Cong pag saulang cong basahin sa isip[2]

ang nan~gacaraang arao n~g pag-ibig,

may mahahaguilap cayang natititic

liban na cay Celiang namugad sa dibdib?

Yaong Celiang laguing pinan~gan~ganiban

baca macalimot sa pag-iibigan;

ang iquinalubog niyaring capalaran

sa lubhang malalim na caralitaan.

Macaligtaang co cayang di basahin[3]

nagdaáng panahón n~g suyuan namin?

caniyang pagsintáng guinugol sa aquin

at pinuhunan cong pagod at hilahil?

Lumipas ang arao na lubhang matamis

at ualáng nátira condi ang pag-ibig[4],

tapat na pag suyong lalagui sa dibdib

hanggang sa libin~gan bangcay co,i, maidlip.

N~gayong namamanglao sa pan~gon~golila

ang guinagaua cong pag-alio sa dusa

nag daang panaho,i, inaala-ala,

sa iyong laraua,i, ninitang guinhaua.

Sa larauang guhit n~g sa sintang pincel

cusang ilinimbag sa puso,t, panimdim,[5]

nag-íisang sanláng naiuan sa aquin

at di mananacao magpahangang libing[6].

Ang caloloua co,i, cusang dumadalao

sa lansan~ga,t, náyong iyóng niyapacan

sa ilog Beata,t, Hilom na mababao

yaring aquing puso,i, laguing lumiligao.

Di mámacailang mupo ang panimdin

sa puno n~g mangang náraanan natin,

sa nagbiting bun~gang ibig mong pitasín

ang ulilang sinta,i, aquing ináaliu.

Ang catauhang co,i, cusang nagtatalic

sa buntong-hinin~ga nang icao,i, may saquit,

himutoc co niyao,i, inaaring Lan~git

Paraiso namán ang may tulong silíd.

Liniligauan co ang iyong larauan

sa Macating ilog, na quinalagui-an[7]

binabacás co rin sa masayáng doon~gan,

yapac n~g paá mo sa batóng tuntun~gan.

Nag babalíc mandi,t, parang hinahanp

dito ang panahóng masayáng lumipas

na cong maliligo,i, sa tubig áagap,

nang hindi abutin n~g tabsing sa dagat.

Parang naririn~gig ang laguî mong uica

"tatlong arao na di nag tatanao tama"

at sinasagot co ng sabing may touâ

sa isa catauo,i, marami ang handa.

Ano pan~ga,t, ualang dî nasisiyasat,

ang pagiisipco sa touang cumupas

sa cagugunitâ, luha,i, lalagaslás

sabay ang taghoy cong "¡ó, nasauing palad!"

Nasaan si Celiang ligaya ng dibdib?

ang suyuan nami,i, baquít dí lumauig?

nahan ang panahóng isá niyang titig

ang siyang búhay co, caloloua,t, Lan~git?

Baquit bagá niyaóng cami mag hiualay

ay dîpa naquitil yaring abáng búhay?

con gunitain ca,i, aquing camatayan[8],

sa puso co Celia,i, dica mapaparam[9].

Itong dî matiis na pagdaralitâ

nang dahil sa iyo, ó nalayóng touâ,

ang siyang umacay na aco,i, tumulâ

auitin ang búhay nang isang na abâ.

Celia,i, talastás co,t, malabis na umid,

mangmáng ang Musa co,t, malumbay ang tinig

di quinabahag-yâ cong hindí malait

palaring dinguin mo ng tainga,t, isíp.

Ito,i, unang bucal nang bait cong cutad

na inihahandóg sa mahal mong yapac[10]

tangapin mo nauâ cahit ualang lasáp

nagbúhat sa puso nang lingcód na tapát.

Cong casadlacán man ng pula,t, pag ayop

tubo co,i, daquila sa puhunang pagod,

cong binabasa mo,i, isá mang himutóc

ay alalahanin yaríng nag hahandóg.

Masasayáng Ninfas sa laua nang Bay,

Sirenas, ang tinig ay cauili-uili

cayó n~gayo,i, siyang pinipintacasi

n~g lubháng mapanglao na Musa cong imbi.

Ahon sa dalata,t, pangpang na nag liguid

tunuhan nang lira yaring abáng auit

na nag sasalitáng búhay ma,i, mapatid,

tapát na pag sinta,i, han~gad na lumauig[11].

Icao na bulaclac niyaring dili-dili,

Celiang saguisag mo,i, ang M. A. R.

sa Virgeng mag-Iná,i, ipamintacasi

ang tapát mong lingcód na si F. B.

Salamat sa iyo, ó nánasang írog,

cong halagahán mo itóng aquing pagod,

ang tulâ ma,i, bucál nang bait na capós,

paquiquinaban~gan nang ibig tumaróc.

Cong sa bigláng tin~gi,i, bubót at masacláp

palibhasa,i, hilao at mura ang balát

ngunit cung namnamín ang sa lamáng lasáp

masasarapán din ang babasang pantás.

Di co hinihin~ging pacamahalín mo,

tauana,t, dustaín ang abáng tulâ co

gauin ang ibigui,t, alpa,i, na sa iyó

ay houag mo lamang baguhin ang verso.

Cong sa pagbasa mo,i, may tulang malabo

bago mo hatulang catcatin at licô[12]

pasuriin muna ang luasa,t, hulô[13]

at maquiquilalang malinao at uastô.

Ang may tandang letra alin mang talata

dimo mauatasa,t, malalim na uicà

ang mata,i, itin~gin sa dacong ibabâ[14]

boong cahuluga,i, mapag uunauà.

Hangán dito acó ó nánasang pantás,[15]

sa cay Sigesmundo,i, houag ding mátulad

sa gayóng catamis uicang masasaráp

ay sa cababago nang tula,i, umalat.

Sa isang madilím gúbat na mapanglao[A]

dauag na matinic, ay ualáng pag-itan,

halos naghihirap ang cay Febong silang[B]

dumalao sa loob na lubhang masucal.

Malalaquing cahoy ang inihahandóg

pauang dalamhati, cahapisa,t, lungcót

huni pa n~g ibon, ay nacalulunos

sa lalong matimpi,t, nagsasayáng loob.

Tanáng mga baguing, na namimilipit

sa sangá ng cahoy, ay balót n~g tinic

may bulo ang bun~ga,t, nagbibigay sáquit

sa cangino pa máng sumagi,t, málapit.

Ang m~ga bulaclac n~g nag tayong cahoy

pinaca-pamuting nag ungós sa dahon

pauang culay lucsa, at naquiqui ayon

sa nacaliliong masangsang na amoy.

Caramiha,i, Ciprés at Higuerang cutád,[C]

na ang lilim niyaón ay nacasisindác

ito,i, ualang bun~ga,t, daho,i, malalapad,

na nacadidilím sa loob ng gubat.

Ang m~ga hayop pang dito,i, gumagalâ

caramiha,i, Sierpe,t, Baselisco,i, mad-la,

Hiena,t, Tigreng ganid nanag sisi sila,

ng búhay n~g tauo,t, daiguíng capoua.

Ito,i, gúbat manding sa pinto,i, malapit

n~g Avernong[D] Reino ni Plutong masun~git[E]

ang nasasacupang lupa,i, dinidilig[16]

n~g ilog Cocitong camandag ang túbig.[F]

Sa may guitnâ nito mapanglao na gubat

may punong Higuerang daho,i, culay pupás,

dito nagagapos ang cahabag habag

isang pinag usig n~g masamang palad.

Bagong tauong basal, na ang anyo,t, tindig[17]

cahit natatalì camay, paá,t, liig

cundî si Narciso,i,[G] tunay na Adonis[H]

muc-ha,i, sumisilang sa guitnâ n~g sáquit.

Maquinis ang balát at anaqui buroc

pilicmata,t, quilay mistulang balantók

bagong sapóng guinto ang cúlay n~g buhóc

sangcáp n~g cataua,i, pauang magca-ayos.

Dan~gan doo,i, ualang Oreadang Ninfas,[I]

gúbat na Palacio n~g masidhing Harpías,[J]

nangaaua disi,t, na acay lumiyag

sa himaláng tipon n~g caricta,t, hirap.

Ang abáng oyamin n~g dálita,t, sáquit

ang dalauang mata,i, bucál ang caparis,

sa lúhang nanatác, at tinan~gis-tan~gis

ganito,i, damdamin n~g may auang dibdib.

Mahiganting lan~git, ban~gis mo,i, nasaan?

n~gayo,i, naniniig sa pagcá-gulaylay

bago,i, ang bandilà n~g lalong casam-an[18]

sa Reinong Albania,i, iniuauagayuay?

Sa loob at labás, n~g bayan cong sauî

caliluha,i, siyang nangyayaring harî

cagalin~ga,t, bait ay nalulugamî

ininís sa hucay nang dusa,t, pighatî.

Ang magandang asal ay ipinupucól

sa láot n~g dagat n~g cut-ya,t, lingatong

balang magagalíng ay ibinabaón

at inalilibing na ualáng cabaong.

N~guni, ay ang lilo,t, masasamang loób

sa trono n~g puri ay inalulucloc

at sa balang sucáb na may asal hayop

maban~gong incienso ang isinusuob.

Caliluha,t, sama ang úlo,i, nagtayô

at ang cabaita,i, quimi,t, nacayucô,

santong catouira,i, lugamì at hapô,

ang lúha na lamang ang pinatutulô.

At ang balang bibíg na binubucalán

nang sabing magalíng at catutuhanan

agád binibiác at sinisican~gan

nang cáliz n~g lalong dustáng camatayan.

¡O tacsíl na pita sa yama,t, mataás![19]

¡o hangad sa puring hanging lumilipas!

icao ang dahilan n~g casamáng lahat[20]

at niyaring nasapit na cahabághabág.[21]

Sa Corona dahil n~g haring Linceo

at sa cayamanan n~g Duqueng Amá co,

ang ipinangahás n~g Conde Adolfo

sabugan n~g sama ang Albaniang[K] Reino.

Ang lahát nang itó, ma-auaing lan~git[22]

iyóng tinutunghá,i, anó,t, natitiis?[23]

mula ca n~g boong catouira,t, bait

pinapayagan mong ilubóg n~g lupít?

Macapangyarihang cánan mo,i, iquilos,

papamilansiquín ang cáliz n~g poot,

sa Reinong Albania,i, cúsang ibulusoc

ang iyóng higantí sa masamáng loob.

Baquit calan~gita,i, bingí ca sa aquin

ang tapat cong luhog ay hindi mo dingín?

dí yata,t, sa isang alipusta,t, ilíng

sampong tain~ga mo,i, ipinan~gun~gulíng?

Datapua,t, sino ang tataróc caya

sa mahál mong lihim Dios na daquilà?

ualáng mangyayari sa balát n~g lupà

dì may cagalin~gang iyóng ninanásà.

¡Ay dî saán n~gayón acó man~gan~gapit!

¡saán ipupucól ang tinangis-tangis

cong ayao na n~gayong din~giguin ng Lan~git[24]

ang sigao n~g aquing malumbay na voses![25]

Cong siya mong ibig na aco,i, magdusa

Lan~git na mataás aquing mababata

iságì mo lamang sa púso ni Laura

aco,i, minsan minsang mapag ala-ala.

At dito sa laot n~g dusa,t, hinagpis,

malauac na luhang aquing tinatauid

gunitâ ni Laura sa naabáng ibig

siya co na lamang ligaya sa dibdib.

Munting gunam-gunam n~g sintá co,t, mutyâ

n~g dahil sa aqui,i, daquilâ cong touâ,

higuít na malaquíng hírap at dalita

parusa ng táuong lilo,t, ualang aua.

Sa pagka gapus co,i, cong guni-gunihín

malamig nang bangcay acong nahihimbíng[26]

at tinatan~gisan nang sula co,t, guiliu,

ang pagca-búhay co,i, ualang hangá mandin.

Cong apuhapin co sa sariling isip

ang suyúan namin nang pili cong ibig,

ang pag luhâ niyá cong aco,i, may hapis

naguiguing ligaya yaring madláng sáquit.

¡Ngunì sa abá co! ¡sauing capalaran!

anópang halagá nang gayóng suyúan

cun ang sin-ibig co,i, sa catahimican

ay humihilig na sa ibáng candun~gan?

Sa sinapupunan nang Conde Adolfo

aquing natatanáo si Laurang sintá co,

camataya,i, nahan ang dating ban~gis mo?

nang díco damdamín ang hirap na itó.

Dito hinimatáy sa pag hihinagpís

sumúcò ang püsò sa dahás nang sáquit,

ulo,i, nalun~gay-n~gay, lúhà,i, bumalisbís,

quinagagapusang cahoy ay nadilíg.

Mag mulâ sa yapac hangang sa ulunán

nalimbág ang ban~gís nang capighatían,

at ang panibugho,i, gumamit nang asal

nang lalong marahás lilong camatayan.

Ang cahima,t, sinong hindî maramdamin

cong ito,i, maquita,i, mag mamahabáguin,

matipid na lúhà ay pa-aagusin

ang nagparusa ma,i, pilit hahapisin.

Súcat na ang tingnàn ang lugaming anyo

nitong sa dálita,i, hindi macaquibô

aacaing bigláng umiyác ang púsô

cong ualâ nang lúhang sa mata,i, itúlô.

Ga-ano ang áuang bubugsô sa dibdib

nang may caramdamang ma anyóng tumitig

cun ang panambita,t, daing ay marin~gig

nang mahimasmasan ang tipon nang sáquit?

Halos boong gúbat ay na sa sabúgan

nang ina-ing-aing na lubháng malumbáy[27]

na inu-ulit pa at isinisigao

sagót sa malayò niyaóng alin~gao-n~gao,

¡Ay Laurang poo,i,! baquit isinúyò

sa iba ang sintang sa aqui pan~gacò

at pinag liluhan ang tapat na púsó

pinang-gugulan mo nang lúhang tumuló?

Dî sinumpa-án mo sa haráp nang lan~git

na dî maglililo sa aquing pagibig?

ipinabigay co namán yaring dibdib[28]

uala sa gunitâ itóng masasapit.

Catiualà aco,t, ang iyòng carictán

capilas nang Lan~git anaqui matibay,

tapát ang púsò mo,t, dî nagunamgunam

na ang pag lililo,i, na sa cagandahan.

Hindî co acalang iyóng sa-sayan~gin

maraming lúhà mong guinugol sa aquin

taguring madalás na acó ang guiliu,

muc-hâ co ang lunas sa madláng hilahil.

Di cong acó Poo,i, utusang mang-gúbat

nang Hari mong Amá sa alín man Ciudad

cong guinagauá mo ang aquing saguisag

dalauá mong matá,i, nanalong nang perlas?

Ang aquing plumage cung itinatalî

nang parang corales na iyóng dalirî

buntóng hihin~gá mo,i, naquiqui-ugalî

sa quilos nang guintóng ipinananahî.

Macailan Laurang sa aqui,i, iabot,

basâ pa nang lúhà bandang isusuut,

ibinibigay mo ay nag hihimutóc

tacot masugatan sa paquiquihamoc.

Baluti,t, coleto,i, dî mo papayagan

madampi,t, malapat sa aquing catao-an

cundî tingnan muna,t, bacâ may calauang

ay nan~gan~ganib cang damit co,i, marumhán.

Sinisiyasat mo ang tibay, at quintáb

na cong sayaran man nang tagá,i, dumulás

at cong malayò mang iyóng minamalas

sa guitnâ nang hokbo,i, makilalang agád.

Pahihiasan mo ang aquing turbante

nang perlas topasio,t, maningníng na rubé,

bucód ang magalao na batóng diamante

púnô nang n~galan mong isang letrang L.

Hangang aco,i, uala,t, naquiquipag-hámoc

nang aapuhap ca nang pang aliu loob;

manalo man aco,i, cun bagong nanasoc

naquiquita mo na,i, may dalá pang tácot.

Boong pan~ganib mo,i, bacâ nagca sugat

di maniniualà cundi masiasat

at cung magcagurlís nang muntî sa balát

hinuhugasan mo nang lúhang nanatác.

Cung aco,i, mayroong cahapisang muntî

tatanun~gin moná cun anó ang sanhî,

hangang di malining ay idinarampî

sa mga muc-ha co, ang rube mong lábî.

Hindî ca tutugot cundî matalastás,

cacapitan monang mag bigla nang lúnas,

dadalhin sa jardi,t, doon ihahanap,

nang ica-aaliu, sa mga bulaclác.

Iyong pipitasín ang lalong mariquít

dini sa li-ig co,i, cúsang isasabit

tuhog na bulaclac sadyáng saglit-saglit,

pag-uupandín mong lumbay co,i, mapacnít.

At cun ang hapis co,i, hindî masauatâ

sa pilic-matá mo,i, dadáloy ang lúhâ

na pasaán n~gayón ang gayóng arugâ

sa dalá cong sáquit ay di i-apulâ?

Halina Laura,t, aquing cailangan

n~gayon, ang lin~gap mo nang naunang arao,

n~gayón hinihin~gî ang iyong pag-damay;

ang abáng sintá mo,i, na sa camatayan.

At n~gayóng malaqui ang aquing dálitâ,

ay dî humahanap nang maraming lúhâ,

sucat ang capatác na maca-apulâ

cun sa may pag sintang púsò mo,i, mag mulâ.

Catao-ang co,i, n~gayón siyasatin, ibig,

tigní ang súgat cong dí gauâ nang cáliz

hugasan ang dugóng nanálong sa guitguít

nang camay co, paa,t, natataling li-ig.

Halina, irog co,t, ang damít co,i, tingnán,

ang hindî mo ibig dampioháng calauang

calaguín ang lubid, at iyong bihisan,

matinding disa co,i, nang gumaán-gaán.

Ang m~ga matá mo,i, cun iyóng ititig

dini sa anyô cong sadlacan nang sáquit

upanding mapiguil ang tacóng mabilís

niyaring abáng búhay sa icapapatíd.

Uala na Laura,t, icao nan~ga lamang

ang macalulunas niyaring cahirapan;

damhín nang camay mo ang aquing catauan,

at bangcay man aco,i, mulíng mabúbuhay!

N~guní ¡sa abáco!  ¡ay sa laquing hirap!

ualâ na si Laura,i, laquing tinatauag!

napalayo-layo,t, di na lumiliyag,

ipinag cánolò ang sintá cong tapát.

Sa ibang candun~ga,i, ipinagbiyayà

ang púsong aquin na, at aco,i, dinayá

boóng pag-ibig co,i, ipinan~ganyaya

linimot ang sintá,t, sinayang ang luhá.

Alin pa ang hirap na dî na sa aquin?

may camatayan pang dîco dadamdamín?

ulila sa Amá,t, sa Ináng nag-angquin,

ualang kaibiga,t, linimot ng guiliu.

Dusa sa puri cong cúsang siniphayò,

palasong may lasong natiric sa púsò;

habág sa Amá co,i, túnod na tumimo;

aco,i, sinusunog niyaring panibughò.

Ito,i, siyang una sa lahat n~g hirap,

pag dayà ni Laura ang cumacamandág

dini sa búhay co,i, siyang magsa-sadlac

sa lingin~gang la-án ng masamáng palad.

O conde Adolfo,i, ilinapat mo man

sa aquin ang hirap n~g sangsinucuban,

ang caban~gisan mo,i, ipinasalamatan,

ang púsò ni Laura,i, cong hindî inagao.

Dito nag-himutóc ng casindac-sindác

na umaalin~gao-n~gao sa loob n~g gúbat

tinangay ang diua,t, caramdamang hauac

n~g buntóng hinin~ga,t, lúhang lumagaslás.

Sa púno n~g cahoy ay napa-yucayoc,

ang li-ig ay supil n~g lúbid na gapos,

bangcay na mistula,t, ang culay na buroc

n~g caniyang muc-ha,i, naguing puting lubós.

Nagcataón siyáng pagdatíng sa gúbat

n~g isang guerrerong bayani ang ticas,

putong na turbante, ay calin~gas-lin~gas,

pananamit moro sa Persiang Ciudad[L]

Piniguil ang lacad, at nagtanao-tano,

anaqui ninita ng pag-pahingahán

di caquinsa-guinsa,i, ipinagtapunan

ang pica,t, adarga,t, nagdaóp ng camay.

Sacá tumin~galá,t, mata,i, itiniric

sa bubóng ng cahoy na taquip sa Lan~git,

estátua manding nacatayo,t, umíd,

ang buntóng hinin~gá niya,i, ualang patid.

Nang magdamdam n~gauit sa pagayóng anyò,

sa punó n~g isang cahoy ay umupô

nag-uicang "ó palad" sabay ang pagtulò,

sa matá, ng lúhang anaqui,i, palasò.

Olo,i, ipinatong sa caliuang camay

at sacá tinutop, ang noó, ng canan,

anaqui mayroong guinugunam-gunam

isang mahalagang nalimutang bagay.

Malao,i, humilig nag ualang bahalâ

dirin cumacati ang batis ng lúha,

sa madláng himutoc, ay casalamuhá

ang uicang "Flerida,i, tapus na ang touá".

Sa balang sandalî ay sinasabugan

yaóng boóng gúbat n~g maraming ¡ay!

naquiquituno sa huning mapanglao

n~g pang-gabing ibon doó,i, nagtatahán.[M]

Mapamaya-maya,i, nag ban~gong nagulat,

tinangnán ang pica,t, sampo n~g calasag

nalimbag sa muc-hâ ang ban~gís n~g Furias[N]

"dî co itutulot" ang ipinahayág.

"At cung cay Flerida,i, ibá ang umagao

at dî ang amá cong dapat na igalang,

hindî co masabi cun ang picang tan~gan

bubugá n~g libo,t, lacsáng camatayan.

Bababa si Marte mulâ sa itaás[O]

sa ca-ilalima,i, áahon nang Parcas,[P]

boong galit nila, ay ibubulalàs

yayacaguin niyaring camáy cong marahàs.

Sa cucó nang lilo,i aquing àagauin

ang cabiyác niyaring calolouang angquín,

liban na cay Amá, ang sino ma,t, alin

ay dî igagalang nang tangang patalím.

¡O pag sintang labis nang capangyarihan

sampong mag aamá,i, iyong nasasaclao!

pag icao ang nasoc sa púsò ninoman

hahamaquing lahat masunód ca lamang!

At yuyuracan na ang lalong daquilá

bait, catouira,i, ipan~gan~ganyaya

boong catungcula,i, uaualing bahalà

sampo nang hinin~ga,i, ipauubayà.

Itong quinaratnán nang palad cong linsil

salamíng malinao na sucat mahalín

nang macatatatáp, nang hindî sapitin

ang cahirapan cong di macayang bathín.

Sa mauica itó lúhà,i, pina-agos,

pica,i, isinacsac, sacá nag himutóc,

nagcataón naimáng parang isinagót,

ang buntóng hinin~gá, niyaóng nagagapus.

Guerrero,i, namanghâ nang ito,i, marin~gig,

pinabaling-baling sa gúbat ang titig,

nang ualang maquita,i, hinintay umulit,

dî namán nala,i, nag bagong humibíc.

Ang bayaning moro,i, lalò nang namaáng

"sinong nananaghóy sa ganitóng iláng?"

lumapit sa dacong pinan~gagalingan

nang buntóng hinin~ga,t, pinaquimatyagán.

Inabutan niya,i, ang ganitóng hibic

¡ay mapagcandiling Amáng ini-ibig!

¿baquit ang búhay mo,i, na unang napatid,

aco,i, inolila sa guitnâ nang sáquit?

Cong sa gunitâ co,i, pagcuru-curuin

ang pagcahulog mo sa camay nang tacsíl,

parang naquiquita ang iyóng naratíng

parusang marahás na calaguim-laguim.

At alin ang hirap na dî icacapit

sa iyó nang Duque Adolfong malupit[29]

icao ang salamín sa Reino nang bait

pagbubuntuhang ca nang malaquing gálit.

Catao-an mo Amai,i, parang namamalas

n~gayón nang bunsô mong iugami sa hirap

pinipisang-pisang at iniuaualat

nang pauâ ring lilong verdugo nang sucáb.

Ang nagcahiualay na lamán mo,t, butó,

camay at catao-áng nálayô sa úlo,

ipinag-haguisan niyaóng mga lilo

at ualang maauang maglibing na tauo.

Sampo nang lincód mo,t, m~ga cai-bigan

cong campi sa lilo,i, iyo nang ca-auay,

ang dî nagsi-ayo,i, natatacot naman

bangcay mo,i, ibaó,t, mapaparusahan.

Hangan dito ama,i, aquing naririn~gig,

nang ang iyóng úlo,i, tapát sa caliz

ang panambitan mo,t, dalan~gin sa Lan~git

na aco,i, maligtás sa cucóng malupít.

Ninanásà mo pang acó,i, matabunan

n~g bangcay sa guitnâ n~g pagpapatayan,

nang houag mahúlog sa panirang camay

ng Conde Adolfong higuit sa halimao.

Pananalan~gin mo,i, dî pa nagaganáp

sa li-ig mo,i, bigláng nahulog ang tabác

naanáo sa bibig mong hulíng pan~gun~gusap,

ang "adios bunso,t," búhay mo,i, lumipas.

¡Ay amang amá co! cong magunam-gunam

madlâ mong pag irog at pagpapalayao

ipinapalaso n~g capighatian

luhà niyaring púsòng sa mata,i, nunucál.

Ualáng icalauáng amá ca sa lupà

sa anác na candóng ng pag-aarugâ

ang munting hápis cong sumungao sa muc-hâ,

sa habág mo,i, agad nanálong ang lúhâ.

Ang lahat ng toua,i, natapos sa aquin,

sampô niyaring búhay ay naguing hilahil,

amá co,i, hindî na malaong hihintín

aco,i, sa payapang baya,i, yayacapin.

Sandaling tumiguil itóng nananangis,

binig-yáng panahón lúha,i, tumaguistís

niyaóng na aauang morong naquiquinyig,

sa habág ay halos mag putóc ang dîbdib.

Tinutóp ang púsò at saca nag say-say

'cailan a iya lúha co,i, bubucál

n~g habág cay amá at panghihinayang

para ng panaghóy ng nananambitan?[30]

Sa sintáng inagao ang itinatan~gis,

dahilán n~g aquing lúhang nagbabatis

yaó,i, nananaghóy dahil sa pag-ibig

sa amang namatáy na mapagtang-quilic.

Cun ang ualang patid na ibinabahá.

n~g m~ga mata ko,i, sa hinayang mulà

sa m~ga palayao ni amá,t, arugà

malaquíng pálad co,t, matamís na luhà.

N~guni,t, ang nanaháng maralitang túbig

sa muc-hâ,t, dibdib cong laguing dumidilig

cay amá n~ga galing dapoua,t, sa ban~gís

hindî sa anduca, at pagtatang-quilic.

Ang matatauag cong palayo sa aquin

n~g amá co,i, tóng acó,i, pagliluhin,

agauan n~g sintá,t, panasa-nasaing

lumubóg sa dusa,t, búhay co,i, maquitil.

¡May para cong anác na napanganyayá

ang layao sa amá,i, dusa,t, pauang lúhà

hindi nacalasáp kahit munting touà

sa masintang ináng pagdaca,i, naualà!

Napahintô rito,t, narin~gig na mulî

ang pananambitan niyaóng natatalî,

na ang uica,i, "Laurang aliu niyaring budhî[31]

pa-alam ang abáng candóng n~g paghati.

Lumaguì ca naua sa caligayahan

sa haráp n~g dîmo esposong catipán,

at houag mong datnín yaring quinaratnán

n~g casign linimot, at pinagliluhan.

Cong nagban~gis cama,t, nagsucáb sa aquin,

mahal ca rin lubha dini sa panimdím,

at cong mangyayari hangáng sa malibíng

ang m~ga butó co quita,i, sisintahín.

Dîpa natatapos itóng pan~gun~gusap

may dalauang Leóng han~gós ng paglacad,

siya,i, tinuton~go,t, pagsil-in ang han~gad;

n~guni,t, nan~ga tiguil pag datíng sa haráp.

Nan~ga-auâ mandi,t, naualán n~g ban~gis

sa abáng sisil-ing larauan ng sáquit,

nan~ga-catingala,t, parang naquinyig[32]

sa dî lumilicat na tin~gistan~gis.

¡Anóng loob cayâ nitóng nagagapus,

n~gayóng na sa haráp ang dalauáng hayóp,

na ang balang n~gipí,t, cucó,i, naghahandóg

isang camatayang caquila-quilabot!

Dî co na masabi,t, lúhà co,i, nanatác,

na-uumid yaring dilang nan~gun~gusap,

pusò co,i, nanglalambot sa malaquing habág

sa ca-aua-auang quinucob ng hirap.

¡Sinong dî mahapis na may caramdaman

sa lagay ng gapús na calumbay-lumbay,[33]

lipus n~g pighati sacá tinutunghán,

sa lamán at butó niya, ang hihimáy!

Catiualâ na n~gâ itóng tiguib sáquit

na ang búhay niya,i, tungtóng na sa guhit,

linagnát ang pusò,t, nasirâ ang voses,

dína mauatasan halos itóng hibic.

"Paalam Albaniang pinamamayanan

n~g casama,t, lupit, han~gis caliluhan,

acóng tangulan mo,i, cusa mang pinatay,

sa iyó,i, malaquí ang panghihinayang.

Sa loob mo naua,i, houag mamilantic

ang panirang talím n~g catalong caliz;

magcá espada cang para ng binitbit

niyaring quinuta mong canang matang-quilic.

Quinasuclamán mo ang ipinan~gacò

sa iyó,i, gugulin niniyac cong dugò

at inibig mopang hayop ang mag bubò,

sa cong itangól ca,i, maubos tumúlo.

Pagcabatà cona,i, ualáng inadhicà

cundî pag-lilincod sa iyó,t, calin~gà

¿dî maca-iláng cang babaling masirá

ang mga camáy co,i, siyang tumimauà?

Dustáng camatayan ang bihis mong bayad;

dapoua,t, sa iyo,i, mag papasalamat,

cong pacamahali,t, houag ipahamac

ang tinatan~gisang guiliu na nagsucáb.

Yaóng aquing Laurang hindi mapapacnít

n~g camatayan man sa tapát cong dibdib;

¡ipa-alam bayan co, pa-alam na ibig,

magdarayang sintang di manao sa ísip!

Bayang ualáng loob, sintáng alibughâ,

Adolfong malapit, Laurang magdarayâ,

magdiuang na n~gayo,t, manulos sa touâ,

at masusunod na sa aquin ang násà.

Na sa harap co na ang lalong maraual,

mabin~gís na lubháng lahing camatayan

malulubos nan~ga ang inyóng casamán,

gayon din ang aquing aalipustaán.

¡Sa abáng-abá co!  diatâ ó Laura

mamamatáy aco,i, hindî mo na sintá!

itó ang mapait sa lahat nang dusa,

¡Sa quin ay sino ang mag-aala-ala!

Diyata,t, ang aquing pagca-panganyáya

dî mo tatapunang ng camunting lúhà,

cong yaring búhay co,i, mahimbíng sa ualà

dî babahaguinan n~g munting gunitâ!

Guni-guning itó,i, lubháng macamandág

ágos na lúhà co,t, púsò co,i, ma-agnás,

túlò caloloua,t, sa mata,i, pumulàs,

cayóaquing dugo,i, mag-unahang matác.

Nang matumbasan co ang lúhà, ang sáquit[34]

nitóng pagcalimot n~g tunay cong ibig;

houag yaring buháy ang siyang itan~gis

cundî ang pagsintang lubós na na-amis.

Sa tinaghoy-taghóy na casindac-sindác,

guerrero,i, hindî na napiguil ang habág,

tinuntón ang voses at siyang hinanap,

patalim ang siyang nagbucás n~g landás.

Dauag na masinsi,i, naglagui-laguitic

sa dágoc n~g lubháng matalas na cáliz,

moro,i, dî tumugot hangang dî nasapit

ang binubucalán ng maraming tan~gis.

Anyóng pantay-matá ang lagay n~g arao

niyóng pagcatun~go sa calulunuran[35]

siyang pagcataos sa quinalalag-yan

nitóng nagagapus na cahambalhambál.

Nang malapit siya,t, abutin ng suliáp

ang sa pagcatali,i,[36] liniguid n~g hirap,

naualán n~g diua,t, lúha,i, lumagaslás,

catao-án at púso,i, nagapus ng habág.

Malaong natiguil na dî nacaquibô

hinin~ga,i, hinabol na ibig lumayò,

matutulog disin sa habág ang dugô,

cundan~gan nagbangís Leong nan~gag-tayô.

Na-acay n~g gútom at gauing manilâ,

ang-ulî sa ganid at naualâng aua,

handâ na ang n~gipi,t, cucong bagong hasa

at pagsasabayán ang gapós n~g iuâ.

Tanang balahibo,i, pinapan~galisag,

nanindig ang buntót na nacagugulat

sa ban~gis n~g anyô at n~ginasáb-n~gasáb,

Furiang nag n~gan~galit ang siyang catulad.

Nag taás ang camáy, at nanga caamâ

sa cato-ang gapá ang cucóng pangsirâ,

nang daracmain na,i, siyang pagsagásâ

niyaóng bagong Marteng lumitao sa lúpâ.

Inusig n~g tagâ ang dalauang León,

si Apolo mandin sa Serpiente Piton,[Q]

ualang bigóng quilós na dî nababaón

ang lubháng bayaning tabác na pamutol.

Cong ipamilantíc ang canang pamatáy,

at sacá isalág ang pang-adyáng camáy,

malilicsing León ay nanga lilinláng

cayâ dî nalao,i, nan~ga-gumong bangcay.

Nang magtagumpay na ang guerrerong bantóg

sa nan~ga-calabang maban~gis na hayop,[37]

lúha,i, tumutulong quinalag ang gápus

ng ca-aua-auang iniuan ang loob.

Halos nabibihay sa habág ang dibdib[38]

dugó,i, ng matingnang nunucal sa guitguít,

sa pagcalág niyang malicsí,i, nainíp

sa siga-sigalót na madláng bilibid.

Cayâ ang guinaua,i, inagapayanan

catauang malatáng parang bagong bangcáy

at minsang pinatid n~g espadang tan~gan

ualang auang lubid na lubháng matibay.

Umupo,t, quinalong na naghihimutoc,

catauan sa dusa hinin~ga,i, natulog,

hinaplus ang muc-ha,t, dibdib ay tinutóp,

násà ng gueerro,i, pagsauláng loob.

Doon sa pagtitig sa pagcálun~gay-n~gay

n~g caniyang cálong na calumbay-lumbay,

nininilay niya, at pinagtatao-hán

ang diquit n~g quias at quinasapitan.

Namamanghâ namán ang magandang quias

casing-isa,t, ayon sa bayaning ticas,

mauiuili disin ang iminamamalas,

na matá, cundan~gan sa malaquíng habág.

Gulong-gulóng lubha ang caniyang loob,

n~guni,t, napayapà n~g anyong cumilos

itóng abáng candong ng calunos-lunos

nagusing ang búhay na nacacátulog.

Sa pagcalun~gay-n~gay matá,i, idinilat,

himutóc ang unang bati sa liuanag,

sinundan n~g taghoy na cahabaghabág

"nasaan ca Laura sa ganitong hirap?

Halina guiliu co,t, gapus co,i, calaguín,

cong mamatáy acó,i, gunitain mo rin,

pumiquít na muli,t, napatid ang daing,

sa may candóng namang tacot na sagutin.

Ipina-n~gan~ganib, ay bacá mabiglâ

magtuloy mapatid hiningang mahinâ

hinintáy na lubós niyang mapayapá

ang loob n~g candóng na lipus dálità.

Nang muling mamulat ay naguiclahanan

"¿sino? ¡Sa aba co,t, na sa morong camay!"

ibig na i-igtád ang lunóng catao-án,

nang hindî mangyari,i, nag-ngalit na lamang.

Sagót n~g guerrero,i, houag na man~ganib

sumapayapaca,t, mag aliu n~g dibdib

n~gayo,i, ligtas cana sa lahát nang sáquit

may cálong sa iyo ang nagtatangquilic.

Cung nasusuclám ca sa aquing candun~gan,

lason sa púso mo nang hindi binyagan,

nacucut-ya acóng dí ca saclolohan

sa iyong nasapit na napacarauál.

Ipina-hahayág n~g pananamít mo

tagá Albania ca at aco,i, Perciano

icao ay caauay n~g baya,t, secta co,[R]

sa lagay mo n~gayo,i, magcatoto tayo.

Moro aco,i, lubós na táong may dibdib,

ay nasasacalo rin ng útos ng Lan~git,

dini sa púso co,i, cusang natititic

natural na leyng sa abá,i, mahapis.

Anong gagauín co,i, aquing napaquingán

ang iyong pagtaghoy na calumbay-lumbay,

gapús na naquita,t, pamu-mutiuanan

ng dalauáng gánid, n~g bangís na tangan.

Nagbuntóng hini~gá itong abáng calong

at sa umaaliu na moro,i, tumugón,

"cundîmo quinalág sa punu n~g cahoy,

nalibíng na acó sa tiyán n~g León.

Payapa na namán disin yaring dibdib;

napag-quiquilalang ca-auay cang labis

at dî binaya-ang nagca-patid-patid,

ang aquing hinin~gáng camataya,t, saquit.[39]

Itóng iyóng aua,i, dî co hinahan~gád,

pataín mo acó,i, siyang pitang habág,

dimo tantô yaring binabatáng hirap

na ang camatayan ang búhay cong hanap.

Dito napahiyao sa malaquing hapis

ang morong may áua,t, lúha,i, tumaguistís,

siyang itinugón sa uicang narin~gig

at sa panglolomo,i, cusang napahilig.

Ano pa,t, capoua hindi macaquibô

dî nanga-calaban sa damdam ng púsò

parang ualáng malay, hangang sa magtágo,t,

humilig si Febo sa hihigáng guintô.

May áuang guerrero ay sa maramdaman

malam-lám na sinag sa gúbat ay nanao,

tinuntón ang landás na pinagda-anan

dinalá ang calong sa pinangalingan.

Doon sa naunang hinintúang daco

nang masoc sa gúbat ang bayaning moro

sa isang malapad, malinis na bató

cúsang pinag-yaman ang lugaming pangcó.

Cumuha ng munting báong macacain,

ang angdaralitâ,i, inamong tumiquím

cahit uma-ayao ay nahicayat din

nang sabing malambót na pauang pag-aliu.

Nalouag-louagán ang pang-hihin~gapus

sapagca,t, na-auas sa pagcadayucdóc,

hindî quinucusa,i, tantóng nacatulog,

sa sinapupunan nang guerrerong bantóg.

Itó,i, dî umidlíp sa boong magdamág

sa pag-aalaga,i, nagbatá n~g puyat

ipinan~gan~ganib, ay bacá macagát

nang ganid na madláng nag-gala sa gúbat.

Touing maguiguising sa magaang túlog

itóng lipós hirap, ay naghihimutóc,

pauang tumitiric na anaqui túnod

sa dibdib nang morong may habág at lúnos.

Nang magmamadaling arao, ay nahimbíng

munting napayapa sa dalang hilahil

hangáng sa Aurorang itabóy ang dilim[S]

ualáng binitiuang himutóc at daing.

Itó ang dahiláng ipinagcasundò

limáng caramdamang parang hinahalò

iquinatiuasáy nang may dúsang púsò

lumacás na mulî ang catao-ang hapò.

Caya,t, nang isabog sa sangsinucuban

ang doradong buhóc nang masayang arao

nag-ban~gong hinaho,t, pinasalamatan

sa Lan~git ang bagong lacás nang catao-an.

Sabihin ang touâ nang guerrerong hayág,

ang abáng quinalong ay bigláng niyacap,

cong nang una,i, nucál ang lúha sa habág

n~gayo,i, sa galac na ang ilinagaslás.

Capús ang dilà cong magsaysay nang laquí

nang pasasalamat nitóng quinandili,

cundan~gan ang dusa,i, sa naualáng casi

ay napauî disin sa touang umalí.

Sapagca,t, ang dusang mula sa pag-ibig

cung cahit mangyaring lumayó sa dibdib,

quisáp matá lamang ay agád babalic

at magdadagdág pa sa una nang ban~gís.

Cayâ hindî pa man halos dumadápò

ang toua sa lámad nang may dúsang pusó

ay itinac-uil na nang dálitang lálò

at ang túnod niya,i, siyang itinimó.

Niyapús na mulî ang dibdib nang dúsa

¡hirap ayang bat-hín nang sáquit sa sintá!

dan~gan ina-aliu nang moro sa Persia

natuluyang nánao ang tan~gang hinin~gá.

Iyong natatantô ang aquing paglin~gap,

(anitong Persiano sa nababagabag)

mula nang hirap mo,i, ibig cong matatap

at nang cong may daa,i, malagyan nang lúnas.

Tugóng nang may dusa,i, "dî lamang ang mulâ

niyaring dálita co ang isasalita,

cundi sampong búhay sapól pagcabata,

nang maganapán co ang hin~gî mo,t, nasà.

Nupóng nag-agapay sa punò nang cahoy

ang may daláng habág at lipus lingatong

sacá sinalitang, lúha,i, bumabalong

boong naguing búhay hangang naparool.

"Sa isang Ducado nang Albaniang Ciudad,

doon co naquita ang unang liuanag,

yaring catauha,i, utang cong tinangap

sa Duque Briseo ¡ay amá cong liyag!

N~gayóng nariyang ca sa payápang bayan

sa haráp n~g aquing ináng minamahal

Princesa Florescang esposa mong hirang

tangáp ang lúhà cong sa matá,i, hunucál.

¿Baquit naguing tauo acó sa Albania

bayan n~g amá co at di sa Crotona,[T]

masayáng Ciudad na lúpa ni iná?

disin ang búhay co,i, di lubháng nag dusa.

Ang Duqueng amá co,i, privadong tanungàn

n~g Haring Linceo sa anomang bagay,[U]

pan~galauáng púno n~g sangcaharían,

hilaga-ang tungo n~g súyo n~g bayan.

Cong sa cabaita,i, ulirán n~g lahát

at sa catapanga,i, pang-úlo sa Ciudad,

ualáng casingdúnong mag mahal sa anác,

umacay, magturo sa gagauing dapat.

Naririn~gig copa halos hangan n~gayón

malayao na tauag n~g amá cong poon,

niyaóng acó,i, bátang quinacandóng-candóng,

taguríng Floranteng bulaclác cong bugtóng.

Itó ang n~galan co, mulang pagcabata,

naguisnán sa amá,t, ináng nag anducà,

pamagát na ambil sa lumuhà-luhà,

at cayacap-yacap n~g màdlang dàlità.

Boong camusmusa,i, dî na sasalitín

ualáng may halagáng nangyari sa quin,

cundi nang sangól pa,i, cusang daraguitin

ng isang Buitreng ibong sadyang saquim.[V]

Ang sabi ni iná acó,i, natutulog

sa bahay sa quintang malapit sa bundóc

pumasoc ang ibong pang-amóy, ay abót

hangang tatlóng leguas sa patáy na hayop.

Sa sinigao-sigao n~g iná cong mutyà

nasoc ang pinsán cong sa Epiro mulà

n~gala,i, Monalipo may taglay na panà

tinudlà ang ibo,i, namatáy na biglà.

Isang arao namang bagong lumalacad

acó,i, naglalaró sa guitnâ n~g salas,

may nasoc na Arco,t, bigláng sinambilat[W]

Cupidong diamanteng sa dibdib co,i, hiyas.[X]

Nang tumuntóng acó sa siyam na taón,

palaguing gauâ co,i, mag aliu sa buról

sacbát ang palaso,t, ang búsog ay cálong

pumatay ng hayop, mamána ng ibon.

Sa touing umagang bagong naglalatag

ang anác n~g arao, n~g masayang siñag,[Y]

naglilibang acó sa tabi n~g gubat

mad-lâ ang ca-acbay na m~ga alagad.

Hangang sa tingalín n~g sangaigdigan

ang muchâ ni Febong hindî matitigan

ay sinasagap co ang caligayahang

handóg niyaóng hindî maramot na parang.

Aquing tinitipon ang iquinacalat

ng masayáng ban~gó n~g m~ga bulaclác,

ina-aglahi co ang larouang pulad

mahinhíng amiha,t, ibong lumilipad.

Cong acó,i, mayroong matanao na háyop

sa tinitin~galáng malapit na bundóc,

bigláng ibibinit ang panâ sa búsog,

sa minsang tud-lâ co,i, pilit matutuhog.

Tanáng sámang lincód ay nag-aágauan

unang macarampót nang aquing napatáy

ang tiníc sa dauag ay dî dinaramdám,

palibhasa,i, toua ang naca-aacay.

Súcat maligaya sino mang manoód

sa sinuling-suling n~g sáma cong lingcód,

at cong masundúan ang bangcay n~g háyop

ingay n~g hiyauan sa loob n~g tumóc.

Ang larouáng búsog ay cong pag-sauaan,

u-upo sa tabí n~g matuling bucál,

at mananalamín sa linao n~g cristal,

sasagap n~g lamig na ini-áalay.

Dito,i, mauiuili sa mahinhing tinig

n~g nan~gag-sasayáng Nayadas sa bátis,[Z]

taguintíng n~g Lírang catuno n~g auit[AA]

mabisang pamaui sa lumbay n~g dibdib.

Sa tamis n~g tinig na cahalac-halác

n~g nag-aauitang masasayáng Ninfas,[AB]

na-aanyayahan sampóng lumilipád

sari-saring ibong agauán n~g dilág.

Cayâ n~ga,t, sa san~ga n~g cahoy na ducláy

sa mahál na bátis na iguinagalang[AC]

ang bulág na gentil, ay nag lulucsuhan

ibo,i, naquiquinig n~g pag-aauitan.

Anhín cong saysain ang tinamóng touá

ng cabataan co,t, malauig na lubhâ

pag-ibig ni amá,i, siyang naguing mulà

lisanin co yaóng gúbat na payapa.

Pag ibig anaqui,t, aquing naquilala

dî dapat palac-hín ang bata sa sayá

at sa catoua-a,i, capag-namihasa

cong lumaquí,i, ualáng hihintíng guinhaua.

Sa pagca,t, ang mundo,i, bayan n~g hinagpis

namamaya,i, súcat tibayan ang dibdib,

lumaquí sa toua,i, ualáng pagtiti-is

¿anóng ilalaban sa dahás n~g sáquit?

Ang táuong mágaui sa ligaya,t, aliu

mahinà ang púso,t, lubháng maramdamin,

inaacala pa lamang ang hilahil,

na daratná,i, dinâ matutuhang bat-hín.

Para n~g halamang lumaguí sa tubig,

daho,i, malalantá munting dî madilig,

iquinalolo-óy ang sandaling init,

gayón din ang púsong sa toua,i, mani-ig.

Munting cahirapa,i, mamalac-híng dalá,

dibdib palibhasa,i, di gauing magbatá,

ay bago,i, sa mundo,i, ualang quisáp matá

ang tauo,i, mayroong súcat ipagdusa.

Ang laquí sa layao caraniua,i, hubád

sa bait at muni,t, sa hatol ay salát,

masacláp na bún~ga ng malíng paglin~gap,

habág n~g magulang sa irog na anác.

Sa taguríng bunsót, licóng pag mamahál

ang isinasama n~g báta,i, nunucál

ang iba,i, marahil sa capabayaan

nang dapat magturong tamád na magulang.

Ang lahát nang itó,i, cay amáng talastás,

cayâ n~ga ang lúha ni ina,i, hinamac,

at ipinadalá acó sa Atenas,[AD]

bulág na ísip co,i, n~g doon mamulat.

Pag-aral sa aquin qy ipinatungcól

sa isang mabait, maestrong marunong

lahi ni Pitaco, n~gala,i, si Antenor,[AE]

lumbay co,i, sabihin nang dumating doon.

May sangbouan halos na dî nacacain,

lúhà sa matá co,i, dî mapiguil-piguil;

n~guni,t, napayapà sa laguing pag-aliu

n~g bunying maestrong may cupcup sa quin.

Sa dinatnán doong nad-láng nag-aaral

caparis cong bata,t, cabaguntauhan,

isa,i, si Adolfong aquing cababayan,

anác niyaóng Condeng Silenong maran~gal.

Ang caniyang taó,i, labis n~g dalauá

sa dalá cong edad na lalabing-isá,

siyang pinopoón n~g boong escuela,

marunong sa lahát na magcacasama.

Mahinhín ang asal na hindî magasó

at cong lumacad pa,i, palaguing patungó,

mabining man~gúsap at ualáng catalo

lapastan~ganin ma,i, hindi nabubuyó.

Ano pa,t, sa bait ay siyang huaran[40]

n~g nagcacatipong nagsisipag-aral,

sa gauâ at uica,i, dî mahuhulihan[41]

n~g munting panirà sa magandang asal.

Ni ang catalasan n~g aming maestro

at pagca-bihasa sa lacad n~g mundó,

ay hindî nataróc ang lihim at tungo

ng púsong malihim nitong si Adolfo.

Acóng pagcabata,i, ang quinamulatan

cay amá,i, ang bait na dî páimbabáo,

yaong namumunga n~g caligayahan,

nanacay sa púsong suyui,t, igalang.

Sa pinagtatac-hán n~g bong escuela,

bait ni Adolfong ipinaquiquita,

dîco malasapán ang haing ligaya

n~g magandang asal n~g amá co,t, iá.[42]

Púso co,i, ninilag na siya,i, guiliuin,

ayauan cun baquit at naririmarim,

si Adolfo nama,i, gayon din sa aquin,

nararamdamán co cahit lubháng lihim.

Arao ay natacbó, at ang cabata-an

sa pag-aaral co sa qui,i, nananao,

bait co,i, luminis at ang carunungan

ang bulág cong ísip ay cúsang dinamtán.

Nataróc ang lalim n~g filosfía,

aquing natutuhan ang astrología,

natantóng malinis ang catacá-tacá

at mayamang dunong n~g matemática.

Sa loob n~g anim na taóng lumacad

itóng tatlóng dunong ay aquing nayacap

tanáng casama co,i, nagsi-pangilalás

sampô n~g maestrong toua,i, dili hamac.

Ang pagcatutu co,i, anaqui himalâ,[43]

sampô ni Adolfo,i, naiuan sa guitnâ,

maingay na lamang taga pamalità,

sa boong Atenas, ay gumálà-galá.

Cayâ n~gâ at acó ang naguing hantun~gan

tungo ng salita n~g tauo sa bayan,

muláng báta,t, hangang catanda-tandaan,

ay nacatalastás n~g aquing pan~galan.

Dito na nahubdán ang cababayan co

n~g hirám na bait na binalat-cayô,

cahinhinang ásal na paquitang tauo

naquilalang hindî bucal cay Adolfo.

Matantô n~g lahát na cayâ nanamit

niyaóng caba-itang di taglay sa dibdib,

ay nang maragdag pa sa tálas nang isip

itóng capuriháng mahinhi,t, mabait.

Ang lihim na itó,i, caya nahalatà,

dumating ang arao nang pagca-catoua,

caming nag aaral bagong tauo,t, batà

sari-saring laro ang minunacala.

Minulán ang galí sa pagsasayauan[44]

ayon sa música,t, auit na saliuan,

laróng bunó,t, arnés na quinaquitaan

nang cani-caniyang licsi,t, carunungan.

Sacâ ilinabás namin ang tragedia

nang dalauang apó nang túnay na iná,[AF]

at man~ga capatid nang nag-iuing amáng

anác at esposo nang Reina Yocasta.

Papel ni Eteocles ang naguíng tungcól co,

at si Polinice nama,i, cay Adolfo,

isang ca-escuela,i, siyang nag Adrasto,[AG]

at ang nag Yocasta,i, bunying si Minandro.

Ano,i, nang mumulán ang unang batalia,

ay ang aming papel ang magca-cabaca,

nang dapat sabihing aco,i, comilala,t,

siya,i, capatid cong cay Edipong bún~ga.[AH]

Nang-lisic ang matá,t, ang ipinagsaysáy,

ay hindî ang dichong na sa original

cundî ang uica,i, "icao na umagao

nang capurihán co,i, dapat cang mamatáy"

Hinandulóng acó, sabáy nitóng uicá,

nang patalím niyang pamatáy na handá,

dan~gan naca-iuas aco,i, nabulagtá

sa tatlóng mari-ing binitiuang tagá.

Aco,i, napahiga sa inilag-ilag,

sinabayáng biglâ nang tagáng malacas,

¡salamat sa iyó ó Minandrong liyag,

cundî ang licsi mo búhay co,i, na-utás!

Nasalag ang dágoc na camatayan co,

lumipád ang tangang cáliz ni Adolfo

siyang pag-paguitnâ nang aming maestro,

at naualáng-diuang casama,t, catoto.

Anopa,t, natapus yaóng catoua-án

sa pan~gin~gilabot, at capighatian;

si Adolfo,i, dîna naman nabúcasan,

noón di,i, nahatid sa Albaniang bayan.

Naguing sangtaón pa acó sa Atenas

hinintay ang loob nang amá cong liyag,

¡sa abá co,t,! noo,i, tumangap nang sulat,

na ang balang letra,i, iuang may camandág.

¡Gunam-gunam na dî napagod humapis

dî ca na-ianod nang lúhang mabilís,

iyóng guinuguló ang bait co,t, ísip

at dimo payagang payapà ang dibdib!

¡Camandág cang lagac niyaong camatayan[45]

sa sintang Iná co,i, di nagpacundangan,

sinasariua mo ang súgat na laláng

nang aquing tinagáp na palasóng liham!

Tutulun~gang quitá n~gayóng magpalalâ

nang hapdî sa púsong di co ma-apulà,

namatáy si Iná ay laquing dálitâ

itó sa búhay co ang unang umiuà.

Patáy na dinampó sa aquing pagbasa

niyóng letrang titic ng biguing na pluma

¡diyata Amá co at nacasulat ca

n~g pamatíd búhay sa anác na sintá!

May dalauang oras na dî nacamalay

n~g pagca-tauo co,t, n~g quinalalag-yán,

dan~gan sa calin~ga n~g casamang tanán

ay dî mo na acó na casalitaan.

Nang mahimasmasa,i, narito ang sáquit,

dalauá cong matá,i, naguing parang bátis,

ang ¡ay! ¡ay! Ina,i,! cong cayâ mapatíd

ay nacalimutan ang paghin~gáng guipít.

Sa panahóng yaó,i, ang boó cong damdám

ay nanao sa aquin ang sangdaigdigan,

ang-iisá acó sa guitnâ ng lumbay

ang quinacabaca,i, sarili cong búhay.

Hinamac ng aquing pighatíng mabangís

ang sa Maestro cong pang-aliu na voses,

ni ang lúhang túlong ng samang may hapis,

ay di naca-auás sa pasán cong sáquit.

Baras ng matouid ay linapastangan

ng lubháng marahás na capighatian,

at sa isang titig ng palalong lumbáy

diua,i, lumilipád niyaring cati-isan.[46]

Anopa,t, sa bangís ng dusang bumugsò

minamasaráp cong mutóc yaring púsò

at ng ang camandág na nacapupunò

sumamang dumaloy sa ágos ng dugò.

May dalauáng buang hindî nacatiquím

acó ng linamnám ng payapa,t, aliu,

icalauang súlat ni ama,i, dumatíng

sampo ng sasakiang sumundo sa aquín.

Saád sa calatas ay bigláng lumulan

at acó,i, omoui sa Albaniang bayan

sa aquing Maestro ng napaaálam

aniya,i, "Florante bilin co,i, tandaan.

Houag malilin~gat, at pag ingatan mo

ang higantíng handâ ng Conde Adolfo

pailág-ilágang parang baselisco[47]

súcat na ang titig na matáy sa iyó.[48]

Cun ang isalubong sa iyóng pagdating,

ay masayáng muc-ha,t, may paquitang giliu,

lalong paingata,t, caauay na lihim

siyang isa-isip na cacabacahin.

Dapoua,t, houag cang magpapahalatá

taróc mo ang lalim n~g caniyang násà

ang sasandatahi,i, lihim na ihandâ,

n~g may ipagtangol sa arao ng digmâ.

Sa mauica itó lúha,i, bumalisbís,

at acó,i, niyacap na pinacahigpít,

hulíng tagubilin "bunsó,i, catiti-is

at hinhintay ca ng maraming sáquit.

At mumul-án mona ang paquiquilaban

sa mundóng bayaning púnong caliluhan"

hindî na natapus, at sa calumbayan

piniguil ang dilà niyang pagsasaysáy.

Nagca-bitiu caming malunbáy capouá

tanáng ca-escuela mata,i, lumuluhà

si Minandro,i, labis ang pagdarálitâ

palibhasa,i, tapát na capouà batà.

Sa pagca-calapat n~g balicat namin

ang mut-yáng catoto,i, di bumitiu-bitiu

hangang tinulutang sumama sa aquin

ng aming maestrong caniyang amaín.

Yaóng pa-alama,i, anopa,t, natapos

sa pagsasaliuan n~g madláng himutóc,

at sa cain~gaya,t, guló n~g adios

ang buntóng hinin~gá ay naquiquisagót.

Mag pahangang daóng ay nagsipatnubay

ang aquing maestro,t, casamang iiuan;

homihip ang han~gi,t, agád nahiualáy

sa pasig Atenas ang aming sasaquián.

Bininit sa búsog ang siyang catulad

n~g túlin n~g aming daóng sa paglayag,

cayá dî nalaon paá co,i, yumapac

sa dalampasigan ng Albaniang Ciudad.

Pag-ahon co,i, agád nagtuloy sa Quinta,

dî humihiualay ang catotong sintá;

pag-halíc sa camáy n~g poong cong Amá.

lumala ang sáquit n~g dahil cay Iná.

Nagdurugong mulî ang sugat n~g púsò

humiguít sa una ang dusang bumugsò,

nauicang casunód n~g lúhang tumulò

¡ay Amáng! casabay n~g báting ¡ay bunso!

Anopa,t, ang aming búhay na mag amá

nayapus n~g bangís n~g sing-isang dusa,

cami ay dinatnáng nagcacayacap pa

niyaóng Embajador n~g bayang Crotona.

Nacapangaling na sa Palacio Real,

at ipinagsábi sa Harì ang pacay

dalá,i, isang súlat sa Amá cong hirang

titic ng Monarcang caniyang bianan.

Humihin~ging túlong, at na sa pan~gambá

ang Crotonang Reino,i, cubcób n~g cabaca,

ang púnò n~g hocbo,i, balita n~g siglá

General Osmalic na bayaning Persa.