo
zou ze nooit voor Otto worden; daar moest hij maar niet op rekenen,
hoor! Maar hoewel zij Otto hiervoor schertsend gewaarschuwd had, op
den grond van heur hart had zij gevoeld, dat het zalig was, zich zoo
geheel en al aan een man te wijden als Suzanne zich wijdde aan Van
Stralenburg; zoo als een trouwe slavin in heur meester, in een man
op te gaan, slechts voor hem te bestaan en geheel en al zijn eigendom
te worden. Innig huiselijke voorstellingen van heur leven als Otto's
vrouw, heur leven, dat komen zou, schiep zich dan heure fantazie,
die steeds behoefte had te beelden en te boetseeren, en die zelfs in
een overgelukkig heden niet kon nalaten de tooverbeelden van een nog
gelukkiger toekomst op te roepen.

In deze stemming, die haar ziel als met idyllen vulde, zag zij ook
in alles den weêrschijn van dat geluk, en de menschen harer omgeving
schenen haar allen vriendelijk en liefderijk toe, nooit medegesleept in
hartstochtelijke twisten, en levende voor elkaar, zonder een zweem van
egoïsme. Scènes met Betsy schenen haar nooit meer te zullen voorkomen,
nu dat zij haar zusters schamperen toon niet overnam, maar dien
steeds beantwoordde met een stem Vol milde zachtheid, als gedoogde
de waardigheid van haar geluk niet, dat zij het ontroerde door een
enkelen verstorenden klank. Hare zenuwen kwamen tot een groote kalmte
en zij was zelve verwonderd over haar gelijkmatig, blijmoedig humeur,
door geene periodieke buien van levensmoede melancholie verbroken. Er
hingen geen grauwe en zwarte nevels om haar heen; het was als ademde
haar verruimde boezem in een lichte atmosfeer, vol azuur, bloemengeur
en zonnevonken....

Henk had na zijn explicatie met Vincent zich een paar dagen zeer
ontstemd gevoeld; in zijn goedigheid deed hij ongaarne iemand het
minste leed en hij meende Vere gekrenkt te hebben; die arme drommel kon
het toch niet helpen, dat alles hem tegenliep.... Henk had dus Vincent
opgezocht, hem viermaal de gevraagde som willen ter hand stellen,
maar Vincent had geweigerd en integendeel een groot gedeelte zijner
schuld aan Henk afbetaald; hoe hij aan dit geld was gekomen bleef
Henk een raadsel, zooals alles in Vincent hem een raadsel was. Thuis
verweet Betsy aan haar man, dat hij niet wist, hoe met Vere om te gaan
en zij, in heur vage vrees voor dien neef, in wien zij een geheime
kracht vermoedde, die haar heerschzucht naar welgevallen zou kunnen
doen bukken, had het voornemen opgevat coûte-que-coûte haar mans
brusquerie te doen vergeten. Eline was namelijk door Théodore op de
Horze te logeeren gevraagd en zij zou er de Erlevoorten en de Howards,
die nu ook in Den Haag vertoefden, in het laatst van Juli vergezellen,
om gedurende de geheele maand Augustus in Gelderland te blijven. Het
zou dacht Betsy, dus stil zijn in haar groot huis op het Nassauplein;
het lachte haar niet toe nu, alleen met Henk, uit de stad te gaan;
liever wilde zij in het begin van den winter, wanneer Eline getrouwd
zou zijn, een reis naar het Zuiden maken--en het was dus zoowel uit
verlangen naar afleiding als uit diplomatieke aanvalligheid, dat zij
Vincent vroeg gedurende den tijd, dien Eline afwezig zou zijn, zijne
tenten bij hen te komen opslaan. Zij droeg haar verzoek allerliefst
en ongekunsteld voor: zij zou Eline zoo vreeslijk missen, zij zou
zoo alleen zijn en Vincent kon zoo gezellig wezen en zoo heerlijk
over zijn omzwervingen causeeren... hij moest het dus niet weigeren,
en hij zou er haar een immens groot plezier mede doen.... Vincent
was ten zeerste verheugd door dit verzoek, dat hem een perspectief
van kalmte en onbezorgdheid ontsloot; hij zou het goed hebben zonder
een cent te behoeven uit te geven, een maand lang! En een maand van
rust scheen hem in zijn tegenwoordig ellendig slingeren van den eenen
dag op den anderen een tijdlengte toe, die nooit zou eindigen, een
eeuwigheid van weelde. Hij nam Betsy's verzoek dus aan met heimelijke
vreugde, uiterlijk echter met zekere neêrbuigende welwillendheid,
als gevoelde hij nog wel een zweem van krenking over Henks weigering,
en als wilde hij gaarne Betsy gelegenheid geven de onhartelijkheid
van Van Raat goed te maken.




Hoofdstuk XVIII.


I.

Lili was boos, zeer boos; haar lippen beefden en de tranen welden
haar bijna in de oogen.

--Ik begrijp volstrekt niet, waarom hij niet gevraagd kan
worden! antwoordde zij Marie wrevelig. Hij komt geregeld hier aan huis.

--Maar Lili, hoe kan je zoo dwaas zijn! Mama heeft hem van den winter
immers een paar keer gevraagd en zoo intiem zijn we niet met hem,
om hem voor een buitenpartij te vragen. Als je er vreemden inhaalt,
wordt het stijf.

--Hij is niets stijf.

--Daar heb je gelijk in; hij is mij bij nadere kennismaking ook wel
meêgevallen, maar we kennen hem toch niet zooals Paul en Etienne.

--Ja, lieve jongens! Ze slenteren van de Witte naar Linke en van de
Bordelaise naar de Bodega en altijd met dien lammen Vere. We zien ze
tegenwoordig nooit; Paul komt bij hooge gratie eens aan en Etienne is
voor mij een mythe geworden. Vraag dan Vere! eindigde zij op vinnigen
toon. Dan heb je het drietal compleet.

Marie haalde haar schouders op.

--Wordt nu niet boos op mij, Lili, omdat mama De Woude niet wil
vragen. Ik kan het toch niet helpen! antwoordde zij zacht.

--Ach neen! Maar het is altijd zoo, als ik.... als ik eens een idée
heb. Het is nooit goed. Ik bemoei me er ook niet meer meê. De heele
partij kan me niets schelen.

Zij ging, met moeite haar tranen inhoudend, den kleinen salon uit,
terwijl Marie zuchtend haar boek opnam.

Mevrouw Verstraeten was bij haar man, in de serre, gaan zitten. Zij
had iets opgevangen van Lili's korte, driftige zinnen, en zij was
vol van een gedachte, die over haar vriendelijk gelaat een weêrschijn
van weifeling wierp.

--Wat is er? vroeg de oude heer.

--Ach, het is over De Woude! fluisterde mevrouw aarzelend, om niet
door Marie verstaan te worden. Lili wil, dat ik hem voor overmorgen
vragen zal, maar....

--Nu, waarom niet? Ik mag De Woude wel, al is hij wat fatterig;
hij is nogal vroolijk zoo met de meisjes...

--Maar Karel, waarlijk, wij mogen dat niet aanwakkeren... Ik ben,
als ik hem zie, altijd heel beleefd tegen hem, maar we behoeven hem
niet aan te halen, wel? Wat kan daar nu van komen! Lili is nog een
half kind en zet zich allerlei dingen in het hoofd, maar wat... wat
wil je nu dat dit wordt?

--Waarom moet je nu dadelijk denken, dat ze met elkaâr willen gaan
trouwen? Er is nu alleen maar kwestie van een invitatie....

--Ach ja, maar jij ziet ze nooit samen, zooals ik ze zie ... Als je
eens een enkelen keer meê naar Scheveningen ging...

--Ik dank je hartelijk!

--Dan zou je het zelf zien... Hij is niet af te slaan van ons
tafeltje. Hij is wel zoo discreet om niet altijd te accepteeren,
als ik hem vraag meê ijs te gaan eten, maar hij blijft tot wij weg
gaan en spreekt zijn andere kennissen ternauwernood aan. Met Marie
wandelt hij eventjes, pour acquit de conscience, en dan is het Lili
voor en Lili na... Je begrijpt, ik zie daar niets geen goed in...

--En geloof je, dat Lili...?

--Ja natuurlijk, zonder kwestie! Iedereen spreekt er ook over,
iedereen kan het zien; ze winden er dan ook geen doekjes om. Ik weet
het niet... ik weet niet wat daarvan worden moet! sprak mevrouw en
opnieuw gleed die weifeling over haar gelaat als een schaduw.

De heer Verstraeten zag een oogenblik peinzend voor zich uit; toen
vroeg hij fluisterend iets aan zijn vrouw en zij spraken lang met
elkaâr op onderdrukten toon.

Marie intusschen had niet kunnen voortlezen en zij ging naar boven, ten
einde Lili te zoeken. Zij vond haar snikkende op haar bed neêrgezonken,
met haar schokkend hoofd in de kussens verborgen.

--Lili! riep ze zacht.

Lili schrikte toen zij Marie's stem herkende.

--Och, laat me! riep ze ongeduldig uit, als wilde zij niet anders
dan eenzaam en ongelukkig zijn.

Marie echter vatte haar bij de handen en dwong haar op te zien.

--Lili, hoe kan je toch zoo onverstandig wezen! berispte zij met haar
zachte, doordringende stem. Je maakt je immers akelig voor niets... Zoo
kan men op het laatst niet meer met elkaâr omgaan en geen woord meer
met elkaâr spreken; van alles maak je tegenwoordig een scène. Lili
hoor nu!

--Ach, toe, laat me nu alleen...

--Vindt je het dan prettig je ongelukkiger te maken, dan je bent en
hier alleen te liggen huilen? Waarom spreek je liever niet ronduit
met me? Het is immers veel beter vertrouwen in elkaâr te stellen en
alles te zeggen...

Zijzelve had zoo gaarne willen spreken, veel willen spreken, alles
willen zeggen, aan Lili of aan haar mama, maar er zijn sommige
gevoelens, waarover men niet spreken mag...

Lili richtte zich een weinig op en streek van heur vochtig gelaat de
verwarde haren weg.

--Ach, wat wil je dan hebben, dat ik zeg? Je weet immers alles! Georges
kan tegenwoordig geen goed meer doen in de oogen van mama!

--Kom, je overdrijft. Zoowel papa als mama mogen hem beiden heel
gaarne.

--O ja, zeker! Maar als het er op aankomt hem een attentie te
bewijzen.... Ach, en jij zelf immers ook...

--Wat ik ook?

--Je noemt hem immers zelf ook een vreemde, die het stijf zou maken!

--Als ik geweten had, dat ik je met die betiteling verdriet zou doen,
had ik iets anders gezegd. Alleen kan ik niet aanzien, dat je je
opwindt voor niets, Lili. Je stelt je heusch aan of je geheele leven
voor altijd gebroken is, en dat alleen omdat mama het nu beter vindt
De Woude niet te vragen.

--Het is toch ook voor mij niet prettig! Ik heb hem al... ik heb hem
al over de partij gesproken en... hij rekent er natuurlijk op...

--Waarom ben je dan zoo onvoorzichtig! Mama vindt het natuurlijk ook
niet prettig, als de menschen over jullie kakelen. Gisteren vroeg
mevrouw Eekhof nog...

--Wat kan ons mevrouw Eekhof schelen, als we van elkaâr houden. Als
je je aan iedereen wilt storen...

Er trok om Marie's lippen een bijna spotzieke glimlach.

--Ja, Lili! antwoordde zij, met een bittere treurigheid, die voor
Lili echter verloren ging in haar scherts, je hebt het zwaar te
verantwoorden! Je houdt van Georges en Georges houdt van jou, en de
geheele wereld is tegen jullie, mama, en mevrouw Eekhof en iedereen,
nietwaar? Het is wel treurig, nietwaar kind, het is wel ongelukkig! en
ik kan me zoo begrijpen, dat je niet de minste hoop meer voedt,
dat het anders wordt. Het is wel ongelukkig!

--Hé, Marie! Hoe kan je zoo spreken, als je weet... als je weet,
dat ik verdriet heb.

--Ja, ik ben wreed, nietwaar? ging Marie voort, maar heur glimlach
werd zachter. Kom, Lili, toe, huil nu niet meer, en geef me een
zoen; vergeef me als ik onaardig was; wil ik mama nog eens zien over
te halen?

--O, als je zoo lief zoudt willen zijn? Mama zal het zeker doen,
als jij het vraagt.

--Ja, mij kan niemand iets weigeren, nietwaar? Mij loopt alles meê
in de wereld. Het is alleen tegen jou, dat iedereen zich verzet. Arm
kind, dat je bent!

Lili lachte even door haar tranen heen, terwijl zij Marie aanzag.

--Marie, wat ben je toch komiek, als je zoo plechtstatig oreert! Ik
moet er heusch om lachen!

--Wel ja, zusje, lach maar; laten we maar lachen, zoolang we het
kunnen doen. Nu adieu, maak je haren wat op, ik ga naar mama.

Zij knikte Lili toe en zij ging en benijdde haar zuster, die kon
uitspreken, wat zij gevoelde. En terwijl zij de trap afging, glimlachte
zij weemoedig om Lili's smart en Lili's wanhoop over Georges. Zij
dacht aan haar zuster als aan een kind, om speelgoed weenend, dat men
het voor een pooze ontnomen had; zij zag Lili's nu zoo innig bedroefd
gezichtje reeds stralen van een blijden lach, zooals het stralen zou,
wanneer zij, Marie, over een half uur bij haar terug zou komen.

Gelukkige Lili, die zoo vrij mocht weenen, die zoo vrij al in
jubelenden overmoed, mocht uitroepen:

--Wat kan ons mevrouw Eekhof schelen, als we van elkaâr houden!


II.

De tocht ging naar een boer, welbekend bij de Verstraetens. Langs den
Loosduinschen weg, in de brandende zon, reed de volle Jan-Plezier,
een enkele maal door de tram tegemoet gestoomd. Mevrouw Verstraeten en
Mathilde zaten achter-in met Nico tusschen haar beiden; Marie, Lili en
Frédérique vulden met Paul, Etienne en Georges de tusschenruimte; de
voorbank was ingenomen door Tine en Lientje en de neefjes Verstraeten;
Johan troonde op den bok en in den kattebak zat Cateautje Van der
Stoor met brutalen Janbroêr. Zoo zou het een gezellige partij worden,
geheel en al een onderonsje, zonder vreemde menschen, waarvoor men
maar een lastig decorum zou te bewaren hebben gehad. Marie deelde
uit een groote mand kersen telkens een handvol uit, aan wie maar
wilde en Etienne vertelde, al etende, hoe Marguerite Van Laren met
een pretentieusen mond beweerd had, dat een Jan-Plezier burgerlijk was.

--De Van Larens gaan zeker altijd in hofrijtuigen naar een
buitenpartij.... met een gegalonneerden knecht! zeide Georges.

--In toiletten à la Watteau, met schaapjes aan roze linten! voegde
Lili er bij en zij lachten elkander toe.

Een ieder lachte en zij gevoelden zich allen zeer opgewekt, in een
humeur om veel plezier te hebben, de meisjes in haar eenvoudige
katoenen japonnetjes, de jongelui in hunne lichte zomerpakken met
strooien hoeden.

--Cateau, wil je kersen? vroeg Marie, en er reisde een handvol naar
Cateau toe. Deel dan met Jan.

--O, ik zal het mijne wel krijgen, riep Jan met zijn brutale
stem. Toos, wil ik je een kunstje leeren?

--Wat voor een kunstje? vroeg Toos.

--Kijk, je ziet die twee kersen aan elkaâr? Nou, steek die eene in
je mond. Zoo....

--Nu, wat is er dan? vroeg Toos, en deed zooals hij begeerde.

--Dan neem ik de tweede, zie je. Zie je, zoo!.... vervolgde de bengel
en hapte naar de tweede kers met een flinken zoen op Cateau's lippen.

--Maar Jan! bestrafte mevrouw verontwaardigd.

--Die Cateau! Domme meid! riep Freddy lachend.

--Ik wist het heusch niet! betuigde Cateau; die akelige jongen!

--Kom Toos, dat meen je niet; je zou het niet geweten hebben! plaagde
Paul.

Cateau was vooral wanhopig, dat Paul haar niet geloofde....

En de Jan-Plezier ratelde voort langs de weilanden vol vette, grazende
koeien, met huiden als glanzend satijn, zwart en wit gevlekt, terwijl
de knotwilgen aan den zoom der slooten op knoestigen stam hun waaiers
van zilvergrijs loover verhieven.

--Ik vind een wilg zoo een melancholieke boom, vindt je ook niet
Georges? vroeg Lili met gevoel.

--O, Lili wordt poëtisch! riep Etienne. Kom Lili, een ode aan den wilg.

--Ik schijn niets meer te kunnen zeggen, of jullie lachen me uit,
antwoordde Lili verstoord. Ik schijn al zeer bespottelijk te zijn....

En het regende plagerijen op Lili en kersen in een ieders schoot
onder een algemeen gelach.

De weg klom, terwijl duinachtige verschieten verrezen. Hier en daar
lag een buitenplaats, verloren in het groen, of een boerderij, met
velden vol wortelen en bloemkoolen en rijen van boonenstaketsels of
een tuintje vol zonnebloemen, papavers en stokrozen. Hier en daar glom
een tuinspiegel, als gepolijst nikkel. Een vrouw, bezig met waschgoed
aan een sloot uit te wringen, hief zich even op en glimlachte en twee
boerenkinderen liepen het rijtuig achterna, daar Jan en Cateautje
hun kersen toewierpen.


III.

De weg klom en daalde tusschen blonde velden van haver en vlas, blauw
en rood doorspikkeld met korenbloemen en klaprozen, tot men ten laatste
de boerderij bereikt had. De boerin verscheen met een gullen glimlach
aan het hek en van alle kanten sprong men uit den wagen, terwijl
mevrouw en Mathilde doozen, overdekte manden en korven aanreikten.

De koetsier spande uit en bracht zijn dampende paarden naar stal.

Jan Verstraeten, Cateautje en de Van Rijsseltjes maakten zich aanstonds
meester van de beide schommels. Jan had aan mevrouw Van Rijssel beloofd
voorzichtig te zullen zijn en Cateautje zou vooral op Nico passen.

--Het is net een echtpaar met hun kroost! lachte Marie, terwijl zij
hen naoogde.

--Ik jaag ze toch straks weg van den schommel, ik moet ook
schommelen! riep Etienne luidruchtig uit, reeds dronken van den
zon en de buitenlucht. Lili, schommel je straks met me? Ten minste,
als De Woude het goed vindt! fluisterde hij met smachtende oogen.

--De Woude heeft niets over me te zeggen! Maar ik hou niet van
schommelen: ik krijg er hoofdpijn van, dank je.

--Ik ben er dol op, Eetje! riep Marie; ik reken straks op je, als
cavalier, maar hoog, heel hoog, hoor! Tot in de wolken.

--Kom, laten we eens een prettig plekje gaan zoeken, een beetje verder,
op de duinen, ried Paul aan.

--O, natuurlijk: Paul denkt vooral aan zijn gemak. Maar duinen zijn
zonnig, Paultje, sprak Freddy.

--Neen, er zijn boomen, eikenboomen, naar ik meen, voorbij den koepel.

--En route dan. Het is eigenlijk te warm om je veel te vermoeien. Ik
ben van Pauls opinie; ik hou zeer veel van een luie buitenpartij:
heel lang liggen in de schaduw, en dan naar de wolken kijken boven
je hoofd, lispelde Lili.

--Lili weet toch altijd het langoureuze met het poëtische te
vereenigen! schertste haar zuster. In godsnaam, De Woude, beweer eens
wat. We kakelen allemaal door elkaar, en jij loopt stilletjes verzen
te maken, geloof ik.

Georges sprak lachend tegen en zij baanden zich thans allen een weg
door het loover, de twijgen afwerend, die achter hen met een geruisen
van bladeren weder dichtsloegen. Lili schrikte voor een spin, die
aan een langen, zilveren draad naar beneden zakte, en toen De Woude
het dier verwijderde, werden zij beiden zeer geplaagd: zij, als een
schuchtere jonkvrouw, hij, als een dapper ridder, die de monsters om
haar heen versloeg.

--Maar wat doen wij toch voor buitengewoons, dat wij het altijd moeten
ontgelden? riep Georges.

--Ach, Georges, trek het je toch niet aan! sprak Lili. Ze doen het
om geestig te zijn. O, Paul, wat laat je ons klimmen en dalen in die
warmte en ik glijd telkens uit. Het is een heele reis naar dat lieve
plekje. En dan die vervelende takken. Ze vermoeien me. Ai!

Zij bezag hijgend haar vinger, dien een doorn geschramd had.

--Laat mij vóór je loopen! fluisterde Georges, en hij fluisterde
het zoo zacht en gleed zoo behendig vooruit, dat de anderen het in
plagende vroolijkheid over Lili's klacht niet bespeurden. Zij beiden
bleven een weinig achter en Lili ging glimlachend het laatst, terwijl
Georges de takken zoo lang tegenhield, tot zij haar niet meer in het
gelaat konden zwiepen.

--Laat ze maar lachen! Kan het je iets schelen? vroeg hij, geheel en
al verloren in zijn geluk.

--Niets! antwoordde zij zeer kalm, haar blond hoofdje onder den grooten
hoed vol veldbloemen schuddend, terwijl een spotziek trekje om haar
lippen speelde. Wij lachen ze achter hun rug uit. Wie gilt daar zoo?

--Etienne natuurlijk! sprak Georges.

Paul en Etienne namelijk hadden onder kastanjeboomen een mossige
plek gevonden, van waar men een klein panorama zag; eenig weiland,
doorsneden met de rechte strepen der slooten, die flikkerden onder
den tintelenden hemel, en hier en daar een koe. Een molentje in de
verte en daarachter een zoom van populieren, regelmatig en slank.

Lili en Georges naderden en zij vonden de anderen in verrukking.

--Hier is het heerlijk! sprak Paul. Koel mos om op te liggen en een
ruim uitzicht.

Zij beäamden het allen, dat het heerlijk was en lieten zich neêr op
den grond, moede van den onderzoekingstocht. Zij zetten hun hoeden
af, die met de kanten of roode parasols der meisjes het donkere mos
aanstonds met gloeiende, lichte kleuren bezaaiden, terwijl enkele
zonnestralen, door de bladeren zinkend, strepen van lichtende atoompjes
als glinsterend stof deden dansen over het kreukelend lichte katoen
harer rokken en het blond en bruin heurer haren.

--Het is hier nu niet zoo erg schaduwrijk. Ik zit ten minste heelemaal
in de zon! meende Lili, zich in de rozige schaduw van haar en-tout-cas
verbergend, en zij keek verontwaardigd naar Paul, die, het hoogst
en in veel schaduw zoo lang als hij was, neêrlag, het hoofd zalig in
een uitgespreiden zakdoek verbergend.

--Chut--Lili, niet spreken--slapen! fluisterde hij, met gesloten oogen.

--Ja, je bent amuzant, slaap maar toe! Maar ik brand hier!

--Willen we een beter plekje gaan zoeken, Lili? sprak Georges.

--Ja, doe dat, dat is een idée, meende Paul.

--En fluit dan, als je wat gevonden hebt! sprak Etienne.

Georges beloofde te zullen fluiten. Zij stonden op, waarna Lili
steunende op zijne schouders, het duin afkwam, terwijl het zand onder
hun voeten weggleed....

--Je begrijpt, ze zullen ons laten fluiten, in plaats van zelf te
fluiten; zeide Etienne.

--Onrustig is die Lili altijd! geeuwde Paul op zijn zakdoek.

Maar Etienne werd geërgerd over zijn luiheid en trok hem bij de beenen
naar beneden, tot groot vermaak der meisjes.

Het was echter zeer warm, en er was niets aan te doen; zij ook werden
lui. Zij zouden na het déjeuner wel wat wandelen en verderop de
duinen ingaan. Toen de vrede tusschen Paul en Etienne gesloten was,
ging Frédérique met haar hoofd op Eetjes knieën liggen, terwijl hij
haar met een halmpje in de ooren kietelde; Paul sliep bijna in, loom
van warmte en zaligheid, en Marie zag peinzend, met iets zwaarmoedigs
om den mond, uit naar de weilanden en de slooten en de koeien....


IV.

Het pad, waarlangs Georges en Lili daalden, was zeer gemakkelijk. Zij
zweefde als het ware naar beneden, terwijl zij met de handen op zijn
schouder steunde, en hij op een drafje afwaarts ging. En hij ging
al vlugger en vlugger, terwijl zij licht lachte. Het was, alsof zij
vleugels aanschoot....

--Hoe dom van ze, daar in die zon te blijven braden; kijk, onder die
boomen daar....

--Die kastanjes?

--Daar is veel meer schaduw. Willen we eens zien?

--Goed...

Zij klommen op, terwijl hij haar hielp en zij drongen het geboomte in,
dat het panorama met zijn zonnige aquareltinten van groen en koeien
voor hun oogen afsloot, maar het was er zeer lommerrijk, als in een
koepel van bladeren, terwijl daar buiten de zon alles stoofde.

--O, hier is het lief! riep Lili uit. En kijk eens, viooltjes...

Zij zette zich op een zetel van mossig zand en plukte. En hij vlijde
zich aan haar voeten neêr, te gelukkig om veel te spreken en speelde
met de roode kwasten van haar parasol.

--Kom, nu moet je fluiten, Georges.... om de anderen te laten
komen! sprak zij schalks, wel wetende, dat hij het niet zou doen.

--Ik kan niet fluiten, ik heb het nooit kunnen doen! antwoordde hij
en keek haar lachend aan.

Zij lachte ook en wierp hem haar viooltjes in het gelaat, en hij
verzamelde ze, en stak ze in zijn knoopsgat. Toen vatte hij haar hand
en zag haar aan.

--Hoû je van me? vroeg hij, met zijn oogen in de hare. Zij legde
haar witte handjes op zijn schouders en terwijl zij hem vast aanzag,
boog zij zich langzaam voorover.

--Wat? vroeg zij vol teêrheid.

--Hoû je van me? herhaalde hij weder en zij boog zich voorover,
zoodat zijn lippen de lokjes op haar voorhoofd beroerden en ze kusten.

--Ja, sprak ze, en liet haar hoofd rusten op het zijne. Ja, ik hoû
van je.

Zoo bleven ze een wijle, terwijl hij in zijn ongemakkelijke houding
genoot onder het wicht van het kopje op zijn hoofd. Maar toen zij
zich oprichtte en hem weder lachend aanzag, vlijde hij zich meer aan
haar zijde uit en legde haren arm om zijn hals.

--Weet je... Emilie... begon hij.

--Wat? vroeg zij.

--Emilie heeft met mijn vader gesproken, en zou ze niet eens met je
ouders kunnen komen praten?

--Ja! antwoordde zij, in een glimlach glanzend. Maar ik geloof
niet.... ik weet niet, of....

--Emilie kan goed praten....

--Je houdt veel van haar, hè?

--Ja,... ook van jou....

Zij drukte zijn hoofd vaster in de mollige ronding van haar arm en
zij gaf hem een kus op zijn hoofd: haar eersten.... En de geur van
het mos en de viooltjes, stovende in de lauwe warmte, die uit het
dak van den bladerkoepel neerzonk, vermengde zich als een zucht,
waarvan de zoetheid haar bezwijmelde, terwijl haar kleine hand zich
liefkoozend sloot en zijn lichtbruin haar verwarde.

Zij luisterde, steeds met dien zelfde gelukkigen glimlach, naar zijn
zachte stem, terwijl hij haar vertelde van het gesprek, dat hij met
zijn zuster had gewisseld vóor hij nog wist, of Lili ooit van hem
zou houden. Hij had zich toen wel een poosje wankelmoedig gevoeld;
nu echter scheen de heele wereld hem een licht te torsen last toe.

--Emilie dacht, dat je geen armen man zou willen hebben... Wil je
geen armen man hebben...?

--Ben jij arm?

--Ja, ik ben niet rijk.

--Goed, dan wil ik wel een armen man hebben. Ik ben, o, zoo zuinig
als het moet. Ik doe soms wel drie maanden met mijn toiletgeld voor
een maand. En zie ik er niet altijd netjes uit?

--Beeldig....

--Maar ik geloof nooit, dat jij zuinig bent. Ik geloof, dat jij veel
behoeften hebt, meer dan ik....

--Ik heb geen behoeften als ik jou heb. Je bent alles voor me.

--Houdt Emilie van me?

--Natuurlijk. Ze zal ons moedertje zijn. En je wilt dus overal met
me meê. Naar Caïro? Naar Constantinopel? Naar de Kaap?

--Naar Lapland, als het moet.... Overal....

--Mijn eigen vrouwtje!

Hij sloot haar even vast aan zijn borst en kuste haar. Het werd hun,
alsof de wereld voor hen wegzonk, en alsof zij alleen waren in een
paradijs... het werd hun of zij het eerste paar waren, dat elkaâr
liefhad, of er nooit bemind was vóor hen.


V.

--Mama vraagt, of jullie komen ontbijten? riep Johan Van Rijssel het
viertal toe, dat lag te mijmeren in de zon. Luie, groote menschen;
hè, jullie liggen te slapen, geloof ik...

En hij klom naar hen toe en vocht met Paul, wiens groote ledematen,
in volle lengte uitgespreid, hem ergerden. Frédérique en Etienne
richtten zich op uit hun teedere houding en beweerden honger te hebben.

--Zeker van het nietsdoen? schreeuwde Jan, die hen ook kwam roepen. Wij
hebben al geschommeld en gewipt en met de ezelwagen gereden en op
een hooiwagen geklommen, en jullie liggen maar te dutten....

--Chut! Meer eerbied, hoor, voor den ouderdom! sprak Marie deftig.

Ze daalden nu allen het pad, dat zij eerst opgeklommen waren, af,
opnieuw vechtende met de twijgen, die hun den doortocht versperden,
toen zij achter zich hoorden fluiten. Omziende zagen zij Georges en
Lili, vol heimelijke vroolijkheid.

--We hebben een plekje gevonden, heel koel! sprak Georges ironisch.

--O, zoo koel! herhaalde Lili.

Nu werden zij overvallen met een kruisvuur van verontwaardigde blikken
en plagerijen en hielden zich dus wijselijk een weinig achter; toch
zorgden zij er voor tegelijkertijd met de anderen aan de ontbijttafel
te komen.

Mevrouw Verstraeten en Mathilde waren ijverig geweest, trots de
warmte. Op het grove witte tafellaken verhieven zich stapels van
broodjes, met schalen vol kersen en aardbeien en een groote kom
vol room tusschen twee blonde tulbanden. Zestien stoelen stonden om
de tafel geschaard en de Van Rijsseltjes, rood van hitte, moe van
het draven, met glinsterende oogjes en vochtige, op de voorhoofdjes
klevende haren, namen met begeerige oogjes alles op. Nico zat reeds,
rammelend met glas en vork, en allen zetten zich en mevrouw en Mathilde
hadden het druk met aanreiken naar alle kanten.

--De Woude, er wordt niet geprezenteerd, neem wat je aanstaat! sprak
mevrouw en het was weldra eene luidruchtige vroolijkheid, terwijl
de broodjes en de tulbanden verdwenen, en de kippen met den haan
zenuwachtig rondliepen om de tafel; vooral in de nabuurschap van Nico,
die ze tot wanhoop van Mathilde heele boterhammen offerde. Jan,
intusschen, verweet opnieuw aan de drie jongelieden hun luiheid,
en naar hij beweerde met volle reden.

Achter de boerderij namelijk lag eene breede vaart, met een bootje,
en Jan en Cateau hadden er reeds gebruik van willen maken, maar mevrouw
Verstraeten had het hun verboden, zoolang er niet een der ouderen bij
was. Na het ontbijt stormden zij er dan ook naar toe; Paul en Etienne
zouden roeien; Jan beweerde goed te zullen sturen en Frédérique, Marie
en Cateau waren de "schoone en zoete last" zooals Etienne beweerde.

--Zouden Georges en Lili zoo maar vertrouwd zijn, met hun
beidjes? vroeg Paul, terwijl hij met zijn roeispaan de boot van den
oever afstiet. Kom, Etienne, gelijk op....

--Waar zijn ze? O, kijk, daar verdwijnen ze, achter die heg! riep
Frédérique. Marie, dat je als oudere zuster zoo iets toelaat!

Marie lachte goedig.

--Ach, laat ze maar gelukkig zijn! sprak ze eenvoudig. Etienne
echter had veel drukte, zeker om het gemis aan roeikunst te bedekken,
terwijl hij de vreemdste bewegingen met zijn riem maakte. Paul werd
beurtelings wanhopig en driftig....

--Maar Etienne, je kan er niets van, laat je roeispaan toch niet
zoo neêrploffen.

Een regen van druppels was over hen heen gezonken...

--Je maakt me kletsnat! sprak Frédérique verontwaardigd.

--Ach kom, denk je, dat ik niet roeien kan?

Cateau en Jan lachten Etienne uit en hij maakte zooveel dwaasheid, dat
Toosje aan Paul durfde vragen of zij eens roeien mocht. Zij beschouwde
toch meneer Van Raat als den kapitein. Etienne werd, trots tal van
wederstrevingen, die de boot bijna deden omkantelen, van zijn post
ontzet en Cateautje zette zich triumfeerend naast Paul, vol ijver
om met hem gelijk in de maat te blijven met het rijzen en het dalen
van haar roeispaan, die zij krampachtig, zonder vrees voor blaren,
in beide handen hield omvat. En zij genoot, wanneer hun riemen, als
door éene kracht bewogen, gelijkmatig het groene water scheerden....

--Prachtig, Cateau, je kan het! prees Marie. Jan, stuur eens naar
die lelies en naar die plompen....

Jan stuurde en het bootje zwenkte langzaam naar een plas vol kroos
waarop de witte en gele bekers der waterlelies en plompen lagen,
tusschen de platte ronde blâren. Marie boog zich, vatte een lelie
bij haar taaien, lijmerigen stengel en trok, en trok tot zij de bloem
met een zeer langen steel uit het kroos ophief.

--Daar, daar zijn er veel! riep Jan, verderop wijzende.

En zij gleden voort, tusschen een zoom van wilgen met in het
water slepende, zilverige loovertakken en een zoom van weiland,
en Marie plukte werktuiglijk de modderige bloemen uit het water,
zonder doel. Zij hoorde niet meer, hoe de anderen schertsten,
hoe Cateautje en Etienne in een hevig dispuut waren over de wijze,
waarop men een riem moest houden; zij rukte slechts, onbevreesd voor
het kroos, haar bloemen op, wier stelen zij als vochtige slangen aan
haar voeten wierp, en zij dacht er aan, dat als men hard, steeds
hard rukte, zoo hard tot de stengels bijna de vingers wondden, de
bloemen moesten loslaten. Zoo kon men ook eene dwaasheid zich hard,
hard rukken uit zijn gedachte.... al bloedde die ook later na.


VI.

De Van Rijsseltjes, die Mathilde niet in de boot vertrouwde, als
Etienne er bij was, hadden zich, toen hunne ongelukkige gezichtjes na
die teleurstelling, afgewischt en opgeklaard waren, met schommel en
wip opnieuw tevreden gesteld. Tina duwde Nico, die zeer deftig zat,
heen en weêr en Johan, met Lientje tusschen zijn beenen zittend, weerde
zich op den tweeden schommel. Daar kwamen echter Marie en Etienne aan,
en toen Nico moê was van zijne deftigheid, klommen zij op de plank.

--Hoog, Eetje, heel hoog? riep Marie.

Etienne, de voeten vast op de plank, bracht met een paar krachtige
buigingen zijner beenen den schommel in beweging.

--Ah! Ik zie, je kan beter schommelen dan roeien! riep Marie.

Zij ook maakte lichte bewegingen, en de schommel zwiepte al hooger
en hooger, terwijl haar rokken door den wind opbolden, haar lange
ceintuur fladderde, haar hoed afwoei en eenige haren in hare wangen
warrelden. Zij haalde diep adem, terwijl zij, hoog in de lucht, bijna
horizontaal over Etienne hing, neêrzwaaide en weder opvloog. Zij
had een gewaarwording, alsof er een onmetelijke afgrond onder haar
gaapte, en of zij hooger, steeds hooger in de blauwe lucht steeg,
als op de wieken van een grooten vogel. Hare oogen schitterden, hare
wangen gloeiden en zij had gaarne de koorden losgelaten, om zich met
een wanhopige vlucht te storten in het ijle....

Daar bespeurde zij de vier kinderen, die beneden ontzet naar die
"groote menschen", die zoo hoog mochten schommelen, opzagen, en zij
wilde ze een woordje toeroepen, maar haar keel weigerde geluid te
geven... Etienne was als dronken en hooger zwaaide de plank....

--Etienne... genoeg... genoeg, Etienne! murmelde Marie en sloot
haar oogen.

En eene duizeling overviel haar bijna, toen de vlucht van den
grooten vogel verminderde, langzamerhand verminderde en ten laatste
ophield. Zij wankelde toen zij weder op den grond stond.

Etienne raapte haar hoed op...

--Heerlijk geschommeld, hè? riep hij buiten adem.

Marie knikte glimlachend, en streek zich met een hijgenden zucht heure
verwarde haren uit het gelaat. En toen Etienne, gekheid makend, het op
een loopen zette, en zijne neefjes en nichtjes toeriep, dat zij hem
nooit zouden vangen, en toen de Van Rijsseltjes hem naderden, Nico
het laatst haastig voortschuddende op zijn dikke beentjes.... toen
zeeg Marie in het gras neêr, bij den schommel, en barstte in tranen
uit... Zij dacht aan Lili en aan Georges, hoe die beiden alleen en
zeer gelukkig waren geweest, terwijl zij, Marie, naar de weilanden
en de koeien gestaard had, tot zij sterren voor hare oogen had zien
schemeren, en hoe zij, Georges en Lili, alleen en zeer gelukkig waren
geweest, terwijl zij lelies en plompen uit het water had gerukt,
hard, heel hard...




Hoofdstuk XIX.


I.

--Eline! Eline! klonk het uit den tuin.

Eline was met schrik om half-acht wakker geworden--men ontbeet op de
Horze te acht ure--en zij was bezig zich te reppen met haar toilet. Nu,
half gereed, trad zij aan het open venster en zag naar buiten. Het
waren de twee oudste meisjes van Théodore, Marianne en Henriette,
zestien en veertien jaar, vlug en schalk,

--Goedenmorgen! groette Eline vroolijk.

--Wat, ben je al opgestaan? Nu dat is vlug, hoor! Kom je gauw?

--Dadelijk, ik ben zóó klaar....

--Dag Eline, dag Eline! riep een nieuwe stem van buiten. Eline zag
uit en bespeurde Gustaaf, een mooi ventje van tien, met een paar
brutale, blauwe oogen, een echte straatjongen, met niet te wasschen
vuile handen en komiek als een clown.

--Dag Gus, riep zij.

--Zeg Eline, je weet wat je me beloofd hebt?

--Neen?

--Je trouwt met mij, en niet met oom Otto, nietwaar? Je hebt het me
beloofd, hoor je!

--Ja, met jou, hoor! Maar Gus, ik moet me kleeden, anders kom ik niet
klaar! riep Eline, opnieuw voor den spiegel met heur haar bezig...

Zij hoorde het gewoel in den tuin al levendiger worden en het maakte
haar zenuwachtig... Hare mooie gazellenoogen stonden nog wat klein,
heure lokjes vielen niet zooals zij wilde... En toch, uit het park,
vol zonlicht en schaduw, steeg reeds eene veelstemmige vroolijkheid op,
waartusschen zij zoowel de zware stem van Théodore, als het lustige
geschreeuw der Van Rijsseltjes onderscheidde.

--Eline, Eline! riepen meer stemmen buiten.

--Ja, ja, ik kom! antwoordde Eline bijna ongeduldig en ze snoerde
haar ceintuur vast en vloog weg, den langen corridor door, somber van
bruin eikenhout, de breede monumentale trappen af, de vestibule uit...

In den tuin liep Cathérine Howard met haar broêr, Otto. Zij was niet
mooi, maar had een blijmoedig opgewekt gelaat, en zij was bijna zoo
druk van bewegingen als Etienne.

--O, Otto, ik kan het me zoo goed van je begrijpen! sprak zij dwepende
en hangende aan zijn arm. Ik vind haar een snoesje... Uit Freddy's en
Mathilde's brieven maakte ik me een voorstelling van zoo een beetje
een Haagsch nufje, zie je, want ik herinnerde mij haar niet goed meer;
ik had haar alleen vroeger een paar maal gezien, toen zij nog bij
die oude tante inwoonde... een weduwe Vere, geloof ik, nietwaar?

--Ja, sprak Otto.

--Maar, zie je, ik vind ze een snoesje, een snoesje! Ze heeft zoo
iets hartelijks en liefs als ze spreekt, iets eenvoudigs en toch iets
vreeselijk gedistingueerds, quite a lady.... En ze is een beeldje,
ze is bepaald mooi....

--Vindt je? vroeg Otto.

--Nu hoor, je mag wel trotsch zijn.... zoo een vrouwtje is niet voor
iedereen weggelegd.... o, daar gaat de bel, ze zijn hier altijd vroeg
bij de pinken....

Zij wandelden samen naar de open tuinkamer, die met een paar treden
in den tuin uitkwam en traden binnen. Aan de lange ontbijttafel zat
reeds de oude mevrouw Van Erlevoort en knikte met een blijden glimlach
haren zoon en hare dochter toe. Eline stond te praten met Théodore,
die haar noch aan Otto, noch aan Etienne liet denken, stevig en breed
geschouderd als hij voor haar stond met zijn eenigszins ingedrongen,
krachtige gestalte en zijn korten, vollen baard, maar uit zijne luide,
vroolijke, zware stem, klonk de aangeboren, gezonde blijmoedigheid der
Erlevoorten. Zijne vrouw, de jonge mevrouw Van Erlevoort, of Truus,
zooals hij haar noemde, was, bijgestaan door Mathilde en Frédérique,
nog bezig met eenige voorbereidselen tot het maal. Juffrouw Frantzen
zette reeds de Van Rijsseltjes op hunne stoelen en bond hunne
servetjes om. Uit den tuin kwam Etienne met Cor, den achttienjarigen
zoon des huizes, die adelborst was en nu met groot verlof op de Horze
vertoefde; hem volgden de meisjes en de jongens, Willy en Gustaaf,
uitgelaten van scherts om hun Engelschen oom Howard, dien zij niet
begrepen en die Hollandsch van hen moest leeren.

--Dag Nily! zeide Otto terwijl hij Eline naderde.

--Dag Otto! antwoordde Eline, en zij bood hem hare hand en zij
fluisterden even samen. Zij gevoelde zich zeer gelukkig in de nieuwe
bekoring, die haar door een druk familieleven geschonken werd, haar,
die als kind slechts ééne zuster tot speelgenoot had gehad en als
meisje eenzaam bij hare oude tante hare jeugd als vermijmerd had;
zij gevoelde zich zeer gelukkig in het rumoer van zoovele menschen en
kinderen te zamen en zij scheen het leven eerst nu van een anderen kant
te zien, dan zij in haren roes van soirées en bals in Den Haag gedaan
had. De menschen, zij waren allen vriendelijk, zij schenen haar allen
genegen, zelfs Frédérique; de kinderen, zij liet ze op haar schoot
klimmen, en zich met welbehagen door hunne vuile vingertjes liefkoozen,
zonder vrees voor haar toilet of haar kapsel. Zij was nu als verliefd
op Tina, die fijntjes als een klein nufje, door Eline's bevalligheid
en vriendelijkheid werd aangetrokken, zooals Cateau Van der Stoor er
vroeger door aangetrokken was en Eline zat dan ook steeds aan tafel
tusschen Otto en Tina. De oude mevrouw Van Erlevoort zat tusschen
hare twee kleinste kleinkinderen, de jongste van Théodore, Edmée of
Memée en Kitty Howard, de eenige van haar Engelschen schoonzoon, en
toen zij een langzamen blik over de lange tafel, stralend van jeugd en
vroolijkheid, weidde, scheen het haar toe, dat er niemand op de wereld
gelukkiger kon wezen, dan zij met hare grijze haren en haar jong hart.

Na het ontbijt sloeg Théodore voor een tocht te maken naar den
zoogenaamden "dikken boom", want hij beweerde, dat onder de vele dikke
boomen van Gelderland, de hunne, die van de Horze, volstrekt niet de
minste was. Hij zou met Howard, Etienne en Cor wandelen; Eline en Otto
voegden zich bij hen en de kinderen, zelfs Memée en Kitty, bestormden,
onder de hoede der drie meisjes, den reeds aangespannen tentwagen.

Door de eetkamer scheen een orkaan gewoed te hebben. De stoelen
stonden schots en scheef. De tafel was één wanorde van borden en
glazen; servetten slingerden op den grond met een hoed van Tina,
een schop van Nico en een bal van Memée.

--Is het u heusch niet te druk, mama? vroeg Truus, terwijl zij mevrouw
Van Erlevoort, nog aan de ontredderde ontbijttafel gezeten, zuchtende
bij de hand nam. Waarlijk, ik ben soms zoo bang: de kinderen maken
zoo een verschrikkelijk leven, het is een verademing als ze weg zijn.

--Foei! sprak mevrouw; je moest je schamen zoo te spreken.

--Ik ben soms al wanhopig over mijn viertal, Truus! sprak Mathilde;
maar behalve Cor, die zich langzamerhand gaat voelen, zijn die van
jou toch ook nog al woelwaters.

--Maak je niet over mij ongerust, Truus! sprak mevrouw. Ik doe den
heelen winter niets anders dan naar den zomer en de Horze verlangen,
en het doet mij goed bij jullie te zijn. Ook vind ik het lief, dat
je Eline gevraagd hebt.

--Voor het volgende jaar, wanneer ze getrouwd zijn, heb ik ze al
gevraagd bij ons in Londen te komen, gedurende den season, sprak
Cathérine. Ik mag haar heel graag.

De jonge mevrouw Van Erlevoort zag een weinig bedenkelijk voor zich,
terwijl zij een servet opvouwde.

--En jij, Truus? vroeg haar schoonmoeder, wie dit opviel. Jij mag
haar toch ook graag?

--Ach, wat zal ik je zeggen, maatje; ik ken Eline nog zoo weinig. Ik
vind het heel lief van haar, dat ze zich geheel en al schikt naar
onze gewoonten, naar onze leefwijze, en dat ik mij dus niet als voor
een vreemde te geneeren heb: daar zou ik het te druk voor hebben. Dat
vind ik zeker lief in haar. Maar u weet, ik loop niet zoo dadelijk
weg met iemand.

--Dat klinkt mij te diplomatisch toe, kind. Ik hou van iemand, of ik
hou niet van iemand, dat gaat heel eenvoudig bij mij.

--O, u moet niets achter mijn woorden zoeken, dan wat ik er meê
zeg. Ik ken Eline alleen sedert de week, dat ze bij ons logeert; ze
heeft op mij een lieven indruk gemaakt. Maar ik weet nog niet goed,
wat ik aan haar heb.

Mathilde had het op de lippen te zeggen, dat zij, die Eline sedert
jaren kende, dit ook nog niet wist, maar zij zweeg.

--En dan... maar u moet niet boos worden, mama! We spreken er nu
over, nietwaar?

--Zeker kind.

--Ziet u, ik zie zoo iets in Eline, alsof ze zich nooit goed in onze
familie thuis zal voelen. Zij schikt zich, zooals ik zeg, maar ik weet
niet, of dat geheel uit haar hart komt. Ik doe u toch geen verdriet
door zoo te spreken? Ik wensch niets liever, dan dat ik mij vergis
in Eline, en als ik haar langer ken, nietwaar...?

Zij aarzelde het ronduit te zeggen: zij hield niet van Eline. Zij
was eene kloeke, groote vrouw, en eene verstandige moeder, die flink
haar klein rijk regeerde, die vriendelijk maar beslist haar wil
deed gelden; uit die kloekheid en beslistheid vloeide voort, dat zij
meestal rond voor haar meening uitkwam, maar nu: zij wist, dat Mama
Eline, als de aanstaande vrouw van Otto, reeds tot de hunnen rekende;
zij had bespeurd, dat Eline de oude vrouw met een enkel zacht woord,
met een enkel liefkoozend gebaar, tot liefde kon roeren, en zij wilde
mama geen leed doen in de verloofde van haar zoon. Maar in hunne
landelijke atmosfeer--zij kon zich dit niet ontveinzen--detoneerde
Eline als iets gekunstelds, als iets dat niet waar was en dit ergerde
Truus. Zij kon het niet weten, dat Eline op de Horze wellicht nog
het meest zichzelve was, dat zij er zich inderdaad gelukkig gevoelde
in hun eenvoudig familieleven, als in een vernieuwende en louterende
wedergeboorte; zij kon niet tot Eline doordringen, zij ried slechts
iets van de oppervlakte harer ziel; zij zag niet de zalige rust dier
zenuwen, overspannen in een leven van overbeschaafdheid en luxe; zij
zag alleen die ingeboren wereldschheid schemeren door een aangenomen
eenvoud, en dit hinderde haar, zooals de groote, blauwe zijden strik
op Eline's glad, lichtblauw katoentje haar hinderde.

Cathérine Howard was een en al verontwaardiging. Hoe was het mogelijk,
dat Truus zoo iets zeggen kon; dat was toch al heel weinig hartelijk
in eene aanstaande zuster. En zij holde met bijna kinderlijke extaze
in zulke liefkoozende zinnen over Eline door, dat de trekken der
oude vrouw, strak gespannen door de woorden harer schoondochter,
weldra weder glansden van genoegen.

--Neen waarlijk, Truus, ik begrijp je niet... Ik, integendeel,
bewonder Eline, dat ze, vreemd als ze in onze familie is, zich juist
zoo dadelijk thuis voelt, met ons allemaal. Ik kan je verzekeren,
toen ik toch met Howard in Londen kwam--ja, ik kende zijn familie in
het geheel niet, dat is zoo--maar ik voelde me toch wel eens onder
hen als een eend in een vreemde bijt, hoe hartelijk ze ook allemaal
waren! En Eline.... lieve hemel! Het is of ik haar altijd gekend heb;
ze is zoo gemakkelijk, zoo toeschietelijk, je hebt niets geen moeite
met haar. Neen, ik begrijp heusch niet, hoe je ook maar kan denken,
dat ze zich niet thuis bij ons zal voelen... Lief... vind ik dat
allesbehalve van je.

Truus lachte, dat Cathérine vuur en vlam vatte en verontschuldigde
zich zoo goed mogelijk, en daar de meid binnenkwam om af te nemen,
ging de oude mevrouw met Mathilde en Cathérine boven op het ruime,
overschaduwde balcon zitten, terwijl Truus den geheelen verderen
morgen onzichtbaar bleef, verloren in de drukte van haar huishouden.


II.

De tentwagen was reeds lang uit zicht. Théodore, Howard, Etienne en
Cor liepen voorop en Otto met Eline volgden in de schaduw van Eline's
groote, kanten parasol.

Het gesprek der vier voorgangers was een mengeling van Engelsch en
Hollandsch; Howard beweerde het laatste te verstaan en zelfs twee
of drie woorden er van te spreken, terwijl Théodore telkens over
zijn Engelsch struikelde in zijne uitleggingen over pachters en
bouwlanden. Eenige arbeiders in Zondagspak gingen met een eerbiedigen
groet voorbij.

De weg was zonnig tusschen het gloeiend goud van rogge en haver, en
geen zuchtje deed de stengels wuiven. Daarachter schemerde, wit op
rood, de bloesemende boekweit. In de verte gluurde een boerenwoning
tusschen eenig geboomte uit, met een pluim van rook, vaag grijs op
het blauw der tintelende lucht.

--Je voelt je hier zeker koning in het land? vroeg Howard.

--Ach neen! antwoordde Théodore. Ik voel me hier meer boer dan
koning. Maar keer je eens om; hier zie je dwars door den tuin heen,
op ons paleis.

Zij wendden zich en bleven staan, zoodat Otto en Eline hen weldra
inhaalden. Door een groote opening in het loover van het park zag men,
reeds in de verte, de Horze, blank als pleister, met hare jaloezietjes
en kleine witte punttorens, zich spits verheffen in het blauw, terwijl
de groote, met wingerd begroeide, balcons hare blanke eentonigheid
met lommerrijke plekken verbraken. De vijver lag als een ronde spiegel
midden in het frissche groen der gazons, bespikkeld door eene witte,
fladderende vlucht duiven.

--Wat een alleraardigst uitzicht, sprak Eline verrukt. Maar kijk,
wie wuift daar?

--O, dat zullen grootmama en de tantes zijn! riep Cor uit.

Zij bespeurden in de schaduw van een balcon eenige donkere silhouetten,
die zakdoeken schenen te zwaaien, en zij wuifden allen terug, verheugd
over dien groet van thuis, terwijl Etienne hoera schreeuwde.

--Dat is nu hèt kijkje, sprak Théodore, en drukte op het lidwoord. Maar
kom, vooruit nu, anders komen we nooit aan den dikken boom.

Eline sprak tamelijk vlug Engelsch en Howards conversatie vlotte het
best met haar. Howard voerde haar in een druk gesprek, terwijl Eline
aan Otto's arm, in de schaduw van haar parasol, die hij vasthield,
Howard schertsend antwoordde. En het verbaasde Eline zelve, hoe zij
zonder zich de minste moeite te geven, op iederen man een aangenamen
indruk kon maken, terwijl zij eene vrouw slechts met al de listen
harer liefheid tot sympathie verlokken kon.

Door haar gesprek vol scherts en vroolijkheid vloog als een
bliksemstraal die gedachte: Mevrouw van Erlevoort hield slechts van
haar ter wille van Otto, Cathérine uit luchthartigheid, en hun beider
sympathie wortelde niet in eene overtuiging; anders was het met de oude
mevrouw Van Raat, met Cateautje, met Tina... En met een glimlach leunde
zij zwaarder op Otto; wat deerden haar die anderen; zijne liefde stelde
haar ruimschoots schadeloos voor wat zij in anderen miste; zijn liefde
was haar rijkdom en zij gaf niets om de sympathie der menigte....

Het was een drie kwartier wandelens naar den dikken boom. De weg boog
zich uit het blond der korenbloemen langs heiden, roze van erica,
of heuvelachtige dennenbosschen, welriekend van een sterken harsgeur
en vol schaduw tusschen de rechte stammen en onder het donkere,
sombere loof.

Eensklaps, als eene verrassing, bij eene wending van den weg, lag
het dorpje Horze voor de oogen der wandelaars; eenige huisjes en
hutjes met een broodwinkel, een pastorie, eene uitspanning, een stal,
verstrooid om een klein kerkje, en Eline zag verbaasd rond, en zeide,
dat ze het dorp niet zag.

--Maar je bent er... hier... daar... dat is het dorp! zeide Otto.

--Wat! Dat anderhalve huis? vroeg Eline met groote oogen. Zij lachten
allen, zelfs Howard, en Etienne vroeg aan Eline of ze zich iets in
het genre van Nice of Biarritz had voorgesteld.

--Minstens toch iets als Scheveningen met een Kurhaus, nietwaar
Elly? Zeg Elly, weet je nu al het verschil tusschen rogge en haver?

--Neen, niet goed... boekweit ken ik... vlas ken ik, zoo heel
lichtgeel, vol fleurs des champs... en aardappelvelden ken ik! telde
Eline op haar mooie vingertjes. Maar rogge en haver en tarwe en
gierst, neen... neen, ik weet er niets van! Kom me er niet meê aan,
Etienne! Maar Théodore! Is dit nu heusch Horze? Ben je heer en meester
van die een, twee, drie, vier schuren?

En zij schaterde het uit onder den breeden rand van haar grooten,
strooien hoed, hoewel Théodore zich innerlijk een weinig gekrenkt
voelde. Eline zelve had dadelijk berouw over haar vroolijkheid, die
niet in den toon was, en ze beweerde met een ernstig gezicht, dat er
heel pittoresque plekjes waren, zoo een huisje met een paar boomen,
heel lief waarlijk...

--En de dikke boom, waar is de dikke boom? vroeg Eline. Zij gingen
het dorp door, tusschen de pikkende kippen, die verschrikt wegstoven,
terwijl de hoefsmid en een paar boeren den landheer, die hun allen een
woordje toeriep, gul groetten en zijn vreemde familie nastaarden. Men
ging over een vonder, en Théodore rukte een hek open en riep den
jongen toe, de koe op het weiland vast te houden, daar Eline bang was
voor het groote, vette beest, dat zij met zijne uitpuilende starende
oogen en zijn kauwenden, kwijlenden bek, wel wat onrustbarend vond.

--Etienne, Cor, schei toch uit, Cor! riep zij aan den arm van Otto,
Etienne en Cor toe, die een droefgeestig boe! tegen de koe bauwden,
om haar bang te maken.

--Dat komt er van omdat je Horze hebt uitgelachen, Eline! riep Théodore
met zijne basstem, maar zij zag hem, lachende, zoo zacht tusschen haar
half geloken wimpers aan, dat hij geheel ontwapend werd en Etienne
en Cor toemompelde, niet zoo flauw te zijn....

Aan het einde van het weiland stond de dikke boom, een eik op forschen,
omvangrijken stam, als een ineengedrongen reus. Frédérique, Marianne,
Henriette en de kinderen hadden zich reeds tusschen de uitschietende
wortels neêrgevlijd, als tusschen de voeten van een kolos. De anderen
werden met een luid gejuich welkom geheeten en men drong Howard en
Eline zeer hunne bewondering voor den boom toch te uiten. Eline
verzamelde eenige woorden als: kolossaal, immens, maar Théodore
bespeurde aan haar spotziek lachje, dat de eik hoegenaamd geen indruk
op haar maakte, en hij dreigde haar met den vinger, tot zij in een
klaterenden schaterlach uitbarstte en er niet treuriger om werd,
toen Howard, zeer ernstig, beweerde:

--A big tree, indeed! I never saw such a big one. Quite interesting!

--Wacht, ik zal je krijgen! riep Théodore en hij liep Eline na, die
met een lachenden gil vluchtte tot zij weldra hijgend in het gras
neêrzonk en hare handen uitstrekkend, riep:

--Théodore, schei uit hoor! Ik roep Otto!

--Ik zal je leeren! Jou kwade meid! Roep Otto maar, Ik zal je
leeren! en hij vatte hare polsen, en schudde haar uit scherts, terwijl
zij zich aanstelde, of hij haar vreeslijke pijn deed..... Daarna
hielp hij haar op, en zij beloofde, steeds lachende, niet meer zoo
weinig gevoel voor de natuur te hebben.

De kinderen waren, elkaâr bij de hand vasthoudende, met hun Engelschen
oom bezig den boom te omvademen.

--Bespottelijk van Théodore, Eline zoo na te loopen, mompelde
Frédérique ontevreden en Etienne hoorde haar.

--Hé, jij wordt zoo vervelend! riep hij luid uit. Je zou op het laatst
geen grapje meer kunnen hebben!


III.

Terzijde van het kerkje was een heuvelig pijnbosch, en Eline had
er zich op de gladde naalden uitgestrekt en leunde het hoofd op de
hand. Otto zat naast haar. Zij hoorden het touw van de klok knarsen
over de katrol, terwijl er een geluid klonk als van een langzaam
belletje. De kerk ging aan. Eenige boeren en boerinnen, glimmende
in Zondagsch laken en zijden schorten, liepen, het kerkboek in de
hand, op den dorpsweg en Eline en Otto volgden hen met de oogen na,
zelven ternauwernood zichtbaar achter de dikke stammen. De verspreide
kerkgangers waren weinig in getal.... nog enkelen, die zich verlaat
hadden, spoedden zich en alles was stil onder den adem van eene
landelijke Zondagsrust. In de verte blaatte een geit.

Het is waar: Eline had zich de Horze grootscher en weelderiger
voorgesteld, en de doodeenvoudige leefwijze op het landgoed, dat nog
slechts de sporen van grootschheid en weelderigheid droeg, deed haar
soms glimlachen als zij zich Ouida's Engelsche kasteelen, vol hertogen
en prinsen, voor den geest riep, zooals zij er in hare verbeelding
gelogeerd had gedurende hare lectuur bij tante Vere's ziekbed. Het was
dan ook wel een groot verschil, die pracht van ideale aristocratie,
en deze eenvoud van wel bemiddelden, maar noodzakelijk zuinigen adel,
en toch, zij had nu niet willen ruilen, en zij sprak glimlachend tegen
Otto van Ouida en de Engelsche kasteelen en beweerde aan de Horze de
voorkeur te geven, zooals zij ook de voorkeur gaf aan hem, haar armen
landjonker, boven den schatrijken Schotschen hertog, dien zij zich
vroeger gedroomd had, naar het type van Erceldoune of Strathmore....

Ja, Eline gevoelde haar geluk grooter en grooter worden, in die
stille eenzaamheid, onder het donkere denneloover, terwijl Otto's
stem, zoo diep en vol, in heur oor klonk. Hij zeide haar, hoe hij
nog niet begrijpen kon, dat zij hem toebehoorde, voor altijd, niet
waar? en dat zij weldra geheel en al een zouden worden, geheel en
al een.... En hij zeide haar, dat zij maar éene fout had: namelijk,
dat zij zichzelve niet kende, zooals hij haar kende; hij zeide,
dat zij zooveel goeds in zich sluimeren liet, dat zij schatten had,
waarvan zij niet wist, en dat hij dit alles in haar zou pogen te
wekken.... In de volheid van haar geluk werd zij oprecht, ook voor
zichzelve, zóo als zij het nooit was; zij zag hem bijna weemoedig aan,
en antwoordde, dat hij nog wel veel slechts ook in haar zou ontdekken,
later, als hij haar beter kende. Neen, neen, waarlijk, hij kende haar
niet door en door, al meende hij het. Er ging zooveel in iemands hart
om, dat men zoo maar niet altijd kon zeggen, tenminste, dit was het
geval bij haar, Eline, en zij wilde hem wel bekennen, dat zij niet
altijd goede, gedachten had; zij wilde hem ook wel bekennen, dat zij
niet altijd zoo gelijkmatig van humeur was, als hij haar altijd zag:
zij kon kribbig zijn en zenuwachtig en melancholiek, zonder reden,
maar zeker, ze zou voor hem zich trachten te herscheppen in het beeld,
dat hij zich van haar voorstelde; hij was toch eigenlijk een groot
idealist! Zij gevoelde zich rein en goed in die biecht; zij wist nu,
dat zij hem gedachten kon openbaren, die zij zichzelve niet altijd
bekend zou hebben; zij was ook niet meer angstig hem te zullen
verliezen door een onvoorzichtig woord; zij zag het zoo duidelijk:
hoe lief hij haar had; zij was hem toch het liefst, wanneer zij over
zichzelve op die eenvoudige wijze, bijna zonder na te denken, sprak,
en het werd haar vaak of hij haar geweten verpersoonlijkte, waaraan
zij alles verhalen kon, wat een meisje verhalen mocht En hoe meer zij
zichzelve in zulke oogenblikken van oprechtheid en waarheid afbrak,
hoe meer hij haar vergoodde, en hoe meer hij hare ziel meende te
doorgronden door dien glans van schoonheid en behaagzucht.

Zij hoorden het psalmgezang der boeren uit de kerk dringen als een
zachte, breede galm van eenvoudige vroomheid, en in hun stemming scheen
hun dit onkunstige gezang vol van eene poëzie toe, die zich vermengde
met de poëzie der donkere tinten van het loover, met den geur der
dennenaalden, met de liefde in hun hart. Het werd Eline zoo vol,
dat zij zich een weinig oprichtte, heur lokkig hoofdje aan Otto's
borst legde en zich niet weêrhouden kon hare armen om zijn hals te
strengelen, en toen zij zich zoo tegen hem aan voelde, met haar boezem
op zijn hart, doorschokte haar eensklaps een plotselinge snik.

--Mijn God, Eline.... wat.... wat is er? vroeg hij zacht.

--Niets! antwoordde zij bijna stervend in heure weelde; niets, laat
me.... ik ben zoo.... zoo gelukkig!

En zij weende in zijne armen.


IV.

Men stond op de Horze vroeg op en ging er vroeg naar bed, en de dagen
vlogen om. Men leefde er, een paar regenachtige dagen uitgezonderd,
in de buitenlucht, vooral de kinderen, die, met goed weêr, slechts
binnen waren om te eten of te slapen. Hunne wangen en hunne handjes
verbrandden en zij zagen er uit als kleine nikkers, de Van Rijsseltjes,
de beide jongens, Willy en Gustaaf, en Edmée en Kitty Howard. Tusschen
de duiven, die van hare til over de gazons en de vijver fladderden,
fladderden zij rond, soms angstvallig door juffrouw Frantzen, de
juffrouw van Truus en de Engelsche bonne van Cathérine nagevlogen,
vooral door juffrouw Frantzen, die in eene voortdurende vrees leefde
bij de gedachte aan Nico en aan het water. Zij gingen naar de volière
en den stal zien en waren de beste maatjes met den tuinbaas en zijne
arbeiders, met den koetsier en zijn staljongen. Zij voederden de vogels
en de kippen en de eenden, en reden, vastgehouden door den goedigen
stalknecht, op Théodore's ongezadeld rijpaard, of zij zwommen of zagen
in de gymnastiekkamer naar de toeren van Théodore, die zeer sterk,
en van Howard, die leniger en buigzamer was, terwijl Otto beweerde
zijn techniek verloren te hebben, en Etienne woest tusschen de ringen
zwaaide en over den bok sprong. Maar vooral zagen de Van Rijsseltjes
ademloos op naar Cor, die met een pedant gezicht, zeer kalm en zeker
van zichzelven, de moeilijkste toeren uitvoerde, met de jeugdige
kracht zijner lange, slanke ledematen. Na het koffiedrinken speelden de
jongens met Howard cricket of, in de schaduw der hooge boomen van het
park, met de meisjes lawntennis, of zij lagen lui onder een boom, met
een boek, of niets doende, droomende, met de handen onder het hoofd. Na
den eten toerden zij of zij dreven een weinig in het bootje op den
vijver en de avond viel en het was tien uur voor zij er aan dachten.

En Eline werd door haar geluk en door de weelde van dit zonnige
landleven zoo geheel zichzelve, dat zij zich verwonderde, hoe zij nog
dezelfde was van vóór eenige maanden geleden. Zij gevoelde zich eene
geheel andere; het was haar of heure ziel zich uit glanzende draperieën
had losgewonden en eenvoudig, met de naakte blankheid van een beeld,
vóor haar stond. Zij ontsluierde zich niet meer in hare gemaaktheid;
ze speelde geen rol meer; zij was zooals zij was: het vrouwtje
van haar Otto, en deze oprechtheid gaf zulk eene nieuwe bekoring
aan heure gebaren, aan het minste woord, dat zij uitte, dat Truus,
tot Cathérine's zege, bekende, zich in haar vergist te hebben, dat
Frédérique soms uren lang met haar sprak in zusterlijke ontboezemingen,
dat mevrouw Van Erlevoort haar een engel noemde. Wanneer zij alleen
was, en zich even in hare nieuwe, frissche gedachten verdiepte, welden
de tranen haar in de oogen uit dankbaarheid voor al het goeds, dat
haar geschonken werd, en zij wenschte alleen nog, dat de tijd niet zou
voortsnellen, dat het oogenblik, het heden stil zoude staan. Verder
wenschte zij niets en om haar heen zweefde een oneindige rust, eene
blauwe kalmte, als eene extaze van zaligheid.


V.

Langzaam viel de avond en de lucht bleef helder, in eene parelgrijze
tint, vol sterren. In groote, vage massa's schaduw lag het park op
den achtergrond, terwijl de glazen deuren der verlichte tuinkamer
openstonden en buiten de theetafel blonk in den zachten, huiselijken
glans, die er uit het vertrek vloeide. De kinderen waren naar bed, maar
de meisjes, Marianne en Henriette, bleven nog op. En zij zaten allen
in een grooten kring en luisterden, terwijl Truus thee schonk. Binnen
zong Eline en somwijlen viel er een ster.

Cathérine accompagneerde Eline, terwijl Otto, op de canapé,
luisterde. Het scheen Eline toe of zij hare stem voor het eerst
hoorde, nu zij Mozarts Abendempfindung voordroeg, terwijl de klanken
van hare lippen vielen als fluweel en kristal beide, maar meer als
fluweel, zacht en bijna donzig, zonder hun vroegeren, schitterenden,
metalen glans. Zij zong zonder moeite, zij dacht aan geen techniek,
aan geene kunst, zij dacht aan geene planken en décors en publiek,
als zij deed in haar duo's met Paul. Zij opende hare lippen en geheel
haar geluk scheen uit hare ziel op te wellen in haar zang, terwijl
de weemoed der woorden tot geene treurigheid, maar slechts tot eene
diepere gevoeligheid stemde. Op dezen langen, lichten zomeravond,
nadat de ontoombare drukte der kinderen was bedaard, goot hare muziek
in hun aller huiselijk geluk een melodieuze kalmte en zij hadden haar
des te meer lief om de poëzie die zij hun schonk....

Na het lied klonk een licht applaus en zij hoorden Eline even vroolijk
lachen en haar spreken met Otto en Cathérine. Henriette en Marianne
stoven naar binnen om haar een complimentje te maken.

--O, ik zal het nooit zoo kunnen als jij! riep Marianne, want
Théodore's kinderen, allen, tutoyeerden hunne toekomstige tante met
eene aangeboren vrijmoedigheid. Er is op mijn kostschool in Bonn wel
een koorklasse met een ouden vervelenden meester, maar het geeft me
niets. Heb je lang les en van wien?

Eline zette zich naast Otto op de ouderwetsche ruime bank, terwijl
de beide meisjes zich op de breede leuning wiegelden, en zij vertelde
van Roberts en hare duo's. Cathérine was naar buiten gegaan.

--Maar Eline, zeg me eens, verveel je je hier niet op de Horze? vroeg
Henriette.

--Me vervelen? Waarom? Integendeel....

Henriette zag haar verbaasd aan. Zij was zeer zwaar voor haar leeftijd
maar toch zeer jongensachtig, zooals zij op de leuning der bank,
met de losse veters harer rijglaarzen en hare roode kousen, zat te
wiegelen, bijna slordig en nog niets coquet. Heur rossig blond haar
hing in een dikke vlecht op den rug; zij had vroolijke, brutale,
grijze oogen, een grooten mond en prachtige tanden. Eline wekte in
haar altijd een verward vizioen van bals, met gouden uniformen en
gedecolleteerde dames op. Eline was voor haar de verpersoonlijking
van Den Haag en in Den Haag deed men niets dan dansen en mooi zijn.

--Ja, ik dacht, in Den Haag is het toch heel anders! riep zij met hare
jongensstem. Veel amuzanter, zoo altijd uitgaan, plezier maken! Zie je,
ik geloof niet, dat het me zou aanstaan, maar ik zou het toch wel eens
willen zien! Ik kom bij je logeeren, later, als je getrouwd bent. En
daarom dacht ik, dat je het hier vervelend vond.... het is hier altijd
het zelfde. O, ik vindt het heerlijk: ik heb mijn ezelwagen en mijn
ezel en ik heb mijn bok, en ik zou het wanhopig vinden als ik naar
kostschool moest....

--Wacht maar, nog twee jaartjes! riep Marianne, die reeds zoo wat
nuffig begon te worden. Dan ben ik come-out en dan marcheer jij
naar Bonn!

--Met je ezelwagen of op je bok! sprak Otto lachend.

--Ajakkes! Naar Bonn! Nou maar, ik bedank je hoor! Ik hoef zoo knap
niet te worden. Juffrouw Voermans is goed genoeg voor mij.

--Is dat de gouvernante? vroeg Eline.

--Ja zij is nu bij hare familie in Limburg. Ze is al lang bij ons;
nu leert ze mij en de jongens, maar mama vindt, dat de jongens te
oud worden, en dat ze naar kostschool moeten. Papa niet, die is
veel verstandiger, die houdt niet van al dat geleer. Het is een goed
mensch, juffrouw Voermans, meen ik, maar affreus, en mager als een
boonenstaak. Dus je vindt het hier prettig?

--Zeker.... ik ga hier ook niet vandaan, we blijven hier, nietwaar
Otto?

Hij knikte glimlachend en vatte heure hand.

--Kom, Jet! We vervelen ze! riep Marianne opspringend en hare zuster
bij den arm trekkend. Zie je dat dan niet? En hoe dom van je....

--Wat dom?

--Om te vragen aan Eline of ze zich niet verveelt....

--Waarom? vroeg Eline.

--Wel, als je toch geëngageerd bent, dan verveel je je niet!

--Hoe weet jij dat? bromde Jet. Mal spook! Het is of je het al tienmaal
geweest bent.

Otto en Eline lachten om hare grappige jongensstem, kortaf en quasi
mopperend, en stonden op.

--Waar ga je naar toe, oom? vroeg Marianne.

--Wel, naar den tuin, naar de anderen....

--Dat zou jij nooit doen hè, Marianne? plaagde Jet. Je ging in een
hoekje met je love, in het donker.

Marianne zag Jet verontwaardigd van het hoofd tot de voeten aan en
haalde hare schouders op, terwijl Eline haar schertsend beklaagde en
haar arm nam.

Buiten had Truus het theeblad laten wegnemen en er verscheen een groote
bowl lichten Rijnwijn, geurig van aardbeien en frambozen. De stilte,
die onder Eline's zang geheerscht had, was reeds vervangen door een
gezelligen kout, terwijl Truus met een langen glazen lepel glas na
glas vulde.

--Maar waar blijven Théodore en Etienne toch? vroeg de oude mevrouw
en zag rond.

--Ze zijn zooeven gaan wandelen, den tuin in! antwoordde Mathilde,
terwijl Frédérique riep:

--Théodore! Eetje!

Otto echter zeide ze te zullen gaan zoeken, en hij drong het park
in, donker, onder de vage dichtheid van het loover, vol schaduwen
tusschen de silhouetten der boomstammen. Waar het gebladerte ijler
was schemerde de parelgrijze avondlucht als een hoog verschiet, en
er glansde een bleeke witte maan. Otto liep langzaam den breeden,
slingerenden weg af, maar hij zag niets, en ten laatste riep hij ook:

--Théodore! Etienne!

Een zware stem antwoordde hem, en op dit geluid sloeg hij een zijpad
in. Hij zag zijn twee broêrs, verloren in het donker, zittend op een
bank. Hun gezichten kon hij ternauwernood onderscheiden.

--Er wordt zeer naar je verlangd! sprak hij. De bowl is verschenen!

Hij meende Etienne te zullen zien opspringen met zijne gewone
luidruchtigheid en hij begreep niet, dat zijn jonge broêr zitten bleef,
de ellebogen op de knieën en het hoofd in de handen.

--Kom je? vroeg hij verbaasd.

--Ja, kom dan toch, Etienne! sprak Théodore. Maar laten we langzaam
oploopen, Otto, ik wou je iets zeggen. Ik heb met Etienne gesproken,
en ik schijn het niet diplomatisch genoeg gedaan te hebben. Meneer
is ten minste gepiqueerd.

--Ach, volstrekt niet! bromde Etienne.

--Maar wat is er dan? vroeg Otto.

--Ik ben volstrekt niet gepiqueerd, maar Théodore heeft een tact om
je in een kwartier met zooveel liefs te overstelpen, dat je groen
en geel ziet. Ik ben lui, ik voer niets uit, ik loop leeg, ik sla
geld stuk, en ik weet niet wat ik nog al meer doe; in één woord,
ik ben een lammeling,

--Kom baasje, sla nu niet zoo door. Daar kom je niet verder mee. Ik heb
je wat verveeld met financiëele overwegingen, en ik heb je eens over je
toekomst gesproken, maar gerust, dat kan geen kwaad. Wat zeg jij, Otto?

--Ik heb wel eens met Etienne een dergelijke conversatie gehad,
en dan hoorde hij mij heel welwillend aan, maar ik geloof niet,
dat er hem veel van bijbleef.

--O! nu, dan is het nog zoo kwaad niet, dat ik minder diplomatisch ben
dan jij; mijn ruwheid schijnt dan wat meer indruk gemaakt te hebben.

--Je hebt me een tafereel opgehangen, alsof we geruïneerd waren! riep
Etienne radeloos uit.

--Lieve jongen, je overdrijft als een jong meisje! Ik heb je alleen
eens voorgerekend, dat zoowel mama in Den Haag als wij hier op de Horze
zoo zuinig mogelijk moeten leven, zuiniger dan wij nu doen, wil er niet
eens een tijd komen, dat we ons op een zeer onaangename wijze zouden
moeten bekrimpen. En mama uit haar huis, waar ze zooveel souvenirs
heeft, dat is een gedachte, die er bij mij niet in kan. Daarbij komen
Mathilde en de kinderen. Van Rijssel heeft naar het schijnt geen sou;
op wie anders komen de lasten van hunne opvoeding dan op mama? En ik
verzeker je, hoe doodeenvoudig wij hier allen leven, dat heb je van den
winter, toen je hier met Van Raat logeerde, kunnen zien en dat zie je
nu ook. De eenige luxe, die we ons permitteeren, is jullie des zomers
bij ons te hebben. Intusschen ben jij te Leiden in een troepje van
jongelui, die allemaal rijk zijn of doen alsof en verteer je, alleen,
een beetje minder dan ik hier met mijn heele familie. Je begrijpt,
vriendje, dat gaat niet langer zoo. Ik misgun je daarom niet plezier
te hebben in je leven en ik begrijp, dat, als je eens in een sleur
van uitgaven bent, het heel moeilijk valt op de dubbeltjes te gaan
zien. Maar toch, waarlijk, probeer het eens in het vervolg, Etienne.

Zij liepen langzaam door, en Etienne boog het hoofd. Zijn vroolijke
luchthartigheid zwoegde onder al dien ernst, maar hij gevoelde iets
als zelfverwijt.

--En dan, kerel, denk er eens aan af te studeeren. Je bent, vooral
tegenwoordig, verschrikkelijk aan het lummelen, geloof ik.

--Ach ja, in den zomer, ik voer niets uit! riep Etienne oprecht.

--En den vorigen winter! Hard geblokt, zeker?

Etienne zuchtte.

--Ach neen, maar God! dat weet ik nou wel! Je begrijpt, ik zal toch
wel eens klaar komen. Ik zal zien; ik zal... ik zal werken.

Otto glimlachte, maar hij gevoelde medelijden met Etienne... Etienne
en werken!

--Goed, dat is tenminste eene belofte! sprak Théodore
onverbiddelijk. En ik hoú je aan je woord, hè? Nietwaar, geef je me
je hand er op?

Etienne gaf hem zijn hand.

--Mooi zoo. En wees nu niet meer boos, of gepiqueerd.

--Ach, ik was niet gepiqueerd! riep Etienne wrevelig, en ontevreden
over zichzelven, daar Théodore's vermaningen hem in een onaangename
stemming hadden gebracht, terwijl een verschiet van examens voor zijn
blik verrees. Hij wist, dat hij zwak was, dat het houden van zijne
belofte hem veel zou kosten. Hij had nooit geweten, dat hij kwaad
deed; hij had nooit gedacht, dat hij zijn mama, Mathilde, Théodore,
en de kinderen benadeelde door plezier te hebben en fijne soupers
met zijn clubgenooten te bestellen, en dit alles warde nu in zijn
hersens dooreen als een amalgama van onaangename zaken, waarin hij
geen gat zag. Intusschen waren zij bij den grooten kring gekomen,
en Truus was steeds bezig de glazen te vullen,

--Groote goedheid, zijn jullie daar eindelijk? Ik zou het niet noodig
gevonden hebben iets te bewaren als jullie nog langer op je hadt laten
wachten! riep zij quasie vertoornd uit. Eline was al ongerust voor je,
Otto; ze dacht, dat je in den vijver zou loopen.

--Ach, wel neen! riep Eline, maar Cathérine, Cor de adelborst en de
meisjes, Henriette en Marianne, beweerden, dat zij het nu niet wilde
erkennen en zij maakten zulk een luidruchtige vroolijkheid om Eline,
die zich verweerde, dat Etienne er door werd medegesleept en hen allen
weldra overschreeuwde. Frédérique zocht tevergeefs hem te bedaren en
Mathilde vertelde aan Howard, wat eigenlijk de kwestie was.

Mevrouw Van Erlevoort schudde het hoofd.

--Foei! Eline zoo te plagen! fluisterde zij zacht en haar verdediging
bracht Etienne buiten zichzelven van vroolijkheid.


VI.

Het was zwoel en drukkend heet geweest. Het koffiedrinken was gedaan
en de kinderen hadden zich verspreid langs den vijver, waarlangs
de duiven fladderden, rondom de twee ooievaarsnesten, die op hooge
stelten te midden van het gazon zich verhieven. In de open verandah,
die met een paar treden in den tuin uitkwam en op den vijver zag,
zat de oude mevrouw te midden harer dochters. Eline en Frédérique
waren met de heeren biljart gaan spelen.

--Waar zijn de kinderen toch? vroeg Cathérine, en zij zag uit over
het geschoren gras, waar zij anders croquet speelden, of woelig over
elkander rolden, terwijl nu de drie honden van Théodore er ongestoord
lagen te sluimeren. Zij zijn na het eten dadelijk weggevlogen!

--Ze zijn gaan wandelen, naar den Witten Kuil, geloof ik, antwoordde
Truus.

--Naar den Witten Kuil? riep Mathilde verschrikt. Maar dat is wel
een uur loopen, en ik geloof zeker, dat we regen krijgen.

Truus stond op en zag naar de lucht.

--Het is mogelijk, dat je gelijk hebt, Tilly. Ik had het ze niet moeten
toestaan, maar die Jet zeurde zoo en jouw troepje zeurde meê, en ik
had eigenlijk niet op het weêr gelet. Ik kan ook niet op alles letten;
mijn hoofd loopt me soms om van al die drukte, die ze maken. Maar
trek je dat niet aan, ik vind het daarom wel gezellig, hoor!

Intusschen zag het er buiten onheilspellend uit. Zware, loodkleurige
massa's dreven aan den hemel samen en een schemering scheen als een
grauwe asch neêr te vallen. De bladeren sidderden aan de twijgen en
het water van den vijver rimpelde zich met lichte kabbelingen. Truus
was blijven staan en keek steeds uit.

--Ik hoop maar, dat ze parapluies bij zich hebben! zeide de oude
mevrouw ongerust en zij verhief zich eveneens met Cathérine en
Mathilde.

--Parapluies! Ja, dat kan u denken! Daar zijn het me net kinderen
naar. Ze zullen nauwelijks een hoed opgezet hebben! Wat moeten we
doen? We krijgen een saus van belang.

--We kunnen ze toch niet zoo aan hun lot overlaten. Weet je zeker,
dat ze naar den Witten Kuil zijn? hernam mevrouw.

--Zeker? Ja, ik durf er niet op zweren. Maar ze spraken er toch
over. Ik zal in alle geval Klaas met den tentwagen naar den Witten
Kuil laten rijden. Wacht!

En zij ging naar achteren om den koetsier te waarschuwen.

Enkele dikke druppels vielen neêr. De honden op het gazon rekten zich
een voor een uit en kwamen lui en langzaam binnen, zeker van dichtbij
een goed thuis te zullen vinden. Mevrouw Van Erlevoort bleef onrustig
in de verandah rondloopen, en ook Cathérine en Mathilde klopte het
hart en zij bedaarden slechts een weinig, toen de tentwagen met Klaas
wegratelde, naar den Witten Kuil toe.

Het bliksemde, als een plotselinge flikkerende glans, die de
vaag-grauwe schemering even doorschoot, en de donder barstte uit en
rolde met een dof gerommel weg. Het ruischte in het loover en de regen
stroomde neêr als een klaterende val van water. Uit de biljartzaal
kwamen Eline en Frédérique met Théodore, Otto, Etienne en Cor en zij
bleven allen, bekommerd over de kinderen, in de breede verandah,
hoewel het er een weinig inregende, tusschen de gepleisterde en
omwingerde zuilen. Een vochtige lucht, een geur van natte bladeren
woei uit het geboomte over en de groenigblauwe tinten van den vijver
verdonkerden zich tot somber violet, waarop de regen onophoudelijk
neêrkrinkelde. Het bliksemde telkens en de donder rolde zwaarder
en zwaarder.

--Ik zou hier toch niet blijven! riep Cathérine angstig uit. Laten
we toch naar binnen gaan. My poor Kitty!

Truus was teruggekomen, radeloos, nu het weêr erger en erger werd,
en zij overstelpte zichzelve met verwijtingen, daar zij de kinderen
veroorloofd had uit te gaan; daarop voer zij los tegen Cathérine
en Mathilde, die, hoewel onrustig, haar niets ten laste legden;
daarop tegen haar man, tegen haar moeder, ten laatste tegen Etienne
die er met parapluies op uit wilde. De jongen was gek! Waarom hadden
zij haar ook niet gewaarschuwd, alles kwam op haar neêr, zonder haar
marcheerde er niets in huis en zij stond voor alles alleen! Niemand
hielp haar ook; en plotseling keerde zij zich tot Eline.

--Maar Eline, blijf daar toch niet tusschen die pilaren. Je wordt
kletsnat en het is gevaarlijk met dat licht. Er is immers niets aan
te doen; laten we toch naar binnen gaan. Als ze maar geen ongeluk
gekregen hebben! Ik word dol als ik er aan denk! Waarom heb je mij
dan toch niet gewaarschuwd, Mathilde? Het is ook altijd zoo: alles
draait om mij, je hebt van niemand eenige hulp!

Zij dreef ze woedend van onrust, allen naar binnen met uitgespreide
armen, brommende op haar man, dien zij niet aanhoorde, en op de drie
juffrouwen, die haar vragen deden. Ook de "jongens": Howard, Otto,
Etienne en Cor, dreef zij de deuren in; zij was al angstig genoeg over
wie daar buiten waren, en het hielp niets of zij uitkeken.... als ze
soms dachten, dat de kinderen er eerder om zouden komen! Intusschen
liep zijzelve zenuwachtig van binnen naar buiten, terwijl de regen
steeds stroomend plaste op den vijver en over het mozaïek der verandah
en het weêrlicht zijn korten glans uitwierp en de donder dof, als op
kolossale raderen, wegrommelde.

Binnen waren zij gaan zitten, onrustig en stilzwijgend, vol
verwachting. En het was een algemeene verruiming toen de oude tentwagen
aanrammelde, met overal dichtgeknoopte zeilen, waartusschen men handjes
en glurende hoofdjes bespeurde. De wagen reed de Horze om en hield
stil voor de overdekte achterpoort. Allen stormden naar achteren,
om de geredden te ontvangen.

Klaas ontknoopte de zeilen en zij kwamen een voor een te
voorschijn. Marianne en Henriette het eerst, die, met Willy en Gustaaf,
de Van Rijsseltjes en Memée hielpen uitklimmen, terwijl Cathérine
naar Kitty vloog, die huilde. Zij kwamen druipnat te voorschijn,
met bemodderde schoenen en handen, vuil van het natte zand van den
Witten Kuil, terwijl het onophoudelijk druppelde van de verslapte
randen hunner strooien hoeden. Er was in het eerste oogenblik, dat zij
naar binnen geleid werden, geen orde onder te houden, want zij renden
juichend door de vestibule en de groote eetkamer, alles bevochtigend
en bemodderend, en bassend nagevlogen door de drie, honden.

Marianne en Jet schaterden van het lachen, om Willy, die een schoen in
den Witten Kuil had achtergelaten, en Tina, Johan en Lientje vertelden
schreeuwend, tegelijk, aan Mathilde, hoe Nico bijna was achtergelaten
door Klaas, omdat hij nog naar zijn schop had willen zoeken, die in
het zand was verloren geraakt. Maar zoo zou het niet lang duren, want
Truus was meesteres in haar huis en zij verhief haar stem, en klopte
bevelend op de tafel, en er begon eenige orde en stilte te ontstaan,
terwijl de kinderen beknord en naar boven gebracht werden. Juffrouw
Frantzen, de juffrouw van Truus en de Engelsche bonne liepen
zenuwachtig in de kleedkamers, in de kasten zoekende naar schoone
kousen en flanelletjes, en Truus bracht eenige ruwe handdoeken aan,
om de kinderen droog te wrijven. Zij werden ontkleed, allen tegelijk,
en niemand had meer ooren en oogen voor het onweêr daarbuiten;
ieder beijverde zich om te helpen, Marianne en Henriette verdwenen
in haar kamer en sloten de deur, daar alles maar in en uitliep, papa
en de ooms niet uitgezonderd. Ook Willy en Gustaaf werden door Truus
gedreven zichzelven te helpen, en zij gooide hun handdoeken toe en
schoone onderkleêren en vermaande hen zich hard en goed af te wrijven,
hun rug, hun borst, hun voeten; zij zou wel andere schoenen halen.

In een andere kamer hoorde men Kitty nog flink huilen te midden
der Engelsche frazen van Cathérine en haar bonne. Maar den meesten
last gaven de Van Rijsseltjes aan mevrouw Van Erlevoort, Mathilde
en Frédérique; juffrouw Frantzen verschoonde namelijk Memée, omdat
de bonne van Truus maar geen schoone kousen vinden kon voor Jet,
die met haar bloote beenen telkens in de deur verscheen, scheldend
op dat akelige mensch, dat haar zoo nakend liet rondpatrouilleeren.

--Tina, kleed je dan toch uit! riep Mathilde verstoord, bezig met
Johan, terwijl haar mama Nico en Frédérique Lientje hielp, maar Tina
bleef zeurend op haar stoel zitten en wilde geholpen worden, toen
Eline eensklaps binnenkwam. Zij had alles voor Tina bijeen gezocht,
kousjes, schoentjes, een hemdje, een rokje, een frisch japonnetje,
en zij vloog naar heur lieveling toe.

--Foei, Tina, zoo te mopperen, als mama het druk heeft! Mag Eline
je helpen?

Tina knikte neerbuigend, dat het goed was, als een pruilend
prinsesje. Eline zette zich op den grond, ontknoopte hare smerige
laarsjes en stroopte hare doornatte kousjes af.

--Maar schatje, hoe heb je toch zoolang zóó kunnen blijven! riep zij
ontsteld, en zij wreef de kille, witte voetjes en de slanke beentjes
van het kind met een harden handdoek, tot zij warm en rozig werden
en Tina reeds lachend er mede in Eline's schoot woelde. Eline kreeg
haar zoo ver dat zij onder de afwrijving zelve haar blouse en haar
ceintuur losmaakte.

--Kleed je nu van boven zoo een beetje uit, dan zal ik straks je
haren borstelen en kammen. Vindt je dat niet heerlijk?

--Zal je mij dan kappen? Zoo hoog als jij het draagt?

--Maar, kleine dot! Ben je dwaas? Je krijgt een vlecht hoor, net
als anders.

--Neen toe, Eline, toe, kap me nu mooi, als een dame!

--Goed, goed, maar doe dan wat ik je zeg, kleed je dan uit! Gauw, Tina!

Daar vloog Tina's blouse over Eline's hoofd op den grond, en Eline,
die haar reeds geschoeid had, deed haar op een stoel staan en hielp
haar verder, terwijl Tina ratelde over den Witten Kuil, en hoe zij zoo
bang was geweest voor het licht. Eline wreef haar geheele koude, blanke
lijfje, tot het reeds huiverende kind gloeide, rozig en warm, terwijl
zij als een pop met zich liet dollen. Zij hief haar armpjes op en
sloeg ze Eline om den hals, alsof zij ze wurgen wilde, en Eline lachte.

--Het is of je je heele leven met kinderen hebt omgegaan, Eline! riep
Mathilde vriendelijk en dankbaar, nog bezig met Johan, en mevrouw Van
Erlevoort en Frédérique zagen glimlachend om. Jet had eindelijk hare
kousen gekregen en zat ze nu midden in het vertrek nog brommende aan
te trekken, terwijl Willy en Gustaaf haar plaagden. De geheele kamer
was een chaos van natte kousen en schoenen, en slingerend ondergoed
en neêrgesmeten handdoeken.

Eline lachte tevreden en zij kleedde, trotsch op haar handigheid,
Tina vlug aan.

--Kijk eens, hoe grappig ze er uitziet in haar borstrokje! Wacht,
ik zal je kietelen, hoor.... Hier, allons! je beenen in je
broekspijpen. Lastige meid, je staat geen oogenblik stil... En handjes
thuis, s'il te plait, je maakt al mijn haar in de war. Kom, knoop
zelf je jersey dicht, hoor! Denk je, dat ik alles voor je doe! Nu,
waar is de borstel...? Wacht, ik zal ook even een kam halen!

--En mijn rood lint! riep Tina van haar stoel.

Eline ging en kwam en tusschenbeide hielp zij nog even Marianne, om
een grooten strik in haar ceintuur te maken. Maar Tina werd ongeduldig,
en riep jaloersch:

--Eline, hè Eline!

--Ja, ja, dadelijk! antwoordde Eline en zij vloog naar Tina en kapte
haar even uit gekheid met een hoog kapsel, dat iedereen schateren
deed, hoewel Tina het beeldig vond. Daarna vlocht zij het zware,
bruine haar samen en kamde haar pony uit.

--Zoo, zoo ben je veel liever, hoor!

--Komt kinderen, wie klaar is, gaat naar beneden! kwam Truus,
eenigszins bedaard, aan de deur commandeeren; en Jet rende woedend
de twee plagende jongens achterna, de trappen af...

--Die Eline met Tina! fluisterde de oude mevrouw later, tot Truus. Je
had het moeten zien. Het was net een plaatje. Ik ben toch blij,
dat alles zoo goed is afgeloopen.


VII.

Men ging op de Horze steeds vroeg naar bed; om half-elf was alles
stil. Eline had een uur in Frédérique's kamer zitten keuvelen,
en zij had zich gelukkig gevoeld in Frédérique's steeds toenemende
sympathie. Op den rand van het bed had zij gezeten terwijl Freddy er
reeds in lag en zij hadden elkaâr allerlei vertrouwelijke mededeelingen
gedaan, over honderden onderwerpen. Soms hadden zij zeer gelachen, maar
haar lach ingehouden, want het was alles stil in huis, doodstil. Ten
laatste was Eline zachtjes, op de tippen harer teenen, weggeslopen en
zij bevond zich nu alleen in haar eigen vertrekje. Zij ontstak haar
kaars en ontkleedde zich langzaam, met een onbewusten en gelukkigen
glimlach op de lippen. Een oogenblik bleef zij peinzend zitten,
met haar loshangende haren en hare bloote armen en hals en steeds
met haren glimlach. Zij verlangde niets, niets meer, zij had alles
wat zij wenschte...

En zij ontsloot haar venster en zag naar buiten. Het regende niet
meer, maar een geur van vochtig loover steeg op. De hemel was
klaar, als schoongewischt van de sombere, loodkleurige massa's;
een schitterende maansikkel dreef de enkele ijle wolknevels door. De
velden lagen zwijgend en ver uit elkander gespreid; een enkel molentje
verhief zijn zwarte wieken roerloos in de tinteling van den bleeken
glans. De slooten schitterden als strepen metaal. En een geurige
frischheid hief zich uit de sluimering van het landschap op als een
zachte adem. Eline leunde aan het venster en zij vouwde haar armen
over haar blooten hals. Het was haar, of die geurige frischheid,
die zachte adem ook al haar gedachten verfrischt en doorgeurd had
als met een geur van veldbloemen, die den ongezonden muffen reuk van
haar vroegere denkbeelden, als een ontzenuwend parfum van musc en
opoponax, verdreven had. Zij gevoelde zich zoo innig jong, zooals zij
vroeger nooit geweest was, en o--dat wist zij nu zeker--nooit had zij
liefgehad als zij thans deed, nooit, nooit! Haar Otto! Wanneer zij
hem zich nu dacht, gevoelde zij geen behoefte zich een geïdealizeerd
beeld voor den geest te roepen; zij dacht hem zich zooals hij was,
zoo mannelijk en flink in zijn hartelijken eenvoud, en met éen
gedachte, die geheel zijn geestelijk leven beheerschte, de gedachte
aan haar. Zijne liefde was zoo rijk, zoo vol, zijn liefde vulde alles
in hem. En de hare vermeerderde iederen dag, meende zij... neen,
kon niet meer vermeerderen, kon het niet meer! Geen wensch meer,
geen overpeinzingen meer over haar toekomst; vanzelve zou zich die
ontrollen, een verschiet van glans en goud! Niets dan de stilte van
dat meer, waarin heure ziel gegleden was, niets dan de rust en de
liefde van die blauwe extaze vol zaligheid! Alleen dat, niets anders,
niets meer! Zij wist niet wat nog meer te wenschen zou zijn door een
menschelijke gedachte...

Maar alleen: éen schemerend streepje door de klaarte van al
dat blauw! Alleen de vrees.... de vrees, dat het ooit anders zou
worden! Zij had in zoo lang niet meer gebeden; zij wist niet meer,
hoe zij het zoude doen, murmelend of slechts denkend... ach, zij
wist zelve niet meer, of zij aan God geloofde, zij wist dat niet
meer... maar nu, nu had zij gaarne willen bidden, willen bidden,
dat het zoo zou blijven, nooit veranderen, altijd dat zachte geluk,
altijd die rust, dat blauw!

--Nooit, nooit meer als vroeger, God... altijd zoo, altijd zooals
nu! Veranderde het, ik zou sterven! fluisterde zij onhoorbaar
en terwijl zij haar handen vouwde, trilde een traan aan heure
pinkers... Maar het was een traan van geluk, want in haar geluk
verdronk die vrees als een druppel in de zee.




Hoofdstuk XX.


I.

In den Haag ging Augustus gloeiend voorbij, maar de avonden waren koel
op het Terras te Scheveningen of in de Tent van het Bosch. Het was nu
Zondagavond, en Betsy bleef thuis: de oude mevrouw Van Raat was in zoo
lang niet bij haar geweest en zij had hare schoonmoeder gevraagd eens
te komen; Zondags was het toch niet prettig op Scheveningen. Men zou
thee drinken in de groene serre, waarvan al de glazen deuren geopend
waren. Henk liep met mevrouw even den tuin door, en de oude dame
bewonderde zijn prachtige stamrozen. Betsy en Vincent zaten alleen.

--Ik heb een brief van Eline; ze komt Woensdag met de Erlevoorts terug;
de Howards blijven nog wat op de Horze, sprak zij.

--Zoo? antwoordde Vincent. En als Eline komt moet ik zeker weg? vroeg
hij op den man af.

Betsy schrikte en zij glimlachte zeer lief.

--Verbeeld je. Volstrekt niet. Je weet, ons huis staat voor je open,
tot je iets gevonden hebt. Hoor je niets meer van... hoe heet die
vriend uit New-York ook weêr?

--Lawrence St. Clare. Neen, ik heb in langen tijd geen tijding van
hem; ach, je vergeet je vrienden als ze zoover zijn. Ik neem het hem
niets kwalijk.

Hij leunde achterover in zijn rotting leunigstoel, met iets van een
slachtoffer. Intusschen gevoelde hij zich zeer behagelijk, aangenaam
gestreeld door de luxe, die in de serre, tusschen het groen der
planten, in het weifelende halflicht schemerde. De tuin was keurig
onderhouden, rijk aan bloemen, met een gazon. En in de omgeving, in de
tegenwoordigheid van Betsy, zeer elegant in haar licht zomertoilet, bij
het zachte geschitter van zilver en Japansch porselein op het theeblad
gevoelde hij zich veilig voor de onaangenaamheden des levens. Het was
rust, het was eentonigheid, maar zij verkwikten hem... Betsy wist hij
te kunnen beheerschen, maar het was niet noodig zijn macht te doen
gelden; ook was hij er te traag toe. Hij leefde immers gemakkelijk,
hij had zich om niets te bekommeren.

--Wat zou je er van zeggen, als ik een vrouw zocht? vroeg hij
eensklaps, bij Betsy's aanblik denkend aan de genietingen van een
rijk huwelijk.

--Een vrouw? O, uitstekend! Wil ik er een voor je zoeken? In welk
genre?

--Mooi is geen vereischte, maar elegant.... Niet al te naïef en
idealistisch!... En geld natuurlijk ...

--Natuurlijk. Een dwaasheid uit passie verwacht ik niet van je... Wat
zeg je van de Eekhofjes?

--Ben je dwaas! Twee gichelende lachebekken! En geen geld, hè?

--Men zegt van wel. Anderen beweren, dat ze te groot leven. Enfin
je zou kunnen informeeren. Maar sprak je in ernst, Vincent, of voor
de conversatie?

--Volstrekt niet. Ik geloof, dat ik verstandig deed, als ik
trouwde. Keur je mijn plan niet goed?

Betsy zag hem doordringend aan, vol geheime minachting. Met zijn doffe
oogen, zijn matte gebaren, zijn moede stem scheen hij haar geen ideaal
van een echtgenoot voor een jong meisje.

--Niet geheel en al. Ik geloof, dat je een gloeiende egoïst bent. Ik
geloof ook niet, dat een vrouw veel steun aan je zou hebben. Je bent
zwak... ik meen natuurlijk moreel...

Zij gevoelde aanstonds berouw over hare woorden, en zij was geërgerd
over haar onvoorzichtigheid. Zij huiverde bijna, nu hij haar met zijn
geheimzinnigen glimlach aanzag, met zijn zachten, fletsen slangenblik.

--En een vrouw heeft altijd steun noodig, hé? sprak hij, syllabe voor
syllabe. Jij ook, nietwaar, je steunt op Henk, je laat je heel en
al op hem neer, en hij is er sterk genoeg voor... ik meen natuurlijk
fyziek...

Ieder woord onderschrapte hij als met een hatelijke bedoeling en
ieder woord trof haar als een naald in haar, van natuur heerschzuchtig
gemoed, maar zij durfde hem niet antwoorden, zij verzonk weg in vrees
en lachte slechts goedig, alsof hij een aardigheid gezegd had. En
ook hij lachte nu met haar zelfden lach, goedig en zacht, maar vol
bedekte wraakzucht.

Zij bleven een oogenblik stil, beiden bewust van den strijd onder
die uiterlijke vriendelijkheid, en Betsy wist het eerst te zullen
moeten toenaderen en begon zacht eenige klachten te uiten over de oude
mevrouw Van Raat, die haar altijd verkeerd begreep, en waarmede zij
maar nooit zou leeren overweg te kunnen. En terwijl hij onverschillig
toeluisterde, zag zij duidelijk in, hoe zij hem verafschuwde, hoe zij
hem nu gaarne, na een maand met hem samen geleefd te hebben, het huis
zou uitjagen, maar zij wist het: dat zou niet gaan zonder een geweldige
scène; hij zou blijven hangen, blijven hangen tot in der eeuwigheid
toe, en zij zou geen middel weten om hem te verwijderen. Alles was
de schuld van Henk; had heur man Vincent dat ellendige sommetje
geld gegeven, zij zou nooit op het idée zijn gekomen hem in huis
te nemen. Zij verafschuwde Vincent en zij verafschuwde zichzelve om
haar vrees; zij was immers rijk en gelukkig; wat zou hij haar kunnen
doen? Maar hoe meer zij redeneerde over dien angst, hoe meer die angst
zich vastklemde in haar geest, als een ontzenuwende idiosyncrasie,
waarvan zij zich niet wist te bevrijden.

Mevrouw Van Raat en Henk kwamen langzaam uit den tuin terug en zij
zetten zich in de serre, bij een der open glazen deuren. Maar de oude
vrouw was, na een paar frazen over de rozen, stil en peinzend: te
midden der weelde van het huis haars zoons overviel haar nu een kilte,
een leêgte, die haar melancholiek maakte, nog meer melancholiek dan
in haar eigen eenzaam huis. Vroeger had zij dat gevoel toch niet bij
haar Henk gekend maar nu was het, of de liefde voor haar zoon geen
gloed genoeg gaf om die kille leêgte te verwarmen. En op eens trof
haar de waarheid: zij miste Eline, Eline, die overal waar zij zich
vertoonde haar liefelijke bekoring uitstraalde, zij miste haar goed
kind, zoo geheel anders dan Betsy, zoo hartelijk en sympathiek. En
zij kon zich niet weêrhouden met haar treurige stem te zeggen:

--Je huis is uitgestorven zonder Elly. Wat zal het zijn, als ze
getrouwd is en voor altijd weg. Die lieve Elly.

Zij hoorde niet wat Betsy en Vincent antwoordden, zij hoorde niet,
hoe Henk ook iets zeide, zij liet haar grijze hoofd neêrzinken op
de borst en zij staarde voor zich uit, de geaderde handen gevouwen
in den schoot. Het leven scheen haar troosteloos, een grijs bestaan
van smart, van scheiden en weenen, waardoor de menschen als tragische
schimmen somber en droef ronddwaalden.

En zij huiverde, tot Betsy vroeg, of zij het koud vond, en Henk de
glazen deuren dichtsloot en het gas liet ontsteken.


II.

Betsy, al had zij het nooit gezegd, had als haar schoonmoeder,
het eveneens, trots Vincent, die "zoo gezellig kon wezen", eenzaam
en vervelend in huis gevonden. Men had 's zomers ook zoo weinig
afwisseling: het was eeuwig de Tent en eeuwig Scheveningen, het begon
haar eindelijk de keel uit te hangen! En nu Eline terug was, stralende
in haar frisch geluk, dat een geur van landelijkheid door Betsy's
peluche salons verspreidde, nu Eline opgewekt duizend verhalen deed
over de Horze, over Théodore en Truus en de kinderen, over de Howards
en de Van Rijsseltjes, zag Betsy in, dat mevrouw Van Raat gelijk had
gehad, dat Eline de bekoring van haar huis was. Zelve blikte Betsy
nu eenigszins angstig het tijdstip, waarop Eline haar verlaten zou,
te gemoet en deze angst maakte haar bijna zacht van humeur. Otto,
dien zij vroeger te strak en te gepozeerd had gevonden, beviel haar
uitstekend, nu dat zij hem vaak zag, want zij had er op aangedrongen,
dat hij dikwijls zou komen dineeren.

De gesprekken aan tafel werden weder levendig en vroolijk, geheel
anders dan de slepende conversaties tusschen haar, haar man en
Vincent. Zij was vriendelijk tegen Eline, uit dankbaarheid, dat deze
weder de oude gezelligheid deed heersenen, en zij hadden eindelooze
beraadslagingen over Eline's uitzet, waarmede zij nu toch moest
voortmaken, als zij in het najaar wilde trouwen. Zij sleten haar
middagen samen bij naaisters en in winkels; zij reisden samen met
Otto eens voor twee dagen naar Brussel, waar Eline haar bruidstoilet
wilde bestellen, rijk maar eenvoudig, niets dan wit satijn, zonder
kant of strikken.

Eline had intusschen, in al deze drukte, weinig tijd tot nadenken,
en alleen des avonds kwam zij tot rust. Des avonds bleven zij veel
thuis; het was September, Scheveningen verloor langzamerhand zijn
aantrekkelijkheid, en nu Otto kwam dineeren, werd het vanzelve laat,
zonder dat men het bespeurde. Zij zat met hem samen in den tuin of
in het violette kabinetje en zij gewende zich zeer aan haar kalm
geluk; het was alsof zij nooit iets anders gekend had... Alles
was zoo rustig en tevreden in hare ziel, dat zij bijna naar emoties
verlangde.... Maar neen, zij had Otto zoo lief, en deze eene emotie was
haar genoeg.... Nooit iets anders, altijd die rust, altijd dat blauw!

Toch, zich langzamerhand ook gewennend aan hare oude omgeving, werd
zij een weinig stil; haar eerste levendigheid temperde zich, toen
de verhalen van de Horze alle gedaan bleken te zijn, en het scheen,
of haar waan van landelijkheid zich uitwischte, nu zij niet meer op
den grond stoeide met de kinderen, of met Otto in de dennebosschen
lag, maar rustig glimlachend, en in een molligen fauteuil op haar
aanstaande wachtend, luisterde naar Vincent.... Hij praatte met zijn
zachte stem over zijn reizen, over steden en menschen, die hij gezien
had, over zijn eigene levensfilozofle, en de uren, dat zij Otto niet
zag, werden haar gevuld door het genot, dat zij smaakte in Vincents
conversatie. Zijn pessimisme bestreed zij, kalm en als hoogmoedig door
haar geluk op hare aardige, onlogische wijze, waarover hij schertsend
de schouders ophaalde.... zij zou het zelve ook wel eens ondervinden;
men kon zich zijn leven zoo maar niet maken; het een hing af van het
andere, alle omstandigheden schakelden zich samen, van het minste
schijnbare toevalligheidje af, tot de verpletterendste catastrofe, en
het leven was een keten, die het noodlot van al deze toevalligheidjes
en catastrofes smeedde.... daar was niets aan te doen....

--Je gelooft dus, dat alles voorbeschikt is, en dat als ik denk
mijn eigen wil te volgen.... ja, hoe zal ik zeggen?.... vroeg zij,
verward in hare gedachten, toen zij op een namiddag een dergelijk
gesprek met hem voerde, in haar kamer.

--Je slechts schijnbaar je zin volgt, en het uitvloeisel van dien wil
inderdaad het uitvloeisel is van honderdduizenden vooraf gebeurde,
zoogenaamde toevalligheden.... Ja, dat geloof ik zeker.

--Maar Vincent, wat een fatalisme. Dan vind ik maar het beste om op
een stoel te blijven zitten en af te wachten wat komt.

--Daar zou je niet zoo kwaad meê doen. Maar wees verzekerd, dat als
jij op je stoel bleef, die passieve handeling niet het gevolg zou zijn
van je wil maar wel van allerlei kleine oorzaakjes, die je natuurlijk
meestal alle zou zijn vergeten of niet zou inzien.

Zij dacht vaag glimlachend na en knikte langzaam.

--Het is curieus, maar ik geloof toch wel, dat je gelijk zou kunnen
hebben; ik voel wel zoo iets, dat het waar kan zijn.

Zij had behagen in zulk een gesprek; meestal werd zij het met hem
eens. En telkens weêr gevoelde zij voor hem de sympathie, die zij
vroeger reeds gekoesterd had; telkens weêr deed hij haar aan heur
vader denken, in zijn gezegden, in zijn gebaren, in zijn blik. Zij
zag hem interessanter dan hij was, en haar, van natuur romanesk,
gemoed vond op één oogenblik in de kalmte harer liefde voor Otto niet
meer die voldoening. Als een bliksemschicht flitste deze gedachte
door haar brein, slechts gedurende een ondeelbaar oogenblik, en zij
schrikte er voor als voor een spook. Maar het spook verdween en zij
lachte weêr zacht.... Wat kon zij soms toch zonderlinge, nerveuze
fantazieën hebben!

--Dus je gelooft.... begon zij weder, nog een weinig verschrikt en
den draad kwijt.

Hij zag haar glimlachend aan.

--Wat? vroeg hij.

--Je gelooft, bijvoorbeeld, dat als ik met Otto trouw, dit
onvermijdelijk was voorbeschikt.

Hij vatte haar zacht bij de hand.

--Beste meid, waarom zou je je eigenlijk vermoeien in die
uitpluizingen. Je houdt van Erlevoort, je bent gelukkig, stel je daar
tevreden meê; het geluk is een kapel: als het om je heen fladdert,
moet je het niet zoeken te grijpen om het anatomisch te ontleden,
daar is het te broos en te etherisch toe, dan gaat het dood.

Zij zag hem verrast aan; hij kon vaak zijn gedachte in zoo een aardigen
vorm kleeden, en hij deed het zoo gewoon, zonder poëtische affectatie,
alsof hij iets heel eenvoudigs zeide. Het was iets, dat in hem was,
en hij wist het nauwelijks, dat hij het deed, onbewust van deze tint
van artisticiteit in zijn karakter. Maar toen zij hem zoo verrast
aanzag, ontstelde zij hevig. Hij was wit als een lijk geworden en
had zich uit zijn stoel opgericht, met starende, verwijde oogen en
twee violette doodstrekken om zijn neêrhangenden, kleinen mond....

--Mijn God, Vincent, wat heb je? riep zij eveneens oprijzend.

--Niets, ik ben wat benauwd .... toe, doe je raam open ... smeekte hij.

--Wil je niets hebben.... water? vroeg zij bevend.

--Neen, neen... lucht... smeekte hij weder.

Zij stortte op het venster toe, maar heur trillende handen vermochten
het niet te openen en zij belde...

--Mijn God, mijn God! riep zij.

Vincent was flauw neêrgevallen op den Perzischen divan, en hij gleed
langzaam van de kussens op den grond; alleen zijn hoofd bleef roerloos
tegen den matras aanliggen. Een zweet parelde dik op zijn voorhoofd
en een benauwde ademhaling rochelde op uit zijn borst.

--Mijn God! gilde Eline radeloos.

Zij snelde de deur uit en riep aan de trap:

--Betsy, Mina, Henk... Betsy! Vincent... Kom toch! Vincent! Hij sterft,
geloof ik...

En zij keerde weder terug en belde hevig...

Daar hoorde zij beneden stommelen en Betsy vloog de trappen op, gevolgd
door de drie meiden, door Gerard, den knecht, en Ben. Henk was uit.

--Vincent!... riep Eline haar tegen. Vincent! Hij sterft, geloof ik...

Betsy schrikte, maar zij bleef zeer kalm. Zij beval aanstonds Anna
de kindermeid, met Ben weg te gaan en stuurde Gerard naar een dokter
in de buurt; Reijer zou toch niet thuis zijn. Met Eline en Mina tilde
zij Vincent op den divan en Grete vroeg zij om azijn.

--Gauw, haast je! beval zij kort.

Vincent was roerloos blijven liggen met gesloten oogen en de vale,
violette trekken om den mond. Betsy knoopte zijn jas en vest los en
deed zijn boord en das af...

--Geef ook wat Eau de Cologne, Eline... toe help me dan toch: je weet
hoe onhandig ik altijd met zooiets ben!

Intusschen handelde zij toch en wreef zij Vincents slapen en polsen
met zakdoeken, doorweekt met azijn of Eau de Cologne...

Zij vroeg Eline, hoe het gekomen was, en Eline vertelde het: zij
hadden eenvoudig zitten praten, en toen was hij in eens opgestaan en
zóo neêrgevallen... ze was zoo geschrikt...

--Zou hij dood zijn? vroeg zij trillend.

--Wel neen.... het is alleen een flauwte; hij heeft het nog eens gehad,
toen je op de Horze was.

--Nog eens? vroeg Eline met open mond.

Betsy antwoordde niet, maar de deur werd zacht geopend en Otto
verscheen.

--Ik hoorde van Grete... Kan ik je helpen? vroeg hij zacht.

--Neen, neen, laat maar.... neem Eline maar meê, ze is zoo geschrikt.

--Toe, laat me je helpen! smeekte Eline.

--Ach neen, straks komt de dokter, hoop ik, en dan is alles in
orde. Ga maar!

Otto vroeg, of hij naar Reijer wilde loopen, maar Betsy weigerde en hij
voerde Eline weg. Hij kwam van zijn bureau, en zij hadden afgesproken
te gaan wandelen, maar hij bracht haar nu naar den salon en deed haar
zitten. Zij was zeer geschrikt en zij begon te weenen.

--Betsy vertelde, dat hij het meer heeft gehad.... maar ik heb nooit
zoo iets gezien... Ik dacht, dat hij dood zou gaan.... Tante Vere
had die zelfde trekken om den mond toen zij stierf....! hijgde zij
tusschen haar snikken uit.

Hij trok haar aan zijn borst en kuste haar voorhoofd.

--Kom, lieveling, bedaar nu.... ik geloof ook niet, dat het iets
is... Wat ril je....

--Ik ben er zoo zenuwachtig van geworden! Ik.... ik voel me niet
meer! O, Otto!

Hij klopte haar zacht op heur handje, dat hij hield omvat.

--Wees nu maar kalm.... kom.... kom....

--Zoo iets maakt me geheel van streek.... ik kan er niet tegen zoo
iets te zien....

Het was, of er iets als zelfverwijt in haar ziel sloop en zij dacht
na, of er een verband was tusschen haar laatste woorden tot Vincent
en zijn flauwte. Maar zij herinnerde zich hun gesprek niet meer en
zij liet zich moê tegen Otto's schouder neêrzinken.

--Wat een kind ben ik, hè? murmelde zij nog bevend. Maar heusch,
ik kan zoo iets niet zien...: Ik herinner me: vroeger heb ik eens
een hond zien overrijden, en ik huiver nog, als ik er aan denk....!

--Je bent wat overgevoelig, sprak hij.

--O ja, ik ben zoo.... ik ben zoo.... laat me, laat me zoo maar
liggen! lispelde zij en vlijde zich dichter tegen hem aan.

--Lieveling! fluisterde hij.

--Mijn Otto! Mijn man! antwoordde zij smachtend. O ja, ik ben zoo
overgevoelig! Wat zal je een last van me hebben.... Ik ben altijd
zoo.... Die arme Vincent, hè?

--Ja, hij is niet gezond, geloof ik....

Zij bedaarde in zijn kalmte, terwijl zij lang tegen hem liggen
bleef. Zij weende niet meer, maar heure oogen stonden vochtig en
droevig, want zij dacht na over de bliksemende gedachte van dat
ondeelbare tijdstip, dat spook, waarvoor zij geschrikt was, en zij
herriep het in haar geest om het goed onder de oogen te zien.... Het
mocht nooit meer terugkomen, nooit meer: het had haar zoo doen
ontstellen!


III.

Na het middagmaal, inderhaast gebruikt, toen de dokter uit de buurt
reeds vertrokken was, liet Betsy toch Dirk met den coupé naar dokter
Reijer rijden, en zoodra deze kwam, ging zij met hem naar Vincent,
dien men te bed had gelegd. Zij wist, door de eerste flauwte van
Vincent alles wat zij nu te doen had, en zij had hem volgens dokter
Reijers aanwijzing zeer laag met het hoofd laten liggen, door kussens
onder zijn rug te schuiven. Langzamerhand kwam Vincent bij en opende
hij even zijne oogen, maar hij sloot ze aanstonds en dwaalde slechts
even met de hand over het dek rond. Dokter Reijer temperde het licht
in de kamer en hij beval de grootste rust aan, zoowel in het vertrek
als in het geheele huis.

--Het is toch niet gevaarlijk, wel dokter? vroeg Betsy beneden in
den salon, waar Eline, Otto en Henk waren.

--Niet onmiddellijk, mevrouw! antwoordde Reijer, die haast had,
en zijn eleganten demi-saison dichtknoopte. Maar u begrijpt, zoo
tweemaal in betrekkelijk korten tijd... het prouveert niet voor meneer
Vere's gestel. Hij schijnt me zeer anemiek, zeer, zeer zwak.... Rust,
zooals ik u zeide, nietwaar.... Heeft u de familie Ferelijn reeds
gezien. Ze zien er uitstekend uit, allemaal, de kinderen ook.... Een
allerliefst vrouwtje.... Nu, adieu, ik mag zeker nog van uw equipage
profiteeren. Adieu; adieu; blijft u binnen, meneer Van Raat....

Anna, de kindermeid, ging bij Vincent waken. En het bleef zeer stil
in huis, terwijl Henk zijn dutje maakte en Betsy zelve, opdat er geen
rumoer door Mina's onhandigheid zou ontstaan, Ben naar bed bracht. Otto
en Eline waren alleen in het boudoir.

--Ben je nu weêr kalm? vroeg hij zacht, terwijl zij op een kussen
aan zijn voeten ging zitten en haar hoofd tegen zijn knieën leunde.

Zij haalde diep adem en knikte van ja. Zoo, bij hem, voelde zij zich
veilig en rustig, en dacht zij er niet aan zich rekenschap te geven
van hare gedachten, die een weinig warden in haar brein. Vincents
plotselinge ziekte; hun gesprek dat haar maar niet goed voor den
geest kwam: haar medelijden voor dien neef, die haar heur vader deed
herdenken.... Zij wilde nu niet aan dat alles denken, zij wilde nu
slechts gelukkig zijn, bij haar Otto....

--Bij jou ben ik altijd kalm, bij jou heb ik het altijd zoo goed.

--Maar je zegt me wel eens, dat je soms zonder reden nerveus bent,
en.... en melancholiek, geloof ik, ook, niet? Natuurlijk, nu ben
je getroffen, nu was er wel reden voor... Maar als je nu eens zoo
zenuwachtig wordt zonder reden, zal je dan ook bij me komen?

--Natuurlijk....

--Zal je dan bij me komen, en me alles vertellen, wat je maar vertellen
kunt, en vertrouwen in me stellen, omdat ik van je hoû en altijd zal
probeeren je weêr op te heffen uit die buien? Zal je dat? Beloof je
me dat?

--Ja, natuurlijk.... Vroeger had ik niemand dan Henk, bij wien
ik dan wel eens mijn troost zocht, maar ik geloof niet dat hij me
begreep, hoewel hij altijd heel vriendelijk was.... Maar nu heb ik
jou.... Zeg, Otto, geloof je ook niet, dat je maar eens in je leven
heusch van iemand houdt? Zie je, heusch houden, niet maar zoo eens
verliefd zijn, voor een oogenblik.... Dat heb je wel eens meer,
geloof ik.... Jij niet?

--Nu niet! antwoordde hij glimlachend.

--Dan ben je het ook met me eens.... Van mij hou je, op mij ben je nu
niet zoo een beetje verliefd, omdat ik er aardig uitzie.... In het
eerst begreep ik nooit waarom je van me hieldt, maar nu wel: het is
omdat, omdat.... ach ik weet het niet, ik kan het niet zeggen.... en
toch voel ik het zoo goed: ik ben nu alles voor je, niet? Maar toen
je mij van den winter dien waaier gaf, dien waaier van Bucchi.... hoe
hieldt je toen van me, zeg!

Hij liet haar zachtjes voortkeuvelen, aan zijne voeten en hij
antwoordde met een kus op heur haar. Zij wist het, dat zij het
hem kon beloven: vertrouwen, volslagen vertrouwen; hij zou haar
begrijpen en hij zou haar weêr gelukkig maken, ieder oogenblik, dat
zij het niet zoude zijn. Maar eindelijk, na het gekeuvel, was zij
moê, zoo moê van haar schrik, van al die emoties, en zij sprak niet
meer en neuriede slechts een weinig, tot zij in de avondschemering,
die tusschen de zware gordijnen viel, insliep, steeds met het hoofd
op zijn knie. Hij verroerde zich niet, maar bleef onbeweeglijk op
haar staren en voor het eerst sedert hij haar liefhad, rees iets als
een twijfel in hem op, of alles wel worden zou, zooals hij het zich
voorstelde. Een droeve weemoed straalde uit zijn blik die onafgewend
op haar rusten bleef en hij gevoelde nu, dat, hoe gelukkig men was,
het geluk altijd vermengd werd met een droppel alsem, al vloeide die
ook slechts uit eigen overpeinzingen en eigen vertwijfelingen er in.




Hoofdstuk XXI.


I.


Georges De Woude van Bergh studeerde druk voor zijn examen voor
vice-consul, en Emilie was, op een goeden dag, naar de Verstraetens
getogen en had een lang gesprek gehad met meneer en mevrouw, terwijl
Lili, zeer zenuwachtig en ongelukkig, door Marie en Frédérique
was getroost geworden. Emilie had zich schertsend verontschuldigd
over het weinig ceremoniëele van haar bezoek, maar, waarlijk, haar
oude vader was ziekelijk en ging nooit uit en zij nam hem alles uit
handen, tot zelfs een verzoek om acces voor zijn zoon. O, zij was
het nog volstrekt niet met Georges eens, dat men leven kon zonder
geld, en zij begreep zeer goed, dat meneer en mevrouw Verstraeten
ook nogal bezwaar in zoo een levensopvatting zagen, maar enfin, de
jongen had toch een toekomst, nietwaar, en de kinderen schenen nu
hunne zinnen zóo op die dwaasheid gezet te hebben, dat men er die
toch niet uit zou praten. Het kwam er nu maar hier op aan: hadden
meneer en mevrouw iets tegen zijn persoon, of wilden zij de kinderen
toestaan van elkander te houden en te wachten, tot zij samen de wereld
konden ingaan, zonder al te groote waarschijnlijkheid, dat zij van
honger zouden omkomen? Zouden meneer en mevrouw zich op een gegeven
oogenblik van Lili kunnen scheiden? En was het antwoord gunstig en
geen bepaald refus, hoe zouden zij dan de zaak willen opvatten? Een
bepaald engagement, of alleen een... enfin, een verbinding des harten
zonder meer? Het was zeker niet goed van de kinderen, dat ze zich
een weinig geafficheerd hadden, en dat de heele stad er van wist,
maar het waren twee onbezonnen schapen en ze zouden mettertijd wel
voorzichtiger worden. De vraag was nu maar.... en Emilie precizeerde
haar vragen nogmaals op haar vrijmoedige, levendige, joviale manier,
slechts inwendig een weinig ongerust over het antwoord, dat komen zou.

En mevrouw Verstraeten zuchtte en schudde bedenkelijk het hoofd, maar
meneer had tot Emilie's blijdschap niet al te veel onoverkomelijke
bezwaren. Maar bezwaren; hij had ze... Lili was nog zoo jong, nog
zoo een echt kind; was het niet beter, dat ze zich nog niet bond en
liever eens rond bleef kijken, of de ware Jacob niet ergens anders
school? Hij mocht De Woude heel gaarne: hij had ook wel gemerkt,
dat er een degelijk fond in den jongen zat, maar toch: waren zijne
optimistische, financiëele overwegingen niet al te veel gebazeerd op
zijne verliefdheid? Had hij niet inderdaad meer behoeften, dan hij nu,
wellicht in zelfverblinding en dweperij, voorgaf? Hij was toch gewend
aan zekere luxe, aan uitgaan. Emilie hoorde schijnbaar oplettend toe,
innerlijk ten volle overtuigd van al die bezwaren, die zijzelve eens
geopperd had, maar nu, nu had zij zich tot de dwaasheid van dit bezoek
laten verleiden, en nu wilde zij ook haar jongen niet afvallen; nu
wilde zij het laten voorkomen, of al die bezwaren alleen bij den heer
Verstraeten bestonden en bij niemand anders, en nu zou zij trachten ze
te weêrleggen. Zoo ging het: als men eens iets dols deed, verviel men
van de eene dwaasheid in de andere, en zij zou nu moeten redeneeren
tegen haar eigen gevoelen in. Het was een moeilijke taak, al kon zij
nog zoo goed praten, en het was misschien tot het ongeluk van haar
Georges, dat zij zoo pleitte, maar ach, de jongen was zoo verliefd,
en misschien had hij het toch wel aan het rechte eind! Zij was ook niet
een orakel, en er waren wel meer huishoudentjes, die het krap hadden,
kleine ambtenaartjes, eerste luitenants... Neen, neen, au fond vond
ze zich toch bespottelijk, maar er was niets, niets meer aan te doen!

En terwijl ze pleitte voor Georges, was zij innerlijk woedend, dat
hij haar zóo ver gebracht had. Kon zij dien jongen dan niets weigeren,
en moest zijzelven medewerken tot zijn verderf?

Maar zij hield woord, zij viel hem niet af, en zij pleitte zoo goed,
dat mevrouw Lili ging halen, die zeer weende en Emilie herhaaldelijk
kuste. Van een engagement zou echter nog geen sprake zijn; mevrouw
hield niets van zoo'n armelui's-engagement, dat wel jaren duren
kon, en Emilie praatte Lili voor, dat de verbintenis des harten,
gesanctioneerd door haar ouders, reeds heel veel beteekende in
de gegeven omstandigheden. Het was toch ook beter zóo, nietwaar;
bevielen zij elkander niet bij nadere kennismaking, dan werd er nog
niets verbroken dan een platonische band, en bevielen zij elkander
meer en meer, welnu, dan des te beter. Kom, zij moest het maar niet al
te donker inzien, er was werkelijk nogal een beduidende overwinning
behaald op die ompantserde ouderharten en... wat wilden ze dan toch
eigenlijk meer?